Vogels en Natuur in Friesland

Zondag 23 maart 2025 · Blijft bovenaan

Kennismaking

Vogel en Natuurnieuws uit Friesland.

Blog van Jan de Jong.

Inleiding.

Al vanaf mijn prille jeugd hou ik me bezig met de natuur, ik bestudeer naast vogels ook vlinders, kevers, planten, insecten, etc. Ben opgegroeid in de omgeving van de petgaten van het Ooster en Westerschar bij Sint Johannesga en geboren (18-06-1950) te Rohel, dat ligt net ten NO van het Tjeukemeer tussen Rotsterhaule en Delfstrahuizen. In mijn jeugdjaren veel in contact met boeren en beroepsvissers en heb actief deelgenomen aan de BFVW-weidevogelbescherming in de omgeving van Vierhuis, Rotsterhaule en Sint Johannesga en Joure en omgeving. Verder als jeugdvogelwachter en later als vogelwachter van de vogelwacht Sintjohannesga -Rotsterhaule actief met nestkastonderzoek voor de vogelwacht en weidevogelbescherming in de Grie. Heb in mijn lange carrière als natuurbeschermer veel functies gehad met betrekking tot natuurbescherming /natuurstudie.

Publicatie en onderzoek

Duizenden artikelen zijn er verschenen vanaf 1975 in kranten, tijdschriften, jaarverslagen vogelwachtafdelingen, etc. En is meegewerkt aan voorlichting aan een breed publiek, begon in de Jouster Courant (1975). Als Vogelkundig medewerker van de Leeuwarder Courant (vanaf oktober 1977) en vrijwillig medewerker van het Vogeltrekstation Wageningen (sinds april 1985) kom ik nog regelmatig in contact met waarnemers uit de provincie en daarbuiten en ontvang dan interessante veldwaarnemingen en/of vondsten uit het veld. Eens in de twee weken schrijf ik nog steeds een column in de Leeuwarder Courant over vogels en voor het Vogeltrekstation in Wageningen, onderdeel van de Koninklijke Nederlandse Akademy van Wetenschappen (KNAW) vang, ring en onderzoek ik zangvogels in de provincie Friesland voor verschillende projecten (oeverzwaluw, boerenzwaluw, CES en RAS projecten) voor Wageningen.

Opleiding.
Heb vanaf mijn jeugd na een technische schoolopleiding Metaalbewerking in Heerenveen gewerkt in de Gouden ringenfabriek van S. Aller Spanninga in Joure en heb na diverse vervolgcursussen metaal opleidingen de papieren voor bedrijfsvoering gehaald. Doch heb altijd het beroep van goud en zilversmid uit mogen oefenen bij A:S. In 2017 ben ik met pensioen gegaan en zet me in voor diverse organisaties en projecten in voor het Vrijwillig Wetenschappelijk Onderzoek in de Natuur.

Onderzoek.
Als Vogelringer/onderzoeker ben ik verbonden aan de NIOO/KNAW/VOGELTREKSTATION en doe mee met het Vrijwillig Wetenschappelijk onderzoek aan vogels aan de Noordoever van het Tjeukemeer, vanaf rond 2020 samen in de groep VRS Rohel Tjeukemeer. Ik ben dus heel veel bezig met ringen, zowel (voorheen) voor de trouwlustige mens (gouden ringen) in mijn arbeid verleden als voor de vogels (aluminium en roestvrijstalen ringen). Het mooie is dat van beide een uitvoerige registratie wordt bijgehouden. Ook bij vogels worden broertjes, zusjes en broedparen geregistreerd en worden bijzonderheden bijgehouden.

Boerenzwaluw.
Als gecertificeerd vogelringer doe ik onder anderen uitgebreid onderzoek naar de Boerenzwaluw in Friesland (sinds 1992). Boerderijen en schuren met meer dan 20 paren worden bezocht en waar mogelijk de oude vogels geringd en onderzocht en de jongen productie bijgehouden. Vaak worden ook alle nestjongen geringd als de nesten vrij gemakkelijk te benaderen zijn. De laatste jaren krijg ik steeds meer reacties binnen. Ook van mensen die jaren achtereen de aankomst en vertrekdata hebben bijgehouden van "hun" zwaluwen. Sommige tijdreeksen bevatten data van de afgelopen 10 a 15 jaar!

Oeverzwaluw.
Ook onderzoek in broedkolonies van oeverzwaluwen worden in 3 gemeenten (De Fryske Marren, Heerenveen en Zuidwest Friesland) uitgevoerd voor Wageningen betreffen het zogenaamde RAS
Project. Vogels worden gevangen, geringd en hun conditie genoteerd (biometrie, etc.) en weer losgelaten. Belangrijk is te weten waar deze kolonies zich bevinden. Vaak zitten ze in vaste broedwanden, doch ook komt het regelmatig voor dat bij boerderijen of zanddepots spontaan (grote) kolonies ontstaan. Graag worden we op de hoogte gehouden waar bestaande of nieuwe kolonies zich bevinden en wat het aantal nestgaten is.

Vondsten.
Heeft U een vogel gevonden gezien of waargenomen en weet niet hoe het heet, zend dan een foto als die gemaakt is naar j.d.jonglc@home.nl of bel 0513-414788 of 06 -82754279.

Een dode vogel met een poot of kleurring gevonden, ik zoek het graag voor U uit en zend U de bijzonderheden en herkomst gegevens op.

Gooi de dode vogel NIET weg want deze kan ons mogelijk nog van dienst zijn in verband met biometrisch onderzoek en andere kleedkenmerken. Woont U in de buurt van Joure dan graag eerst even telefonisch contact. Als gecertificeerd ringer onderzoek ik vogels die een pootring dragen en leg allerlei belangrijke gegevens vast van dit individue. Melder van de vogel met ring krijgt altijd bericht retour betreffende de herkomst van ring en de plek waar en wanneer hij/of zij geringd is. In heel veel gevallen willen we graag van de geringde vogel bijzondere gegevens vastleggen betreffende biometrie, doodsoorzaak, afwijkend kleed, ziekten, etc. Bij levende vogels die een ring dragen in ieder geval volledig ringnummer en alle inscriptie noteren die er op de ring staat en een foto van de vogel maken als dat kan.

Met deze Blog geef ik mijn mening over bepaalde zaken die in de natuur gebeuren/of niet gebeuren. Ook kan men mij om advies vragen over bepaalde natuur waarnemingen en zaken. Ik probeer steeds iedere maand Nieuwsbrieven te publiceren en zend die aan mijn correspondenten en zet deze dan regelmatig op deze BLOG. In de loop van de afgelopen tien jaar is het aantal correspondenten (Friesland en daarbuiten) enorm toegenomen tot zeker 3000. Allen ben ik hiervoor zeer erkentelijk

Jan de Jong (75)
E.A. Borgerstraat 66
8501 NG Joure.
Tel. 0513-414788
Of 06-82754279
Email; j.d.jongringer403@home.nl
Email; j.d.jonglc@home.nl

Geschreven door Jan de Jong, Joure om 00:00

Vrijdag 16 oktober 2026

Nieuwsbrief 119 Vogelnieuws Leeuwarder Courant.

NIEUWSBRIEF 119. Vogelnieuws Leeuwarder Courant.

Door Jan de Jong

Binnen gekomen nieuws van 1 oktober tot 15 oktober 2026.

Baardman 04-10. In de Kollumerwaard in Lauwersmeer een groep van 40 aanwezig (Kees Bode).

Beflijster 01-10. In Deinum 1 mannetje aanwezig (Donald Wolters). 03-10. In Joure 1 gezien (M. Smit). Zes overvliegend bij Leeuwarderbos tijdens trektelling (Willem Bosma e.a.). 04-10. In de Kobbeduinen op Schiermonnikoog 3 aanwezig (Niels Gilissen). 07-10. Bij de Kooiplaats op Schiermonnikoog zeker 11 aanwezig (Carel van Dijck).

Boerenzwaluw 01-10. Vandaag zijn de laatste 3 jonge boerenzwaluwen vertrokken uit onze schuur in Kollumerpomp. De ouders waren al een paar weken weg (Menne Osinga). In het Fochteloerveen 13 overvliegend (Rudi Huiting). 02-10. Twee in Damwâld gezien (Sibbele de Jong). Op Terschelling bij Kaap Hoorn aan de Badweg 10 aanwezig (Gert Oelen). 03-10. 3 overvliegend tijdens trektelling bij Leeuwarderbos (Jeroen Breidenbach/Merel Zweemer/ Willem Bosma). In Oranjewoud 1 overvliegend (Peter Schutten).

04-10. Vijf bij de Wide Mar te Stiens (Jeroen Nachtegaal). Drie te Oentsjerk (Gerben Mensink). 05-10. Te Blauwhuis 1 aanwezig (Eelco W. F. Brandenburg). 07-10. Vier te Oostmahorn gezien (Niels van O). Drie overvliegend bij de Peazemerlannen (Simon Sprienstra). 08-10. Vier in de Zuidergrie op Ameland (Enne van Dijken). Op Schiermonnikoog 1 gevangen en geringd bij Groene Glop (VRS Schiermonnikoog). 09-10. Vijf bij de Houtwiel te Veenwouden (Wiebe Sjoerd van der Veen). Zeven bij de Kooiplaats op Schiermonnikoog (Michiel van der Weide). 10-10. Negen gezien op de Waddenzeedijk op Schiermonnikoog (Michiel van der Weide). 11-10. Negen bij Herdershut op Schiermonnikoog (Michiel van der Weide).

Bokje 02-10. Op Ringstation Rohel Tjeukemeer aan het Tjeukemeer 2 geringd (Gerard Westerhuis e.a.). 05-10. Bij Skrins te Hennaard een gezien (Rommert Cazemier). 08-10. Twee bij de Sippefennen te Veenwouden (Wiebe Sjoerd van der Veen). 09-10. Te Oldeholtpade 1 aanwezig (Ruurd Jelle van der Leij). 10-10. Vier op de ijsbaan op Vlieland (Peter de Rouw). 11-10. Vier bij Kooiduinen op Ameland (Jan en Rik Wever). 12-10. Twee geringd op Ringstation Rohel Tjeukemeer (Gerard Westerhuis e.a.).

Foto © Ruurd Jelle van der Leij

09-10-2026. Het bokje laat zich niet vaak zo mooi zien en vertrouwd op zijn dekking in de vegetatie.

Bosgors 04-10. In het Hoornse Bos op Terschelling 1 aanwezig (Lenie de Boer e.a.).

Bruine boszanger 12-10. Op Vlieland 1 geringd (VRS Vlieland/Jeroen Breidenbach e.a.).

Bruine klauwier 12-10. Bij de Kooiplaats op Schiermonnikoog 1 aanwezig (Jesse Oosterhuis e.a.).

Draaihals 05-10. Te Oldeholtpade 1 gezien (Jeffrey Griffioen). 06-10. In Sint Johannesga 1 gezien (Wil A.).

Dwerggors 14-10. Een op Vlieland in Oost-Vlieland (Lars Buckx e.a.).

Foto © Lars Buckx

14-10-2026. De dwerggors is een schaarse doortrekker in ons land. Broedt in Zweden, Finland en grote delen van Rusland.

Ekster 11-10. In Leeuwarden een miskleur (Harm Dijkstra).

Foto © Harm Dijkstra.

11-10-2026. Een opvallende miskleur (leucisme) van de ekster. Albino’s zie je zelden bij deze soort!

Gestreepte strandloper 04-10. Bij de Putten te Eastermar 1 aanwezig (Sipke Hogendorp /Andre Geelhoed).

Foto © André Geelhoed

04-10-2026. De gestreepte strandloper is een zeldzame dwaalgast in Nederland die afkomstig is uit Noord-Amerika of Siberië.

Grote canadese gans 06-10. Bij het Diepsterbos in Lauwersmeer groep van 500 aanwezig (Bococo).

Grote gele kwikstaart 01-10. Vier bij de Lange Paal op Vlieland (Otto de Vries).10-10. Op Vlieland bij de ijsbaan 10 aanwezig (Willem Bosma). 14-10. Op Ringstation Rohel 1 gevangen (VRS Rohel Tjeukemeer).

Grote zilverreiger 05-10. Groep van 63 in de Veenpolder De Deelen (Fred Husting).

Holenduif 10-10. In de Groote Sintjohannesgaaster veenpolder een groep van 40 aanwezig op pas gemaaid maisland (Monique Pol).

Hop 08-10. Te Oosterend op Terschelling 1 aanwezig (Carla Konsten e.a.). 09-10. Op Terschelling te Oosterend 1 aanwezig (Hans van Stijn e.a.).

Foto © Hans van Stijn

09-10-2026. De hop wordt regelmatig in Friesland gezien. Broeden doen ze er (nog) niet!

Keep 02-10. Bij de Dodemanskisten op Terschelling 150 aanwezig (Bertus de Lange). 09-10. Groep van 500 bij De Oorsprong op Schiermonnikoog (Jorrit Vlot).

Klapekster 03-10. In de Noorderoosthoek op Vlieland 1 aanwezig (Peter Zwaan e.a.).04-10. In het Fochteloerveen 1 aanwezig (Gertjan van Noord). 08-10. Op de Duurswoudsterheide 1 gezien (Koert Scholten).

Kleine zilverreiger 09-10. Op de slaapplaats bij de Westerplas op Terschelling 138 geteld (Leon Peters e.a.).

Klein waterhoen 05-10. In de ruime omgeving van Leeuwarden 1 aanwezig. (Melder T.K.). Meldplaats en melder niet exact bekend gemaakt i.v.m. bescherming van soort!

Foto © T.K. exacte naam en fotos bekend in archief.

05-10-2026. Het Klein waterhoen is een zeldzame broedvogel in Friesland.

Koperwiek 01-10. In totaal tussen 07:15 – 10:00 uur tijdens trektelling 396 overvliegend naar ZW op Vlieland bij Oost-Vlieland (Otto de Vries e.a.). 07-10. Bij de Groene Glop op Schiermonnikoog groep van 220 aanwezig (Eirik Kersten). 09-10. Groep van 100 bij Hollum op Ameland (Justin Jansen). 10-10. Groep van 250 te Oosterend op Terschelling (Ben de Knijff). Vanmorgen 10 oktober de eerste koperwieken weer in de tuin omgeving Sint Annaparochie (Rinze Kuiken).

Kraanvogel 07-10. Twee in de Ryptsjerksterpolder (Tjeerd Zuidema).

Kramsvogel 02-10. Bij Ezumazijl in het Lauwersmeer 40 overvliegend (Erik Komen). 03-10. In de Rottige Meenthe 35 overvliegend (Viv Cohen).

Kruisbek 06-10. Bij de Stripe te Wijnjewoude groep van 25 aanwezig (Koert Scholten). 09-10. Bij de IJsbaan op Vlielands 22 aanwezig (Daan Drukker e.a.). 14-10. Vijftien overvliegend te Stiens (Lisette Cuperus). In Leeuwarder Nieuwland 11 overvliegend (Harm Dijkstra).

Lepelaar 01-10. Vier in het Oosterschar bij Sintjohannesga (Bauke Sienema).

Merel 04-10. In Beetsterzwaag 25 voedsel zoekend (Willem Bosma).

Middelste bonte specht 02-10. Vanmorgen in Damwâld twee middelste bonte spechten waargenomen (Jan Andries Wagenaar). 06-10. In de Roekebosk te Beetsterzwaag 1 gezien (Willem Bosma).

Foto © Jan Andries Wagenaar.

02-10-2026. De middelste bonte specht is een schaarse broedvogel in Friesland (o.a. Oranjewoud) die in het najaar vaak omzwerft. Broedgevallen nemen de laatste jaren toe.

Notenkraker 02-10. Vijf overvliegend bij de Noordoosthoek op Vlieland (Otto de Vries). 08-10. 1 te Heerenveen (Ojeka). 09-10. Te Heerenveen 1 aanwezig (Jan Bijlsma e.a.). 11-10. In Bosgebied Appelscha 1 aanwezig (Janneke Slot e.a.). 13-10. In Stiens 1 gezien (Jaap Westra e.a.). In Bakkeveen 1 aanwezig (Sietse Bernardus e.a.). 14-10. In Dokkum 1 gepakt door kat, naar Fûgelpits gebracht (Simon Sprienstra). 15-10. Op de Duurswoudsterheide 1 aanwezig (Helga Manson). Tot nu kleine invasie! Wordt vervolgd!

Foto © Wietze V.

09-10-2026. De laatste weken worden er op meer plaatsen notenkrakers waargenomen. Een kleine invasie tot nog toe. De vogels hebben een grootte van een kauw en vallen op door de witte onderstaart en forse snavel.

Pallas boszanger 08-10. Op Vlieland bij Poterslid 1 aanwezig (Nils van Duivendijk).

Pestvogel 11-10. In Menaldum 1 gezien (Albert Stellingwerf).

Raddes Boszanger 09-10. Op Vlieland 1 bij de IJsbaan (Jelle Scharringa e.a.).

Ransuil 02-10. 32 gevangen en geringd in De Potten bij Sneek. Op 04-10 daar weer 22 geringd en op 06-10 nog eens 11 geringd (Johannes Ruurd Fokkens e.a.).

Rietgors 03-10. Bij Het Bildt 44 overvliegend (Andries Zijlstra).

Roodborst 02-10. Vanmorgen in Kollum voor een winkeldeur 1 dood eksemplaar gevonden. Al eerder vonden we bij ons thuis deze week ook al een dode roodborst voor de deur (Johannes Semplonius). 03-10.

Vandaag weer een roodborst in de tuin in Menaldum, verleden jaar was dat op 19 oktober (Oane Baarda).

Roodborsttapuit 02-10. Op Ringstation Rohel Tjeukemeer 1 gevangen en geringd (Gerard Westerhuis e.a.). 07-10. Op Ringstation Rohel Tjeukemeer 1 man eerste kalenderjaar gevangen en geringd (Jan de Jong e.a.). 10-10. Zes gezien bij de Noordoosthoek op Vlieland (Rommert Cazemier)

Roodkeelduiker 08-10. In de haven van Vlieland 1 aanwezig (Richard Zuijdam).

Ruigpootbuizerd 05-10. In Polder Bokkepollen en De Keegen bij Marrum 1 aanwezig (Fred Husting).

Sperwergrasmus 02-10. Op Vlieland 1 gevangen en geringd (VRS Vlieland). 03-10. Op Vlieland 1 gevangen en geringd (VRS Vlieland). 06-10. Bij Terschelling West aan Zee 1 aanwezig (Lenie de Boer).

Staartmees 01-10. In It Sud te Drachten 12 aanwezig (Eduard Peter de Boer).

Sijs 01-10. Bij Klein Zwitserland op Schiermonnikoog 18 overvliegend (Christiaan Teule). 02-10. Groepje van 50 overvliegend bij West Terschelling op Terschelling (Bertus de Lange). 03-10. Bij Het Bildt 105 overvliegend (Andries Zijlstra).

Velduil 06-10. Vanmiddag 2 velduilen waargenomen in het Redúster Nylân nabij het Swettepaed (Hans de Jong, Grou).

Visarend 12-10. In het Oosterschar te Sintjohannesga 1 aanwezig (Dorien W.). 13-10. Op Vlieland bij Oost-Vlieland1 aanwezigheid (Ico Hoogendoorn).

Vuurgoudhaan 01-10. In Noordburgum 1 aanwezig (Erik Pomp). 02-10. In het Leeuwarder voedselbos in Leeuwarderbos 1 aanwezig (E. Kloosterman). Een eerste jaars man geringd op ringstation Rohel Tjeukemeer (Jan de Jong/Cor van der Meer).

Watersnip 06-10. Bij De Putten te Eastermar 75 aanwezig (Wiebe Sjoerd van der Veen e.a.).

Witte kwikstaart 02-10. Te Oosterend op Terschelling 66 naar slaapplek in de omgeving (Minne Feenstra).

Zanglijster 06-10. Vanmiddag vond ik een dode zanglijster als vensterslachtoffer is mijn voortuin in Oudehaske, nog helemaal gaaf met gespreide vleugels (Roely Boer). 08-10. Te Heeg 1 raamslachtoffer (Bert Zijlstra).

Zeearend 02-10. Vanmiddag rond vier uur vloog er een Zeearend over op het Noorderleeg bij Nieuwe Bildtzijl, hij lande voor korte duur op een stuk bouwland aan de zuidzijde van de zeedijk onder grote belangstelling van een groep Kraaien (Rinse Kuiken).

Nagekomen berichten september 2026.

Boerenzwaluw 07-09. De boerenzwaluwen zijn vandaag vertrokken bij ons in Metslawier. Het is weer stil om de boerderij (Tjitske Veenstra).20-09. Ons boerenzwaluw paar in Friens is vandaag vertrokken Daarna geen waarnemingen meer. Drie succesvolle legsels zijn er grootgebracht, dertien jongen in totaal (4-5-4). Een goed jaar in ons bûthûs. Rondom in Friens meldden de boeren ook flinke populaties in hun stallen. Tot redelijke tellingen heb ik ze nog steeds niet kunnen bewegen, maar ‘mear as ferline jier’ (Sybe van der Meulen).21-09. De laatste boerenzwaluwen zijn op 21 september bij ons in Grou uit de schuur vertrokken (Sjoerd en Hinke Hoekstra). 23-09. Dit jaar een succesvol broedseizoen in onze stallen in Langezwaag. Er zijn 150 jonge uitgevlogen. De laatste boerenzwaluw is vertrokken op 23 september (Sietse van der Wal).

Lepelaar 26-09. Vanmiddag ca 13u zagen we, zeilend onder de Fries kust ter hoogte van de Mokkebank, een grote groep Lepelaars op ons afkomen. Ze vlogen vlak voor de boot langs. Mooi achter elkaar in een lange sliert en vrij laag over het water. Ze vlogen richting Noord-Holland. Mary en ik schatten zeker 100 tot 120 exemplaren! Prachtig gezicht! Ik had zo'n grote groep nog nooit gezien. Kort daarop zag ik met de kijker ook nog een Zeearend boven de Mokkebank cirkelen. Mooie wereld daar! (Marten en Mary van der Heide, Tjerkgaast).

Rode wouw 28-09. Bij de Achterweg in Eastermar 1 aanwezig (Sipke Hogendorp).

Zeearend 26-09. Zag in het begin van de middag een volwassen Zeearend vlakbij Boazum (Pascal Osinga, Scharnegoutum).

Foto © Pascal Osinga.

26-09-2026. De zeearend wordt steeds algemener in ons Friese landschap.

Tot zover de meldingen van de 1-15 oktober 2026.

Deze keer zijn er veel meldingen (inclusief fotos) i.v.m. tijdsdruk en plaatsingsruimte niet meegenomen.

Graag email berichten en meldingen voor de Nieuwsbrief 120 (2^e helft oktober maand) zo snel mogelijk inzenden en voorzien van naam en adres.

De Nieuwsbrieven verschijnen alleen nog op mijn Blog en worden niet meer rondgestuurd. Deze Blog is te bereiken op de volgende link; https://blog.seniorennet.be/frieslandnatuurnieuws/

Joure, 16 oktober 2026

Jan de Jong, E. A. Borgerstraat 66 8501 NG Joure.

Email; j.d.jonglc@home.nl

Vogelkundig medewerker Leeuwarder Courant. (Sinds oktober 1977).

Ringer 403 Ringstation VRS Rohel Tjeukemeer

Vogeltrekstation Wageningen (vanaf 1985).

Tel. 0513-414788 of 06-82754279

Geschreven door Jan de Jong, Joure om 10:33

Donderdag 8 oktober 2026

Nieuwe soort voor Friesland en Groningen.

Nieuwe soort voor Friesland en Groningen.

Door Jan de Jong

In de provincies Friesland en Groningen zijn dit jaar voor het eerst sinds 1900 Europese bidsprinkhanen waargenomen. Dat is een nieuwe soort voor beide provincies. Door de klimaatverandering en de opwarming wereldwijd past de insectenwereld zich snel aan en komen nieuwe soorten naar ons land vanuit het zuiden.

Foto © Alie van der Heide.

03-10-2026. De Europese bidsprinkhaan rukt op vanuit het zuiden. Dit is pas de 2^e melding voor de provincie Groningen.

In Friesland is de eerste Europese bidsprinkhaan gezien op 13 augustus 2026 in Dokkumer Nieuwe Zijlen door Theo Boven. Op 16 augustus werd er ook een gezien in Steggerda door Rene Diever. In provincie Groningen werd de 1^e gezien op 22 augustus 2026 bij Hoogkerk-Leegkerk. De tweede voor de provincie Groningen werd gemeld door Alie van der Heide op 3 oktober in het Coenderbos bij Nuis.

Foto © Bron;www.waarneming.nl

Verspreiding Europese bidsprinkhaan in Nederland 1900-2026

Bidsprinkhanen worden in het midden en zuiden van ons land in 2026 al regelmatig gemeld.De eerste (bron www.waarneming.nl )in ons land werd in 2004 op 1 oktober gezien en gefotografeerd te Rockanje (ZH) en in 2009 was er een in West Zaan (ZH). In 2012 ontdekte Leen de Ruiter er twee in de provincie Gelderland op 10 september. In Limburg voor het eerst gezien in 2016 bij Eygelshoven. Vanaf 2020 rukken de Europese bidsprinkhanen snel op vanuit Zuid-Nederland en eind 2022 hadden ze de grens Midden Nederland/Flevopolders al bereikt.

Discussie.

Het veranderende klimaat heeft ook voor de insectenfauna grote gevolgen. Soorten komen en verdwijnen door allerlei veranderingen in het leefgebied van veel individuen. We zien steeds meer grote veranderingen in landschappen. De aanwezige soortenrijkdom wereldwijd probeert zich steeds aan te passen. Veel soorten hebben moeite met het aanpassen door allerlei oorzaken (voedselbron, vegetatieverandering, predatie, biotoopverkleining, verdwijnen leefgebieden, klimaat, etc.) of verdwijnen. Al die veranderingen zijn vaak het gevolg van menselijk handelen en veroorzaken een kettingreactie in de huidige samenstelling van de natuurlijke soortenrijkdom wat er nog van over is. Bij vogels zien we deze veranderingen voor enkele soorten al vrij sterk omdat daar veel aandacht aan wordt besteed door allerlei instanties. Bij de insectenwereld is er nog veel niet goed in kaart gebracht van de snel op elkaar volgende veranderingen. We zijn dan ook erg benieuwd wanneer “het licht gaat branden” en men de huidige samenhang van kettingreacties in soortenrijkdom ziet in de vrije natuur. Onderzoek naar soorten kost steeds meer tijd en geld. De natuur houdt daar geen rekening mee en heeft zo zijn eigen “wetten en kettingreacties”.

Nieuwe en of verdwijnende soorten geven ons steeds weer een seintje dat die veranderingen al maar doorgaan. Het is aan de mens om die ontwikkelingen op te pakken en ernaar te handelen.

Blijft U ons op de hoogte houden van meer bijzonder natuurnieuws.

8 oktober 2026

Jan de Jong (76)

E.A. Borgerstraat 66 8501 NG Joure

Vogelkundig medewerker Leeuwarder Courant (sinds okt. 1977).

Vogelringer en onderzoeker Vogeltrekstation Wageningen (sinds 1985).

Tel; 0513-414788

Mobiel; 06-82754279

Email; j.d.jonglc@home.nl of j.d.jongringer403@home.nl

Bijlagen

Nieuwe soort voor Friesland en Groningen.pdf (308.6 KB)

Geschreven door Jan de Jong, Joure om 14:45

Zaterdag 3 oktober 2026

Nieuwsbrief 118 Vogelnieuws Leeuwarder Courant.

NIEUWSBRIEF 118. Vogelnieuws Leeuwarder Courant.

Door Jan de Jong

Binnen gekomen nieuws van 15 september t/m 30 september 2026.

Beflijster 26-09. Te Wierum 1 aanwezig (Hessel van der Iest). 27-09. Aan de Westerplasdijk op Schiermonnikoog 1 gezien (Hugo Wieleman). 29-09. Op Vlieland 1 geringd in 3^e Kroonspolders (VRS Vlieland).30-09. In Steggerda 1 mannetje (Esmé).

Bladkoning 18-09. In Vuurboetsduin op Vlieland 1 gezien (Reinoud Vermoolen). 22-09. In It Soal te Workum 1 aanwezig (Harry de Vries). 24-09. In ’t War bij Franeker 1 aanwezig (Joop van Eerbeek e.a.).

25-09. Twee bij het Kalverdijkje te Leeuwarden (Harm Dijkstra). In Wierum twee aanwezig (Andries Zijlstra, Rudy Fopma e.a.). Bij de Westerplas op Schiermonnikoog 2 aanwezig (Fred Nikon). Twee eerste jaars geringd in 3^de Kroonspolders op Vlieland (Carl Zuhorn). 26-09. Bij It Soal te Workum 1 aanwezig (Rudy Fopma).

Foto © Andries Zijlstra.

25-09-2026. De bladkoning is een klein mosgroen vogeltje met opvallende roomkleurige wenkbrauwstreep dat in het najaar vanuit Siberië naar Nederland kom. Hij valt op door twee vleugelstrepen die bij een tjiftjaf en fitis niet aanwezig zijn. Het geluid is ook afwijkend, meer een schel wies -wiet.

Boerenzwaluw 15-09. Groep van 50 bij De Putten in Eastermar (Wiebe Sjoerd van der Veen). Vandaag kwamen de laatste twee nesten uit hier in Idzingahuizen, een nest met één en een nest met drie Douwe Buwalda). 18-09. In het Geastmerveld bij Rinsumageest groep van 125 aan het voedsel zoeken (Sibbele de Jong). 20-09. Aan de Griene Dyk bij Sneekermeer 40 aanwezig (Dick Pruiksma). 21-09. Bij de Veerdam te Holwerd 50 gezien (Gerben Mensink). 22-09. In t’ Goddeloas Tolhûs bij de Fallom een groep van 250 aan het voedsel zoeken (Sibbele de Jong). Op de Mokkebank bij Laaxum nog 1 geringd (VRS de Mokkebank). 28-09. Op Schiermonnikoog in de Groene Glop nog 1 geringd (VRS Schiermonnikoog). 30-09. Tien bij Kooiduinen op Schiermonnikoog (Hans Roelevink).

Boomvalk 20-09. In de Aengwirder – of Tjalleberterkrite 1 aanwezig (Martine Huisman). 21-09. Te Kollum 1 jagend (Joost de Bruijn). 22-09. Twee te Drachten in It Sud (Eduard de Boer). 23-09. Bij Scharnegoutum aan Ivige Leane 4 gezien (Eelco W. F. Brandenburg).

Bosuil 22-09. In Oldeberkoop 1 roepend (Gerard Westerhuis).

Chileense smient 22-09. In de haven van Stavoren 1 gezien (Ria).

Foto © Ria

22-09-2026. Exoot. Herkomst Zuid-Amerika. Incidentele waarnemingen van ontsnapte vogels, geen gevestigde wilde broedpopulatie van betekenis bekend (SOVON).

Dodaars 17-09. Een in vijver te Tjerkgaast (Marten van der Heide).

Gaai 21-09. Twee ringvangsten op VRS Rohel Tjeukemeer (Germ Wierstra/Jan de Jong). 25-09. Acht aanwezig i Landgoed Boschhoeve te Nijeberkoop (Koen S.). Vier op de Duurswoudsterheide (Koert Scholten). Vier in 1^e Kroonspolders op Vlieland (Vincent Douwes).30-09. Negen overvliegen Oost-Vlieland (Otto de Vries).

Foto © Germ Wierstra

21-09-2026. De gaai wordt de laatste week op steeds meer plekken waargenomen, ook in dorpen en steden. Mogelijk dat we toch weer een kleine invasie krijgen na een goed verlopen broedseizoen.

Gierzwaluw 18-09. In de Kollumerwaard in Lauwersmeer 1 gezien (Roelf Hovinga). 20-09. Twaalf overvliegend op Groene Strand op Ameland (Thomas Leenstra).

Grote gele kwikstaart 16-09. In de Kleine Wielen bij Leeuwarden 1 gezien (Marnix Oudega). 19-09. Bij de Holle Poarte te Makkum 1 aanwezig (Marcel Stienstra). 22-09. In de Groene Ster te Leeuwarden drie gezien (Sidney Kloek).26-09. In Stavoren 1 gezien (Jos Hooijmeijer). In Holwerd 1 aanwezig (Marcel Stienstra). 27-09. Te Woudsend 1 gezien (Jorrit Zondervan). 28-09. In Sneek 1 gezien in De Hemmen (Abe Bakker). In de Potmarge bij Leeuwarden 1 geringd (VRS Potmarge).30-09. In Stiens 1 aanwezig (Lisette Cuperus).

Grote jager 19-09. Bij Westgat op Ameland 1 gezien (Geke Bremmer).

Grote zilverreiger 20-09. In De Deelen >150 aanwezig (Martine Huisman).

Holenduif 17-09. In de Groote Sintjohannesgaasterveenpolder groep van 100 aanwezig (Martine Huisman). 19-09. Groep van 50 in Polder Het Goutumer Nieuwland (Jelte Albada). 21-09. Aan de Griene Dyk bij Sneekermeer 32 aanwezig (Dick Pruiksma). In de Akmarijpsterpolder groep van 40 gezien (Koos Jager). 28-09. Groep van 136 op gerooid maisperceel aan de Griene Dyk bij het Sneekermeer (Dick Pruiksma).

Huiszwaluw 25-09. Bij de Griene Dyk aan Sneekermeer (groepje van 30 aanwezig (Dick Pruiksma).

Houtduif 24-09. In Aalsum 1 geheel wit eksemplaar op de mais (Sake Dijkstra).

Kleine jager 19-09. Bij Strand Dam 6 op Vlieland 3 gezien (Rudy Fopma e.a.).

Kneu 22-09. In ’t Schoor bij Ternaard tussen 07:30 – 11:00 uur in totaal 233 overvliegend (Hessel van der Iest).

Koekoek 17-09. In de Blaugerzen bij Akmarijp (Hoite Schaap).

Koereiger 25-09. 17 in de Heidenschapsterpolder (Tjerk Kunst).

Koperwiek 22-09. Te Minnertsga 2 aanwezig (Gosse). 29-09. In het Jollemabosje op Terschelling 4 aanwezig (Paul Gnodde). 30-09. Vier overvliegend bij Van Hall Larenstein in Leeuwarden (Tom Brans).

Kruisbek 23-09. Groep van 25 in Amvestbossen te Olterterp (R. Riemersma). 27-09. In de Haulerbos te Haulerwijk 20 aanwezig (Antoine van der Heijden).

Foto © Peter Soer.

27-06-2026. Kruisbekken broeden in Friesland meer in de grotere naaldbossen op de zandgronden in het oosten van de provincie. Ook op de Waddeneilanden Vlieland, Terschelling en Schiermonnikoog komen ze voor.

Lepelaar 21-09. Zes in het Oosterschar te Sintjohannesga (Johannes en Gea Koster). Te Piaam bij de kijkhut de Ral groep van 30 aanwezig (Wietze de Vries).

Merel 16-09. Groep (!) van 23 in de achtertuin te Scharnegoutum. Diverse leeftijden en ruistadia (Pascal Osinga).

Nachtzwaluw 19-09. In het Drents-Friese Wold bij Aekingerzand 1 roepend (Auke Jansen).

Ransuil 25-09. Een eerste jaars vrouw geringd op ringstation Rohel Tjeukemeer (Gerard Westerhuis/VRS Rohel Tjeukemeer). 24-09. In totaal 36 (!) gevangen en geringd bij De Potten te Offringawier tijdens avondvangsten (Johannes Ruurd Fokkens e.a.). 26-09. In Sijbrandaburen 13 gevangen en geringd (Johannes Ruurd Fokkens).

Foto © Gerard Westerhuis

26-09-2026. Ransuilen zijn in de maand september door de veldmuizen explosie in Midden-Friesland massaal geringd door Johannes Ruurd Fokkens. We zijn erg benieuwd naar de aantallen op de roestplaatsen deze herfst en wintermaanden.

Regenwulp 19-09. Bij Stortemelk op Vlieland 1 gezien (Durk Lautenbach).

Reuzenstern 20-09. In Woudsend 1 gezien (Bert Zijlstra). 25-09. In de Sanding bij Smalle Ee bij Drachten 1 gezien (Gerrit Boorsma).

Rode wouw 29-09. Bij Skoaterwâld te Heerenveen 1 aanwezig (Joost Vogelzang).

Scholekster 19-09. Bij de Vogelpôlle op Ameland groep van 2900 aanwezig (Robin Drenth).

Sneeuwgans 19-09. In de Groote Noorderpolder bij Minnertsga groep van 52 (!) aanwezig, hierbij waren drie van de blauwe fase (Johan de Jong).

Sneeuwgors 21-09. Op de Cranberryvlakte op Vlieland 1 gezien (Evan van Wezel).

Sperwergrasmus 25-09. Een eerste jaars ringvangst op Vlieland in de 3^de Kroonspolders (VRS Vlieland). 27-09. In de Venebuurt bij Terwispel een 1kj geringd (VRS Menork). Op Vlieland een 1kj geringd (VRS Vlieland). 28-09. Te Sumarreheide een eerste jaars geringd (Bareld Storm).

Foto © Bareld Storm.

28-09-2026. Sperwergrasmussen zijn in Nederland zeldzame doortrekkers die vooral in het najaar (augustus-september/ begin oktober) worden opgemerkt door vangsten van vogelringers.

Staartmees 20-09. Groep van 10 in het Oosterschar bij Sintjohannesga (M. Kalsbeek).

Steenuil 17-09. In Kooihuizen te Piaam 1 aanwezig (Andries Blom). 26-09. Te Kollum aan de Dwarsryd 1 roepend (Laurens Dijkhuis).

Sijs 22-09. Op Hemrikkerveld bij Beetsterzwaag 25 aanwezig (Wiebe Sjoerd van der Veen). 23-09. In de Amvestbossen te Olterterp groep van 100 (Wiebe Sjoerd van der Veen e.a.).

Foto © Marijn de Weijer (archief)

Tijdens de trek en winter komen ze voornamelijk uit Noord- en Oost-Europa. Voor Friesland is het een vrij zeldzame broedvogel.

Taigaboomkruiper 27-09. Te Goingarijp 1 gezien (Wouter M.G. Vansteelant).

Tapuit 16-09. Over 2 km Waddendijk bij Buurdergrie op Ameland 40 gezien (Thomas Leenstra).

Vorkstaartmeeuw 21-09. Op Badstrand van Schiermonnikoog 10 aanwezig, 4 adult en 6 juveniel (Jaap Oosterhuis).

Wielewaal 21-09. Op de Oostkwelder op Schiermonnikoog 1 aanwezig (Rens Canjels).

Witgatje 24-09. In Oosterschar te Sint Johannesga1 aanwezig (Johannes en Gea Koster e.a.).

Witte kwikstaart 15-09. In de Lekmar aan de Griene Dyk bij Gauw 26 aanwezig (Dick Pruiksma). 17-09. In het Oosterschar te Sintjohannesga groepje van 11 gezien (Martine Huisman). 18-09. Groep van 50 in Westermeerder Nieuwe Kampen te Vegelinsoord gezien (Bendiks Westerink).

IJsgors 27-09. Te Laaksum 1 overvliegend (Jos Hooijmeijer/Libbe Zijlstra).

IJsvogel 18-09. Twee in het Leeuwarderbos te Leeuwarden (Abe Bakker en Marc Kuitert). 24-09. Een aan het Sneekermeer (Marc Kuitert).

Zeearend 21-09. In het Lauwersmeer te Ezumazijl 13 (!) aanwezig, 11 op de grond en 2 in de lucht (Kees Bode).

Zomertortel 18-09. Te Anjum 1 aanwezig (PB).

Foto © PB (archief)

18-09-2026. De zomertortel is tijdens de laatste broedvogeltelling in 2013-2015 sterk afgenomen. We zijn benieuwd waar in 2026 nog broedgevallen in Friesland zijn geweest. In de jaren 1973-1977 waren er in grote delen van Oost en Zuid-Friesland nog broedgevallen bekend.

Zwarte Ibis 17-09. In het Lauwersmeer bij Ezumazijl 4 aanwezig (Ate Atema. e.a.).

Tot zover de meldingen van de 15-30 september 2026.

Graag email berichten en meldingen voor de Nieuwsbrief 119 (oktober maand) zo snel mogelijk inzenden en voorzien van naam en adres.

De Nieuwsbrieven verschijnen alleen nog op mijn Blog en worden niet meer rondgestuurd. Deze Blog is te bereiken op de volgende link; https://blog.seniorennet.be/frieslandnatuurnieuws/

Onderaan de Nieuwsbrieven in mijn Blog staat een pdf van de Nieuwsbrief zodat men die kan downloaden.

Joure, 3 oktober 2026

Jan de Jong, E. A. Borgerstraat 66 8501 NG Joure.

Email; j.d.jonglc@home.nl

Vogelkundig medewerker Leeuwarder Courant. (Sinds oktober 1977).

Ringer 403 Ringstation VRS Rohel Tjeukemeer

Vogeltrekstation Wageningen (vanaf 1985).

Tel. 0513-414788 of 06-82754279

Bijlagen

NIEUWSBRIEF 118.pdf (584.7 KB)

Geschreven door Jan de Jong, Joure om 10:51

Dinsdag 22 september 2026

Nieuwsbrief 117 Vogelnieuws Leeuwarder Courant.

NIEUWSBRIEF 117. Vogelnieuws Leeuwarder Courant.

Door Jan de Jong

Binnen gekomen nieuws van 1 september t/m 15 september 2026.

Baardman 12-09. In het Lauwersmeer in de Bochtjesplaat groep van 100 aanwezig (Bernhard Spans).

Boerenzwaluw 04-09. Groep van 100 in de Jan Durkspolder in Alde Feanen ((Wiebe Sjoerd van der Veen). 06-09. In de Peazemerlannen 399 aanwezig (Jolanda Wannet). 10-09. In de Oosterkwelder op Schiermonnikoog 200 voedsel zoekend aanwezig (Han Derks). 12-09. In de Ontginning bij Nijeholtwolde groep van 250 gezien (Pim Julsing).

Duinpieper 11-09. Op parkeerplaats bij Westhoek 1 aanwezig (Michel Veldt /Annemiek Rutten/Marcel Stienstra/Rudy Fopma/ Andries Zijlstra e.a.).

Foto © Andries Zijlstra

11-09-2026. De duinpieper is in ons land tijdens de najaarstrek tussen half augustus en eind september een schaarse doortrekker.

Gele kwikstaart 06-09. Bij de Rimkeskooi op Terschelling 50 aanwezig (Kees de Vries/Pieter Baalbergen).

Grauwe kiekendief 03-09. Een vrouwtje bij de Blaugerzen te Akmarijp (Sietse Bernardus).

Grijze wouw 13-09. Bij de Hoarnestreek bij Pietersbierum 1 aanwezig (Niels Outhuijse e.a.).

Foto © Niels Outhuijse

13-09-2026. De grijze wouw wordt door de klimaatverandering steeds vaker in ons land gezien en rukt van Zuid-Europa steeds meer op naar het noorden (EBCC Atlas, 2020).

Gierzwaluw 01-09. Bij Aeres te Leeuwarden 1 aanwezig (Jeroen Breidenbach).02-09. Te Pietersbierum 20 aanwezig (Christa). 03-09. In de Polder van Moddergat 1 overvliegend (Hessel van der Iest). 04-09. In het Lauwersmeer 1 aanwezig (Ward Vercruysse). 07-09. In de Vallei van Malgum op Vlieland 1 gezien (Bart Vastenhouw). 10-09. In Aldlân oost te Leeuwarden 1 gezien (Harm Dijkstra). 11-09. In Huizum oost te Leeuwarden 1 gezien (Marc Kuitert). 12-09. Op Vlieland in Oost-Vlieland 1 gezien (Niels van Houtum).

Grote canadese gans 01-09. Groep van 200 op de Duurswouderheide (Siep Luinenburg).

Grote gele kwikstaart 12-09. Aan het Tjeukemeer bij Rohel in de Marswâl 1 overvliegend (Marc Kuitert).

Grote zilverreiger 04-09. Op de slaapplaats in de Jan Durkspolder in Alde Feanen 100 aanwezig (Wiebe Sjoerd van der Veen). 07-09. Groep van 60 op de slaapplaats in Wide Mar te Stiens (Marc Kuitert).

Huiszwaluw 01-09. Bij Hindeloopen 30 gezien (Willem Bosma). 02-09. Bij Huizum west in Leeuwarden 35 aanwezig (J.de Groot).

Kleine bonte specht 07-09. Een geringd aan Bergumermeer bij Eastermar (Ringgroep Burgumermar/ Arend Timmerman/Gerben de Vries)

Kleinste jager 04-09. Op Terschelling in de Duinen bij paal 18 1 eerste jaars aanwezig (Jacob Lotz).

Foto © Jacob Lotz

04-09-2026 De Kleinste jager wordt vooral aan de kust waargenomen.

Kneu 03-09. Op de Strieper kwelder op Terschelling groep van 100 gezien (Taric Schrader). 10-09. In de Seeryperpolder op Terschelling groep van 110 aanwezig (Bas Verhoeven). 11-09. In de Terschellingerpolder groep van 300 aanwezig (Bas Verhoeven).

Koekoek 03-09. In Makkumerpolder 1 gezien (Rommert Cazemier).

Koperwiek 10-09. Bij Het Vliet/Oranjebuurt in Leeuwarden 1 overvliegend (Jeroen Breidenbach). 11-09. Bij De Drait te Drachten 1 overvliegend (Sjouke Scholten).

Kwartel 02-09. Drie bij Ternaard buitendijks (Sibbele de Jong).05-09. Tien in de Kollumerwaard in het Lauwersmeer (Arnaud Boer. 07-09. Buitendijks bij Ternaard 1 gezien (Sibbele de Jong). 12-09. Bericht van het Vogeltrekstation Wageningen. Een kwartel ma na 1kj die ik ringde op 25 juni 2026 hier in Sumarreheide werd teruggemeld uit Spanje (geschoten) op 29 augustus 2026 bij Zamora. Afstand 1510 km. Tijd 65 dagen. (Bareld Storm).

Opmerking; Dit is de eerste kwartel die in Friesland geringd werd en terug gemeld werd uit het buitenland.

Kwartelkoning 10-09. In de Wolwarren in Alde Feanen 1 aanwezig (Marten Sikkema).

Meerkoet 01-09. Groep van 1250 op IJsselmeer bij Uitkijkpunt bij Cornwerd (Eelco W.F. Brandenburg).10-09. In Joure bij de Groenhof nog een paar met 2 heel kleine jongen van enkele dagen oud (Mevr. Fischer).

Nachtzwaluw 06-09. Op Schiermonnikoog 1 gevangen en geringd (VRS Schiermonnikoog/Holmer Vonk e.a.). 07-09. Een gevangen en geringd te Sumarreheide. Dit is de 2^e al dit jaar! (Bareld Storm).

Oehoe 12-09. Te Beetsterzwaag 1 aanwezig (Jarig Roosma).

Ortolaan 02-09. Een roepend overvliegend te Wierum/geluidsopname (Hessel van der Iest).

Paapje 03-09. In het Lauwersmeer bij Ezumazijl groepje van 11 aanwezig (Kees Bode). Twee in het Westerschar te Rotsterhaule (Bauke Sienema). 07-09. Groepje van 9 te Scharl bij IJsselmeer (Jorrit Zondervan). 10-09. Twee in de polder Oldelamer (J.de Groot).

Purperreiger 09-09. In de Akmarijpsterpolder 1 aanwezig (Wouter M.G. Van Steelant.

Putter 08-09. In polder de Beveiliging bij Workum 60 aanwezig (Tjerk Kunst). 11-09. In de Banckspolder op Schiermonnikoog 80 aanwezig (Theo Bakker).

Reuzenstern 02-09. Groep van 20 bij Lytsemar in Alde Feanen (Hans Terpstra).

Roodhalsgans 09-09. In de Anjumer en Lioenssenserpolder 1 aanwezig (Marjan Bergsma).

Foto ©Marjan Bergsma

09-09-2026. Roodhalsganzen worden vaak in gezelschap van brandganzen gezien. Broedgevallen in de vrije natuur zijn in ons land zeldzaam. Regelmatig worden vogels gezien die gekweekt zijn en uit gevangenschap komen. Detail op de foto: rechts passeert net een boerenzwaluw!

Rose spreeuw 02-09. In de Terschellingerpolder op Terschelling 1 aanwezig (Gerrit J. Geriritsen).

Foto © Gerrit J. Gerritsen

02-09-2026. De roze spreeuw is een broedvogel in zuidoost Europa wordt steeds vaker in ons land gezien.

Tapuit 09-09. In de Burdergrie op Ameland 13 aanwezig (Martine Huisman). 11-09. Groepje van 7 in de Snikzwaagsterpolder (Wouter M.G. Vansteelant).

Terekruiter 11-09. In de Hoarnestreek bij Oosterbierum (Meinte Engelmoer).

Foto © Jan Bijlsma

12-09-2026.De Terekruiter is een doortrekker uit het noordoosten van Europa en Siberië en is een zeldzame gast. De iets opgewipte snavel is opvallend bij deze soort.

Vaal stormvogeltje 04-09. Bij de Veerdam te Holwerd 1 overvliegend naar west (Andries Zijlstra).

Visarend 02-09. In het Oosterschar te Sintjohannesga 1 gezien (Bauke Sinnema).

Vorkstaartmeeuw 09-09. Op het Strand tussen paal 5 t/m 10 op Terschelling 1 aanwezig (Bas Verhoeven).

Foto ©Bas Verhoeven

09-09-2026. De Vorkstaartmeeuw is een schaarse doortrekker. De soort wordt in ons land met name in de maanden september en oktober gezien.

Watersnip 01-09. Groep van 25 in Alde Feanen /Lytsemar (Wiebe Sjoerd van der Veen).

Wespendief 01-09. In Wijnjewoude 1 juveniele vogel aanwezig (Christiaan de Vries).06-09. In Camminghaburen in Leeuwarden 1 aanwezig (Harm Dijkstra/Paul van Eik/Merel Zweemer). 09-09. Bij de A32 te Wytgaard 1 gezien (Wouter M.G. Vansteelant). 12-09. Bij Rohel aan het Tjeukemeer boven natuurterrein Marswâl 1 overvliegend (VRS Rohel Tjeukemeer/Gerard Westerhuis e.a.).

Foto © Harm Dijkstra

06-09-2026. Eind augustus en begin september kan er al doortrek van noordelijke vogels zijn. Als broedvogel is de wespendief in Friesland schaars. Op de foto een eerste jaars vogel.

Witte kwikstaart 01-09. Bij de jachthaven van Schiermonnikoog 30 aanwezig (Mariëlle Zwaga). 10-09. Bij Akmarijp 40 gezien (Wouter M. G. Vansteelant).

IJsvogel 01-09. In het Oosterschar te Sintjohannesga 1 gezien (Taeke Roosjen).02-09. In Sint Nicolaasga 1 aanwezig (Ida Bek). 04-09. In Warns 1 gezien (Klaas Strikwerda).08-09. In Kollum 1 aanwezig (Klaas van Dijk).

Foto © Taeke Roosjen

01-09-2026. Nederlandse ijsvogels zijn overwegend standvogel. Nederlandse en andere Noordwest-Europese ijsvogels verspreiden zich buiten de broedtijd wel in alle richtingen. Vanuit landen ten noorden en oosten van Nederland is zuidwest- tot westwaarts gerichte trek waar te nemen. IJsvogels die in de nazomer en herfst in Nederland worden gezien kunnen dus van elders komen (Bron; Vogeltrekstation Wageningen.

Zwarte ooievaar 02-09. Een gezien o Compagnonsveld in Fochteloerveen (Ada Engel).

Zwarte roodstaart 01-09. Bij de Skinkeskans in Leeuwarden 4 gezien (Donald Wolters).04-09. In Grou 1 gezien (A.K. Vellinga).

Tot zover de meldingen van de 1-15 september 2026.

Graag email berichten en meldingen voor de Nieuwsbrief 118 (oktober 2026) zo snel mogelijk inzenden en voorzien van naam en adres.

Er komt regelmatig naamsverwarring voor omdat woonplaats en of adres van waarnemers niet vermeld staat in de email berichten. Verder graag nieuwe of veranderende email adressen graag opgeven. Het blijkt dat diverse waarnemers meerdere email adressen hebben en dat daar soms ook oude niet meer gebruikte tussen staan. Hoor graag welke oude email adressen verwijderd kunnen worden.

De Nieuwsbrieven verschijnen alleen nog op mijn Blog en worden niet meer rondgestuurd. Deze Blog is te bereiken op de volgende link; https://blog.seniorennet.be/frieslandnatuurnieuws/

Onderaan de Nieuwsbrieven in mijn Blog staat een pdf van de Nieuwsbrief zodat men die kan downloaden.

Joure, 7 september 2026

Jan de Jong, E. A. Borgerstraat 66 8501 NG Joure.

Email; j.d.jonglc@home.nl

Vogelkundig medewerker Leeuwarder Courant. (Sinds oktober 1977).

Ringer 403 Ringstation VRS Rohel Tjeukemeer

Vogeltrekstation Wageningen (vanaf 1985).

Tel. 0513-414788 of 06-82754279

Bijlagen

NIEUWSBRIEF 117.pdf (551.8 KB)

Geschreven door Jan de Jong, Joure om 10:48

Dinsdag 15 september 2026

Late nestjongen boerenzwaluw

Voorwoord.

De Nieuwsbrief 117 (1 tm 15 september 2026) verschijnt omstreeks 24 september. Bijzondere waarnemingen, vondsten en waarnemingen kan men nog inzenden tot 20 september. Hieronder nog een verslagje van binnengekomen late nestjongen en waarnemingen van boerenzwaluwen van diverse correspondenten.

Late boerenzwaluw nestjongen worden nog gevoerd.

Begin september is het voor de boerenzwaluwen tijd om de schuren te verlaten en om zich voor te bereiden om de lange weg naar de overwintergebieden in Afrika op te zoeken. Maar voor ze dit gaan doen moeten ze zich eerst bewust zijn van de omgeving waar ze zijn opgegroeid. Omgeving verkennen en beginnen met het opvetten om zo de lange reis te voldoen. De afgelopen week kreeg ik van diverse melders door dat er begin september nog nesten met jongen in stal of schuur aanwezig waren en verzorgd werden door hun ouders, terwijl een groot deel van de broedvogels en hun jongen al vertrokken waren naar de slaapplaatsen in de omgeving (vaak in riet of maisvelden).

Foto © Geert van der Meer.

03-09-2026.Boerenzwaluwen en 1 huiszwaluw rusten uit en poetsen de veren op dak in Rotsterhaule. Let op! De rechter onderste is geringd!

Boerenzwaluwen in september nog in schuren.

Even een overzichtje van de binnengekomen reacties per dag tot 13 september.

02-09. Elke dag zien we een stuk of 15 huis- en boerenzwaluwen door en boven de tuin vliegen bij ons in Dronryp (Henk Jukema).

03-09. Ik heb hier in Rottum nog twee nestjes waar de jongen in het nest worden gevoerd. Daarnaast vliegen nog meerdere vliegvlugge jongen rond die nog gevoerd worden. (Nicole Schalkx).

- Er zijn 2 paartjes die een derde leg hadden dit jaar bij ons in Rohel, en de laatste zijn afgelopen maandag 31 augustus (3 jongen) definitief vertrokken (Johannes en Ietske Hogenberg).

- Ik heb hier in Bears nog twee nesten met drie jongen elk. Denk dat er een dag of 5 tussen zit. Ze worden nog goed gevoerd. De oudsten zullen denk ik over een dag of drie/vijf wel vliegen (Joukje Elgersma).

- Sinds 29 augustus heb ik geen boerenzwaluw meer gezien hier bij mij in Bears, en sinds 29 augustus hoorde ik ook geen lijster meer (Jochum Rijpma).

-Hier in Ballum op Ameland nog een nestje met jongen net uit het ei (Eveline Sinnema).

- We hebben in onze stallen hier in Beetgumermolen tenminste acht nestjes. De helft werd bezet door vier jongen, de andere helft door drie per nest. Dus een nieuwe aanwinst van in totaal 28 jonge zwaluwen. Geweldig! Helaas heb ik een dode volwassen zwaluw gevonden op het stro. En er zijn in totaal drie jongen dood aangetroffen. Wat we kunnen nagaan zijn ze nu, 3 september, er allemaal nog. We gaan bijhouden wanneer de eersten vertrekken. Meestal gebeurt dat in gedeeltes. Bijzonder is altijd dat er een avond is met heel veel gekwetter, een soort overleg. De dag erna is dan ineens een behoorlijk aantal vertrokken. Altijd een weemoedig moment. Je hoopt dat ze het allemaal halen die hele lange tocht (Stichting Opvang Oude Manegepaarden en -Pony's in Friesland, Ineke de Groot).

-We hebben in Koufurderrige nog 1 nest waar al de 3e ronde in zit. Jongen groeien goed (Jan Brouwer).

-We hebben hier in Makkum nog nooit zoveel zwaluwen hebben gehad als dit jaar. Ook van de droogte geen last. Soms waren er wel 63 tegelijk. Ze zitten nu weer voor de laatste leg maar dat zal wel niet veel worden. De meesten zijn vertrokken (Wietske Visser).

-Bij ons rond het huis aan de Streek in Rotsterhaule veel boerenzwaluwen met jongen. Graag zitten ze met z'n allen op de zonnepanelen bij mijn buurman op de schuur en op het schuurtje bij ons achter huis. Het is een drukte van belang om al die jonkies van eten te voorzien (Geert en Conny van der Meer).

-Hier in Jutrijp nog drie nesten met jongen die gevoerd worden (Rink Groenveld).

-Wij hebben hier in Terwispel nog 1 nest met jongen in de veestal. De eersten kwamen hier op 10 april al terug uit Afrika (Bart Berga).

- Wij hebben hier in Britswert nog 1 nest met 3 jongen zitten. In de paardenstal vertoeven nog wel 40 zwaluwen (Kees en Afke Hoogland).

- Er zijn hier in Joure zo’n 64 jongen geboren. Een is gesneuveld tegen de ruiten. Er waren 5 paartjes die op verschillende plaatsen nesten hadden gebouwd. Nu zijn er nog 3 jonge boerenzwaluwen die al buiten omvliegen met de 2 ouden maar de meesten zijn al vertrokken. Het was hier een goed zwaluw jaar, nu is het stil, doch weldra komen de wintervogels (Karel Gildemacher en Artina Oppenhuizen).

04-09. Inmiddels zijn de jonge boerenzwaluwen hier in Hardegarijp uitgevlogen. Wanneer precies weten we niet, omdat we een week zijn weggeweest, maar het moet rond 31 augustus zijn geweest (Anja en Dick van Schelven).

-Op 1 mei waren de zwaluwen hier op Vlieland in Oost-Vlieland aan de Middenweg in de schuur. Eerst een nest met 5 jongen daarna 3 jongen en 2 niet uitgekomen eitjes Nu 4 september zitten er nachts nog een paar in de schuur (Alie Wijbenga).

Foto © Jan Idsardi

29-07-2026. Boerenzwaluwen zoeken in Holwerd de schuur of stal weer op omdat ze daar veilig zijn.

- Hier in Paesens nog 1 nest, derde leg, minstens 10 dagen oud. Een ander paartje dat in mei kwam heeft maar 1 x gebroed, dat is al jaren zo (Oane Taekema).

- Betreffende de boerenzwaluwen bij ons in Kollumerpomp in de schuur: Ik heb 22 nesten geteld, waarvan 17 "bewoond "dit jaar. Uitgaand van 2 broedsels per nest van gemiddeld 4 eitjes ,6 stuks uitval (predatie, uit nest gevallen etc.) kom ik op 130 jonge zwaluwen. Goed resultaat toch, gezien de droogte (Menne Osinga, Kollumerpomp).

-Het was hier ook erg goed zwaluw jaar bij ons in Gersloot, niet eerder zoveel nesten gehad in vrije kleine stal met 13 boerenzwaluw paartjes en de huiszwaluw was dit jaar ook met meer nesten 8 paartjes. Jongen van tweede nest zijn inmiddels allemaal uitgevlogen groot deel op enkele zijn ook al vertrokken (Dennis Jetten).

05-09.Afgelopen nacht hier in Bears 17 vliegvlugge jongen terug in de stal gehad. Prachtig was het. Ik neem aan schuilen voor de wind (Joukje Elgersma).

-Ik heb hier in Hitzum nu nog 1 nest met jongen, moeten nog uitvliegen (Joki Bakkers).

07-09. Vanmorgen was er hier in de Westhoek geen boerenzwaluw meer in de schuur, misschien dat er vandaag nog een paar terugkomen. Het is volgens mij een goed jaar geweest voor de boerenzwaluw. We hebben in jaren niet zoveel in de schuur gehad als dit jaar (Anne G. de Vries).

-Hier in Wijnjewoude 3 nestjes met zwaluwen en alle 3 hebben 2 keer een nestje met jongen grootgebracht. Momenteel een drukte om de deur met heel veel vogels. In het voorjaar hebben we een halve hectare ingezaaid met een bloemenmengsel en staat het nog steeds in bloei en ook de vogels zijn er blij mee (Frans en Sonja Pool).

-Gisteren zijn de boerenzwaluwen vanuit onze paardenstal in Jonkerslân vertrokken. Wel zien we soms kleine groepjes boven de weilanden vliegen, maar dus niet meer in grote getalen (Cor en Heleen Achterberg).

-Wat betreft de zwaluwenzomer hier bij ons in Holwerd; het was duidelijk minder dan andere jaren. Minder broedsels, en ook meer dode jonge zwaluwen, soms was het hele nestje dood. Ook heb ik wel dode ouderdieren in de schuur gevonden. Het broeden is volgens mij nu voorbij, maar zo nu en dan vliegt er nog wel een zwaluw naar binnen. Ook als ik 's ochtends de schuurdeuren opendoe, rond half zeven, vliegen ze naar buiten (Jan Idsardi).

- Hier in Wijnaldum nog 4 nesten met jongen aanwezig in stal (Rinse en Maartje Post).

08-09. Ben gisteren wat voorbarig geweest wat betreft de boerenzwaluwen hier in de Westhoek in de schuur. Vanmorgen waren er nog een stuk of tien. (Anne G.de Vries).

-Zondag 6 september was de laatste dag dat ik nog 2 jonge boerenzwaluwen hier in Haule in de stal zag. Ik heb de katten weer toegang gegeven vanavond, kunnen ze weer muizen vangen (Douwe Visser).

-De boerenzwaluwen bij ons in Nijemirdum zijn vorige week vertrokken denken wij. 14 dagen geleden waren ze er nog. Wij zijn op vakantie geweest, en nu zijn ze vertrokken (Jurjen en Anneke Draaijer).

-Wij hadden bij ons in de schuur in Vrouwenparochie deze zomer 5 broedsels, waar volgens mij ook minimaal 2 voor de 2 de keer. 1 x vier dode jongen op de schuurvloer. Vrijdag 3 september zijn de meeste zwaluwen vertrokken, dinsdag 8september nog 2 stuks onder dak (Rinze Dijkstra).

10-09. Vanmorgen waren er grote groepen Boerenzwaluwen actief in de Westhoek. Veel vliegbewegingen en rustend op de hekken en het glooiende talud van de zeedijk (Rinze Kuiken).

Foto © Rinze Kuiken.

10-09-2026. Zwaluwen aan het voor verzamelen op afrastering voor de wegtrek naar het zuiden.

11-09. Bij ons in Noordwijk (Groningen) zijn er twee paartjes die succesvol jongen heeft voortgebracht per nest 3 jongen en een tweede leg. Hoeveel jongen daaruit zijn gekomen weet ik niet omdat we toen op vakantie waren. De boerderij tegenover ons heeft ook een hele boel zwaluwen voortgebracht (Sabina Paré-van Duijvendijk).

12-09. Vandaag vlogen er bij ons in Bears opeens weer 2 boerenzwaluwen in de schuur. Ik meende op 29 augustus de laatsten te hebben gezien (Jochum Rijpma).

Tot zover eerst de aantekeningen van de boerenzwaluwen. Mocht U nog na 12 september nesten met jonge boerenzwaluwen in schuur of stal hebben meldt het ons dan even per mail.

Ook de datum wanneer de laatsten uit de schuur zijn vertrokken. Deze nemen we dan op in de aankomst en vertreklijst. Soms keren (vooral jonge vogels) na enkele dagen (soms meer dan 1 week) nog weer terug naar de geboorte stal. Dit overkwam ook al enkele melders in het verslagje. Deze jongen hebben nog een binding met de geboorteplek en bij wat tegenslagen (wind/regen/koude, etc.) zijn ze vaak geneigd om snel terug te keren naar de veilige plek.

14 september 2026

Jan de Jong

E.A. Borgerstraat 66

8501 NG Joure.

Email; j.d.jonglc@home.nl

06-82754279

Of 0513-414788

Bijlagen

Zwaluwen nieuws.pdf (453.3 KB)

Geschreven door Jan de Jong, Joure om 09:47

Dinsdag 8 september 2026

Eerste jaars boerenzwaluwen met staartafwijkingen

Eerste jaars boerenzwaluwen met afwijkende staartpennen in Friesland.

Door Jan de Jong

Ringer 403 Vogeltrekstation Wageningen.

Het viel me als boerenzwaluw ringer dit jaar op dat op twee verschillende plaatsen in de provincie Friesland eerste jaars boerenzwaluwen ving tijdens het ringen met een afwijkend kleed. De jonge vogels vielen op doordat het vlekkenpatroon in de staartpennen deels afwezig was. Verder leek het overige kleed gewoon van kleur. Normaal zie je dergelijke afwijkingen weinig omdat ze tijdens het zitten op draden en tijdens een rappe vlucht deze afwijking niet opvalt.

De witte vlekken op de staartpennen vallen in de vlucht bij het fotograferen erg op. Deze foto van Rob Floor toont dat mooi aan. Mogelijk dat fotografen nog fotos bezitten met kleedafwijkingen van boerenzwaluwen.

Twee vangsten te Rohel

Op 23 juli ving ik een 45 boerenzwaluwen aan de noordoever van het Tjeukemeer. Hierbij waren er zo’n 42 eerste jaars en 3 volwassen vogels die ik doorhanden kreeg. Tijdens het ringen viel me op dat tussen de eerste jaars vogels er enkele waren die qua kleuren in de staart afweken.

De vogels waren verder normaal van tekening qua kleed. Dergelijke afwijkingen kwam ik niet zo vaak tegen tijdens het vangen en ringen van boerenzwaluwen. Dus ging ik er die ochtend meer op letten. Weldra ving ik er nog een die echter zeer vage stippen vertoonde. Doch hierbij waren wel de twee buitenste staartpennen (ST6 en ST5) wel normaal gekleurd en de 2 middelste waren normaal zwart. Mogelijk waren beide vogels van hetzelfde nest afkomstig? De witte vlek op de buitenste staartpen was in beide waargenomen gevallen aan het Tjeukemeer normaal van afmeting. Deze witte vlek wordt bij volwassen vogels in combinatie met enkele andere biometrische gegevens/kleedaanduidingen en broedvlek(broedseizoen) ook wel gebruikt om het geslacht vast te stellen. (Zie Op Het Vinkentouw, nummer 124, maart 2012.Staartvlekken bij boerenzwaluwen Hirundo rustica als hulpmiddel bij geslachtsbepaling (Bennie van den Brink). Bij volwassen man is de witte vlek meer dan 29,5 mm en bij volwassen vrouw kleiner dan 17,5 mm. In de praktijk bestaan er veel overlappingen en moeten andere kenmerken de doorslag geven. In het broedseizoen hebben vrouwen boerenzwaluw alleen een broedvlek, mannen niet of heel vaag.

Een vangst te Terwispel.

Op 27 augustus ving ik in een schuur in Terwispel weer een afwijkend kleed van de staartpennen. Zie Foto.

Het valt me op dat bij deze eerste jaars de witten vlek in staartpen 6 (buitenste) opvallend klein was en dat aan de rand van de binnenvlag een stukje duidelijk witte zoomrand zichtbaar is. Deze zoomrand is ook te zien op de binnenvlag van de staartpen 5.

Theoretisch zou je kunnen zeggen dat de jonge boerenzwaluw in Terwispel mogelijk een jong vrouwtje is en de twee aan het Tjeukemeer jonge mannetjes. Doch dit is een aanname en niet bevestigd. Mogelijk gaat het hier in alle drie gevallen om een genetische afwijking die door man of vrouw wordt doorgegeven aan het jong. We weten dat er erg veel overlap is in de afmetingen van witte vlekken bij broedvogels in Friesland. Zie mijn artikelen welke ik in het Boerenzwaluw Journaal 6 ,2016. Pag. 34-42 en Boerenzwaluw Journaal 8, 2028, pag. 59-72. publiceerde. In 2013 heb ik de grootte variatie van witte vlekken ook al eens aangegeven in mijn artikel in Op Het Vinkentouw nr. 129 bij Geslachtsbepaling bij de boerenzwaluw.

Opmerkelijk is dat ik tot op heden (1992-heden) geen volwassen boerenzwaluwen in Friesland heb aangetroffen waarbij deze afwijking (staartpennen ST2-5 zwart zonder witte vlek) aanwezig was. Dat sterkt mijn vermoeden dat het toch een genetische afwijking is. Verder is het zo dat heel veel jonge boerenzwaluwen hun eerste jaars niet overleven dus de kans dat je een volwassen terug vangt met deze afwijking erg klein is. Tijdens de rui in Afrika krijgen de jonge boerenzwaluwen nieuwe staartpennen van het voedsel wat ze daar nuttigen voor de aanmaak van de veren. Op de terugweg naar de broedplekken sneuvelen er ook vele.

Als boerenzwaluw ringer ben ik dan ook erg benieuwd of er dit jaar in ons land meer boerenzwaluwen (jong of oud) met dergelijke kleurafwijkingen in de staartpennen zijn geconstateerd.

Joure 8 september 2026

Jan de Jong

Ringer 403 Vogeltrekstation Wageningen.

06-82754279

Bijlagen

Eerste jaars boerenzwaluwen met afwijkende staartpennen.pdf (381.1 KB)

Geschreven door Jan de Jong, Joure om 20:32

Maandag 7 september 2026

Nieuwsbrief 116 Vogelnieuws Leeuwarder Courant.

NIEUWSBRIEF 116. Vogelnieuws Leeuwarder Courant.

Door Jan de Jong

Binnen gekomen nieuws van 1 augustus t/m 31 augustus 2026.

Appelvink 08-08. In Tjaarda’s Bosch te Oranjewoud 1 gezien (Peter Schutten). 17-08. In de Verborgen Hoek bij Harich 13 aanwezig (Ies Meulenmeester).

Blonde ruiter 01-08. In het Lauwersmeer bij Ezumazijl 1 aanwezig (Julian Loomans en Sietse Bernardus).

Boerenzwaluw 01-08. Groep van 100 in de Wielpolder bij Mirns (Fer-Jan de Vries). 13-08. In het Lauwersmeer bij Ezumazijl 170 aanwezig (Nelson Stukker e.a.). 20-08. In polder Het Goutumer Nieuwland groep van 151 aanwezig (Jaap Westra).24-08. Groep van 150 te Oldeholtpade (Ruud Jelle van der Leij). 25-08. In het Leeuwarderbos bij Leeuwarden 251 aan het voedsel zoeken (Marc Kuitert). 27-08. Bij Kornwerderzand aan het IJsselmeer groep van 300 aanwezig (Martijn Bunskoek).

Foto © Rob Floor

Boerenzwaluwen hebben in de 12 staartpennen (6 links/6 rechts) er altijd 10 met een witte vlek, de 2 middelste staartpennen (staartpen nummer 1) hebben geen witte vlek. In beeld nog een jonge boerenzwaluw met korte buitenste staartpen.

Bokje 30-08. In de Ryptsjerksterpolder 1 waargenomen (Wiebe Sjoerd van der Veen).

Bruine kiekendief 05-08. Groep van 12 (!) bij It Swin te Elahuizen (Jorrit Zondervan). 31-08. Groep van 11 op Koaiwaard bij Gaast (Hubert Kivit).

Buizerd 20-08. Hier een achttal rond huis in Tjerkgaast (Marten van der Heide).

Bijeneter 08-08. Vijf in Oldeholtpade (Ruud Jelle van der Leij).

Casarca 16-08. Groep van 16 bij de Bocht van Molkwar (Peter van Horssen).

Draaihals 11-08. In Jubbega 1 aanwezig (Remco Hiemstra). 20-08. Op Vlieland in Kroonspolders 1 ringvangst (Jeroen Breidenbach e.a.). 25-08. In de Ontginning bij Nijeholtwolde 1 aanwezig (Peter de Vries).

Europese kanarie 24-08. In de 3^e Kroonspolders op Vlieland 1 gezien (Jeroen Breidenbach).

Gierzwaluw 09-08. Een tussen en groepje boerenzwaluw bij de Bildtpollen (Ita Spoelman). 10-08. In het Lauwersmeer bij Ezumazijl 1 aanwezig (Kees Bode). 11-08. Vijf bij It Swin te Elahuizen gezien (Ies Meulemeester). 12-08. Groep van 15 in het Fochteloerveen (Carlo van de Craats). 13-08. Bij de Holle Poarte te Makkum 20 aanwezig (Tjitske Wiersma). 14-08. In Vosseparkwijk in Leeuwarden vijf aanwezig (Armijn). 15-08. Zes bij Zwarte Haan gezien (Frank Haven e.a.). 16-08. Drie in De Deelen bij Tijnje (Martine Huisman). 18-08. Bij het Groene Strand op Terschelling 1 gezien (Lieuwe Bruil). 20-08. Te Goingarijp 1 aanwezig (Wouter M.G. Vansteelant). 21-08. Op Noorderleech bij Nieuwebildtzijl 1 gezien (Henk Hiemstra). 22-08. Te Goingarijp 1 aanwezig (Wouter M.G. Vansteelant). 23-08. Te Rottevalle 1 aanwezig (Antoine van der Heijden). Het gierzwaluw seizoen is bijna afgelopen hier in Joure. Van de 9 kasten hier aan de Sluisdijk zijn er dit jaar 8 bewoond geweest. Het aantal uitgevlogen jongen is niet te achterhalen mede omdat dat altijd in onze vakantieperiode valt. In een kast zitten nog steeds jongen. Een enkele keer zie ik een van beide ouders binnen vliegen. Een aantal jaren terug heb ik ook meegemaakt dat de laatste gierzwaluw pas in de eerste week van september uitvloog. Het blijft nog steeds niet te geloven dat die jongen dan in hun eentje hun weg naar het zuiden weten te vinden (Bouke Agricola). 24-08. In Vosseparkje in Leeuwarden 1 gezien (Tjitske Wiersma). 25-08. In Kollum 1 aanwezig (Joost de Bruijn). 26-08. Groep van 14 te Laaksum aan IJsselmeerkust, op 27-08 zelfs 26 daar overvliegend (Marcel Stienstra). 29-08. Te Deinum 1 gezien (Donald Wolters). 30-08. In Ravenswoud 1 aanwezig (Willemijn van der Kolk).

Graszanger 01-08. In de Peazemerlannen 1 gezien (Rommert Cazemier). Bij Zwarte Haan 1 aanwezig (Andries Zijlstra).16-08. Op de Mokkebank te Laaxum 1 gezien (Peter van Horssen).

Foto © Rommert Cazemier.

01-08-2026. De Graszanger wordt steeds vaker in Friesland gezien.

Grauwe franjepoot 04-08. Bij Skrok te Wommels 1 aanwezig (Abe Bakker).

Groene specht 11-08. In Joure 1 roepend bij Westermeer (Durk Visser).

Grote canadese gans 17-08. Groep van 75 in Ald Duerswâld bij Wijnjewoude (Koert Scholten).

Grote gele kwikstaart 27-08. Aan de IJsselmeerzijde bij Breezanddijk 1 gezien (Hans Kuperus).

Grote karekiet 04-08. In de Polder Aent Lieuwes bij Koudum 1 aanwezig (Harry de Vries e.a.). 13-08. Op de Engelsmanplaat in Waddenzee 1 aanwezig (Theo Baas).

Grote zilverreiger 01-08. Bij de kijkhut De Ral te Piaam groep van 94 (Hubert Kivit). In de Snikzwaagsterpolder 2 groepen van 11 en 22 vogels (Wouter M.G. Vansteelant). 17-08. Zestig ten westen van De Deelen (Bauke Sienema). In de Kollumerwaard in het Lauwersmeer groep van 206 aanwezig (Jorgen de Bruin). 22-08. In de Veenpolder De Deelen 139 nu aanwezig (Koos Jager). 27-08. Op de Kraanlanden in De Veenhoop groep van 100 aanwezig (Jaap van der Leest).

Grijze wouw 25-08. Te Warns in Zuiderburen 1 gezien (Hessel van der Iest).

Huiszwaluw 18-08. Groep van 200 bij It Swin bij Elahuizen (Fer-Jan de Vries).

IJsvogel 01-08. Te Oldeberkoop 1 gezien (Henri Zomer). 03-08. In De Deelen bij Tijnje 1aanwezig (Bauke Sienema). 06-08. Bij de Houkepoort in Sneek 1 gezien (Dick Pruiksma). 07-08. Twee in De Knipe aanwezig (Michiel van Ettingen). 10-08. In Oentsjerk 1 aanwezig (Gerben Mensink). 13-08. Bij de Mokkebank te Laaxum 1 gezien (Willem Sonneveld). 14-08. In de Vrijheidswijk te Leeuwarden 1 aanwezig (Marcella Hemkes). 17-08. In Woudsend 1 gezien (Alice Nagelhout). 19-08. Bij de golfbaan in Beetsterzwaag 1 gezien (Jarig Roosma). 21-08. In Heerenveen 1 gezien (Marja Mol). 22-08. In Wyldemerk in Gaasterland 1 gezien (Fre-Jan de Vries). 23-08. Bij de Mokkebank te Laaxum 1 gezien (Johannes en Gea Koster).

Foto © Johannes en Gea Koster

23-08-2026. Een jonge ijsvogel zwerft in de maand augustus vaak om. Deze was ook nog geringd.

26-08. In Teroele 1 gezien (Dennis Keus). 28-08. In het Oosterschar te Sintjohannesga 1 aanwezig (Sophie Holterman). 29-08. Vandaag om 17:45 uur kregen we bezoek van een IJsvogel (mannetje) op ons balkon dat ligt aan het – gegraven – water dat parallel loopt aan het riviertje de Drait in de wijk Himsterhout in Drachten (Albert Braad en Yttje Cnossen). 30-08. Te Beetsterzwaag 1 aanwezig (Willem Bosma).

Kleine jager 05-08. Bij Kooisplek op Vlieland 1 gezien (Rob van Beers). 09-08. Op Noordzeestrand op Vlieland 1 gezien (aart).

Kleine zilverreiger 02-08. Groep van 60 op de slaapplaats bij Westerplas op Schiermonnikoog (Dick van Dorp). 29-08. Groep van 115 op Waddendijk op Schiermonnikoog (Raoul Beunen).

Kneu 20-08. Groep van 50 aan de Wadkant bij Kornwerderzand (R. Riemersma).

Koekoek 30-08. Bij de Westersanning te Oudega (SWF) 1 aanwezig (Ida Bek).

Koperwiek 28-08. Bij Midsland aan Zee op Terschelling 1 gezien (Taric Schrader).

Kramsvogel 24-08. Bij Kooipad op Terschelling 1 gezien (Sip Riksen).

Kwartel 11-08. In ons nazorggebied bij Tzum 1 vrouwtje met 3 jongen (Klaas Hoekstra). Ook hier rond Appelscha hebben wij dit jaar veelvuldig de kwartel waargenomen. Echt beduidend meer dan in andere jaren. Het hoogtepunt was op 7 juli in de late avond toen we in de landbouwpercelen aan de randen van het Fochteloërveen (Tachtig Bunder) minimaal 8 kwartels hebben gehoord. Heel bijzonder! Zelf wonen wij aan de Nieuwe Vaart in Appelscha en ook daar horen wij al een aantal weken meerdere kwartels in de percelen met aardappels, maar ook in een aanpalend perceel grasland. Prachtig om in de stilte van het buitengebied het djuup-djuup te horen (melding 11-08, Ronald Luxen).

Morinelplevier 15-08. Twee in de Hoarnestreek bij Pietersbierum (Johan Deinum e.a.).28-08. In de Hoarnestreek bij Oosterbierum 6 (2 adult en 4 juveniel) aanwezig (Wim van Zwieten).

Foto © Johan Deinum

15-08-2026. De Morinelplevier najaars doortrek uit noordelijke streken (vooral Noorwegen) is vooral op zijn hoogtepunt eind augustus/begin september.

Nachtzwaluw 02-08. In de Veenpolder onder Ter Idzard en Oldeholtwolde 1 dood gevonden op de Riskemadenweg als verkeersslachtoffer (Sjon). 06-08. In de Amvestbossen bij Olterterp 1 aanwezig (Rutger Diertens). 26-08. Een eerste jaars gevangen en geringd in Sumarreheide (Bareld Storm).

Foto © Bareld Storm

26-08-2026. Nachtzwaluwen worden steeds meer gezien in Friesland. Ringvangsten op vaste land van Friesland zijn zeldzaam.

Noordse boszanger 24-08. Op Vlieland 1 volwassen eksemplaar geringd (Jeroen Breidenbach e.a.).

Noordse gele kwikstaart 23-08. In Westerse Veld op Vlieland 1 aanwezig (Lars Buckx).

Foto © Lars Buckx

23-08-2026. De najaarstrek is vaak door het winterkleed onduidelijk door determinatieproblemen van het kleed. Deze was mooi vroeg, de meesten trekken vaak in september door.

Oeverzwaluw 16-08. Groep van 200 te Kornwerderzand (Lars Buckx).

Ooievaar 04-08. In de Akmarijpsterpolder 50 aanwezig (Wiebe Poppe). 05-08. In de Greate Krite te Warga 106 gezien (Jos Hooijmeijer). 09-08. Bij Tjerkwerd 60 gezien (Abe Bakker). 10-08. In de Groote Veenpolder in Weststellingwerf bij Slijkenburg 183 aanwezig (Edwin de Weerd). 11-08. In Polder Harich bij Elahuizen 100 aanwezig op ondergelopen land (Jorrit Zondervan). 17-08. In Bernsterburen bij Boazum 100 aanwezig (Jelmer Luyckx).

Ortolaan 25-08. In Westerplas op Schiermonnikoog 1 gezien (Johan de Kruif).

Putter 13-08. Een groep van 60 in Polder van het 4^e en 5^e Veendistrict bij Terband (Martine Huisman). 19-08. Op Gele Strand bij Workum 30 aanwezig (Tjerk Kunst).

Raaf 16-08. Bij ons huis 3 in de bomen, op 17-08 zelfs vier (Familie Gorter).

Reuzenstern 03-08. In de Huitebuursterbuitenpolder bij Oudemirdum 42 gezien (Jaap Hennevanger). 04-08. In de Vossemeer bij Roggebotsluis bij Dronten 1^e terug. Op 5 augustus al 18 aldaar (Lykele Zwanenburg). 14-08. In het Lauwersmeer in Bantpolder 65 aanwezig (Marcel Stienstra). 15-08. Op de Workumerwaard 47 aanwezig (Sjerp M. Weima). 21-08. In de Bantpolder in het Lauwersmeer 49 aanwezig (Marcel Stienstra). 25-08. Vanmiddag zag ik een Reuzestern bij de waterpoel in Berlikum. Heb ze hier eigenlijk nog nooit gezien (Rinse Kuiken).

Roodmus 26-08. In de Kroonspolders op Terschelling 1 gezien (Tibor Peters e.a.).

Roodpootvalk 26-08. In Oosterbierumerpolder 1 aanwezig (Marcel Stienstra).

Smelleken 24-08. Bij Scharnegoutum 1 overvliegend (J.P. Osinga).

Sperwergrasmus 21-08. Bij de 5^e slenk op Terschelling 1 aanwezig. (Caesar Weenink). 26-08. Op de Stuifdijk op Schiermonnikoog 1 gezien (Wouter van der Ham e.a.).

Steenuil 05-08. In Echterveld te Bantega 1 aanwezig (Willem Sonneveld). 26-08. In Zuiderburen te Warns 1 aanwezig (Michel Klemann).

Struikrietzanger 21-08. Ringvangst in 3^e Kroonspolders op Vlieland (Jeroen Breidenbach e.a.).

Tapuit 16-08. Bij Stavoren 1 gezien (Tjeerd Burger).21-08. Zes in de Holwerder Westerpolder (Henk Hiemstra).27-08. In de Roosduinen op Ameland 29 aanwezig (Iris Loosman).

Visarend 02-08. Op de Makumer Noordwaard 1 aanwezig (Alma Leegwater). 03-08. In de Akmarijpsterpolder 1 gezien (J. van Oosten). 05-08. In de Alde Feanen 1 gezien (Miriam van Gool). 06-08. Bij de Houkepoort in Sneek 1 gezien (Dick Pruiksma). 11-08. Te Bakkeveen 1 aanwezig (Koert Scholten). 22-08. Te Goingarijp 1 aanwezig (Wouter M.G. Vansteelant).

Foto © Geert Voolstra.

02-09-2026. Visarend op dak van woning in Oudehaske gespot aan de Reidkraach.

Vorkstaartmeeuw 23-08. In het Gat van Schiermonnikoog 1 gezien (Enno Ebels).

Waterrietzanger 04-08. In de Rottige Meenthe 1 gezien (Johannes Buitenwerf e.a.). 16-08. In de Alde Feanen 1 aanwezig (Pep Gallenkamp).

Watersnip 30-08. Groep van 60 in Ryptsjerksterpolder (Wiebe Sjoerd van der Veen). 31-08. In de Lytsemar in Alde Feanen groep van 52 aanwezig (Inge Vervoorn).

Wespendief 16-08. Vier baltsend te Bontebok (Valentijn Serge van Bergen).

Witte kwikstaart 07-08. Groep van 61 in het Lauwersmeer bij Ezumazijl (Harm Jan Kiewiet). 16-08. Dertig in het Lauwersmeer bij Ezumazijl (Bas van Schooten).

Zwartkopmeeuw 06-08. In de Blaugerzen bij Akmarijp 1 juveniel aanwezig (Sietse Bernardus).

Foto © Sietse Bernardus.

06-08-2026. De zwartkopmeeuw is in Friesland nog steeds een zeldzame broedvogel die graag tussen kokmeeuwkolonies in ons land tot broeden komt. Jonge vogels worden steeds vaker gezien.

Zwarte ooievaar 03-08. Drie op de Slikken of Voorgronden bij de Westhoek (Tjeerd Burger). 10-08. Drie in het Fochteloerveen (Antoine van der Heijden). 12-08. Twee in het Stuttebosch bij Oldeberkoop (Saskia Koster). 15-08. In de Zuiderfennenpolder aan de IJsselmeerkust bij Oudemirdum 1 gezien (Jacob Bosma). 16-08. Te Fochteloo 1 aanwezig (A. Schaaf). 21-08. Bij de Lange Jerden bij Sloten 1 gezien (Jos Dellink).

Foto © Saskia Koster.

12-08-2026.Zwarte ooievaars komen van westelijke delen van het verspreidingsgebied, van Denemarken via Noord-Duitsland tot in Tsjechië. Grotere aantallen passeren tijdens de najaarstrek. Deze begint soms al in juli, piekt in augustus en loopt in september en oktober af (Bron SOVON). Broeden doet de soort nog niet in ons land.

Tot zover de meldingen van de maand augustus 2026.

Graag email berichten en meldingen voor de Nieuwsbrief 117 (september 2026) zo snel mogelijk inzenden en voorzien van naam en adres.

Er komt regelmatig naamsverwarring voor omdat woonplaats en of adres van waarnemers niet vermeld staat in de email berichten. Verder graag nieuwe of veranderende email adressen graag opgeven. Het blijkt dat diverse waarnemers meerdere email adressen hebben en dat daar soms ook oude niet meer gebruikte tussen staan. Hoor graag welke oude email adressen verwijderd kunnen worden.

De Nieuwsbrieven verschijnen alleen nog op mijn Blog en worden niet meer rondgestuurd. Deze Blog is te bereiken op de volgende link; https://blog.seniorennet.be/frieslandnatuurnieuws/ . Onderaan de Nieuwsbrieven in mijn Blog staat een pdf van de Nieuwsbrief zodat men die kan downloaden.

Joure, 7 september 2026

Jan de Jong, E. A. Borgerstraat 66 8501 NG Joure.

Email; j.d.jonglc@home.nl

Vogelkundig medewerker Leeuwarder Courant. (Sinds oktober 1977).

Ringer 403 Ringstation VRS Rohel Tjeukemeer

Vogeltrekstation Wageningen (vanaf 1985).

Tel. 0513-414788 of 06-82754279

Bijlagen

NIEUWSBRIEF 116.pdf (618.6 KB)

Geschreven door Jan de Jong, Joure om 08:51

Dinsdag 1 september 2026

Nieuwsbrief 115 Vogelnieuws Leeuwarder Courant.

NIEUWSBRIEF 115. Vogelnieuws Leeuwarder Courant.

Door Jan de Jong

Binnen gekomen nieuws van 1juli t/m 31juli 2026.

Appelvink 22-07. In Damwoude een vrouwtje aanwezig (J.A. Wagenaar).

Foto © J.A. Wagenaar

22-07-2026. Appelvinken kunnen vanaf half juli plotseling op voedertafels verschijnen. De soort neemt de laatste jaren toe als broedvogel in Friesland.

Bijeneter 08-07. In Oldeholtpade 1 aanwezig (Ruurd Jelle van der Leij).14-07. Op Vlieland in Vuurboetsduin 1 aanwezig (Merel Zweemer).

Boerenzwaluw 05-07. Groep van 200 aanwezig bij It Swin bij Elahuizen (Fer-Jan de Vries). 20-07. Groep van 660 op slaapplaats te Polder Kooihuizen bij Gaast (Hubert Kivit).

Draaihals 15-07. Te Beetsterzwaag bij Hemrikkerveld 1 aanwezig (Willem Bosma).

Flamingo 04-07. Bij Steile Bank te Oudemirdum 11 aanwezig (Jan Tijsma).

Gierzwaluw 05-07. Groep van 200 aanwezig in het Lauwersmeer bij Ezumazijl (Jorgen de Bruin).

09-07. 20 jaar geleden zijn er 20 nestkasten/neststenen geplaatst in 5 nieuwe woningen op de Eegracht te IJlst. De woningen staan op de plek waar vroeger de Nooitgedagt fabriek stond. Dit jaar zijn er voor het eerst gierzwaluwen aan het broeden. In ons huis (Eegracht 4) zijn er 2 kasten bezet en in de andere woningen zijn er ook zwaluwen die in en uitvliegen. Ik schat dat ongeveer de helft van de kasten bezet is (10 nesten). Elke dag en vooral ’s avonds is er een groep van zo’n 30 gierzwaluwen actief in de lucht. Een buurvrouw zag ook activiteiten van een gierzwaluw op/in het dak van Eegracht 2, een oudere woning (Martin de Groot, IJlst). 20-07. Groep van 700 in het Lauwersmeer bij Ezumazijl voedsel zoekend (Ferry van der Lans). 24-07. Groep van 50 te Woudsend (Jorrit Zondervan).

Grauwe klauwier 02-07. In De Kavels te Heerenveen 1 mannetje (Martine Huisman).06-07. In Bolsward 1 alarmerend (Abe Bakker). 07-07. Twee bij De Kavels te Heerenveen (Bauke /Sienema). 12-07. Een volwassen en 2 juveniel in De Kavels in Heerenveen (Bauke Sienema).16-07. Te Bolsward 2 volwassen en 3 juveniel waargenomen (Gerda de Jong). 28-07. Zes juveniel bij Koningsdiep te Hemrik (Willem Bosma).29-07. In het Lauwersmeer in Kollumerwaard 10 waargenomen (Rommert Cazemier).

Grauwe franjepoot 10-07. In het Lauwersmeer bij Ezumazijl 1 vrouwtje (Hugo Wieleman).

Foto © Hugo Wieleman

10-07-2026. Deze was vroeg. De meerderheid in Nederland wordt in de maanden augustus-oktober waargenomen. Meestal in de periode tussen half augustus en half september.

Grauwe vliegenvanger 01-07. Broedgeval (2^e leg) op linnenrek te Sumarreheide (Jurjen en Froukje Veenstra). Nest op ragebol onder luifel in Nieuwehorne, jongen net uitgevlogen (Hilry en Frans Hogerheijde). 02-07. In Siegerswoude broedgeval (2^e leg) in open nestkast (Hannie Gorter). Nest met 4 jongen groot geworden in een krans aan de muur te Heeg (Jeltsje Flapper).

Groene specht 07-07. Een eerste jaars in bos te IJsbrechtum (Kees Sijtsma).

Foto © Kees Sijtsma.

07-07-2026. We zijn erg benieuwd waar dit jaar in Friesland groene spechten hebben gebroed. De meldingen zijn spectaculair toegenomen en we vermoeden dat er op veel nieuwe plekken broedgevallen zijn geweest.

Grote burgemeester 27-07. Een tweede jaars op strand van Terschelling (Tom van Anrooij).

Grote canadese gans 25-07. In de Groote Sintjohannesgaaster veenpolder een groep van 40 aanwezig (Karin Uilhoorn).

Grote gele kwikstaart 02-07. 1 in de Veenpolder te Delfstrahuizen (Rita Troelstra). 06-07. Te Olterterp 1 aanwezig (Anne Woudstra). 14-07. Een gezien in Fogelsanghstate te Veenklooster (Kees Bode).

Foto © Kees Bode.

14-07-2026. De grote gele kwikstaart wordt de laatste jaren steeds vaker gezien en behoord thans tot de Friese broedvogelsoorten (SOVON).

Grote karekiet 03-07. In de Polder van Nes bij Moddergat 1 aanwezig (M. Houtsma). 04-07. In Natura 2000 gebied in Alde Feanen (Klaas Vonk).

Grote zilverreiger 27-07. Groep van 85 in de Jan Durkspolder in Alde Feanen (Marten Sikkema). 30-07. Aan de Kraenlânswei in De Veenhoop 68 aanwezig (Ben Selten). Groep van 28 bij de kijkhut te Piaam (Tom van den Berg/Ron Gans).

Foto © Ben Selten

30-07-2026. Door de plasdras gebieden en de explosie van veldmuizen worden ze in grote groepen gezien.

Kleine bonte specht 01-07. Te Oudemirdum 1 aanwezig (Ellen de Bruin). 18-07. Bij de Kiekenberg-Tolhek bos te Nieuwehorne 1 aanwezig (Jeffrey Andes).

Kluut 30-07. Bij Koehool een groep van >1000 (Lars Buckx).

Knobbelzwaan 06-07. Groep van 600 op IJsselmeer bij Polder Nieuwe Grasfennen/Sondelerdyk (Marjan van Gent). 07-07. Groep van 1040 op IJsselmeer bij Gaast (Hubert Kivit). 17-07. Groep van 1100 bij Cornwerd op IJsselmeer (C.S. Roselaar). 25-07. Groep van 2500 bij Gaast op het IJsselmeer en een 100 bij de Bocht van Molkwar ((Fred Husting).

Kraanvogel 02-07. Twee op Sipellân te Ternaard (Ria Pekelsma). 23-07. Twee volwassen vogels op weiland aan Nijlânsdyk in Ryptsjerk (Jouke Vlieger).

Kruisbek 20-07. In het Hoornse Bos op Terschelling 10 aanwezig (Donny Pruijs). 25-07. In het Bosgebied Appelscha 10 aanwezig (J.A. Wagenaar/Sibbele de Jong).

Kwartel 16-07. Zes roepend bij Ravenswoud (Harvey van Diek). 18-07. Bij Ferwerd Buitendijks over een afstand van 4 km in totaal 11 roepende mannetjes (Kees van Wegen). 21-07. In de Minnertsgaaster Zuidermiedenpolder 6 roepend (Paul Verhagen).

Lepelaar 01-07. Groepje van 23 in polder Harich bij Elahuizen (Fer-Jan de Vries). 31-07. Bij Westhoek op Wad een groep van 138 aanwezig (Wouter M.G. Vansteelant).

Middelste bonte specht 01-07. In Oudemirdum 1 baltsend (Ricardo van Dijk/Ellen de Bruin). 10-07. Te Beetsterzwaag 1 man aanwezig (Willem Bosma). 23-07. In het Oosterschar te Sintjohannesga 1 aanwezig (Dennis Keus).

Nachtzwaluw 01-07. Te Weidum 1 aanwezig. 03-07. In Fochteloerveen 1 aanwezig (Marcel Stienstra). 04-07. Twee baltsend bij Kooisplek op Vlieland (Arian van der Meulen). 06-07. Bij de Briksduinen op Ameland 1 baltsend (Justin Janssen). 07-07. In Nesserbos op Ameland 1 aanwezig (Hoite Schaap). 08-07. Twee aanwezig in Bakkeveensterduinen (S. Kruse).14-07. In het Drents-Friese Wold bij Aekingerzand 1 aanwezig (Koenraad Bijl). 20-07. Bij de Schaopedobbe te Elsloo 1 aanwezig ((Ruud). 23-07. Op Vlieland in Bomenland 1 aanwezig (Kees Mostert/Bart Vastenhouw).

Foto © Jelle van Aalst (archief)

14-09-2025. De nachtzwaluw wordt steeds vaker opgemerkt in Friesland.

Oeverzwaluw 14-07. Groep van 100 bij Mirns/See Hanne (Aart Vink en Henny Vink-Slotboom). 21-07. Groep van 100 op Westerstrand op Schiermonnikoog (Wim van Boekel).

Ooievaar 10-07. In Koufurderigge groep van 65 op ondergelopen land (Toon van Haren). 21-07. We reden vanavond van Woudsend naar Sneek, zagen bij de rotonde bij Woudsend kant Sneek op alle lantaarnpalen een ooievaar zitten. En langs Rijksweg nog een paar. Wij waren verbaasd. Tijdstip was tussen 21.00-21.30 uur (Foekje Breeuwsma, Sneek).

Raaf 06-07. Twee in de Zwagermieden (Jeffrey Huizenga). 09-07. In het Ketlikerskar 1 aanwezig (Bauke Sienema/Koos Jager). 10-07. Twee aanwezig bij de Brandemeer te Wolvega (Marcel Stienstra). 29-07. In de Houtwiel bij de Falom 6 (2 volwassen en vier juveniel) aanwezig (Sibbele de Jong).

Regenwulp 10-07. Vier opvliegend bij Stiens (Gerard Mast).

Reuzenstern 13-07. Groep van 23 op de Workumerwaard (Jan Willem V.). 17-07. Op de Workumerwaard groep van 19 (Marcel Stienstra). 22-07. Zes bij De Rijp-Oudegaasterbrekken bij Sandfirden (Michael van Beveren).30-07. Groep van 50 op Noordsvaarder op Terschelling (Pieter Pijnenburg). Bij Gaast10 en bij Soal Workum 12 (Ron Gans).

Foto © Ron Gans

30-07-2026. De reuzenstern is vanaf juli een vaste verschijning in Zuid-Friesland langs de IJsselmeerkust

Rode wouw 03-07. In de Zuidwesterpolder bij Nijbeets 1 aanwezig (Klaas Hallema). 08-07. Aan de A7 bij Beetsterzwaag 1 gezien (Ida Bek).

Roodmus 03-07. Op Dazenplak op Terschelling 1 aanwezig (Minne Feenstra).

Foto ©Minne Feenstra.

03-07-2026. De roodmus is een zeldzame broedvogel, vooral te vinden op de Waddeneilanden.

Rosse Stekelstaart 10-07. Vanaf de boot Vlieland-Harlingen 1 gezien (Timo Mank). 21-07. In de Huitebuursterbuitenpolder bij Oudemirdum 1 aanwezig (Fer-Jan de Vries).

Slangenarend 01-07. In het Fochteloerveen 1 aanwezig (Taeke Roosjen).

Steenuil 02-07. In Oudemirdum 1 aanwezig (Ellen de Bruin).

Steltkluut 19-07. In het Lauwersmeer te Ezumazijl 7 aanwezig (Willemijn van der Kolk).

Wespendief 01-07. Twee aanwezig in Lycklemabos bij Nijemirdum (Ricardo van Dijk). 09-07. Twee

Aanwezig te Oldeholtpade (Ruurd Jelle van der Leij). 10-07. Twee te Gytsjerk waargenomen (Jacob Bosma). 15-07. Te Koudum 1 gezien (Jorrit Zondervan). 21-07. Twee in het Wijnjeterper schar (Jack de Jong). 26-07. In Oudeschoot 1 aanwezig (Marc Bleijerveld).

Wielewaal 25-07. Vijf in De Deelen aanwezig (Koenraad Bijl).

Witte kwikstaart 01-07. Broedgeval in een eendenkorf te Woudsend (Klaas de Vries).

Witwangstern 03-07. Bij de jachthaven op Schiermonnikoog 1 aanwezig (J. Nijdam).

Zwarte ooievaar 26-07. In het Lauwersmeer in de Bantpolder 1 aanwezig (Cornelis Faas).

Tot zover de meldingen van de maand juli 2026.

Graag email berichten voor de Nieuwsbrief 117 (september 2026) zo snel mogelijk inzenden en voorzien van naam en adres.

De Nieuwsbrief 116 (maand augustus 2026) is in de maak er verschijnt rond half september 2026. Aanvullingen zijn nog welkom.

Er komt regelmatig naamsverwarring voor omdat woonplaats en of adres niet vermeld staat in de email berichten.

De Nieuwsbrief verschijnt alleen nog op mijn Blog en wordt niet meer rondgestuurd. Deze is te bereiken op de volgende link; https://blog.seniorennet.be/frieslandnatuurnieuws/

Onderaan de Nieuwsbrieven in mijn Blog staat een pdf van de Nieuwsbrief zodat men die kan downloaden.

Joure, 1 september 2026

Jan de Jong, E. A. Borgerstraat 66 8501 NG Joure.

Email; j.d.jonglc@home.nl

Vogelkundig medewerker Leeuwarder Courant. (Sinds oktober 1977).

Ringer 403 Ringstation VRS Rohel Tjeukemeer

Vogeltrekstation Wageningen (vanaf 1985).

Tel. 0513-414788 of 06-82754279

Bijlagen

NIEUWSBRIEF 115.pdf (508 KB)

Geschreven door Jan de Jong, Joure om 10:55

Zaterdag 29 augustus 2026

Nieuwsbrief Vogelnieuws Leeuwarder Courant.

Nieuwsbrief Vogelnieuws Jan de Jong

Beste mensen ,

De afgelopen maanden ben ik zelf erg druk geweest met het verzamelen van veel informatie over de boerenzwaluwen in Friesland. Daarbij werden veel boerenzwaluwen geringd en onderzocht in stallen en schuren. Van zeker een kleine 500 (jong en oude) boerenzwaluwen zijn poepmonsters verzameld voor het dieetonderzoek voor de RUG in Groningen. Dat onderzoek heeft veel tijd en inspanning gekost. Vandaag pak ik de "pen" weer op en probeer een groot deel van de achterstand te verwerken. Er zijn veel leuke meldingen binnengekomen, waarvan ik er al enkele in de Vogelrubriek in de Leeuwarder Courant heb geplaatst. Doch er is meer!

De boerenzwaluw vangsten waren dit jaar zeer goed. Ook aan het Tjeukemeer met collega ringer Gerard Westerhuis werden in 2026 veel zwaluwen gevangen en geringd, voornamelijk veel eerste jaars maar ook opvallend veel mannetjes tijdens broedseizoen. Zie totaallijst vangsten tot 20 augustus. Ook na 20 augustus nog diverse vangsten.

Aankomst en vertrek 2026 boerenzwaluw.

De aankomstgegevens van boerenzwaluwen in stallen en schuren in 2026 had U ook nog van mij te goed. Hieronder een lijst met de aankomstdata van 2025 en 2026. Staat U naam er niet bij of kloppen de gegevens niet dan hoor ik het graag even.

Het is al weer eind augustus en hoog tijd om ook te vragen wanneer de laatste boerenzwaluwen bij U uit de stallen zijn vertrokken. Mocht U de data nog genoteerd hebben dan hoor ik het graag. De gegevens zullen t.z.t. verwerkt worden in het Boerenzwaluw Journaal 2026 wat in 2027 zal verschijnen.

Onderaan toegevoegd (in Bijlagen) de (voorlopige) lijst met gevangen en geringde boerenzwaluwen in 2026 (tot 20 augustus). Ook de lijst van aankomst en vertrek toegevoegd en de voorlopige lijst met DietBank gegevens. Heb dus niet stil gezeten. Jammer is wel dat ik bij heel veel adressen niet op bezoek ben geweest om zwaluwen daar weer te ringen. Het ontbrak me veel aan tijd.

Als senior boerenzwaluw onderzoeker voor het Vogeltrekstation Wageningen druk bezig om nestjongen te ringen en poepmonsters (meer dan 475) te verzamelen. Nooit eerder werden er in totaal zoveel boerenzwaluwen geringd (jan en Gerard) als in 2026 (sinds de start van het Boerenzwaluw project in 1992).

Periodiek Vogelnieuws per maand.

Het tussendoor melden van bijzondere waarnemingen uit Friesland is er al een tijd bij ingeschoten. Dat probeer ik later dit jaar weer op te pakken als de drukte en gezondheidstoestand van mijn vrouw in rustiger vaarwater is gekomen. Enkelen weten dit al via de mail. Bij mijn vrouw is na 25 jaar de borstkanker weer geconstateerd, nu beide borsten. De laatste weken veel onderzoeken (Heerenveen/Leeuwarden,puncties,pet-scans-MRI,etc,), komende week nog diverse onderzoeken. Het is een bittere pil doch we moeten hier even doorheen. Intussen is mijn vrouw wel al begonnen met een hormoonkuur, ter voorkoming van uitzaaiingen in de lymfeklieren. Mijn vrouw heeft mijn steun dus nu hard nodig zodat ik wat minder tijd aan vogel en natuurnieuws kan besteden.

Het Vogelnieuws in de Leeuwarder Courant zal in ieder geval voorlopig nog zo doorgaan. Hopelijk blijft de meldingenstroom van bijzondere en leuke veldwaarnemingen onveranderd doorgaan.

opgemaakt 29 augustus 2026.

Jan en Femmie de Jong

E.A.Borgerstraat 66

8501NG Joure

email; j.d.jonglc@home.nl

Hieronder de lijst van aankomst boerenzwaluw van 2025 en 2026. Kijkt U even of U plaats/naam en aankomst melding er bij staat!

Nr	plaats	provincie of land	Naam	1e terug in stal 2025	N	1e terug in stal 2026	N	laatste uit schuur 2026
1	Aalsum	Friesland	mts S en G Andringa	7-apr
2		Friesland	Johan Kootstra			11-apr	8
3	Aalsum	Friesland	van der Woude			7-apr	1
4	Akkrum	Friesland	Hyltsje Hilverda	7-apr	1	5-apr	1
5	Alteveer	Groningen	Jeanette van Heusden			9-apr	2
6	Anna Paulowna	N-Holland	Jeanin Waiboer			3-apr	1
7	Appelscha	Friesland	Adrienne Jonker	12-apr	1	11-apr	2
8	Baak	Gelderland	Anja Veerbeek	4-apr		x
9	Ballum Ameland	Friesland	Petra Visser	21-apr		21-apr	4
10	Ballum Ameland	Friesland	E. Visser			21-apr	4
11	Ballum Ameland	Friesland	Eveline Sinnema	15-apr		8-apr	1
12	Barrahus Lwd	Friesland	Anne Jansma	1-apr		4-apr	2
13	Bears	Friesland	Jochum Rijpma	3-apr
14	Bears	Friesland	Joukje Elgersma	2-apr		7-apr	1
15	Bears	Friesland	Alowieke van Beusekom	1-apr		x
16	Beekbergen	Gelderland	Belinda Meuldijk	5-apr		8-apr	1
17	Beetgumermolen	Friesland	Ineke de Groot	8-apr		12-apr	2
18	Beilen	Drenthe	Jan Zuring			8-apr	2
19	Berkenwoude	Z-Holland	Jaap Graveland
20	Berltsum	Friesland	Anneke Klaver-Soepboer
21	Boijl	Friesland	Henk Klaver	nvt		nvt
22	Bovensmilde	Drenthe	Rita Delger	25-mrt		9-apr	1
23	Britsum	Friesland	Simon en Joke Deelstra	6-apr		9-apr	4
24	Britswert	Friesland	Kees en Afke Hoogland	29-mrt		7-apr	2
25	Budingen	Belgie	Tim Papin			4-apr	10
26	Burgum	Friesland	Tsjebbo Durk de Jong	1-apr		4-apr	1
27	Burgum	Friesland	Jaap en Rinske van Leersum	5-apr	1	8-apr	1
28	De Hoeve	Friesland	Eppie en Grietje Boers	10-apr	2	23-apr	2
29	De Knipe	Friesland	Sil Dekker	7-apr
30	De Knipe	Friesland	A. Durkstra	1-apr
31	Dedgum	Friesland	Ton Westendorp	15-apr		13-apr	1
32	Delfstrahuizen	Friesland	Rita en Alex Troelstra	29-mrt		11-apr	1
33	Deinum	Friesland	Piet en Femmy Heeringa	4-apr		x
34	Deinum	Friesland	Anne Jansma	6-apr		7-apr	4
35	Dr. Compagnie	Friesland	Jaap en Marjolein de Graaf	6-apr	3	11-apr	1
36	Drachten	Friesland	Thomas Dijkstra	23-apr		9-apr	2
37	Drogeham	Friesland	Egbert en Anja Veenstra	x		x
38	Dronten	Flevoland	prof. Zuurlaan paardencentrum			16-apr	2
39	Eastermar	Friesland	Arend Timmerman	28-mrt		9-apr	1
40	Eastermar	Friesland	Hendrik Kloosterman	9-apr		x
41	Echtenerbrug	Friesland	Tjitske Luiten			6-apr	1
42	Een	Drenthe	Peter Rammeloo			10-apr	2
43	Emst	Gelderland	Marianna Zwaga	10-apr		10-apr	2
44	Ennepertal	Duitsland	Abbink
45	Friens	Friesland	Sybe van der Meulen	7-apr		17-apr	2
46	Gaastmeer	Friesland	Herre Klaas Ykema	4-apr		x
47	Gelselaar	Gelderland	Arend Heideman	5-apr		8-apr	1
48	Gelselaar	Gelderland	Peter Kwant			6-apr	1
49	Gelselaar	Gelderland	Bernold en Marijke Halfman			2-apr	2
50	Gelselaar	Gelderland	Willem Oltvoort	3-apr	1	10-apr	1
51	Gersloot	Friesland	Marijke Krist	x		x
52	Gersloot	Friesland	Dennis Jetten	5-apr		5-apr	2
53	Goëngahuizen	Friesland	Els Brouwer	6-apr		24-apr	4
54	Goingarijp	Friesland	Ineke Bloemers	26-mrt		9-apr	2
55	Grou	Friesland	Sjoerd en Hinke Hoekstra	5-apr	1	6-apr	2
56	Grijpskerk	Groningen	Lageweg			2-apr	1
57	Haarlo	Gelderland	Rebecca Meijerink Kistemaker	22-mrt	1	7-apr	1
58	Hallum	Friesland	Ynse Vellenga	x		x
59	Hantum	Friesland	Matsje			4-apr	2
60	Harkema	Friesland	Foppe van der Meer	20-apr	1	8-apr	2
61	Haskerdijken	Friesland	Jellie Silvius	24-apr		12-apr	1
62	Haskerhorne	Friesland	Sake en Jolanda Hoekstra	11-apr		15-apr	1
63	Haskerhorne	Friesland	Diny Roskam	x		x
64	Haskerhorne	Friesland	Henk Bulsing	3-apr	1	6-apr	2
65	Haule	Friesland	Douwe en Joke Visser	11-apr	2	12-apr	2
66	Haulerwijk	Friesland	Johannes Veenstra			9-apr	2
67	Hegebeintum	Friesland	Jurjen Bloem	11-apr		10-apr	4
68	Hempens	Friesland	Pieter en Nellie de Boer	8-apr		x
69	Hemrik	Friesland	Theun en Marije Algra			11-apr	2
70	Hitzum	Friesland	Joki Bakkers	11-apr		9-apr	1
71	Hitzum	Friesland	Bouwe en Betty Blanksma	4-apr		7-apr	2
72	Hollum Ameland	Friesland	Klaas en Jellie Nobel	14-apr		13-apr	2
73	Hollum Ameland	Friesland	Jeroen Lap	11-mei	1	21-apr	2
74	Holwerd	Friesland	Jan Idsardi	4-apr		11-apr	2
75	Hommerts	Friesland	Andre en Elske Zonderland	7-apr	1	6-apr	2
76	Hoornsterzwaag	Friesland	Jan en Jet Hofstra	x		x
77	Houtigehage	Friesland	Kees van der Meulen	2-apr		8-apr	1
78	Huis Ter Heide	Drenthe	Orpa Sekeroneij	27-mrt	1	4-apr	1
79	Hurdegaryp	Friesland	Anja en Dick van Schelven	27-apr		x
80	Idsegahuizum	Friesland	Douwe Buwalda	x		x
81	Idsegahuizum	Friesland	Lolkje Bijma	19-apr		11-apr	3
82	It Heidenskip	Friesland	Gerdy Westendorp	x		x
83	Jelsum	Friesland	Marie Christien van Deursen	4-apr	1	4-apr	1
84	Jonkerslân	Friesland	Cor en Heleen Achterberg	12-apr		13-apr	1
85	Joure	Friesland	Artina Oppenhuizen	4-apr	2	6-apr	1
86	Jubbega	Friesland	Riekje Dijkstra	16-apr		13-apr	1
87	Jubbega-Schurega	Friesland	Sabine-Cohrs			10-apr	2
88	Jutrijp	Friesland	Rink Groenveld	6-apr		5-apr	3
89	Kampen	Overijssel	Marlies de Ruiter			3-apr	1
90	Katlijk	Friesland	Hendrik en Atsje de Vries	9-apr	1	9-apr	2
91	Klazienaveen	Drenthe	Anja Strijker-Kroezen
92	Kollum	Friesland	Yttje Solle	4-apr		11-apr	1
93	Kollum	Friesland	Anny de Jong	7-apr		21-apr	2
94	Kollum	Friesland	Willem van der Kooij	x		x
95	Kollumerpomp	Friesland	Menne Osinga	11-apr		6-apr	2
96	Kortehemmen	Friesland	K. Mollenhorst	x		x
97	Koufurderrige	Friesland	Jan Brouwer	14-apr		9-apr	3
98	Langezwaag	Friesland	Joop Petter	29-mrt		2-apr	2
99	Langezwaag	Friesland	Sietse van der Wal	4-apr		8-apr	4
100	Langezwaag	Friesland	G.J.Fekken			6-apr	1
101	Langezwaag	Friesland	Catharinus Post	x		x
102	Leeuwarden	Friesland	Barrahûs			4-apr	1
103	Lippenhuizen	Friesland	L. Jager	10-apr		8-apr	1
104	Lippenhuizen	Friesland	Wytse de Jong	6-apr		12-apr	2
105	Luinjeberd	Friesland	Herman de Glee	24-mrt		5-apr	1
106	Maarsbergen	Utrecht	Mariette Bakker	31-mrt	2	7-apr	2
107	Maastricht	Limburg	kinderboerderij de Heeg	29-mrt
108	Maastricht	Limburg	Hoeve de Ploeg
109	Makkum	Friesland	Wietske Visser	4-apr		17-apr	2
110	Meddo/Winterswijk	Gelderland	Diana Abbink	2-apr		6-apr	1
111	Metslawier	Friesland	Tjitske Veenstra-van Dijk	4-apr		7-apr	1
112	Minnertsga	Friesland	Pieter Aartsma	4-apr		11-apr	3
113	Molkwerum	Friesland	Mineke Bekkema	6-apr	1	30-mrt	1
114	Molenend	Friesland	via Saapke de Vries			11-apr	1
115	Moddergat	Friesland	Fûgelpits			8-apr	2
116	Noardburgum	Friesland	Jan en Froukje van der Veen	3-apr		16-apr	2
117	Noordwijk	Groningen	Sabina van Duijvendijk			9-apr	1
118	Nieuwolda	Groningen	Monique van Zwol	18-apr		6-apr	4
119	Nijeholtwolde	Friesland	Mary Langehaar			1-apr	1
120	Nijelamer	Friesland	Thomas de Boer			7-apr	2
121	Nuenen	Brabant	Juliette Vervoorn			8-apr	2
122	Offingawier	Friesland	Hannie Kamstra	23-apr		x
123	Oldeberkoop	Friesland	Ieke en Herman Postma	4-apr		x
124	Oldeberkoop	Friesland	Dirk Schipper	x		x
125	Oldekerk	Groningen	Roel en Maartje Veenstra	28-mrt		8-apr	2
126	Oldeouwer	Friesland	H. Nijholt	24-mrt		16-apr	2
127	Oldeouwer	Friesland	Fokke Stastra			9-apr	2
128	Ommen	Overijssel	Ton Elzerman	31-mrt		x
129	Ool	Limburg	Han van der Steen
130	Oost-Vlieland	Friesland	Alie Wijbenga	8-mei		x
131	Oosternijkerk	Friesland	Roel Sikkema	4-apr		x
132	Oosternijkerk	Friesland	Els Daan	12-apr		14-apr	2
133	Oosterzee	Friesland	Pieter Mulder	29-mrt		27-mrt	1
134	Opeinde	Friesland	Mts. Kielstra
135	Opende	Groningen	Fokje en Klaas Meindertsma	22-apr		x
136	Opende	Groningen	Marten Sipkema	2-apr		31-mrt	1
137	Oudebildtzijl	Friesland	Peter Adrichem	23-apr		24-apr	3
138	Oudebildtzijl	Friesland	Djoke Bierma Hoogterp	x		x
139	Oudega SWF	Friesland	Sibrand en Mieke Haarsma	x		x
140	Oudega SWF	Friesland	Wiepkje Hoekstra	7-apr		13-apr	1
141	Oudehorne	Friesland	van den Berg	5-apr		14-apr	1
142	Oudehorne	Friesland	Oane de Vries	10-apr
143	Oudemirdum	Friesland	Ruud Kok	29-mrt	1	5-apr	2
144	Oudkerk	Friesland	Klaske Adema	x		x
145	Oudwoude	Friesland	Willem en Sietske Jonkman	x		x
146	Ouwsterhaule	Friesland	Maatschap Wietsma			9-apr	2
147	Paesens	Friesland	Oane Taekema	5-apr		6-apr	1
148	Pietersbierum	Friesland	Gorrit en Klaske Smidts	10-apr		28-apr	2
149	Rijs	Friesland	Piet Bosman	9-apr		9-apr	4
150	Rottum	Friesland	Nicole Schalkx	4-apr		7-apr	3
151	Rotstergaast	Friesland	Jan Steenwijk			6-apr	2
152	Rotsterhaule	Friesland	Afke Baas	12-apr		x
153	Rotsterhaule	Friesland	S.F. Venema	2-apr		6-apr	1
154	Rotsterhaule	Friesland	Piet van den Tweel	14-apr		1-apr	1
155	Ruigahuizen	Friesland	Melle van der Goot	7-apr		7-apr	3
156	Ruigahuizen	Friesland	Chita Bos en Tjeerd Engel	14-apr		15-apr	1
157	Scharsterbrug	Friesland	Siebe en Titia Bosma	1-mei		x
158	Schettens	Friesland	Eite Breeuwsma
159	Schipluiden	Z-Holland	Wendy Knijnenburg			8-apr	4
160	Sint Anna Parochie	Friesland	Alco de Jong	5-apr		12-apr	2
161	Sint Anna Parochie	Friesland	Jentje Schuiling	x		x
162	Sint Anna Parochie	Friesland	Sophie Brakelé	6-apr		7-apr	1
163	Sint Anna Parochie	Friesland	Piet en Tjitske Boersma	13-apr		x
164	Sint Anna Parochie	Friesland	Sikke en Antsje de Groot	10-apr		x
165	Westhoek	Friesland	Joop Bierma	12-apr		23-apr	2
166	Sint Anna Parochie	Friesland	Mos Hartman	10-apr		x
167	Sint Jacobiparochie	Friesland	J. Dijkstra	28-apr		x
168	Sint Jacobiparochie	Friesland	Jan en Annie Akkerman	22-apr		13-apr	2
169	Sint Nicolaasga	Friesland	Ruud en Henny Borst			5-apr	1
170	Slappeterp	Friesland	Watze Fokkema	11-apr		12-apr	2
171	Snikzwaag	Friesland	Frida en Menno Visser	6-apr		25-apr	2
172	Sondel	Friesland	Karin Schraa			11-apr	2
173	Stavoren	Friesland	Geeske Visser	18-apr		13-apr	2
174	Stiens	Friesland	Astrid Hiemstra	27-apr		x
175	Sumarreheide	Friesland	Hendrik van der Meer	28-mrt	1	10-apr	2
176	Sumarreheide	Friesland	Bareld Storm			11-apr	1
177	Surhuisterveen	Friesland	Bea Postma	x		x
178	Terband	Friesland	Trienke en Henk Tjepkema	6-apr	1	15-apr	2
179	Terkaple	Friesland	Pier en Cobie Brouwer	6-apr		13-apr	1
180	Terwispel	Friesland	Bart Berga	x	1	x
181	Terwispel	Friesland	Arie en Ilse Steenwijk	8-apr		12-apr	1
182	Terwispel	Friesland	Sjoerd Wagenaar	15-apr		6-apr	2
183	Terwispel	Friesland	Joan de Mars			10-apr	4
184	Terwispel	Friesland	Hilly Berga en Alex de Vries	10-apr		14-apr	2
185	Tijnje	Friesland	Harriet Nieuwland	5-apr		6-apr	2
186	Tijnje	Friesland	Gerda Oosterhof	x		15-apr	2
187	Tijnje	Friesland	Annemarie van Garderen	7-apr		9-apr	1
188	Tijnje	Friesland	Anneke Ziel
189	Tijnje	Friesland	Pieter Kik	7-mei		x
190	Tirns	Friesland	Karst Tamminga	x		x
191	Tirns	Friesland	G. Postma
192	Tjalleberd	Friesland	Willem en Anneke Banga	17-apr		x
193	Tjalleberd	Friesland	Piet de Boer	x		x
194	Tjerkgaast	Friesland	Marten van der Heide			11-apr	1
195	Twijzel	Friesland	Joke Smith	11-apr		10-apr	1
196	Uitwellingerga	Friesland	Bauke van der Meer	1-apr	1	11-apr	2
197	Ureterp	Friesland	Greetje Mast			9-apr	1
198	Vrouwenparochie	Friesland	Rinze Dijkstra	14-apr		x
199	Vries	Drenthe	Erik van Ommen			6-apr	1
200	Wanneperveen	Overijssel	Jan van der Zee	28-mrt		x
201	Warga	Friesland	Aafke en Wiebe Kooistra	4-apr	1	8-apr	2
202	Warga	Friesland	Pieter Talsma	7-apr		17-apr	2
203	Warga	Friesland	Keimpe de Boer	15-apr		x
204	Warns	Friesland	Theo en Corrie Smid	6-apr		x
205	Westhoek	Friesland	A.G. de Vries	10-apr		7-apr	1
206	Westhoek	Friesland	H.IJnsen	16-apr		x
207	Wier	Friesland	Bram en Tineke Visser	1-mei		17-apr	2
208	Wijckel	Friesland	Daan Meijer	x		x
209	Wijnaldum	Friesland	Rinze en Maartje Post	9-apr		x
210	Wijnjewoude	Friesland	Frans Pool	6-apr		11-apr	1
211	Wijnjewoude	Friesland	Drent			9-apr	4
212	Wijtgaard	Friesland	Kees Reitsma	24-mrt		27-mrt	2
213	Wognum	N-Holland	Jacob Blank	4-apr		5-apr	2
214	Wommels	Friesland	Roel Schraa	4-apr		5-apr	1
215	Workum	Friesland	Jitske Ruiter Postma			15-apr	1
216	Zierikzee	Zeeland	via Jannie Timmer			28-mrt	1

Bijlagen

2026 boerenzwaluw DietBank per lokatie.pdf (252.2 KB)
aankomstlijst 206 Boerenzwaluw nieuw.pdf (270.9 KB)
boerenzwaluw lijst 2026.pdf (187 KB)

Geschreven door Jan de Jong, Joure om 10:47

Zondag 5 juli 2026

Nieuwsbrief 114 Vogelnieuws Leeuwarder Courant.

NIEUWSBRIEF 114.Vogelnieuws Leeuwarder Courant.

Door Jan de Jong

Binnen gekomen nieuws van 15-30 juni 2026.

Appelvink 19-06. In Sint Nicolaasga 1 gezien (Abe Bakker). 23-06. Drie bij de Groote Wielen te Leeuwarden (Rick de Groot).

Aziatische goudplevier 24-06. Op de Vogelpôlle op Ameland 1 aanwezig (Thijs Glastra).

Foto © Thijs Glastra.

24-06-2026. De Aziatische goudplevier broedt voornamelijk op de toendra's van Noord-Siberië en Alaska. In Nederland is de soort een zeer zeldzame dwaalgast.

Blauwe kiekendief 22-06. Een mannetje in de Akmarijpsterpolder (Simon).

Boerenzwaluw 21-06. Vorige week zijn de eerste jongen van de boerenzwaluw uitgevlogen uit twee nesten, 4 en 5 jongen. Verder hebben wij er twee paartjes bij gekregen. Tot mijn vreugd is één van de twee kunstnesten in gebruik genomen en worden de jongen al gevoerd. Ook in een leeg hout hok heeft een paartje zich gevestigd. De eitjes zijn gisteren uitgekomen (Karst Tamminga uit Tirns).

Boomvalk 18-06. Te Bolsward 1 aanwezig (Abe Bakker). 19-06. In Sint Nicolaasga 1 aanwezig (Ida Bek/Abe Bakker). In Yntemapolder bij Gaastmeer 1 aanwezig (Ruud Vlek). 20-06. In Ouwster Nijega 1 jagend (Michiel van Ettingen).27-06. Bij Sint Nicolaasga 1 gezien (Abe Bakker /Ida Bek).

Casarca 17-06. Tien in de Groote Veenpolder onder Langelille (Theo Meijer).

Flamingo 23-06. Bij de Steile Bank te Oudemirdum 35 aanwezig (Wessel te Velde).

Fuut 24-06. Broedgeval op lijn naast boot in haven Heeg (Feite Terpstra).

Foto © Feite Terpstra.

24-06-2026. Futen maken hun nesten steeds vaker in havens en stadskommen, soms kan dat problemen veroorzaken.

Grauwe vliegenvanger 16-06. In Sint Nicolaasga 1 gezien (Tanja Postma).17-06. In Sumar 1 zingend (Willem Bosma). 18-06. In Langezwaag 1 aanwezig (Lotte). 20-06. In Noardburgum een nest met jongen (Martijn Veenstra).

Groene specht 27-06. Een jonge vogel te Sneek Bert op den Dries).

Grote karekiet 19-06. Bij de Wijde Ee 1 zingend (Wichard Zuidersma).26-06. Twee op Ameland (Folkert Smit).

Kruisbek 26-06. Bij de Drait in Drachten 9 gezien (Rommert Cazemier). Te Oldeholtpade 7 aanwezig (Ruud Jelle van der Leij).

Kwak 23-06. Op de Workumerwaard 1 volwassen vogel aanwezig (Harry de Vries).

Kwartel 16-06. In de Zuidbroeksterpolder 1 aanwezig (Liekle Nijholt). 27-06. In de Blaugerzen bij Akmarijp 1 aanwezig (Wouter M.G. Vansteelant). In de Knipe 1 roepend (Michiel van Ettinger).

29-06. In de Brekkenpolder bij Lemmer 1 roepend (Jan van Bijsteren). 30-06. Te Oranjewoud 1 roepend (Klaas Pietersma).

Nachtzwaluw 28-06. In het Fochteloerveen /Zuidoost 1 op slaapplaats (Frits Hoogenveen). 30-06. Op Ameland bij de Vuurboetsduin 3 aanwezig (Henri Bouwmeester).

Foto © Frits Hoogenveen

28-06-2026. De zeldzame nachtzwaluw worden steeds vaker in Friesland gezien.

Porceleinhoen 29-06. Te Wierum 1 roepend (Hessel van der Iest).

Purperreiger 19-06. Vanavond zag Ik op de hoek Gaasterweg/Liemdyk in Oosterschar bij Sint Johannesga een prachtige purperreiger langs de slootkant (Ouwe de Vries, Oranjewoud).

Reuzenstern 17-06. Drie op de Workumerwaard (Harry de Vries).26-06. 12 op de Workumerwaard (Harry de Vries).

Visarend 16-06. 1 rustend bij Sneekermeer aan de Griene Dyk (Dick Pruiksma). 18-06. Bij de 4^de Kroonspolders op Vlieland 1 overvliegend (Bart Vastenhouw).

Wespendief 23-06. Bij de Wyldemerk in omgeving Rijs 1 aanwezig (Gijsbert den Holander). 24-06. In het Oosterschar bij Sint Johannesga 1 gezien (Hillegronde).30-06. Bij Camminghaburen in Leeuwarden 1 gezien (Harm Dijkstra). K

Wielewaal 22-06. Een roepend in het Harichsterbos (Ale Overwijk). 25-06. In Koudum 1 roepend (Jos en Ilse Hooijmeijer).

Zomertortel 18-06. Twee te Elsloo (Pieter Tepper).

Zwarte ooievaar 25-06. In de Twijzelermieden 1 aanwezig (Jan Hullen).

Zwarte roodstaart 19-06. In de Broekpolder te Damwâld 1 zingend (Sibbele de Jong).

Tot zover het nieuws in de tweede helft van juni 2026.

Door de toegenomen drukte tijdens het boerenzwaluw onderzoek en rekening houdend met vakanties heb ik besloten op de maanden juli en augustus voorlopig geen uitgebreide Nieuwsbrieven op te nemen. Het vergt te veel tijd. Nieuws in de Leeuwarder Courant (2-wekelijks) blijft echter wel doorgaan in de vakantietijd.

Door de drukte eerder deze maanden is er een flinke achterstand opgelopen met het beantwoorden van alle binnenkomende email berichten.

Graag email berichten voorzien van naam en adres. Er komt regelmatig naamsverwarring voor omdat woonplaats en of adres niet vermeld staat in de email berichten.Onderaan de Nieuwsbrieven in mijn Blog staat een pdf van deze Nieuwsbrief zodat men die kan downloaden.

Joure, 5 juli 2026

Jan de Jong, E. A. Borgerstraat 66 8501 NG Joure.

Email; j.d.jonglc@home.nl

Vogelkundig medewerker Leeuwarder Courant. (Sinds oktober 1977).

Ringer 403 Ringstation VRS Rohel Tjeukemeer

Vogeltrekstation Wageningen (vanaf 1985).

Tel. 0513-414788 of 06-82754279

Bijlagen

NIEUWSBRIEF 114.pdf (337.8 KB)

Geschreven door Jan de Jong, Joure om 00:00

Zondag 21 juni 2026

Nieuwsbrief 113 Vogelnieuws Leeuwarder Courant.

NIEUWSBRIEF 113.Vogelnieuws Leeuwarder Courant.

Door Jan de Jong

Binnen gekomen nieuws van 1-15 juni 2026.

Appelvink 10-06. Twee gezien in de Froskepôlle te Leeuwarden (Jeroen Breidenbach).

Bergeend 12-06. Buitendijks west bij de Bildtpollen groep van 400 (Miranda van Willigen).14-06. Bij Zwarte Haan een groep van 2500 (Koenraad Bijl).

Blauwvleugeltaling 07-06. Bij de Bochtjesplaat in het Lauwersmeer 1 mannetje aanwezig (Chris Busscher).

Foto © Chris Busscher

07-06-2026. De Blauwvleugeltaling is een Amerikaanse eendensoort. Zijn broedgebied beslaat de noordelijke staten van de VS en Canada, en zijn overwinteringsgebieden zijn de zuidelijke staten van de VS en Centraal en Zuid-Amerika. In Nederland worden met enige regelmaat Blauwvleugeltalingen gezien, maar over het algemeen zijn dit ontsnapte exemplaren, omdat deze eendensoort ook in gevangenschap wordt gehouden. Sporadisch worden (vermoedelijk) wilde exemplaren gemeld (Bron; www.waarneming.nl ).

Boerenzwaluw 09-06. Rond 21:33 uur groep van 50 bij Heege Warren ten westen van De Veenhoop (Ryco Paulusma).

Opmerking Jan de Jong;

Op sommige plaatsen worden er in juni al boerenzwaluwen op de slaapplaatsen gezien. Dat is vroeg en niet gebruikelijk. Aan de noordoever van het Tjeukemeer bij Rohel op Ringstation Rohel waren op 31 mei de “eerste slapers” een flinke groep aanwezig. Daarvan werden een 11-tal gevangen (allemaal mannetjes!). Op 6 juni aldaar een groep van 30 waarvan er 20 werden gevangen (17 man en 3 vrouw) en op 13 juni weer flinke aantallen waarvan er 14 werden gevangen (12 man en 2 adult). De herkomst van de mannetjes is niet duidelijk, kennelijk doet een deel niet meer mee aan het broedproces of is na de eerste leg al vertrokken. Wordt vervolgd. We horen graag hoe het in de stallen gaat de komende weken, vertrekken er al veel broedvogels meldt het dan even (Ringroep Rohel Tjeukemeer).

Bontbekplevier 09-06. Groep van 130 in het Lauwersmeer bij Ezumazijl (Martijn van der Weijde).

Boompieper12-06. Twee aanwezig aan de westkant van het Nannewijd (M. Smit). 15-06. In het Oosterschar bij Sintjohannesga 1 zingend (John van der Woude).

Boomvalk 02-06. Bij Kleine Zee ten westen van Tijnje 1 jagend (Bauke Sienema). 03-06. Bij de Griene Dyk aan het Sneekermeer 1 aanwezig (Dick Pruiksma). 06-06. Bij It Sud te Drachten twee aanwezig (Eduard Peter de Boer). 07-06. Twee jagend op libellen in het Easterskar te Sintjohannesga (Sietse Bernardus). 08-06. In de Groote Sintjohannesgaaster Veenpolder 1 aanwezig (Jan Dreteler).11-06. In het Oosterschar te Sintjohannesga 1 aanwezig (Jaap Westra).14-06. In De Deelen bij De Tijnje 1 aanwezig (Somer Schram).

Foto © Jan Dreteler.

08-06-2026. De boomvalk jaagt vaak op libellen en kleine zangvogels. Opvallend vaak vestigen ze zich in de nabije omgeving van oeverzwaluw kolonies.

Casarca 09-06. In het Oosterschar bij Sint Johannesga 6 aanwezig (Tim Koster).

Dwergooruil 01-06. In het Rijsterbos 1 gehoord (geluidsopname) rond 23:00 uur (Nathalie).

Grauwe klauwier 05-06. In Nijeholtpade 1 gezien (J.de Groot).

Grauwe vliegenvanger 06-06. Nestje met 5 ei in de klimop in Nieuweschoot (Xandra Toppen).11-06. Te Bontebok 1 aanwezig (Jan de Vries). 14-06. In Rotsterhaule 1 aanwezig (Bauke Sienema). Twee gezien aan het Sneekermeer bij het Gerbrandygemaal (Dick Pruiksma).

Groene specht 06-06. In het Rijsterbos 1 gezien (Oskar Bakker). Vanmorgen bij mij thuis een eerste jaars gevonden als raam slachtoffer. Locatie Nijtoerenburg in Sint Annaparochie. Ik hoorde de Groene Specht af en toe wel maar heb hem nooit gezien (Rinse Kuiken). 07-06. In het Leeuwarderbos 1 roepend ((Jeroen Breidenbach).

Grote Canadese gans 08-06. Bij het Bungalowpark in Balk 52 aanwezig (Ale Overwijk). 13-06. Bij de Golfbaan in Leeuwarden groep van 41 aanwezig (Vincent Douwes).

Grote gele kwikstaart 07-06. 1 aan de Griene Dyk bij het Sneekermeer (Sander).

Huiszwaluw 14-06. Heb altijd meerdere nesten van de huiszwaluw onder de dakrand. Vanmorgen zag ik een gaai minstens 3 keer een kuiken uit de nesten pikken! Doen ze vast vaker, maar ik heb dat nog nooit eerder gezien (Ria Bouma, Oudemirdum).

Kleine zilverreiger 10-06. Bij Reduzum langs de A32 1 overvliegend (Anne Jansma).

Knobbelzwaan 14-06. Groep van 800 bij Cornwerd (Pieter Spierenburg).

Kruisbek 06-06. Bij de Grutte Wielen te Leeuwarden 1 x 4 en 1 x 3 overvliegend (Jacob Bosma). 09-06. Drie overvliegend te Drachten bij de Drait (Rommert Cazemier).12-06. Twintig overvliegend bij de Torenvijver op Vlieland (Henri Bouwmeester).

Kwak 03-06. In polder de Zwettepoel 2 derde kalenderjaar vogels aanwezig (Sietse Bernardus en Wouter M.G. Vansteelant).

Foto © Sietse Bernardus

03-06-2026. De kwak wordt steeds vaker in Friesland waargenomen.

Kwartel 02-06. Te Wierum 1 aanwezig (Hessel van der Iest). 03-06. In Polder Geele Strand bij Workum 1 aanwezig (Tjerk Kunst). 04-06. In de Lindevallei 1 gehoord (Marten Sikkema en Sipke Booi). 08-06. In Ferwerder Buitendijkspolder 1 baltsend (Marten Sikkema). 09-06. In de Alde Feanen in het Krukkelân 1 aanwezig (Marten Sikkema). 15-06. In De Fennen te Gorredijk 1 gehoord (Bauke Sienema).

Nachtegaal 08-06. Bij de Warren te Balk 1 zingend (Jorrit Zondervan). 10-06. In de Froskepôlle bij Leeuwarden 1 aanwezig (Larissa Bakker).

Nachtzwaluw 13-06. In de duinen bij Bakkeveen 1 baltsend (Oene Roelsma).

Poelruiter 03-06. In het Lauwersmeer te Ezumazijl 1 aanwezig (Martijn van der Weijde).

Foto © A.H. Wildeman

04-06-2026. De soort komt als broedvogel in oost Europa tot in oost Siberië en in noordoostelijk China. Het is een trekvogel die overwintert in Afrika, het Midden-Oosten en Zuid-Azië.

Rode wouw 03-06. Te Broek bij Joure 1 gezien (Karin Meijerman).

Roodborsttapuit 04-06. In de Veenpolder De Deelen 1 man en 1 vrouw en 3 juveniel aanwezig (Bauke Sienema).

Roodpootvalk 06-06. In het Easterskar te Sintjohannesga 1 aanwezig (Sietse Bernardus).

Roodmus 03-06. Bij het station in Stavoren 1 zingend (Willem Bosma). 08-06. Op Ameland een 2^e kalenderjaar man aanwezig (Maarten vangansbeke).

Struikrietzanger 03-06. In de Korte /Duinen op Ameland 1 zingend (Stef Kooijmans e.a.).

Wielewaal 15-06. In het Oosterschar 1 zingend (Nollie Marissen).

Zwarte roodstaart 01-06. In Akkrum 1 aanwezig (Koos Jager). 06-06. In Joure 1 gezien. Ook in Oudehaske /Nijehaske 1 aanwezig (Martine Huisman).

Tot zover het nieuws in de eerste helft van juni 2026.

Wat later dan bedoelt doch tijdens de drukke weken toch nog vogelnieuws kunnen verzamelen. De komende maanden zult U helaas niet regelmatig nieuwsbrieven ontvangen. Het ontbreekt me aan tijd i.v.m. onderzoek aan boerenzwaluwen.

Bij mijn 76^e verjaardag op 18 juni kreeg ik veel felicitaties binnen. Ook via mijn Facebookaccount kwamen vele 100den reacties binnen. Kan ze onmogelijk alle persoonlijk bedanken. Allen nog heel hartelijk bedankt voor de reacties. Ik blijf U natuur en veldwaarnemingen erg op prijs stellen.

Graag email berichten voor de volgende Nieuwsbrief voorzien van naam en adres. Er komt regelmatig naamsverwarring voor omdat woonplaats en of adres niet vermeld staat in de email berichten.

Nog steeds komen er meldingen binnen van correspondenten dat ze de Nieuwsbrief al lange tijd niet ontvangen hebben. De Nieuwsbrief verschijnt alleen nog maar op mijn Blog. Deze is te bereiken op de volgende link; https://blog.seniorennet.be/frieslandnatuurnieuws/

Onderaan de Nieuwsbrieven in mijn Blog staat een pdf van de Nieuwsbrief zodat men die kan downloaden.

Joure, 21 juni 2026

Jan de Jong, E. A. Borgerstraat 66 8501 NG Joure.

Email; j.d.jonglc@home.nl

Vogelkundig medewerker Leeuwarder Courant. (Sinds oktober 1977).

Ringer 403 Ringstation VRS Rohel Tjeukemeer

Vogeltrekstation Wageningen (vanaf 1985).

Tel. 0513-414788 of 06-82754279

Bijlagen

NIEUWSBRIEF 113.pdf (409.4 KB)

Geschreven door Jan de Jong, Joure om 10:44

Dinsdag 9 juni 2026

Nieuwsbrief 112 Vogelnieuws Leeuwarder Courant.

NIEUWSBRIEF 112.Vogelnieuws Leeuwarder Courant.

Door Jan de Jong

Binnen gekomen nieuws van 15-31 mei 2026.

Arendbuizerd 29-05. In de Wynzerpolder waargenomen (Marcel Stienstra e.a.).

Blauwe kiekendief 23-05. Vandaag zagen we een blauwe kiekendief jagend boven het riet bij Akkrum (Bertus Rijpkema).

Boerenzwaluw 16-05. Al 2 dagen lang flitsen er een stuk of 10 boerenzwaluwen heel laag door de tuin hier in Dronrijp. Nu op een meter of 2 hoogte, gisteravond steeds lager tot vlak boven het gras en tot kwart voor negen (Henk Jukkema, Dronrijp). 17-05. Groep van 200 voedsel zoekend bij Zwarte Haan (Durk Lautenbach). 20-05. Groep van 80 in de Ballumerduinen op Ameland op slaapplek (Adri Clements). 26-05. Vandaag zag ik in Eernewoude een paar boerenzwaluwen hun jongen eten brengen. Het nest zat aan de binnenkant van een balk van de steiger, vlak boven het water (Piet Sikkema, Drachten).

Foto © Piet Sikkema

26-05-2026. Een ongewone broedplek van een boerenzwaluw onder een steiger in Eernewoude, een plek waar boten aanmeren en mensen over de steiger lopen!

Bontbekplevier 17-05. In de Anjumer en Lioessenserpolder een groep van 1500 gezien. Ook een groep van 1000 in de Bantpolder in het Lauwersmeer (Sven Valkenburg).

Boomvalk 28-05. Vanmorgen 2 boomvalken gespot in de Haulsterbossen te Haskerhorne (Germ Wierstra en Cor van der Meer). 24-05. Te Deinum 1 overvliegend (Donald Wolters).25-05. Te Jutrijp 1 gezien (Nico Jansen). 27-05. Bij de Brandemeer te Wolvega (1 aanwezig (Rommert Cazemier). 28-05. Twee te Oldeholtpade (Ruurd Jelle van der Leij).

Bijeneter 17-05. Te Ferwert 1 gezien (Jan Steenstra). 19-05. Twee in de Buurderduinen op Ameland (Adri Clements). 21-05. Twee overvliegend bij ’t War te Franeker (Eric Elzinga). 22-05. Bij de veerdam te Holwerd 1 overvliegend (Hessel van der Iest). 23-05. Aan de Pr. Bernhardweg op Schiermonnikoog 1 overvliegend (Laurens Steijn). 24-05. Vier in het Lauwersmeer gezien (Peter Grobbée). Drie op Vlieland op de Cranberryvlakte (Sander Lagerveld e.a.). 25-05. Acht gezien bij Zwarte Haan (Andries Zijlstra). In Leeuwarden 1 gezien (Annet Visser).

Foto © Laurens Steijn.

23-05-2026. Elk jaar worden er flink wat aantallen bijeneters in Friesland gezien. Het is opletten op plotselinge broedgevallen in met name oeverzwaluw kolonies.

Dwergmeeuw 15-05. Bij de Mokkebank te Laaxum 8 aanwezig (Harmen van Dijk). 20-05. Acht tweede jaars vogels op de Workumerwaard gezien (Harry de Vries).

Gele kwikstaart 16-05. In de Bildtpollen 3 gele kwikstaarten Bildtpollen 1 tapuit, 6 kluut en een 1 lepelaar aanwezig (Ita Spoelman, Berltsum).

Grauwe klauwier 24-05. Deze ochtend zag ik een man + vrouw grauwe klauwier vlak bij Oldeberkoop (Ytsje Dijkstra, Lemmer). 31-05. Aan het Tjeukemeer bij Rohel 1 gevangen en geringd (Gerard Westerhuis/Ringgroep Rohel Tjeukemeer). Twee te Heerenveen bij de Kavels gezien (Martine Huisman).

Griel 22-05. Op Ameland 1 gezien in Nieuwlandsreid (Thijs Glastra).

Foto © Thijs Glastra

22-05-2026. De Griel valt op door een groot geel oog, gele poten, duidelijke witte wenkbrauwstreep en witte vleugelstreep.

Grote gele kwikstaart 18-05. In de Bantpolder in het Lauwersmeer 1 aanwezig (Joey Braat).21-05. Op het Wad bij Kinnum op Terschelling 2 aanwezig (Emzo).

Grote karekiet 19-05. Twee in de Oldetrijne gezien in de Merriemaden (Hans Smit).22-05. In Earnewâld 1 aanwezig (Marten Sikkema). Op de Zoutkamperplaat in Lauwersmeer 1 aanwezig (Jeroen Breidenbach e.a.). 23-05. In Oldetrijne in de Merriemaden 1 gehoord (Hans de Lange). Te Earnewâld 1 gehoord (Rommert Cazemier). 29-05. Te Earnewâld 1 gehoord (Marten Sikkema). 31-05. In de Wanswerderpolder 1 zingend (J. A. Wagenaar).

Hop 18-05. Vandaag de Hop weer gezien bij ons in Makkinga, nu in de tuin van de buren en opgejaagd door een ekster (Ab de Ruiter). 24-05. In het Drents-Friese Wold in Aekingerzand 1 gezien (Henk Lichtenbeld). 31-05. Te Elsloo 1 gezien (Tijs Mulder).

Krekelzanger 26-05. In het Oosterschar 1 zingend (S. Bernardus e.a.).

Foto © Wim van Zwieten.

26-05-2026. Mannetjes zingen met name in mei-juni. Het gaat vrijwel vermoedelijk steeds ongepaarde mannetjes. Let op aanwezigheid paartjes. Broeden is zeldzaam in Nederland.

Knobbelzwaan 22-05. Groep van 650 oostelijk van Kornwerderzand op het IJsselmeer geteld (C.S. Roselaar e. a.).

Koekoek 23-05. We hoorden vandaag de koekoek bij het strandje van Skipsleat in Joure (Bertus Rijpkema).

Koereiger 16-05. Bij Warstiens een 8-tal tussen de koeien aan het voedsel zoeken (Marc Kuitert).

Kruisbek 17-05. Groep van 26 bij Koningsdiep te Hemrik (Willem Bosma).

Kwak 22-05. Bij de See Hanne te Mirns 1 overvliegend (Aart Vink).

Kwartel 16-05. Twee mannetjes gehoord in de Akmarijpsterpolder (J.P. Osinga). 18-05. Bij Selmien West te Ureterp 1 roepend (Willem Bosma). 22-05. In De Fennen te Gorredijk 1 gehoord (Bauke Sienema).

Nachtegaal 15-05. Bij Maartenswouden in Drachten 1 zingend (R. Riemersma). 18-05. In het Easterskar bij Sintjohannesga 1 zingend (Bouke Sienema). 19-05. In de Driessenpolder in de Lendevallei bij Wolvega 1 zingend (Ruben Waterlander). 24-05. Bij de Belvedère in Heerenveen 1 zingend (Bauke Sienema).

Oeverzwaluw 15-05. Groep van 200 voedsel zoekend in Hollumerduinen op Ameland (Joost de Jong e.a.). 24-05. Tussen de basaltblokken in de kademuur van de haven van Stavoren hebben oeverzwaluwen 6 nesten gegraven en vliegen af en aan om de jongen te voeren (Aart Vink).

Paapje 01-05. In de Anjumer en Lioessenserpolder 1 aanwezig (Rick Jongerhuis). 15-05. 1 in het Zuidoostelijk deel van Fochteloërveen gezien (Dirk Kooistra).19-05. In de Lendevallei bij Wolvega 1 gezien (J.de Groot).

Foto © Rick Jongerhuis

01-05-2026. Het paapje is een schaarse broedvogel in ons land. In de provincie Friesland alleen nog in het oostelijke deel, de aantallen zijn klein.

Purperreiger20-05. In polder Oldelamer 1 gezien (Edwin de Weerd).

Foto © Edwin de Weerd

20-05-2026. De purperreiger is een moerasbewoner en broedt vooral in kolonies in drassig, overjarig rietland en komt op enkele plekken in Friesland nog voor. Trekt in winters weg naar Afrika.

Rode wouw 16-05. Ik rij net op m’ n scootertje vanuit Bakkeveen naar m’ n woonplaats Kortehemmen en zie om 11:30 uur op de Himsterfinnen boven me een rode wouw aan het rondcirkelen, met een duidelijke gevorkte staart. Ik had geen verrekijker bij me helaas. Mooie waarneming, want ik heb in m’n 74-jarige vogelspotcarrière nog niet eerder ééntje gezien in Nederland, laat staan in m’ n woonplaats (H. van der Sluis, Kortehemmen). 20-05. Vandaag zag ik dat de boerenzwaluwen in paniek waren en ik zag ineens een rode wouw zag (Bonnie Vierstra, Kortehemmen).

Roodkopklauwier 25-05. In het Lauwersmeer bij Ezumazijl 1 gezien (Hugo Wieleman e.a.)

Roodmus 27-05. In polder Wierum een mannetje 2e jaars (Marcel Stienstra e.a.). 29-05. Bij de Kooisplek op Vlieland 1 volwassen mannetje gezien (Ernst Jansen).

Rosse grutto 19-05. Bij Zwartelid en Kooislid op Vlieland groep van 5000 gezien (Henri Bouwmeester).

Visarend 21-05. Bij het Isakswiid in Alde Feanen 1 aanwezig (Erwin Walstra).

Wespendief 23-05. Te Sint Nicolaasga 1 in Wilhelminaoord (Jenny van Dorland).

Foto © Jenny van Dorland

23-05-2026. Wespendieven komen door de droge zomers steeds vaker voor in Friesland.

Wielewaal 22-05. In het Leeuwarderbos te Leeuwarden 1 aanwezig (Linda Veeman).

Zwartkopmeeuw 18-05. Twee bij de Wide Mar bij Stiens (Merel Zweemer en Jeroen Breidenbach).

Zwarte ooievaar 18-05. Bij de Boerenstreek te Lippenhuizen 1 gezien (Christiaan de Vries).

Zwarte stern 16-05. Een dertigtal roepend bij De Putten te Eastermar (Marcel Stienstra e.a.).

Foto © Marcel Stienstra.

16-05-2026. In prachtkleed is het lichaam van de zwarte stern voor een groot deel zwart met asgrijze bovendelen. Ze jagen met name op kleine visjes en insecten.

Tot zover het nieuws in mei 2026.

De achterstand in het vermelden van Vogelnieuws is flink opgelopen door het ringonderzoek aan zwaluwen in de provincie Friesland.

Vooral in de maanden juni t/m half augustus zullen deze Nieuwsbrieven dan ook (helaas) onregelmatig verschijnen. Blijft U uw meldingen echter wel doorgeven zodat ik ze na de drukte eventueel nog in een overzicht kan melden of weergeven in het twee wekelijks vogelnieuws in de Leeuwarder Courant.

Graag email berichten voor de volgende Nieuwsbrief voorzien van naam en adres. Er komt regelmatig naamsverwarring voor omdat woonplaats en of adres niet vermeld staat in de email berichten. Graag bij berichten duidelijk naam en adres vermelden.

Nog steeds komen er meldingen binnen van correspondenten dat ze de Nieuwsbrief al lange tijd niet ontvangen hebben. De Nieuwsbrief verschijnt alleen nog maar op mijn Blog. Deze is te bereiken op de volgende link; https://blog.seniorennet.be/frieslandnatuurnieuws/

Onderaan de Nieuwsbrieven in mijn Blog staat een pdf van de Nieuwsbrief zodat men die kan downloaden.

Joure, 9 juni 2026

Jan de Jong, E. A. Borgerstraat 66 8501 NG Joure.

Email; j.d.jonglc@home.nl

Vogelkundig medewerker Leeuwarder Courant. (Sinds oktober 1977).

Ringer 403 Ringstation VRS Rohel Tjeukemeer

Vogeltrekstation Wageningen (vanaf 1985).

Tel. 0513-414788 of 06-82754279

Bijlagen

NIEUWSBRIEF 112.pdf (494.3 KB)

Geschreven door Jan de Jong, Joure om 14:28

Dinsdag 2 juni 2026

Extra boerenzwaluw Nieuws

Een zevenling in het Friese Rotsterhaule.

In Rotsterhaule aan de Boerenstreek in een rustig plattelandsdorpjes in Friesland is in de ochtend van 18 mei 2026 een zevenling geboren. Zevenlingen komen zeer zelden voor in ons land. De ouders zullen het dan ook druk hebben met het aanrukken van voldoende voedsel voor hun jongen. We hebben het hier dan ook over een gezin boerenzwaluwen wat bij Frank Venema in de schuur broedt!

Op 28 mei kwam ik in de schuur aan de Boerenstreek om nestjongen te ringen voor het langlopende landelijke Boerenzwaluw Project van het Vogeltrekstation in Wageningen. Het projectonderzoek loopt al vanaf 1992 en is een langjarig onderzoek naar onder anderen; Het verschil in reproductie en overleving in de diverse regio's en habitats. Hoe groot is de jaarlijkse toe- of afname van het aantal broedparen in de diverse regio’s in ons land en waar bevinden zich gezonde, waar afnemende populaties. Hoe is de dispersie van de jonge vogels van zowel mannen als vrouwen en hoe groot is de plaatstrouw in de diverse regio’s in ons land.

Daarbij komt in de afgelopen jaren ook het onderzoek naar het (insecten) voedsel wat nodig is voor een gezonde populatie. Dit onderzoek wordt uitgevoerd door de DietBank in RUG van de Universiteit of Groningen in het DNA Laboratory Conservation Ecology. Op verschillende plaatsen in ons land worden poepmonsters (eDNA monsters) van oude en jonge vogels verzameld in schuren en stallen door erkende en gecertificeerde vogelringers die tevens de jonge en oude vogels van een pootring voorzien. Een secuur werkje waar een veldprotocol aan ten grondslag ligt.

In de schuur en stallen bij Frank Venema broeden al vele jaren zo’n 21 paar boerenzwaluwen. Vrijwel alle nesten zijn met een trapje goed te benaderen voor een 75-jarige boerenzwaluw ringer. Groot was dan ook de verbazing dat op 28 mei in nestnummer DP niet 5 of 6 maar liefst zeven jongen van 10 dagen oud werd aangetroffen. Dat komt maar zelden voor een zevenling!

Even in mijn boerenzwaluw archieven (1992-heden) van het boerenzwaluw ringonderzoek in Friesland gekeken. In totaal zijn er door mij in 34 jaar (1992-2025) 19424 nestjongen geringd. Daarbij waren slechts 10 legsels met 7 jongen. In 1992 Dijken (J. Paulides), 1994 Dijken (J. en A. Tessemaker),1997 Rottum (C. Krikke), 1998 en 2005 Broek bij Joure (J. de Glee), 2005 Terwispel (A. Venema),2013 Oldeouwer (F. Stastra), 2014 Grou (Sj. Hoekstra), 2019 Tijnje (H. Nieuwland) en 2021 Tijnje (A. van Garderen).

Zes legsels worden vaak geproduceerd door wat oudere partners, doch een zeven legsel is mogelijk afkomstig van meerdere vrouwtjes. Verder komt overspel in de “zwaluwwereld” maar al te vaak voor (vooral in schuren met veel broedparen) en wil het wel dat vrouwtjes het ei dan ook dumpen in een ander nest.

Het nest bij Frank Venema was op 23 april opgebouwd en bevatte toen nog geen eieren. Op 11 mei trof ik in het nest 7 eieren aan, op 18 mei nog steeds 7 ei. Op 28 mei trof ik 7 jongen van 10 dagen oud aan. Dat betekent dat de jongen op 18 mei in de namiddag geboren zijn. Opmerkelijk was dat alle 7 jongen van dezelfde grootte waren en er geen leeftijdsverschil qua kleed te zien was.

2 juni 2026

Jan de Jong

Boerenzwaluw onderzoeker Friesland

Ringer 403 Vogeltrekstation Wageningen.

Geschreven door Jan de Jong, Joure om 11:09

Donderdag 21 mei 2026

Nieuwsbrief 111 Vogelnieuws Leeuwarder Courant.

NIEUWSBRIEF 111.Vogelnieuws Leeuwarder Courant.

Door Jan de Jong

Binnen gekomen nieuws van 1-15 mei 2026.

Appelvink 11-05. Vandaag zat er een appelvink een man bij mij in de tuin in Boksum (Ale Terpstra).

Boerenzwaluw 14-05. Nog een laat paartje terug in de garage in Hurdegaryp (Dick van Schelven).

Boomkruiper 14-05. Vanmorgen een boomkruiper op de ruwe berk achter onze tuin in Leeuwarden (Marianne Borgman).

Boomvalk 11-05. Te Grou 1 gezien (Jaap Westra). 13-05. Bij de Mokkebank te Laaxum 1 gezien (Mark Grutters). 14-05. Bij het Koningsdiep te Hemrik 1 aanwezig (Martin Manson). 15-05. Te Gaastmeer 1 aanwezig (Benjamin Simmelink),

Bosrietzanger 03-05. In het Oosterschar te Sintjohannesga 1 aanwezig (Sietse Bernardus). 14-05. Bij het Zwemmerpark in de Westereen 1 Bosrietzanger aanwezig (Rindert Algra, Leeuwarden).

Bijeneter 07-05. Op de Boschplaat op Terschelling 1 overvliegend (Lenie de Boer).

Draaihals 02-05. In Leeuwarden bij Aeres 1 gezien (Jeroen Breidenbach). 08-05. In Workum bij It Soal 1 gezien (Harry de Vries). 09-05. Vandaag hier in Exmorra een in de tuin aan het mieren eten. Het land hier om huis is kaal. Er zijn diverse ooievaars, roeken, blauwe reigers, buizerds en bruine kiekendieven die hun te goed doen aan de vele veldmuizen (Lolke Vellinga, Exmorra).

Eekhoorn 10-05. Vanmiddag een bijzondere waarneming hier in Kollumerpomp op de kale kleigronden in NO Friesland. Een eekhoorn. Deze kwam waarschijnlijk af op het gepiep van jonge pimpelmezen in de nestkast tegen de stam van een populier (Menne Osinga, Kollumerpomp).

Fluiter 01-05. Te Koudum 1 zingend (Jos Hooijmeijer). In het Ketlikerskar 1 zingend (A. Schaaf).

Gekraagde roodstaart 12-05. Vanmorgen zag ik bij een wandeling bij het “ald dyksgat" achter Bakhuizen dat er twee essen waren omgewaaid. Een van de essen had een meidoorn geraakt met een nest met jammer genoeg twee dode jongen van de gekraagde roodstaart (Cornelis Jellesma, Bakhuizen).

Grauwe franjepoot 12-05. Bij het Hegewiersterfjild bij Harlingen 1 gezien (Jan Bijlsma).

Foto © Jan Bijlsma

12-05-2026. Af en toe worden er tijdens de voorjaarsdoortrek enkele gezien. De meesten worden echter in de maanden augustus tot oktober gezien.

Grote gele kwikstaart 13-05. Te Wolvega 1 gezien (Emyl Hoekstra). 14-05. Bij Appelscha Terwisscha 1 gezien (Jeroen Hutten e.a.).

Grote karekiet 03-05. Te Ravenswoud 1 aanwezig (Frank Baars e.a.).15-05. In Franeker 1 gezien (Dingeman van Wijnen). In het Lauwersmeer bij De Pomp 1 aanwezig (Peter Seevinck).

Gierzwaluw 13-05. Vanmiddag even over 12 uur zag ik een troepje van ongeveer 30 gierzwaluwen boven ons huis in Leeuwarden vliegen. Men is dus weer op sterkte aanwezig (Marianne Borgman).

Hop 04-05. Vandaag om een uur of 11 een hop in de tuin te Makkinga. Nooit eerder hier gezien (Ab de Ruiter).06-05. In Oldeouwer 1 in de tuin (Jelle Koopmans).

Kluut 05-05. Twee in het Oosterschar te Sintjohannesga (Tim Koster). 06-05. Bij de kijkhut te Piaam 71 gezien (Maarten Prins). 09-05. Bij de Wide Mar te Stiens groep van 105 aanwezig (Reinder E. de Boer).

Knobbelzwaan 05-05. Bij de kijkhut de Ral te Piaam groep van 200 aanwezig (Janneke V.).

Koekoek 04-05. Bij het Zwemmerpark De Westereen1 Koekoek waargenomen (Rindert Algra, Leeuwarden). 10-05. In het Oosterschar bij Sintjohannesga 1 roepend (Karin Uilhoorn).

Kwartel 12-05. Te Bakkeveen 1 roepend in de Mjumer (Koert Scholten).

Lachstern 02-05. Bij de Hoarnestreek te Pietersbierum 1 aanwezig (Sietse Bernardus).

Foto © Sietse Bernardus

02-05-2026. Van half april tot diep in mei tijdens de voorjaarstrek worden ze in ons land af en toe gezien. Voor Friesland een zeldzame gast.

Morinelplevier 02-05. Groep van 35 in de Bantpolder in het Lauwersmeer (Buddy van Nieuwenhoven e.a.).

Nachtegaal 01-05. Bij de Groote Wielen te Leeuwarden 1 zingend (Johan Ee). 15-05. Te Kollumeroord in het Lauwermeer 1 nachtegaal (Rindert Algra, Leeuwarden).

Nijlgans 10-05. Hier aan de Otterweg in Bantega werden we om 6 uur wakker van een hevig gegak. Voor het raam kijken, zaten er 3 nijlgansen voor huis in een geknotte boom. Op 11 mei hetzelfde tafereel. Ik ging naar buiten om te kijken maar ze vlogen meteen weg. 1 van de 3 zat toen op het dak van ons huis. Overigens zit er in de andere geknotte boom een ooievaar te broeden, dit jaar voor het eerst. Dus we zijn erg benieuwd hoe dit afloopt (Anneke en Tiemen Berger).

Foto © Lolke Vellinga foto 11-5-2026

De ooievaars hebben dit jaar op veel plaatsen voedsel tot hun beschikking tijdens de velmuizenplaag

Oeverzwaluw 13-05. Meer dan 50 nestgangen in een zandbult op het erf op Schiermonnikoog. We hebben hier nu 3 soorten zwaluwen op het erf broeden. Een 40 nesten huiszwaluw aan de gebouwen en een 30 nesten van de boerenzwaluw in de stallen (Teun Talsma, Schiermonnikoog).

Poelsnip 09-05. In de Zuidoosterpolder bij Sint Jacobiparochie 1 aanwezig (Rudy Fopma).

Raaf 08-05. Hier in Damwoude dit jaar een broedgeval, vandaag 4 jongen gezien (Romke van der Veen).

Regenwulp 05-05. In het Easterskar op zandplaat 316 regenwulp geteld (Sietse Bernardus). Veertig aanwezig in de Aengwirder of Tjalleberterkrite (Bauke Sienema).

Rode wouw 05-05. Te Oldeholtpade 1 aanwezig (J.de Groot). 09-05. Te Hoog Duurswoude 1 gezien (Matthew Sprangers). 16-05. Ik zie om 11:30 uur op de Himsterfinnen bij Kortehemmen boven me een rode wouw aan het rondcirkelen, met een duidelijke gevorkte staart. Ik had geen verrekijker bij me helaas. In m’n 74-jarige vogelspotters carrière nog niet eerder ééntje gezien in Nederland, laat staan in m’ n woonplaats (Henk van der Sluis).

Roodborsttapuit 09-05. Acht bij de Westersanning bij Oudega Sm. (Albrie Beemer). 16-05. Een paartje bij ons in de tuin in Wyckel. Nooit eerder hier gezien. (Karin Verbeek).

Roodpootvalk 01-05. Negen overvliegend op Schiermonnikoog (Jesse Sinnema e.a.).

Roodstuitzwaluw 02-05. Bij dorp Oost-Vlieland op Vlieland 1 overvliegend (Gerrit Jan Klop).

Spotvogel 01-05. Te Rottevalle 1 zingend (Willem Bosma). 14-05. Bij de Kruising De Wieken/Badhûswei De Westereen 1 spotvogel gezien (Rindert Algra, Leeuwarden).

Tapuit 01-05. Bij de proefboerderij Kollumerland in het Lauwersmeer 21 geteld (Buddy van Nieuwenhoven).

Velduil 03-05. Zag vandaag een jagende Velduil hier achter boerderij in Tjerkgaast. Voor mij voor het eerst in de 26 jaar dat ik hier woon. Zie ze wel eens tijdens de trek, maar nu dus in het broedseizoen. Leuk! Vogelwacht al gewaarschuwd en zijn ook al langs geweest. Er schijnen al een 4-tal nesten in de regio gevonden en da's nog zonder het vermoedde nest bij mij achter. (Marten vd Heide).

Wespendief 08-05. Bij Woudsend 1 gezien (Jorrit Zondervan).

Wielewaal 01-05. In de Deelen bij de Tijnje twee gezien (Rindert Algra, Leeuwarden). 02-05. In De Deelen 1 gezien (Martine Huisman). 03-05. Twee in het Easterskar bij Sintjohannesga (S. Bernardus). 10-05. Zeven in het Diepsterbos in het Lauwersmeer (Tom Brans).

Witwangstern 02-05. Twee in het Lauwersmeer bij Ezumazijl (Marc Heetkamp).

Foto © Marc Heetkamp

02-05-2026.De witwangstern is een zeldzame broedvogel in ons land, voor zover bekend broeden ze niet in Friesland. De dichtstbijzijnde kolonie ligt in Groningen bij het Zuidlaardermeer gebied.

Zilverplevier 10-05. Bij Bomenland op Vlieland 1500 aanwezig (Sander Lagerveld). 15-05. In de Anjumer en Lioessenserpolder groep van 3100 geteld (Joey Braat).

Zwarte ibis 15-05. Op Schiermonnikoog 1 aanwezig (Teun Talsma). 16-05. Aan de Landmansweg in Oosterzee 1 op bouwland (Sibbele Witteveen).

Zwarte ooievaar 08-05. Te Kollum 1 aanwezig (Robin van der Land). In Veenklooster 1 gezien (Thea Kroes).

Foto © Robin van der Land

08-05-2026. De zwarte ooievaar broedt (nog)niet in ons land. Wel broeden in grote delen van Duitsland, Denemarken, Polen, Rusland en Oost-Europa. Ook in Spanje, Portugal en delen van Frankrijk broeden ze (EBCC Atlas, 2020).

Lammergier in Friesland.

Op 27 april 2026 werd er een Lammergier ontdekt om 14:08 uur bij de Dokkumer Nieuwe Zijlen. Na 15:12 uur verdween de vogel uit zicht (Buddy van Nieuwenhoven).

Foto © Buddy van Nieuwenhoven.

27-04-2026. Een tweede kalenderjaar lammergier mooi in glijvlucht op de foto gezet.

Rond 18:15 uur werd de vogel weer gezien tot 18:26 uur in de omgeving van Ferwerd door Durk Lautenbach en Janneke Slot. Om 18:32 zag Ida Bek de vogel boven Leeuwarden. Om 18:45 uur werd de vogel bij Stiens en Marrum gezien door Lisette Cuperus en Jan Steensma. Jac Bosma zag de vogel weer om 19:05 uur bij Alde Leie. En van 19:19 uur tot 19:35 uur verbleef de vogel bij Deinum aldus Jeroen Breidenbach en andere vogelaars. Om 19:36 uur zag Donald Wolters de vogel bij polder Boksum en van 19:47 uur tot 20:40 uur werd de vogel bij Dearsum gezien door onder anderen Jappie van der Pol, Anouk de Vries en Wim van Zwieten rustend in een boom aan de Harstawei tussen Poppenwier en Dearsum. Al zwervend had de vogel al grote delen van Friesland (vooral Lage Midden) aangedaan.

Voorkomen in Friesland.

De Lammergier werd voor het eerst in Friesland op 17 mei 2012 op Vlieland waargenomen door Carl Zuhorn. De vogel werd tot 19 mei in Friesland gezien. In 2015 werd de lammergier gezien op 8 mei bij de Dokkumer Nieuwe Zijlen door Ipe Weber. Ook toen werd de vogel maar tot op 9 mei gezien en was snel vertrokken. In 2016 werd de vogel op 21 juni gezien op Ameland (Ipe Weber), en werd t/m 22 juni in Friesland gezien. In 2017 werd op 13 mei 1 gezien bij Sintjohannesga (Niels W.).

Het duurde tot 2021 voor er weer een gezien werd op 9 mei bij Nij Altoenae door Thijs de Haan. Tot en met 11 mei bleef de vogel rondzwerven in Friesland en werd voor het laatst gezien op 11 mei bij het Fochteloërveen door Hans op den Dries. In 2023 zag Jan Hullen op 7 juni in polder De Warren bij Tijnje er weer een. Op 9 juni werd de vogel voor het laatst in 2023 gezien bij de Galamadammen door Dion Vrinds. In 2025 dook er bij Goutum een gezenderde vogel op zo meldde Frans Beers op 30 juni. En nu in 2026 werd door diverse waarnemers de vogel in Friesland gezien op 27 april.

Foto © Anouk de Vries.

27-04-2026. Anouk ontdekte de vogel vlak bij haar hui in een boom, snel waren er vele fotografen.

Foto © Jappie van der Pol

27-04-2026. De vervaarlijke haaksnavel van de lammergier is duidelijk zichtbaar in beeld gebracht.

Naschrift.

Zeldzaamheden worden de laatste jaren snel ontdekt. Door een grote groep waarnemers en fotografen wordt het razendsnel doorgegeven en binnen enkele uren is een grote groep er mee bekend en wil de vogel zo goed mogelijk op beeld hebben. In deze is het geslaagd en konden we de vogel de hele tijd volgen boven het Friese landshap.

21 mei 2026.

Jan de Jong

Tot zover het overzicht van 1-15 mei 2026.

Door de toenemende drukte met het veld biologisch voedsel onderzoek bij boerenzwaluwen heb ik een achterstand met het melden van de Nieuwsbrief. Vooral in de maanden juni t/m half augustus zullen deze Nieuwsbrieven dan ook (helaas) onregelmatig verschijnen. Blijft U uw meldingen wel doorgeven zodat ik ze na de drukte eventueel nog in een overzicht kan melden of weergeven in het twee wekelijks vogelnieuws in de Leeuwarder Courant.

Graag email berichten voor de volgende Nieuwsbrief voorzien van naam en adres. Er komt regelmatig naamsverwarring voor omdat woonplaats en of adres niet vermeld staat in de email berichten. Graag bij berichten duidelijk naam en adres vermelden.

Nog steeds komen er meldingen binnen van correspondenten dat ze de Nieuwsbrief al lange tijd niet ontvangen hebben. De Nieuwsbrief verschijnt alleen nog maar op mijn Blog. Deze is te bereiken op de volgende link; https://blog.seniorennet.be/frieslandnatuurnieuws/

Onderaan de Nieuwsbrieven in mijn Blog staat een pdf van de Nieuwsbrief zodat men die kan downloaden.

Joure, 21 mei 2026

Jan de Jong, E. A. Borgerstraat 66 8501 NG Joure.

Email; j.d.jonglc@home.nl

Vogelkundig medewerker Leeuwarder Courant. (Sinds oktober 1977).

Ringer 403 Ringstation VRS Rohel Tjeukemeer

Vogeltrekstation Wageningen (vanaf 1985).

Tel. 0513-414788 of 06-82754279

Bijlagen

NIEUWSBRIEF 111.pdf (527.9 KB)

Geschreven door Jan de Jong, Joure om 14:07

Dinsdag 5 mei 2026

Nieuwsbrief 110 Vogelnieuws Leeuwarder Courant.

Voorwoord Nieuwsbrief 110.

Door Jan de Jong

Wat later dan anders hier de Nieuwsbrief 110. Door het boerenzwaluw onderzoek, wat veel tijd in beslag neemt, heb ik wat minder kunnen doen aan de registratie van de bijzondere meldingen. Toch weer flink wat meldingen die tussen 15 april en 30 april opvielen. Zo is er een nieuwe soort, een siberische taling, in Friesland gezien. Verder veel vroege meldingen van de gierzwaluw, grasmus, kleine karekiet en braamsluiper. Opvallend veel dwergmeeuwen doken plotseling op in Friesland.

Kijk even naar de aantallen en de opvallende soorten. Zo ringde Bareld Storm uit Sumarreheide dit jaar al vijf (!) porceleinhoen in zijn tuin, een record wat door middel van geluid gerealiseerd kon worden. Het bewijst maar weer dat nachttrek van vogelsoorten op allerlei plekken kan worden vastgesteld.

Gisteren kreeg ik van Omrop Fryslân een telefoontje dat ik dit jaar (evenals vorig jaar) genomineerd ben voor de Johan de Jong beam. Op zaterdagmorgen 9 mei moet ik tussen 09:00 – 09:30 uur in de Omrop studio zijn tijdens een uitzending. Even kijken dus!

Ben benieuwd hoe het dit jaar zal verlopen. Er zijn nog 2 kandidaten. Tijdens de uitzending zal worden bekend gemaakt wanneer en waar en hoe er gestemd kan worden op de kandidaten.

Alle stemmen tellen! Zouden jullie mij willen steunen? Dit kan via de volgende link:

https://www.omropfryslan.nl/fy/beam

Het onderzoek naar boerenzwaluwen is 23 april gestart en tot 5 mei zijn er al 145 gevangen. 83 ervan droegen pootringen uit voorgaande jaren. Een flink aantal terug vangsten dus uit voorgaande jaren. Zo werden er op 25 april 2026 2 vrouwtjes boerenzwaluwen terug gevangen met een opeenvolgend ringnummer in de paardenstal van Harriet Nijland in de Tijnje. Beide bleken op dezelfde dag op 25 mei 2020 als volwassen vrouwen geringd te zijn.

In de paardenstal bij A. Durkstra in de Knipe trof ik een man boerenzwaluw aan op 4 mei 2026 die geringd was op 3 juli 2020 in dezelfde stal als volwassen boerenzwaluw. De vogel werd ook in de jaren 2021 t/m 2025 elk jaar in die stal aangetroffen. Dit mannetje bleef de stal dus trouw en droeg de ring al 2161 dagen.

Een ander mannetje dat ik in de stal van Durkstra controleerde op 4 mei 2026 bleek afkomstig te zijn uit een stal in Langezwaag waar hij op 28 juli 2024 als nestjong uit een nest met 4 jongen van plm. 7 dagen oud geringd was door VRS Menork. Deze bleef zijn geboortestal dus niet trouw, waar de vogel in 2025 verbleef is niet bekend.

Plaatstrouw komt bij mannen en vrouwen dus voor. Bij vrouwelijk boerenzwaluwen is het zo dat ze na het geboortejaar in het volgend jaar NIET vaak terug keren naar de geboortestal. Dit is om incest te voorkomen. Hebben ze echter 1 of meerdere keren gebroed in een stal dan keren ze vaak WEL terug naar de broedstal omdat ze daar een binding mee hebben.

De oudste boerenzwaluw in Friesland werd 8,26 jaar. Deze ringde ik op 13 mei 2011 bij Talsma in Wergea als volwassen man en controleerde hem op 17 augustus 2019 in dezelfde stal. De vogel heeft de ring minstens 3018 dagen gedragen. Als we de constateren dat deze vogel bij het ringen al volwassen was dan is de vogel zeker ouder dan 9 jaar!

De komende weken/maanden zal blijken hoeveel boerenzwaluwen er teruggekeerd zijn uit het overwintergebied in stallen die nog onderzocht moeten worden. Op enkele broedplekken moeten nog steeds de eersten terugkomen. Vaak hebben ze dan veel zuidelijker moeten overwintering of een zware terugtocht met hindernissen gehad.

Veel plezier met het lezen van deze Nieuwsbrief 110.

Mocht U boerenzwaluwen nieuws hebben dan hoor ik het graag even.

Let deze zomer op albino’s en opvallend gekleurde zwaluwen

05 mei 2026

Jan de Jong (75)

Vogelkundig medewerker Leeuwarder Courant

06-82754279

Email; j.d.jonglc@home.nl

NIEUWSBRIEF 110.Vogelnieuws Leeuwarder Courant.

Door Jan de Jong

Binnen gekomen nieuws van 15-30 april 2026.

Appelvink 16-04. In Sint Nicolaasga 1 aanwezig (Ramon te Beek).

Beflijster 15-04. Zes gezien in Bokkedal op Vlieland (Bart Vastenhouw). 17-04. Vijf overvliegend bij de Westerduinen op Schiermonnikoog (Jos Hooijmeijer). 24-04. Vandaag, tegelijk 3 soorten lijsters in onze tuin bij ons in Kollumerpomp. De vogels, 1 beflijster, 1 merel en 1 grote lijster waren druk aan het foerageren (Menne Osinga).

Foto © Menne Osinga.

24-04-2026. De beflijster liet zich op veel plaatsen in de tuin zien, vaak samen met andere lijsterachtigen.

Boerenzwaluw 24-04. In Rotsterhaule trof ik tijdens een controle van de nesten al een opgemaakt nest met 1 ei. Dat is mooi vroeg al, ondanks de toch nog koude nachten (Jan de Jong). In Sumarreheide al 1 nest met 2 eieren (Hendrik van der Meer). 25-04. In de Tijnje in de paardenstal van Hariet Nijland al 1 nest met 2 eieren (Jan de Jong, Joure).

Boompieper 20-04. Tien zingend op de Delleboersterheide (Jolanda Kamphuis).

Boomvalk 30-04. 1 terug hier in Haskerhorne (Henk Bulsing).

Bonte vliegenvanger 15-04. In Centrum West te Drachten 1 mannetje (Theo Staring).

Braamsluiper 16-04. In Hurdegaryp 1 zingend (Haije Valkema).18-04. Bij Zurich-Viaduct 1 gevangen (VRS Franeker). In de Westereen 1 braamsluiper aan de Skriesstrjitte (Rindert Algra). 22-04. 1 gevangen en geringd op de Mokkebank te Laaxum (Ype en Tryntsje Albada e.a.). In Sumarreheide 1 geringd (Bareld Storm). 23-04. In Sumarreheide 1 geringd (Bareld Storm). 24-04. In Sumarreheide 1 geringd (Bareld Storm). 25-04. Bij Eastermar 1 geringd (V.R.G. Burgumermar). 26-04. Vier geringd aan de noordoever van het Tjeukemeer (VRS Rohel Tjeukemeer).

Veel eerste braamsluiper op diverse plaatsen in? Friesland geringd.

Draaihals 21-04. In Leeuwarden bij Nieuwland 1 aanwezig (Jeroen Breidenbach e.a.).

Dwergmeeuw 18-04. Groep van 100 in het Oosterschar te Sintjohannesga (Jan Bijlsma). 25-04. 150 aan het Tjeukemeer bij Rohel (VRS Rohel Tjeukemeer). In de Jan Durkspolder bij Alde Feanen 120 aanwezig (Marten Sikkema). 26-04. Zestig overvliegend bij de Golfbaan te Leeuwarden (Jeroen Breidenbach). In het Lauwersmeer bij Ezumazijl groep van 100 overvliegend (Marco van der Velde).

Flinke aantallen dwergmeeuwen trekken in april door in Friesland. Waarschijnlijk zijn het Scandinavische (vooral Finse) vogels die op weg zijn naar hun broedgebieden.

Gekraagde roodstaart 16-04. Te Katlijk 1 mannetje aanwezig (Johan Medeblik).25-04. Mannetje gekraagde roodstaart is terug in Sumarreheide (Hendrik van der Meer).

Gele kwikstaart 15-04. Groep van 46 op het Noorderleech (Henk Hiemstra).

Gierzwaluw 16-04. In Gaast 1 aanwezig (Harry de Vries).17-04. In Cambuursterhoek te Leeuwarden 7 gezien (Nils). Drie terug in Sneek (Willem Bosma) In Workum 1 gezien (Harry de Vries). 19-04. Tegen 20:00 uur een 6-tal boven Lemmer vliegend (Germ Hogeterp).Twee te Woudsend (Jorrit Zondervan). 20-04. Vandaag om 16:15 uur de eerste gierzwaluw boven mijn tuin aan t’ Noard te Workum (Andries Blom). Te Heerenveen 1 aanwezig (Martine Huisman). In Workum 1 gezien (Niels van der Velde). 21-04. Twee bij de Galamadammen (Niels van der Velde). Vandaag 2 gierzwaluwen weer boven de tuin in Berltsum (Ita Spoelman). 22-04. Twee in Joure gezien (Jelke Vrind). 22-04. Vier in Koudum gezien (Jacob van der Veer). Vandaag vloog een groep van 9 gierzwaluwen over ons huis in Sloten. De eersten van dit jaar voor mij (Bauke Brouwer).23-04. Ik kwam zojuist terug van de baanopbouw van de a.s. grasbaanraces hier in Joure en zag ik een gierzwaluw vlak bij ons huis op de Aukebaes. Voor mij is dit de eerste (Jetze Valkema). 25-04. Het eerste span gierzwaluwen is op het Helmhout in Joure gearriveerd, mooi vroeg (Bertus Rijpkema).30-04. Zonet in Drachten/Wiken een paar gierzwaluwen gespot. Overvliegend. 17.10 uur (Dico van Toor). Vanmorgen 10.25 uur 1e

gierzwaluw boven centrum Burgum gezien (Herman Hoekstra). Sinds vandaag zijn de eerste 3 gierzwaluwen aangekomen boven de Emmakade, Leeuwarden. Ze ogen vrij klein trouwens. Ze nestelen ieder jaar onder het dak van huisnummer 101 (Marianne Borgman).

Grasmus 15-04. In De Deelen 1 zingend (Martine Huisman). 17-04. Bij de Griene Dyk aan Sneekermeer 1 aanwezig (Dick Pruiksma). 19-04. Bij De Kleine Wielen te Leeuwarden 1 gezien (Marc Kuitert). 25-04. Bij het Zwemmerpark in de Westereen 1 grasmus (Rindert Algra).

Groene specht 17-04. In Sumarreheide 1 aanwezig, vogel was er ook al op 14 april (Hendrik van der Meer).

Grote bonte specht 21-04. In Harlingen 1 paar nestelend in een oude roze meidoorn (Mevr. Van der Veen.)

Grote burgemeester 18-04. Op Griend 1 tweede kalenderjaar aanwezig (Jan Fekke Ybema).

18-04-2026. De grote burgemeester is broedvogel in arctische gebieden zoals in noord Rusland, Spitsbergen en IJsland (ECCB Atlas, 2020).

Grote lijster 20-04. Vandaag de grote lijster hier in de tuin gezien in Molenend, meestal met zijn tweetjes (Ingrid Grishkov Cornelissen, Molenend).

Huiszwaluw 15-04. Vanmorgen tijdens een fietsrondje Leeuwarden-Burdaard-Leeuwarden boven brouwerij Grutte Pier, Bartlehiem 43, een groepje van zo’n 10 huiszwaluwen gehoord en gezien (Marianne Borgman, Leeuwarden).25-04. De eerste huiszwaluwen (wytgatswel) zijn ook gearriveerd in Dedgum en checken de nesten van vorig jaar onder de dakgoot (Ton Westendorp). In de Tijnje al in de vroege ochtend zeker een achttal aanwezig, ze staken de kopjes alle uit het nest bij een elektriciteits gebouwtje toen ik even bleef staan (Jan de Jong, Joure).26-04. Vanmorgen zijn 2 huiszwaluwen aangekomen in de Hoeve. Ze werden niet al te vriendelijk door de huismus begroet. De rust lijkt weergekeerd ze vliegen nu ongestoord naar de nesten (E.M. Boers, De Hoeve).

Kemphaan 18-04. Vanmorgen naar de Blokslootpolder bij Joure geweest en heb daar ongeveer 700 kemphanen geteld (Lykele Zwanenburg, Dronten).

Kleine karekiet 15-04. In het Lauwersmeer bij Ezumazijl 1 aanwezig (Marjan Bergsma). 18-04. In Eastermar bij De Putten 1 zingend (Marcel Stienstra). 28-4 Bij de Put/ observatiepunt Mienskerwei in Eastermar 1 kleine karekiet aanwezig (Rindert Algra).

Kluut 17-04. Groep van 100 aanwezig bij de Wide Mar te Stiens (Durk Lautenbag).

Koekoek 15-04. In de Lindevallei in Catspoolder 1 aanwezig (Rene Diever). 16-04. In de Rottige Meenthe 1 aanwezig (Marco Hillenaar). 17-04. Bij de Griene Dyk aan het Sneekermeer 1 gezien (Jos en Fedde Welbedacht). 18-04. Bij de Houkepoort te Sneek 1 aanwezig (Dick Pruiksma).19-04. In Heerenveen 1 aanwezig (Karin Uilhoorn). In de Snikzaagsterpolder 1 aanwezig (Rimmert Brandsma). 22-04. Vandaag de koekoek gehoord in Toppenhùzen/ Broeresleat (Cor van der Meer).23-04. Vandaag hoor ik de 1e koekoek tussen Berltsum en Wier (Ita Spoelman). 26-04. Aan de Oude Dijk in de Twijzelermieden 1 koekoek aanwezig (Rindert Algra).

Koereiger 18-04. Zes overvliegend bij Alde Feanen bij Reid om e’ Krite (B. Twijnstra).

Kramsvogel 16-04. In Polder Ravenswoud bij Ravenswoud 150 aanwezig (Jacob Bosma). 19-04. Groep van 200 Polder Ravenswoud (Marcel Stienstra).

Krooneend 15-04. Een paar op de Workumerwaard (Gerke Visser). 17-04. Tien bij de Bocht van Molkwar (Hiele Lootsma). 18-04. Groep van 16 op de Workumerwaard (Niels van der Velde). 24-04. Ten NW van Cornwerd op het IJsselmeer aan Afsluitdijk 28 aanwezig (Tim Schipper).

15-04-2026. De Krooneend broedt vooral in Friesland aan de Friese IJsselmeerkust. ‘

Kruisbek 19-04. Groepje van 31 bij Koningsdiep te Hemrik (Willem Bosma).

Lepelaar 20-04. Vandaag zag ik een lepelaar overvliegen: nooit eerder gezien in Hurdegaryp.

Hij was op de volkstuin, zuidoost Hurdegaryp, naast de voetbalvelden (Henk Schraa, Hurdegaryp). Vandaag in de Bildtpollen totaal 8 lepelaars (Ita Spoelman).

Mandarijneend 21-04. Paar nestelend in een eendenkorf te Eastermar (Hendrik Kloosterman).

Nachtegaal 16-04. In het Oosterschar te Sintjohannesga 1 aanwezig ((Liekle Nijholt). 17-04. Bij de Belvedère in Heerenveen aanwezig (Bauke Sienema). Bij de Grootte Wielen te Leeuwarden 1 gehoord (Andries Zijlstra).19-04. In het Ottema Wiersmareservaat boven Hurdegaryp 1 zingend (Wichard Zuidema). 20-04. Vanmorgen vroeg hoorde ik in een bosje op de Bosplaat (Terschelling) voor het eerst dit jaar de nachtegaal (Tsjip Westra, Midsland/Terschelling). 21-04. In het Oosterschar bij Sintjohannesga 1 zingend (Yannick Medenblik).

Oeverzwaluw 16-04. Groep van 40 aanwezig bij oeverzwaluwwand in het Oosterschar te Sint Johannesga ((Liekle Nijholt). 18-04. Bij de Stenen Dam tussen Aldtsjerk en Rinsumageest, veel oeverzwaluwen en nesten makend in zandbulten (Hiltsje de Boer, Oudkerk). Nu 100 aanwezig bij kolonie in het Oosterschar bij Sint Johannesga (Jose Hakvoort).

Purperreiger 16-04. Bij It Eilan bij Goëngahuizen 1 aanwezig (Gerrit Jellema). 18-04. In de Deelen bij Tijnje 1 gezien (Marloes B.).

Porceleinhoen 21-04. 1 gevangen en geringd te Sumarreheide. Dit is al de vijfde deze maand! Op 09-04 1,11-04 2, 16-04 1 en nu 21-04 weer een! (Bareld Storm).

Regenwulp 20-04. Bij de Blokslootpolder & Vrije Grazen groep van 517 langs vliegend naar de slaapplaats (Sietse Bernardus).

Roerdomp 22-04. 1 langs sloot in weiland te Tjerkwerd (Heeres, Tjerkwerd).

Siberische taling 18-04. Een mannetje aan het Sneekermeer bij de Griene Dyk (Sietse Bernardus /Rommert Cazemier en anderen).

18-04-2026. Voor Friesland zowaar een nieuwe soort. Broedvogel van noordoost Siberië

Slechtvalk 18-04. In de Blokslootpolder bij Joure was 1 slechtvalk aanwezig (Lykele Zwanenburg, Dronten).

Steltkluut 18-04. Twee in het Oosterschar aan de Liemdyk (S. Bernardus).

Tapuit 15-04. Aan de Waddenzeedijk op Schiermonnikoog 9 aanwezig (Henk Noordkamp). 18-04. Vijf te Buitenpost (Hein J. Wijma).

Tuinfluiter18-04. Te Eastermar 1 ringvangst (V.R.G. Burgumermar). Twee gevangen en geringd aan het Tjeukemeer te Rohel. Vroegste ooit hier sinds 1985! (VRS Rohel Tjeukemeer). In de Westereen

1 Tuinfluiter bij het Zwemmerpark (Rindert Algra). 22-04. Aan het Sneekermeer bij de pier van Terhorne al een zingende tuinfluiter (Durk Visser, Joure).

Visarend 18-04. Bij de A6 aan Tjeukemeer 1 jagend (Frank Haven).

IJsvogel 17-04. In Rinsma State te Driezum 1 aanwezig (J.A. Wagenaar).18-04. Bij de Burgumermar 1 gezien (Hendrik Vonk).

De ijsvogel komt na zwakke winters als broedvogel op veel meer plaatsen voor in Friesland.

Zwarte roodstaart 22-04. Zwarte roodstaart weer gezien, bij onze werkplaats in Snits (Cor van der Meer).

Zwarte zwaan 23-04. Vandaag twee jongen zwarte zwanen geboren in het parkje in Rottevalle. Er zitten al zeker een 10 tot 15 jaar een stel zwarte zwanen die minimaal 1 keer eieren uitbroeden maar meestal 2 tot 3 keer, een jaar uitgezonderd. Toen had men per ongeluk 2 mannetjes aangekocht(Germ Alma, Rottevalle).

De zwarte zwaan wordt steeds meer in Friesland door particulieren en in parken gehouden.

Zwartkopmeeuw 18-04. In de Blokslootpolder bij Joure 4 zwartkopmeeuw aanwezig tussen een 100 tal kokmeeuwen (Lykele Zwanenburg, Dronten).

Tot zover het overzicht van 15-30 april 2026.

Graag email berichten voor de volgende Nieuwsbrief voorzien van naam en adres. Er komt regelmatig naamsverwarring voor omdat woonplaats en of adres niet vermeld staat in de email berichten. Graag bij berichten duidelijk naam en adres vermelden.

Nog steeds komen er meldingen binnen van correspondenten dat ze de Nieuwsbrief al lange tijd niet ontvangen hebben. De Nieuwsbrief verschijnt alleen nog maar op mijn Blog. Deze is te bereiken op de volgende link; https://blog.seniorennet.be/frieslandnatuurnieuws/

Onderaan de Nieuwsbrieven in mijn Blog staat een pdf van de Nieuwsbrief zodat men die kan downloaden.

Joure, 5 mei 2026

Jan de Jong, E. A. Borgerstraat 66 8501 NG Joure.

Email; j.d.jonglc@home.nl

Vogelkundig medewerker Leeuwarder Courant. (Sinds oktober 1977).

Ringer 403 Ringstation VRS Rohel Tjeukemeer

Vogeltrekstation Wageningen (vanaf 1985).

Tel. 0513-414788 of 06-82754279

Bijlagen

NIEUWSBRIEF 110.pdf (634.8 KB)
Voorwoord Nieuwsbrief 110.pdf (123.1 KB)

Geschreven door Jan de Jong, Joure om 00:00

Dinsdag 5 mei 2026

Nieuwsbrief 110 Vogelnieuws Leeuwarder Courant.

Voorwoord Nieuwsbrief 110.

Door Jan de Jong

Wat later dan anders hier de Nieuwsbrief 110. Door het boerenzwaluw onderzoek, wat veel tijd in beslag neemt, heb ik wat minder kunnen doen aan de registratie van de bijzondere meldingen. Toch weer flink wat meldingen die tussen 15 april en 30 april opvielen. Zo is er een nieuwe soort, een siberische taling, in Friesland gezien. Verder veel vroege meldingen van de gierzwaluw, grasmus, kleine karekiet en braamsluiper. Opvallend veel dwergmeeuwen doken plotseling op in Friesland.

Kijk even naar de aantallen en de opvallende soorten. Zo ringde Bareld Storm uit Sumarreheide dit jaar al vijf (!) porceleinhoen in zijn tuin, een record wat door middel van geluid gerealiseerd kon worden. Het bewijst maar weer dat nachttrek van vogelsoorten op allerlei plekken kan worden vastgesteld.

Gisteren kreeg ik van Omrop Fryslân een telefoontje dat ik dit jaar (evenals vorig jaar) genomineerd ben voor de Johan de Jong beam. Op zaterdagmorgen 9 mei moet ik tussen 09:00 – 09:30 uur in de Omrop studio zijn tijdens een uitzending. Even kijken dus!

Ben benieuwd hoe het dit jaar zal verlopen. Er zijn nog 2 kandidaten. Tijdens de uitzending zal worden bekend gemaakt wanneer en waar en hoe er gestemd kan worden op de kandidaten.

Alle stemmen tellen! Zouden jullie mij willen steunen? Dat kan in de volgende link.