Archief

Nieuwsbrief Boerenzwaluw.

 

Beste mensen,

De boerenzwaluwen komen eraan. Ik kreeg al een aantal meldingen uit Friesland binnen de laatste dagen.

Boerenzwaluw 20-03. Bij de Bochtjesplaat in het Lauwersmeer 1 gezien (Willem Bosma). In Wolvega 1 bij de Brandemeer gezien (J.de Groot). 21-03. Bij de kop van de Afsluitdijk 1 gezien (Willemijn van der Kolk). Te Ezumakeeg zuid in Lauwersmeer 1 aanwezig (Marjan Bergsma). In Wommels bij de Sûdhoeke 1 gezien (Rene Kriek).22-03. Bij de Bouwepet bij Gytsjerk 1 gezien (Jan Willem V.). Drie in de Deelen bij de Tijnje (Martine Huisman). In de Polder van Wierum 1 overvliegend (Hessel van der Iest).

 

Het is de tijd om de luikjes, ramen, dakvensters en schuur of ligbox deuren weer open te zetten zodat boerenzwaluwen hun plekje weer in bezit kunnen nemen. Soms blijft de vogel een tijdje rond de boerderij en vensters rondvliegen om zo de aandacht te trekken.   

De boerenzwaluwen waren landelijk weer zeer vroeg. Even een lijstje van de aankomst per provincie.

Eerste boerenzwaluwen in 2026 Nederland per provincie

Friesland was dit jaar aan de late kant vergeleken bij andere provincies. Zal wel door het koude weer komen dat de vogels niet eerder meer naar het noorden oprukten. Zie vooral Flevoland/Friesland en Drenthe.

 

Noord-Holland. 08-02. In duinreservaat De Rellen 1 aanwezig (Rob van Bemmelen).

Zuid-Holland. 09-02. In de Slufter op de Maasvlakte 1 gezien (Frank Jellema).

Overijssel.25-02. In waterberging DE Krim bij Groote Scheere 1 aanwezig (Henri Timmer).

Gelderland. 25-02. In Kievitsveld bij Emst 1 overvliegend naar noord (Johan Hanken).

Utrecht. 01-03. In Langbroek bij Landgoed Sanderburg 1 gezien (Harrie Groeneveld).

Zeeland 05-03. In Wissenkerk bij Bokkegat Noord 1 gezien (Mark Hoekstein).

Groningen 05-03. Bij Ballastplaatbos in Lauwersmeer 1 gezien (P.J. Sjoerdsma).

Limburg 07-03. In Mariahoop 1 gezien bi Diergaarderbos (Paul Evers).

Noord-Brabant 08-03. Bij Graafse Raam te Escharen 1 gezien (Hans Hollander).

Flevoland 20-03. Te Nuldernauw 1 gezien (Micha Annhoff).

Friesland 20-03. Bij de Bochtjesplaat in het Lauwersmeer 1 gezien (Willem Bosma).

Drenthe 21-03. In het Dwingelderveld bij Noorderveld 1 gezien (Frits van Laar).

 

 Meld U aankomst van de 1^e boerenzwaluw in stal of schuur.

 

De eerste boerenzwaluwen kunnen zich de komende dagen alweer melden op de broedplek in schuren en stallen. Vooral de boerenzwaluwen die in de stal terugkeren zijn onze eigen broedvogels. Rondvliegende boerenzwaluwen kunnen nog verder weg en of doortrekken.

Elk jaar is het een verrassing waar de eersten terug zullen keren. Meldt U de eerste aankomst even op mijn email j.d.jonglc@home.nl  of via 06- 82754279.   

 

Mocht U in de gelegenheid zijn om fotos te maken van de terugkeer dan hoor ik het graag even.

Vaak zijn het mannetjes met lange staart die bij aankomst spontaan beginnen te zingen, een prachtig geluid!

 

U melding wordt opgenomen in de aankomstlijst in schuren en stallen in Friesland en weergegeven in het Boerenzwaluw Journaal van 2026.

Hopelijk keren er dit jaar meer boerenzwaluwen terug dan vorig jaar in ons land.

Jammer genoeg kreeg ik onlangs uit Engeland bericht dat het daar slechter gaat met de boerenzwaluw.

Daar was van 1994 tot rond 2013 nog een toename in de trend te zien tot boven de index van 140. Helaas nam daarna de trend snel af tot onder de 100 rond 2020. Het laatste jaar komt de index maar nauwelijks boven de 70 uit (100 in 1994 norm).  Zie hiervoor foto bijlage van de Lange termijn trend.

De boerenzwaluwen uit Engeland overwinteren veel meer naar het zuiden in Afrika. Ook in Engeland keren steeds vroeger in het voorjaar boerenzwaluwen terug.

Foto © BTO

Lange termijn populatie trend boerenzwaluw 1994-2025 Engeland

 

Heeft U een probleem in de stal omdat boerenzwaluwen zich moeilijk een nestplek kunnen bemachtigen.

Kijk dan even naar onderstaande.

Boerenzwaluw nestkast voor boeren.

Friesland Campina heeft in samenwerking met de BFVW zo’n 700 nestkasten voor de boerenzwaluw beschikbaar gesteld om de langzame teruggang van de boerenzwaluw te stoppen. De Werkgroep Zwaluwen van de BFVW verzorgt via de vogelwacht afdelingen voor plaatsing van de nestkasten.

Boeren gezocht!

Wilt u de boerenzwaluw helpen door kunstnesten te plaatsen, dan kunnen leden van FrieslandCampina in Friesland zich opgeven door een email te zenden naar Wurkgroep Swellen;  zwaluw@bfvw.nl  Zet in het onderwerp; help de boerenzwaluw. Vermeld in de email uw naam, adres en telefoonnummer.

De nestkasten zijn gratis en worden vakkundig geplaatst door de vogelwachten van de BFVW. De BFVW neemt contact op voor het maken van een afspraak om de nestkasten te plaatsen. De actie loopt dit jaar en volgend jaar zolang de voorraad strekt. Op is op!

Foto © Thomas Dijkstra

De boerenzwaluwen zitten veilig tegen predatoren in hun nestkast.

 

Een prachtig initiatief om het veilig broeden van boerenzwaluwen te bevorderen in stallen. Vooral nu er met de moderne serrestallen en ligboxen wordt het steeds moeilijker voor de boerenzwaluw om een veilige broedplek te vinden. De landelijke afname van de boerenzwaluw heeft ook voor een deel te maken met het beschikbaar zijn van nestplekken en de voedselsituatie terplekke.

 

Van Thomas Dijkstra van de Werkgroep Zwaluwen van de BFVW  kreeg ik de Nieuwsbrief 2 (zie Bijlage) binnen met de aankondiging en financiering van 700 nestkasten door Friesland Campina. Na het delen op Facebook van deze informatie kreeg ik van Thomas Dijkstra bericht door van een aanvullende financiering;

 

Goed nieuws we hebben aanvullende financiering ontvangen naast FrieslandCampina ook door Stichting Jaap Duijn Vogelfonds.  De begroting is nu rond voor alle melkvee-, paarden-, schapen- en geitenbedrijven en onder bruggen in Friesland. In totaal nu 1400 kunstnesten en 2 geluidskasten.

 

Geweldig dat dit zo in Friesland opgepakt wordt en er een brede belangstelling is voor de boerenzwaluw en zijn bescherming. Dat doet me als boerenzwaluw onderzoeker voor Friesland (sinds 1992) goed. Hopelijk werp het binnen en enkele jaren zijn vruchten af en kunnen we er met de hulp van veel  BFVW vogelwachtafdelingen de   boerenzwaluw een veilige broedplek geven. Hij hoort bij het Friese landschap!

 

23 maart 2026

Jan de Jong (75)

Boerenzwaluw onderzoeker Friesland (1992-heden).

E.A. Borgerstraat 66

8501 NG Joure.

Tel. 0513-414788

Mobiel 06-82754279

Email; j.d.jonglc@home.nl  

Voorwoord Nieuwsbrief 107.

Ondanks dat het toch nog koud is begin maart en het in de ochtenden nog kan vriezen zijn er al heel wat vogelsoorten begonnen met het leggen van de eerste eieren. De kieviten waren er rap bij dit jaar. In deze Nieuwsbrief een overzicht van de BFVW met de vroegste vondsten per gemeente in Friesland. Ook het waterhoen had dit jaar al heel vroeg eieren. Vijf maart al een nest met drie eieren in Boazum (Haye Folkertsma) is vroeg. Ook de meerkoet kan soms al begin maart eieren hebben.  Wat me opviel was dat er steeds meer waterhoentjes als broedplaats een eendenkorf opzoeken.  In het jaarverslag van 2025 van de vogelwacht “Het Oud Bildt” werden zelfs 11 van de 46 uitgezette korven bezet door een waterhoen. Kennelijk vinden ze in de korf een goede bescherming tegen predatoren. Ben benieuwd of in andere vogelwacht gebieden ook veel waterhoen legsels worden aangetroffen in eenden korven.

Dit voorjaar ontving ik van een zestal Vogelwacht afdelingen van de BFVW (Joure/Kollum/Hommerts-Jutrijp/Boksum/Heerenveen-Oranjewoud en Het Oud-Bildt) een jaarverslag met daarin veel bijzondere waarnemingen en vondsten.  Mijn dank daarvoor, ik stel dat bijzonder op prijs!

 In deze Nieuwsbrief weer veel informatie en leuke waarnemingen.  Kent U het verschil tussen een kleine vos vlinder en een grote vos vlinder, nee? Kijk dan even in deze Nieuwsbrief 107. In Sneek is een paartje scholeksters teruggekeerd bij de woning van Lucas Tasma. De scholekster kwam daar al jaren achtereen zelfs de woning binnen en at dan stukjes kaas.  Verder zijn in 9 provincies in ons land al vroege boerenzwaluwen gezien. Friesland is daar nog steeds niet bij. Ben benieuwd wie de eerste boerenzwaluw dit jaar weer boven de Friese weilanden ziet vliegen.

Veel leesplezier met deze 107^e Nieuwsbrief.

 

Groeten,

 

Jan de Jong

Vogelkundig medewerker Leeuwarder Courant.

 

NIEUWSBRIEF 107.Vogelnieuws Leeuwarder Courant.

 

Door Jan de Jong

Binnen gekomen nieuws van 1-15 maart 2026.

Amerikaanse smient 07-03. In Potskar Zuid op het Sneekermeer 1 gezien (Sietse Bernardus e.a.). 13-03. De vogel is nog steeds aanwezig aldaar (Sietse Bernardus).

Foto © Sietse Bernardus.

13-03-2026. Exoot/dwaalgast Herkomstgebied Noord-Amerika. Er zijn slechts enkele broedgevallen bekend (vermoedelijk losgelaten of ontsnapte vogels), waarvan het eerste in 1999 plaatsvond. Waarnemingen zijn betrekkelijk zeldzaam met ongeveer 1 á 2 gevallen per jaar (bron SOVON).

Appelvink 10-03. In bossen Cornelia Stichting te Beetsterzwaag 11 aanwezig (Willem Bosma). Acht aanwezig in Bakkeveen, op 11 maart zelf 12 aanwezig (Martin Boomsma).

Barmsijs 08-03. In de Rottige Meenthe groepje van 20 aanwezig (Laura de la Rie).

Blauwborst 05-03. Op de Workumerwaard 1 aanwezig (Hubert Kivit). 08-03. Op de Liphústerheide bij Lippenhuizen 1 gezien (Willem Bosma). 09-03. In het Fochteloerveen 1 aanwezig (A. Schaaf). 10-03. In de Berlikummerpolder (M. Houtsma).

Blauwe kiekendief 10-03. In het Van Oordt’s Mersken reservaat ter hoogte van Koningsdiep Terwispel een paartje jagende blauwe kiekendief gesignaleerd (Henk van der Sluis, Kortehemmen).

Dodaars 06-03. Twee aanwezig in de Schaopedobbe (Jelte Albada).

Dwergvleermuis 03-03. Twee dwergvleermuizen bij ons in Berlikum boven de tuin (Ita Spoelman).

Groene specht 06-03. In een boomgaard tussen Berlikum en Wier is de groene specht vervolgens elke dag hoorbaar ene keer in het park in Berlikum of aan de bomenrand langs de weg. Het hele dorp door zo te horen (Ita Spoelman). 13-03. In Oentsjerk 1 aanwezig (Gerben Mensink).

Grote gele kwikstaart 12-03. In de Delburen te Sondel 1 aanwezig (Hanneke van der Meer).

Grote zilverreiger 11-03. Op de slaapplek in de Grote Wielen bij Leeuwarden 160 aanwezig (Jacob Bosma).

Grutto 01-03. Bij de Grutte Wielen te Leeuwarden groep van 1800 aanwezig (Jacob Bosma). Bij Skrok te Wommels 1300 (Donald Wolters).02-03. In de Ryptsjerksterpolder 1100 aanwezig (Sipke Booi). 13-03. In Skrok te Wommels nog 1000 aanwezig (A.J. Laanstra). 

Houtsnip 05-03. 1 dood gevonden te Sneek (Theo van Gelder, Sneek).

Kemphaan 01-03. Bij de Grutte Wielen bij Leeuwarden 150 aanwezig (Jacob Bosma). 03-03. In de Grutte Krite in de Alde Feanen groep van 470 (Gerrit Jellema). 07-03. Bij het Sneekermeer groep van 200 aanwezig (Dick Pruiksma e.a.).

Kerkuil 11-03. Op de A32 bij Reduzum (Leonie Hofstra).

Kievit 01-03. Bij Joure al een “oer de wjuk” (Tonny de Jong).

Klapekster 08-03. Op de Duurswoudsterheide 1 gezien (Kees Bode). 07-03. Op Ameland in d ’Amelannen 1 aanwezig (Marcel Stienstra).

Kleine bonte specht 02-03. In Beetsterzwaag 1 gezien (Marten Sikkema).

Kleine mantelmeeuw 13-03. Zestig in de Hardegarijpsterpolder (Wiebe Sjoerd van der Veen).

Kluut 13-03. Vijftig aanwezig in Skrok bij Wommels (Koenraad Bijl).   

Kraanvogel 04-03. Vanmorgen liep ik aan de kant van Terwispel richting Van Oordt’s Mersken en hoorde ik kraanvogels. Het bleek een stelletje te zijn die ter plekke net geland waren (12.30 uur) en het mannetje was erg waakzaam. Ze waren aan het verkennen en foerageren. Erg leuk en bemoedigend voor mensen die zich ingezet hebben om het gebied te bewaken. De kraanvogels hadden een perfect plekje gevonden (Henk van der Sluis, Kortehemmen).

Kramsvogel 01-03. Zestig in het Ketlikerskar (Durk Lautenbag).13-03. Bij de uitkijktoren Ravenswoud in het Fochteloerveen 150 aanwezig (Perry de Louw).

Kruisbek 03-03. Zes in Hemrikkerveld te Beetsterzwaag (Willem Bosma). 05-03. Dertig overvliegend in Rijsterbos (Wessel te Velde). In de noordoosthoek op Vlieland 5 gezien (vogelgids Vlieland). 10-03. Negen in de Compagnonsbosschen te Ravenswoud (S. Weenings).

Kwak 09-03. Te Bakkeveen een roepend overvliegend (Koert Scholten).

Lepelaar 10-03. Vandaag boven Simmerkrite/ Westpolder 1 gezien (Cor van der Meer, Oppenhuizen).

Mandarijneend 05-03. Zes bij Hemrikkerveld te Beetsterzwaag (Verstraten). 06-03. In Martenastate te Koarnjum 1 wijfje aanwezig (Maai Gre). 10-03. In de Overtuin te Oranjewoud 4 aanwezig (Jan Dreteler).    12-03. Twee aanwezig in Oudegaaster Rijp ZWF (Daan Jaspers).

Raaf 01-03.  In het Ketlikerskar 3 overvliegend (Durk Lautenbag).

Foto © Jan Bijlsma

Raven zijn steeds meer aanwezig in Friesland en broeden er ook op meerdere plaatsen

Roodhalsgans 12-03. Tussen Piaam en de Kooireed 1 Roodhalsgans gezien (Kor Nijboer, Leeuwarden). 13-03. In de Jouke Sjoerdspolder bij Ferwoude 2 aanwezig (Libbe Zijlstra). 

Rouwkwikstaart 01-03. Op Vlieland in de Vuurboetsduin 6 aanwezig (Bart Vastenhouw). 02-03. In het Oosterschar bij Sintjohannesga 1 mannetje aanwezig (Willem Bosma).

Ruigpootbuizerd 06-03. In de Ryptsjerksterpolder 1 tweede jaars aanwezig (Jeroen Breidenbach).

Scholekster 03-03.  De kaas etende scholekster (komt altijd de woning binnen) is vanmorgen weer teruggekeerd bij ons in Sneek. Op 7 maart was ook het vrouwtje alweer terug (Lucas Tasma, Sneek). 12-03. In Dachten bij het Moleneind is een paar terug. Ze zitten op een plat dak waarschijnlijk weer bij het voormalige gebouw van de woningstichting (Johan van der Veen, Drachten).

Foto © Lucas Tasma

07-03-2026. Het paartje scholeksters staat alweer bij de fam. Tasma bij de achterdeur.

Staartmees 10-03. In onze tuin in Oppenhuizen 2 staartmezen (cor van der Meer).

Strandleeuwerik 06-03. Op het strand op Ameland 40 aanwezig (Bertus de Lange).

Sijs 08-03. Vandaag een golvende groep sijsjes van ca.10 a 12 stuks in de begroeiing langs het Damwaldsterfeartsje achter onze woning (Tjip en Piety Oberman, Dokkum).

Taigaboomkruiper 07-03. Bij de Ruige Plek op Vlieland 1 waargenomen. (Ernst Jansen).

Foto © Ernst Jansen.

07-03-2026. De taigaboomkruiper die in ons land gezien wordt komt w.s. uit Scandinavië waar de soort algemeen is.

Tjiftjaf 01-03. In het Soal bij Workum1 aanwezig (Rudy Fopma).  In het Himsterhout te Drachten 1 (R. Riemersma).  02-03. Te Earnewâld drie bij het bungalowpark (Rommert Cazemier). In Sint Nicolaasga 2 aanwezig (Margje Abma). Bij Ald Beets te Beetsterzwaag 1 aanwezig ((Willem Bosma). In Joure 2 zingend (Tonny de Jong). In het Zwemmerpark De Westereen 1 aanwezig (Rindert Algra, Leeuwarden).  03-03. In Balk 1 gezien (Marten Wesselius). 04-03. In Buitenpost 1 roepend (Arjan Woertink). 05-03. Om 9:00 uur heb ik vandaag een tjiftjaf gehoord en gezien aan de Leijen te Gorredijk (Johannes Grondsma, Gorredijk).  07-03. Twee gevangen en geringd aan noordoever Tjeukemeer bij Rohel (Gerard Westerhuis). 

Tureluur 07-03. Groep van 800 in de Zuidergrie op Ameland (Bertus de Lange.12-03. Groep van 40 overvliegend in Oosterschar bij Sintjohannesga (Johannes en Gea Koster).  

Velduil 06-03. In Hommerts 1 pootring van een velduil gevonden met een metaaldetector (Jacob Pool, Sneek). De vogel bleek op 31 mei 2019 geringd te zijn door Lydia Barkema uit een nest met 5 jongen in dezelfde omgeving in Hommerts.

Veldleeuwerik 03-03. Zag en hoorde vandaag al twee keer een veldleeuwerik zingen achter Sloten (Marten van der Heide, Tjerkgaast).

Waterhoen 05-03. Het eerste waterhoen bij ons heeft reeds 3 eieren hier in Boazum (Haye Folkertsma).

Watersnip 10-03. Tien aanwezig in Oosterschar te Sintjohannesga (Bauke Sienema). 11-03. Bij de Grutte Wielen te Leeuwarden 24 aanwezig (Jacob Bosma). Groepje van 12 in Jan Durkspolder in Alde Feanen (Taeke).

Wilde eend 02-03. Vanmorgen lagen er al 3 eieren in de eendenkorf bij ons in Terkaple (Jurjen van der Meer).

Wilde zwaan 05-03. Groep van 34 aanwezig in Tjongervallei te Nieuwehorne (Bauke Sienema). 08-03. In het Jelsumer Oudland groep van 38 aanwezig (Donald Wolters).  12-03. Bij de Nieuwe Vaart te Appelscha 30 aanwezig (Koert Scholten).

Witsterblauwborst 11-03. In de Groote Noorderpolder boven Tzummarum 1 mannetje aanwezig (Baatje).

Witte kwikstaart 01-03. Twee te Woudsend (Jorrit Zondervan). 02-03. Op Vlieland bij de Vuurboetsduin 10 aanwezig (Bart Vastenhouw). 03-03. Vandaag weer 2 witte kwikstaarten op het erf in Tjerkgaast (Marten van der Heide).  05-03. Bij de Kiekenberg & Tolhek bos te Nieuwehorne groep van 18 gezien (Bauke Sienema). Aan het Tjeukemeer bij Echten 1 aanwezig (Henk Rankenberg). 13-03. Twintig in Westerseveld op Vlieland (Bart Vastenhouw).

Foto © Henk Rankenberg

05-03-2026. De witte kwikstaart was de afgelopen winter op veel plaatsen te zien in Friesland.

Zeearend 01-03. Bij het fotograferen van tuinvogels hier in Scharnegoutum, speur ik ook zo nu en dan de lucht af op overvliegende vogels en zag ik vandaag tot m’n grote verbazing een volwassen Zeearend vanuit het zuidoosten langzaam cirkelend op thermiek mijn richting uit komen. Hij zweefde op een gegeven moment recht boven ons huis en vertrok naar noordwestelijke richting (Pascal Osinga, Scharnegoutum).06-03. Ze aanwezig bij De Pomp in het Lauwersmeer (Andries Zijlstra/Marchel Stienstra). 

Foto © Pascal Osinga.

01-03-2026. Het is altijd imposant om zo’n “vliegende deur” vlak boven je huis te zien. De zeearend is al aardig ingeburgerd in Friesland en broedt op diverse plaatsen.

Zwarte roodstaart 07-03. Te Bergum 1 aanwezig (Klaas Vonk). 

Zwarte zwaan 08-03. Te Rotsterhaule 1 gezien (Daan van der Vliet).

Zwartkopmeeuw 03-09. Bij de zandwinput te Beetsterzwaag 1 gezien (Willem Bosma). 13-03. In Aldtsjerk 2 aanwezig (Gerben Mensink).  

Eerste boerenzwaluwen in Nederland per provincie

Er zijn dit jaar vroeg boerenzwaluwen in ons land gezien. Nog steeds geen boerenzwaluwen in Friesland ! 

Noord-Holland. 08-02. In duinreservaat De Rellen 1 aanwezig (Rob van Bemmelen).

Zuid-Holland. 09-02. In de Slufter op de Maasvlakte 1 gezien (Frank Jellema).

Overijssel 25-02. In waterberging DE Krim bij Groote Scheere 1 aanwezig (Henri Timmer).

Gelderland. 25-02. In Kievitsveld bij Emst 1 overvliegend naar noord (Johan Hanken).

Utrecht. 01-03. In Langbroek bij Landgoed Sanderburg 1 gezien (Harrie Groeneveld).

Zeeland 05-03. In Wissenkerk bij Bokkegat Noord 1 gezien (Mark Hoekstein).

Groningen 05-03. Bij Ballastplaatbos in Lauwersmeer 1 gezien (P.J. Sjoerdsma).

Limburg 07-03. In Mariahoop 1 gezien bi Diergaarderbos (Paul Evers).

Noord-Brabant 08-03. Bij Graafse Raam te Escharen 1 gezien (Hans Hollander).

Eerste kievitseieren.

(Bron BFVW Friesland).

Het eerste kievitsei in ons land werd gevonden op 5 maart in de provincie Brabant om 09:20 uur te Ravenstein door Geurt Elemans. Kort daarna werd het eerste kievitsei in Friesland gevonden op 5 maart te Nijehaske door Auke Tuinstra.Het eerste kievitsei bij de jeugd in Friesland is gevonden op 8 maart door Britt Palstra in Bolsward.

Eerste kievitseieren per gemeente in Friesland.

Sûdwest -Fryslan 05-03. 1 ei te Sneek, vinder Auke Wind.

Weststellingwerf 07-03. 1 ei Weststellingwerf, vinders Wytze Jan en Jan Dijkstra.

De Fryske Marren 07-03. 1 ei Spannenburg, vinders Johan en Jitze Deinum.

Terschelling 07-03. 1 ei in Stripenpolder, vinder Steven Klijn.

Heerenveen 08-03. 1 ei te Aldeboarn, vinder Jan Dijkstra.

Smallingerland 08-03. 1 ei te Oudega Sm., vinder Arjen Biesma.

Tytsjerksteradiel 08-03. 1 ei Hardegarijp, vinder Remco Hamstra.

Schiermonnikoog 09-03. 1 ei bij eendenkooi Schiermonnikoog, vinder Douwe Dam.

Opsterland 09-03.1 ei te Nijbeets, vinder Henner de Vries.

Leeuwarden 09-03. 1 ei te Warten, vinder Jan Hendrik Volbeda.

Ameland 10-03. 1 ei te Ballum, vinder Cor de Boer.

Harlingen 10-03. 1 ei te Harlingen, vinder Anne Wind.

Waadhoeke 10-03. 1 ei te Dronrijp, vinder Eduard van der Hoek.

Ooststellingwerf 10-03. 1 ei te Ravenswoud, vinders Rinze van der Ploeg en Auke Tuinstra.

Dantumadeel 10-03. 1 ei in It Bûtefjild, vinder Klaas Stapensea

Noardeast-Fryslân 10-03. 1 ei te Burum, vinders Gerrit van de Lune en Anne de Vries.

Achtkarspelen 12-03. 1 ei te Augustinusga, vinder Rinze van der Ploeg.

(Bron BFVW Friesland).

Grote vos vlinders meer gezien.

05-03. Op Duurswoudsterheide 1 vlinder gezien (Martin Manson).

06-03. Te Blesdijke 1 vlinder (Pim Frijling).

06-03. Te Wolvega 1 vlinder (Emma van den Belt).

08-03. Op Delleboersterheide 1 vlinder (Remco van Hijum).

08-03. Op de Duurswoudsterheide 3 vlinders (J.A. Wagenaar).

09-03. In de Froskepôlle te Leeuwarden 2 vlinders (Paul van Eik).

Foto © J.A. Wagenaar

De Grote vos vlinder heeft 4 kleine vlekken op het onderste deel van de voorvleugel, zie blauwe cirkel.

Foto © J.A. Wagenaar

De Kleine vos vlinder lijkt wel wat op de Grote vos vlinder doch bij de Kleine vos zitten 3 vlekken op de voorvleugel  (2 kleine en een wat grotere) en bij de grote vos 4 (3 kleinere en 1 wat grotere). Zie blauwe cirkel bij beide fotos.

Nagekomen berichten.

Eekhoorn 16-02.  Aan een eik (ca. 125 j oud) in Boornbergum kwam een eekhoorn (vrij donker) recht naar beneden. Hij of zij ging via de berm in O- richting weg (Sjoerd Buisman, Boornbergum).

Keep 27-02. In Burgum een mannetje in de tuin (Evert Hofman).

Otter 17-02.Vandaag schrokken wij ons een hoedje: er liep doorgemoedereerd een otter over ons terras hier rond 10:00 uur in de ochtend in Oudehaske aan de Wiidswâl (Fokke Rosier, Oudehaske).

Raaf 28-02. Deze ochtend 3 raven gezien op de Delleboersterheide (Ytsje Dijkstra, Lemmer).

Roerdomp 04-02. Hier bij het strandje van Skipsloot in Joure een roerdomp in het riet (Bertus Rijpkema, Joure).

Tjiftjaf 27-02. Drie gevangen en geringd te Sumarreheide (Bareld Storm). Vandaag de eerste tjiftjaf in de wijk De Heide in Heerenveen. Voor mij wel heel vroeg. Meestal is dat zo rond half maart (Nico Hofstra,Heerenveen). 

Tot zover het overzicht van de eerste helft van de maand maart 2026.

Graag email berichten voor de volgende Nieuwsbrief voorzien van naam en adres. Soms komt er helaas naamsverwarring voor omdat woonplaats en of adres niet vermeld staat in de email berichten.

Nog steeds krijg ik meldingen binnen van correspondenten dat ze de Nieuwsbrief niet ontvangen hebben.

De Nieuwsbrief verschijnt alleen nog maar op mijn Blog.

Onderaan de Nieuwsbrieven in mijn Blog staat een pdf van de Nieuwsbrief die men kan downloaden.

Joure, 16 maart 2026

Jan de Jong, E. A. Borgerstraat 66 8501 NG Joure.

Email; j.d.jonglc@home.nl

Vogelkundig medewerker Leeuwarder Courant. (Sinds oktober 1977).

Ringer 403 Ringstation VRS Rohel Tjeukemeer

Vogeltrekstation Wageningen (vanaf 1985).

Tel. 0513-414788 of Mobiel 06-82754279

 

Voorwoord Nieuwsbrief 106.

De februari maand liet grote verschillen zien. Eerst veel koude en sneeuw en aan het einde zowaar al een vervroegde lentedag op 25 februari. Spontaan kwamen er veel scholeksters van de kust al naar het binnenland van Friesland terug. Op 17 februari was er zelfs al een groepje van 50 bij de Wide Mar te Stiens. Eind februari waren er ook al flinke groepen grutto’s terug, bij het weidevogelreservaat Skrok te Wommels zelfs al 1300. De eerste citroenvlinders lieten zich op de 25^e februari zien.  Eind februari hoorde ik in Joure al zingende koolmezen, merels en menig roodborst liet zijn zachte winterzang horen.  In deze 106^e Nieuwsbrief meer over de aankomst van de scholekster en de grutto. Op enkele plaatsen worden al vroege tjiftjaffen gezien of gehoord. De lente is begonnen en weldra zullen ook de zangvogels in grote getallen terugkeren en/of doortrekken. Een van de vroege gasten naast de tjiftjaf is de witte kwikstaart. Op veel boerenerven keren ze vaak al vanaf half maart terug uit hun overwintergebieden. Opvallend is dat er dit jaar in de wintermaanden op diverse plaatsen witte kwikstaarten probeerden te overwinteren. Op 20 februari werd er zelfs een groepje van 7 bij Nijelamer gezien.  De boerenzwaluwen werden in februari in een viertal provincies gezien, al bleef het bij eenlingen.  Echter nog geen boerenzwaluw meldingen tot nog toe uit Friesland. Ook in Zuid-Europa schaarse meldingen van boerenzwaluwen in Spanje en Frankrijk. Met het zachte weer van de afgelopen dagen zullen er weldra rond half/eind maart meer volgen. We zijn erg benieuwd naar de terugkeer van de eerste zangers en horen graag wanneer ze gezien worden. Veel plezier met het lezen van deze 106^e Nieuwsbrief.

 

Groeten,

 

Jan de Jong

Vogelkundig medewerker Leeuwarder Courant.

NIEUWSBRIEF 106.Vogelnieuws Leeuwarder Courant.

 

Door Jan de Jong

Binnen gekomen nieuws van 15 -28 februari 2026.

Bokje 15-02. Op Groene strand op Ameland 1 gezien (Gijsbert Twigt). 20-02. In Wolwarren bij Alde Feanen 1 aanwezig (Roel de Boer). 22-02. In Natuurplas en Merriedobbe bij Leeuwarden 1 gezien (Marc Kuitert). 26-02. In de Zuiderfennenpolder bij Rijs in Gaasterland 1 aanwezig (Daan Jaspers).

Dwerggans 23-02. In de Makkumermeerpolder bij Idzingahuizen 1 aanwezig tussen een groepje brandganzen (Sietse Bernardus e.a.).

Foto © Sietse Bernardus

23-02-2026. Een klein aantal dwergganzen overwintert in ons land. Dit zijn allemaal vogels die waarschijnlijk afkomstig zijn van een herintroductieproject in Zweden en Finland.

Geelgors 15-02. Dertig bij de Schaopedobbe te Elsloo (Oene Roelsma).

Grote canadese gans 16-02. Bij de Grote Wielen te Leeuwarden 50 aanwezig (Guido Postuma). 17-02. In de Grote Miedumerpolder groepje van 10 gezien (Erik Kersten). 19-02. Bij de A zeven Noord te Drachten een groep van 30 aanwezig (Koert Scholten). 20-02. Bij Sumar 10 (Gerben Mensink). 25-02. Bij de Burgumer Mar 30 gezien (Sibbele de Jong). 

Grote lijster 19-02. Te Nieuw Amerika bij Nijemirdum 2 gezien (Ale Overwijk).20-02. In het Ketlikerskar 1 gezien (Rudy Fopma). 22-02. Bij de Greate Krite te Warga 1 gezien (Jeroen Breidenbach).25-02. Vandaag gehoord in het Wynterper Skar (Durk Visser, Joure).

Grote zilverreiger 15-02. In het Lauwersmeer bij Ezumazijl 50 aanwezig (Bart Jan Prak). 21-02. Op de slaapplaats in Polder De Warren bij Giekerk 107 aanwezig (Jeroen Breidenbach).  

Grutto 18-02. In de Wyldlannen te Alde Feanen 1 aanwezig (Merel Zweemer en Jeroen Breidenbach).

21-02. In het weidevogelreservaat Skrok bij Wommels 250 aanwezig (Abe Bakker en Ida Bek). In de Blauwgraslanden bij Akmarijp drie aanwezig (Sietse Bernardus). 23-02. In het weidevogelreservaat Skrok 800 aanwezig (T.de Boer). In de Ryptsjerksterpolder groep van 50 gezien (Sipke Booi). 27-02. In de Ryptsjerksterpolder op slaapplaats 600 aanwezig (Sipke Booi). 28-02. In weidevogelreservaat Skrok bij Wommels 1300 aanwezig (T.de Boer).

Foto © S. Martens

De grutto’s keren terug naar de natte veenweidegebieden in Friesland.

Havik 15-02. Vanmiddag zat er in Dronrijp een havik in de tuin die een waterhoentje aan het verorberen was. Hij bleef minstens 20 minuten eten en vloog toen weg. Wij wonen hier al 47 jaar, maar een havik had ik hier of in de buurt nog nooit gezien (Henk Jukkema, Dronryp).

Heggenmus 17-02. Vanmorgen 1 zingend te Joure (Tonny de Jong). 20-02. In de Potmarge te Leeuwarden 1 zingend (Abe Bakker).

Holenduif 16-02. Bij de Nieuwe Vaart te Appelscha groep van 400 aanwezig (Meindert Boskma).

Houtsnip 15-02. Te Burgum vloog zich een dood tegen schuifpui (Evert Homan). 18-02. Vanmorgen bij de buren Krikke in Rottum vloog een houtsnip tegen de ramen, helaas ten gevolge van de klap later overleden (Feike van Dijk, Rottum).

Kerkuil 18-02.   Vandaag was er in ons wachtgebied van de Fûgelwacht Boksum e.o. bij een nestkastcontrole al een nest met 4 eieren aangetroffen, met veel veldmuizen in de kast. Dat geeft wel aan dat er veel voedsel is (Anne Jansma, Deinum).

Kievit 18-02. In de Wyldlannen bij Alde Feanen > 1000 aanwezig (Merel Zweemer en Jeroen Breidenbach). 19-02. Bij de Blauwe Tent te Reduzum 200 gezien (Durk Lautenbach). 22-02. Vandaag hebben wij de eerste kieviten (10) gezien in de buurt van Reahûs en Tirns (Affie Bartlema).  Groep van 2500 bij de Griene Dyk te Sneek (Dick Pruiksma). 24-02. 3000 in de Wyldlannen bij Alde Feanen (Andries Zijlstra).

Klapekster 18-02. In De Deelen 1 gezien (Koos Jager). 21-02. Bij de Brandemeer te Wolvega 1 gezien (Theo Meijer).

Kleine zwaan 15-02. Groep van 100 bij de Makumer Zuidwaard (Harry Stoelinga).

Kraanvogel 20-02. Groep van 30 overvliegend te Drachten (Rommert Cazemier).

Kramsvogel 18-02. In het Oosterschar te Sintjohannesga groep van 100 aanwezig (Reitze van der Berg).

Kruisbek 17-02. Bij de Golfclub in Gaasterland 7 aanwezig (Harmen van Dijk).

Mandarijneend 28-02. Een paar te Hatzum/ Dronryp (Henk Jukkema, Dronryp).

Merel 19-02. Vandaag minutenlang met stijgende verbazing bij ons in Wommels in de tuin gekeken naar twee vrouwtjes merels die op leven en dood aan het vechten waren (Kees Hoogma). 19-02. In tuin te Beetsterzwaag een volwassen merel vrouw met pootring uit Utsira (Noorwegen) afgelezen. De vogel was ook op 14 en 15 januari 2026 aldaar aanwezig. Het vrouwtje was op 5 maart 2024 als volwassen vogel geringd. Afstand ruim 700 km, tijd 716 dagen (Gerard Westerhuis, Mantgum).        

Noordse kauw 15-02. Op Vlieland 1 bij de ijsbaan (Nick Rietveld). 16-02. De voerplek bij ons in Scharnegoutum wordt dagelijks bezocht door een Noordse kauw, herkenbaar aan de witte kraag (Pascal Osinga) .20-02.  In Drachten 1 in De Wiken gezien (Joas).

Foto © Pascal Osinga.

16-02-2026. Bij de noordse kauw valt de witte “streep” bij de hals/nek vooral op.

Oeverpieper 15-02. Bij de Veerdam te Holwerd (Bart Jan Prak).

Ooievaar 23-02. De ooievaar is terug bij ons in Noardburgum. Vorige week lag er nog sneeuw! (Jan en Froukje van der Veen).                                                         

Papegaaiduiker 22-02. Bij Moddergat op de Peazemerlannen 1 dood gevonden (K. van Haeringen).

Rode wouw 26-02. In Lauwersmeergebied 1 gezien (Menne Osinga, Kollumerpomp).  27-02. Te Heerenveen 1 gezien (Martine Huisman).             

Scholekster 15-02. Bij de Tearnzer Wielen bij Leeuwarden drie aanwezig (Jeroen Breidenbach).17-02. Groep van 50 bij de Wide Mar te Stiens (Marc Kuitert e.a.). 20-02. Te Balk 2 bij het bungalowpark gezien (Ale Overwijk). 21-02. Twee terug op parkeerterrein in Joure (Jan de Jong).  Aan het Tjeukemeer bij Echtenerbrug 19 gezien (Monique Pol). 23-02. Groep van 460 bij de Pikmar te Grou (Gerrit Jellema).24-02. Vandaag   2 scholeksters terug in de Westpolder bij Oppenhuizen (Cor van der Meer). Tegenover de voormalige zuivelfabriek van Kortehemmen zijn vandaag 2 scholeksters gearriveerd, die er elk jaar broeden en met veel kabaal laten weten dat ze hun territorium weer hebben ingenomen (Henk van der Sluis, Kortehemmen). 25-02. Twee scholeksters zijn vandaag aangekomen op het strandje van Skipsleat in Joure.  Frappant daar ze vorig op precies dezelfde datum aankwamen (Bertus Rijpkema, Joure). Twee terug op ons dak bij Cambuurstadion in Leeuwarden (De Boer).   26-02. Kwam de eerste scholekster in 2016 en 2017 respectievelijk op 22 en 23 februari aan op de Kalkovens in Gorredijk, door de invallende winter in 2018 kwam de eerste pas op 9 maart. In 2019 16 februari, in 2020 2 maart, in 2021 op 22 februari en in 2023 op 23 februari. Op 22 februari 2024 zag ik het paartje weer langskomen. Op 26 februari 2025 was de eerste weer present en vandaag 26 februari 2026 was het paartje weer aanwezig. (Jelle Hofstra).

Foto © Jelle Hofstra.

26-02-2026. Scholeksters weer vroeg terug op hun “stekkie” in Gorredijk.

Slobeend 18-02. Vanmorgen in Menaldum achter bij ons in het water van de ijsbaan 3 slobeenden een mannetje en twee vrouwtjes (Oane Baarda, Menaam).

Sijs 20-02. Groep van 50 in Ketlikerskar (Andries Zijlstra en Rudy Fopma). 23-02. Groep van 100 bij de Wyldemerk in Gaasterland (Dennis Keus). 25-02. Groep van 60 in Rijsterbos (Greet Boomhouwer).

Veldleeuwerik 15-02. 150 bij de Veerdam te Holwerd (Bas van der Bogaard). In de Akmarijpster Polder 20 aanwezig (Wouter M.G. Vansteelant). 21-02. Buitendijks bij Ternaard 20 aanwezig (Dennis Keus). 25-02. Dertig in Polder Geele Strand te Workum (Jorrit Zondervan).   

Wilde zwaan 15-02. Een groep van 30 aan de Hogeweg te Nijeholtpade (Ytsje Dijkstra, Lemmer). 18-02. Groep van 28 overvliegend bij Drents-Friese Wold bij Aekingerzand (Meindert Boskma). 20-02. In de Ryptsjerksterpolder (Sipke Booi). 21-02. Bij Nieuwehorne in de Tjongervallei groep van 26 (Albert Fopma). In de Lauwersmeer bij De Pomp een 48 aanwezig (Aletta). 26-02. Groep van 33 overvliegend naar Noord te Schiermonnikoog (Gijsbert Praamsma).

Witte kwikstaart 16-02. In Leeuwarden 1 bij Van Hall Larenstein gezien (Abe Bakker en Ida Bek). 17-02. In de Groote Miedumerpolder 1 gezien (Marc Kuitert e.a.).18-02. In de Wyldlannen te Alde Feanen 1 aanwezig (Merel Zweemer en Jeroen Breidenbach). 20-02. Bij Nijelamer in de Ontginning 7 gezien (Peter de Vries). 21-02. In Heerenveen 1 gezien (Martine Huisman). Twee gezien bij Readtsjerk/Rietveld (Andries Zijlstra en Rudy Fopma)).22-02. 1 bij de kijkhut te Piaam (Abe Bakker en Ida Bek). 23-02.  Te Oudeschoot 1 aanwezig (Marc Bleijerveld). 

Zwartkop 23-02. Vandaag het paartje zwartkoppen weer bij ons in Franeker in de struiken. En gelijk werden we ook op de zang getrakteerd! (Klaas Plat, Franeker). 26-02. In Leeuwarden 1 mannetje (Amanda). Te Oudemirdum 1 mannetje aanwezig (Jan Haanstra). 27-02. Te Wierum 1 aanwezig (Hessel van der Iest).

Zwarte roodstaart 25-02.  Te Wierum 1 aanwezig (Hessel van Iest). 26-02. Aan de Harlingervaart te Leeuwarden 1 zingend (Donald Wolters).  

Zwarte rotgans 23-02. Tussen een groep van 300 rotgans in de Gooijumer en Zuricherpolder 1 gezien (Sietse Bernardus).

Foto © Sietse Bernardus

23-02-2026 De zwarte Rotgans overwintert aan de westkust van de Verenigde Staten en broedt in Noordoost Siberië, Alaska en Noordwest Canada. Wordt in de wintermaanden in klein (10-20) in ons land gezien.

Zwarte zwaan 15-02. Eind Februari 2024 zat er een zwarte zwaan te broeden op een perceel van Staatsbosbeheer in de Sondeler Leyen, dit perceel staat in de winter helemaal onder water de zwaan zat midden in het perceel in een rietkraag te broeden. Begin maart gaat het water eraf ten behoeve van de weide-                                vogels, toen het water eraf was is de zwaan van het nest getrokken deze lag 20 meter van het nest en de eieren zijn gepredeerd dit alles is vermoedelijk het werk van een vos (Jan Muizelaar. Nazorg coordinator van de vogelwacht Bakhuizen/Oudemirdum).

Eerste boerenzwaluwen in 2026.

Nederland

Er zijn dit jaar vroeg boerenzwaluwen in ons land gezien. Nog geen meldingen uit Friesland tot nog toe (28-02.).  Uit vier provincies kwamen meldingen binnen.

08-02. Noord-Holland.  In duinreservaat De Rellen 1 aanwezig (Rob van Bemmelen).

Foto © Rob van Bemmelen.

08-02-2026. Ondanks de winterse omstandigheden toch nog vroege boerenzwaluw meldingen in ons land.  

09-02. Zuid-Holland. In de Slufter op de Maasvlakte 1 gezien (Frank Jellema).

25-02. Overijssel. In waterberging DE Krim bij Groote Scheere 1 aanwezig (Henri Timmer).

25-02. Gelderland. In Kievitsveld bij Emst 1 overvliegend naar noord (Johan Hanken).

Buitenland

In Spanje en Frankrijk zijn tot eind februari nog geen spectaculaire aantallen boerenzwaluwen gezien.

Enkele waarnemingen.

12-02.1 naar noord te Punta de Calaburras (Zuid-Spanje bij El Faro).

14-02.1 naar oost Ornitologica de Punta Blanca Ceuta (Zuid-Spanje bij Gibraltar).

18-02.1 naar noord te Devesa de l’Albufera, met 27 huiszwaluw, 879 rotszwaluw en 1 roodstaartzwaluw (Oost-Spanje onder Valencia).

23-02. 3 boerenzwaluw, 5 huiszwaluw en 396 rotszwaluw bij Falaise de Leucate (Zuidoost Frankrijk)

26-02. 2 boerenzwaluwen naar oost te Ouistreham, Normandië (noordwest Frankrijk).

Houd ons op de hoogte van de eerste meldingen en/of aankomst in stallen en schuren

Vlinders

Op de mooie zomerse dag op 25 februari zijn er in Joure op 3 plaatsen citroenvlinders gezien. Tonny de Jong zag er morgens 1 in Heremastate, Bertus Rijpkema zag er middags 1 in Skipsleat en zelf trof ik tijdens een wandeling er een aan bij de Penningamolen in het parkje daar. Henk van de sluis in Kortehemmen zag op 26 februari morgens een Kleine Vos vlinder op sneeuwklokjes langs het wandelpad in zijn woonplaats.

We zijn benieuwd of ook meer mensen vroege vlinders hebben gezien.

Nagekomen berichten 1^e helft februari 2026.

 Kuifeend 12-02. Er waren in het Margrietkanaal bij de brug van Spannenburg een groepje van minimaal 100 aanwezig, ze zwommen tussen de meerkoeten in (Oepkje Smidstra, Tjerkgaast).

Merel 10-02.   Vandaag hoorde ik de eerste Merel volop zingen bij ons achter in Scharnegoutum (Pascal Osinga).

Smient 14-02. Bij Allingawier zag ik een groep van 250 Smienten (Kor Nijboer, Leeuwarden).

Tot zover het overzicht van de maand februari 2026.

Graag email berichten voor de volgende Nieuwsbrief voorzien van naam en adres. Soms komt er helaas naamsverwarring voor omdat woonplaats en of adres niet vermeld staat in de email berichten.

Nog steeds krijg ik meldingen binnen van correspondenten dat ze de Nieuwsbrief niet ontvangen hebben.

De Nieuwsbrief verschijnt alleen nog maar op mijn Blog.

Onderaan de Nieuwsbrieven in mijn Blog staat een pdf van de Nieuwsbrief die men kan downloaden.

Joure, 1 maart 2026Jan de Jong,

E. A. Borgerstraat 66 8501 NG Joure.

Email; j.d.jonglc@home.nl

Vogelkundig medewerker Leeuwarder Courant. (Sinds oktober 1977).

Ringer 403 Ringstation VRS Rohel Tjeukemeer

Vogeltrekstation Wageningen (vanaf 1985).

Tel. 0513-414788 of Mobiel 06-82754279

 

Voorwoord Nieuwsbrief 105.

Exoten. 

Hierbij de 105^e Nieuwsbrief met veel leuke meldingen. Opvallend is dat de zwarte zwaan in Friesland op veel plaatsen zowel in gevangenschap als vrij rondvliegend goed vertegenwoordigd is. Alleen weten we nog weinig van de historie in Friesland. In deze Nieuwsbrief 105 een opgave van de vroegst vrij broedende zwarte zwaan in Friesland. Als we de Vogelatlas van Nederland (SOVON) moeten geloven was het eerste broedgeval in de vrije natuur pas in 1978 in ons land.  We blijven graag meldingen ontvangen betreffende exoten. Sinds het 1^e nummer van Kijk op Exoten in 2012 zijn er tot op heden al 51 nummers verschenen met daarin zo’n 632 exoten waaronder o.a. 63 (!) vogelsoorten. Kijk op; https://www.ravon.nl/nieuwsbriefexoten

Er zijn opvallend veel vogel exoten bijgekomen in Friesland sinds de uitgave van de drie delen Vogels in Friesland (1976-79). Om maar enkele te noemen; Keizergans, Manengans, Rosse stekelstaart, Kaapse casarca, Grote alexanderparkiet, Heilige ibis, Grote Canadese gans, etc.    Het is van groot belang dat waarnemingen van exoten worden gemeld, zodat er in onderzoek, beleid en beheer rekening mee gehouden kan worden. Ook zou er een lijst met exoten soorten die er in de loop der jaren in Friesland zijn ontstaan kunnen worden bijgehouden om zo “een vinger aan de pols” te hebben bij het beleid en beheer.   Sommige soorten kunnen in korte tijd explosief toenemen. De Nijlgans is daar een voorbeeld van wat Friesland betreft. Bij exoten gaat het heel vaak om ontsnapte soorten uit particuliere verzamelingen die zich hier weten te vestigen.

 

Voorjaar in aankomst.

Je zou het bijna niet zeggen. Nu ik dit zit te schrijven op 16 februari ligt hier een laagje sneeuw wat er net in de afgelopen nacht is gevallen. En er bloeien op diverse plaatsen al narcissen en sneeuwklokjes zag ik deze week in Joure. Eerder van de week was het opvallend zonnig. De eerste scholeksters zijn alweer terug in het binnenland van Friesland.  De eerste was al op 11 februari bij de Wide Mar in Stiens en op 13 februari zag Dick Pruiksma bij de Grote en Kleine Potten bij het Sneekermeer twee. Op dezelfde dag in Sandfirden ook al een (Kees de Pater) en in Joure zag Valentijn Serge van Bergen er twee scholeksters op 14 februari bij de Sewei in De Ekers. Als de kou straks wat wegtrekt zullen ook de andere weidevogels waaronder de kievit en de grutto ook snel volgen naar hun broedplekken. Op veel plaatsen in Friesland bereiden vogelwachters van de Friese BFVW-afdelingen en landschapsverzorgers (zoals boeren, milieuorganisaties, etc) zich al voor op de komst van deze landschap verfraaiers.

Boerenzwaluw

Ook boerenzwaluwen zijn ondanks de nog winterse omstandigheden dit jaar al in Nederland gezien.  De herkomst van deze “winterwaarnemingen” is nog onbekend. In februari 2026 zijn zeker zeven waarnemingen vastgesteld, voornamelijk in Noord en Zuid-Holland.

08-02-2026. Noord-Hollands duinreservaat De Rellen (Rob van Bemmelen).

08-02-2026.Zuidpier IJmuiden NH (Matthijs Broere e.a.).

09-02-2026. Maasvlakte – Slufter ZH (Frank Jellema).

11-02-2026 Kwade Hoek ZH (Ken Kraaijeveld).

12-02-2026.  Goedereede Havenhoofd (Dirk van Stralen).  

 

We zijn erg benieuwd waar de komende weken de eerste boerenzwaluwen zullen verschijnen. Vorig jaar werd de laatste in Friesland op 19 november gezien bij het Mirnserklif door Ruud Meurs.

Houd ons op de hoogte van de aankomst van de lentebodes!

Veel leesplezier met deze 105^e Nieuwsbrief.

Groeten,

Jan de Jong (75)

Vogelkundig medewerker Leeuwarder Courant. 

NIEUWSBRIEF 105.Vogelnieuws Leeuwarder Courant.

 

Door Jan de Jong

Binnen gekomen nieuws van 1-15 februari 2026.

Appelvink 01-02. Groepje van 6 in het Rengerspark in Leeuwarden (Donald Wolters). 04-02. Tien in Beetsterzwaag (Willem Bosma).

Bokje 05-02. Te Sondel 1 gezien (Harmen van Dijk).

Dodaars 01-02. Drie in de industriehaven te Harlingen (Joop van Eerbeek).

Foto © Henk Terpstra (archief).

De dodaars wordt in de wintermaanden heel vaak aan de kust gezien, weinig in het binnenland van Friesland.

Groene specht 06-02. Vandaag de groene specht achter in de eikenbomen gespot in Oudwoude. Gister een goudhaantje tegen het glas van de schuifpui gevlogen, heeft het overleefd (Willem Jonkman). 12-02. In Sneek 1 bij het zwembad gezien (Jappie van der Pol). 14-02. Bij de Natuurplas en Merriedobbe te Leeuwarden 1 roepend (Jeroen Breidenbach).  

Groenling 03-02. In Balk groep van 63 aanwezig (Ale Overwijk).

Grote canadese gans 01-02. Groep van 120 in de Natuurplas Merriedobbe bij Leeuwarden (Jeroen Breidenbach). In Terkaple liep een gemengd ouderpaar, een grote canadese gans en een grauwe gans, met een 6 jongen van vorig jaar. De jongen hadden alle een beetje van beide soorten (Jurjen van der Meer, Terkaple).

Grote gele kwikstaart 04-02. Op het bedrijventerrein De Wierde te Heerenveen 1 gezien (Harm Portijk).

06-02. In de Binnenstad van Bolsward 1 aanwezig (Jeroen Bosma). 10-02. In Stiens 1 gezien (Gerard Mast). 11-02. Te Gytsjerk 1 gezien (Jacob Bosma). 12-02. 1 aanwezig in Fennapark te Drachten (Bouke Roosma).  

Grote lijster 08-02. Te Surhuisterveen 1 aanwezig (Wieger Poelstra). 10-02. Drie overvliegend te Kortehemmen (Willem Bosma). 12-02. In Oudeschoot 1 aanwezig (Bauke Sienema).

Grote zaagbek 04-02. Bij de Holle Poarte bij Makkum groep van 26 gezien (René Beekveld). 05-02. Bij de Holle Poarte nu 57 gezien (René Beekveld).

Holenduif 04-02. Groep van 95 in het Harichsterbos (Ale Overwijk). 05-02. In de Parregaaster Polder groep van 64 aanwezig (Rene Beekvelt). 12-02. Bij De Plasjes te Harlingen een groep van 100 (Paul Mentink).

Houtsnip 10-02.  Bij de Oude eendenkooi op Vlieland in totaal 36 passerende houtsnippen gezien, waargenomen vanuit de auto (N. Albers).

Klapekster 06-02. In de Alde Feanen bij Reid om ’e Krite 1 aanwezig (Hans Terpstra).  

Kleine barmsijs 01-02. Een 20-tal in het Oosterschar bij Sintjohannesga (Johannes en Gea Koster).

Kleine zwaan 14-02. Groep van 100 bij de Makkumer Zuidwaard (Janneke).

Koereiger 11-02. In de polder bij Hilaard 1 aanwezig (Cornelis).

Foto © Cornelis

11-02-2026. Deze winter (nog) geen grotere aantallen koereigers in Friesland gezien.

Kraanvogel 01-02. Groep van 15 op de Delleboersterheide bij De Hoorn (Jeffrey Griffioen). Flinke groep van enkele tientallen in Oost-Friesland dansend (Geert van der Meer, Rotsterhaule). 09-02. Groep van 30 overvliegend te Zwagermieden (Nicolai). 10-02. Vanmorgen rond een uur of 9 overvliegende Kraanvogels bij de zeedijk vlakbij het Kwelder centrum Noorderleech. Ze vlogen van West naar Oost met veel lawaai (Rinse Kuiken, Sint Anna Parochie). Vandaag 22 overvliegend naar zuidoost boven Hurdegarypsterpolder (Peter Tjaden).

Foto © Geert van der Meer.

De dans van de kraanvogels komt in Oost-Friesland weer regelmatig voor.

Kramsvogel 03-02. Sinds zaterdag 31 januari een 30-tal Kramsvogels elke dag in de tuin bij ons in Dokkum in de Malusstruik of boom (rode dikke bessen). Vandaag duikt een Sperwer op een van hen en deed zich tegoed aan deze “pechvogel”. Ook de natuur is hard! (Tjip Oberman, Dokkum).05-02.  Groep van 50 te Woudsend (Ciska van Geer). 06-02. 88In het Fochteloerveen op akkers Lycklemavaart een groep van 88 gezien (Marie Anne Bennink). 09-02. Bij de Beamkamp te Sondel groep van 100 aanwezig (Jorrit Zondervan). 13-02. In de Weperpolder groep van 160 gezien (Koert Scholten).  

Kruisbek 10-02. In de Bremer Wildernis bij Sondel groep van 12 aanwezig (Rick van den Akker).

Merel 05-02. Waarschijnlijk vanwege de kou hier in Sneek de hele dag veel bezoek van merels en koperwieken op de sierappelboom van de buren (Klaas Haringa, Sneek).

Nonnetje 09-02. De laatste dagen hier in Tjerkgaast steeds nonnetjes in m'n vijver voor de 'pleats'. Vandaag 2 witte mannetjes en 5 vrouwtjes. Mooi gezicht (Marten vd Heide).

Oehoe 31-01. In de Nieuwstand in Burgum is een verzwakte oehoe met ring gevonden en overgebracht door de dierenambulance naar de Fûgelpits in Moddergat waar hij kort daarna overleed. De vogel was als nestjong geringd op 4 mei 2024 te Hoogersmilde op ruim 42,5 km van vindplek. Er schijnt in omgeving van Burgum al een koppel oehoes te zitten die in 2025 ook jongen heeft grootgebracht (Bareld Storm, Sumarreheide). 14-02. Bij de golfbaan te Beetsterzwaag 1 roepend (Wessel te Velde).

Putter 04-02. Bij de Zuidlanden te Leeuwarden groep van 30 (Joop Ouborg). In Balk groepje van 15 (Ale Overwijk). 05-02. 40 op Vlieland in Bomenland (Egbert Eilander).12-02. 15 putters in zandbak voor paarden te Twellegea/Uitwellingerga (Cor van der Meer, Oppenhuizen).

Rosse Grutto 09-02. Bij de Kroonspolders op Vlieland 12.000 aanwezig samen met 2700 wulp, 2200 zilverplevier en 3200 scholekster (René Vos).

Ruigpootbuizerd 09-02. In het Lauwersmeer bij Ezumakeeg 1 aanwezig (Hessel van der Iest).

Scholekster 11-02.  Bij de Wide Mar te Stiens al 1 aanwezig (Eirik Kersten). 13-02. Bij de Grote en kleine potten aan het Sneekermeer 2 aanwezig (Dick Pruiksma). Bij Sandfirden 1 gezien (Kees de Pater).14-02. 2 te Joure gezien bij de Sewei en De Ekers (Valentijn Serge van Bergen).  

Smelleken 09-02. Bij Aldtsjerk 1 2^e jaars mannetje gezien (Piet van de Polder).   

Smient 03-02. Grote aantallen Smienten die beschutting zoeken voor de koude oostenwind bij de vogelkijkhut op de Koudeweg nabij Wier (Rinse Kuiken, Sint Anna Parochie) 12-02. Groep van 5000 in de Grootte Wielen te Leeuwarden (Jeroen Breidenbach).

Foto © Rinse Kuiken

03-02-2026. Smienten groeperen zich graag in grote groepen in de wintermaanden. Zoek hier de bergeend.

Sperwer 01-02. Wij hebben hier in Mantgum zeker 3 kwartier naar Sperwer gekeken die op tak van appelboom zanglijster verorberde. (Anna Christien Piebenga). Op vrijdag 30 januari zat er een sperwer bij mij in Joure achter het huis op de schutting (Durkje van der Werf).

Staartmees 05-02. Met de vogeltelling van afgelopen weekend kwamen er 6 staartmeesjes in Joure langs. Vorige week ook 1 goudhaantje gezien en vanmorgen zelfs twee (Johan Schuurman, Joure). 07-02. Bij de Kleine Wielen te Leeuwarden groep van 12 (Henk Hiemstra). In de Deelen 10 aanwezig (Martine Huisman).  12-02. Bij de Kleine Wielen te Leeuwarden groepje van 20 aanwezig (Marc Kuitert).

Steenuil 10-02. In Steggerda 1 aanwezig (Rene Diever).

Sijs 07-02. Groep van 40 bij de Golfbaan te Leeuwarden (Henk Hiemstra).11-02. In het Jelsumer Oudland groep van 21 (Eirik Kersten). 12-02. Groep van 40 bij de Kleine Wielen te Leeuwarden (Marc Kuitert). 13-02. Groep van 50 in het Fochteloerveen op akkers Lycklemavaart (Koert Scholten).  

Tjiftjaf 01-02. Vandaag een bij ons in de tuin in Joure in wat oude bloempotten sneupend (Durk Visser).

Torenvalk 01-02. Hier bij ons in Jonkerslân zijn vandaag een echtpaar torenvalk teruggekeerd bij hun nestkast. Het mannetje is deze winter al regelmatig gespot maar hij heeft nu een vrouwtje gevonden. Elk jaar zijn ze er, maar niet zo vroeg! Ben benieuwd hoe het dit jaar gaat, want vorig jarig is het nest geplunderd of door andere oorzaak verlaten (F.K. van der Weg, Jonkerslân).

Veldleeuwerik 06-02. Groep van 100 bij Oostmahorn en Esonstad (Natalie van Arkel).12-02. In de Akmarijpsterpolder (Wouter M.G. Vansteelant). 13-02. Groep van 60 te Nes bij Wierum gezien (Rudy Fopma en Marcel Stienstra).

Velduil 06-02. Bij Ternaard Buitendijks 5 gezien (Jacob Bosma). 09-02. Vijf in de Hollumerduinen op Ameland (Wilma Nap Baukema). 14-02. In Polder de Krûsbrekken in omgeving Sneek 12 gevangen en geringd voor onderzoek (Johannes Ruurd Fokkens).

Foto © Jacob Bosma

06-02-2026. De velduil is deze winter in opvallend grote aantallen aanwezig in Friesland.

Witte kwikstaart 01-02.  In Hommerts 1 gezien (Joop van Eerbeek). 02-02.  Bij het Van Hall Larenstein in Leeuwarden 1 gezien (Tom Brands).07-02. In Sumar 1 gezien (Jan Bijlsma en Joop van Eerbeek). 14-02. Bij Breezanddijk aan de IJsselmeerzijde 1 aanwezig (Jan Bijlsma).    

Witkoppige staartmees 01-02. Wij hebben dit jaar een groep van 12 Staartmezen in en rondom onze tuin waarbij een witkoppige staartmees. Ik woon in Krimpen aan den IJssel  maar vogel zat op onze “volkstuin” die ligt op een tuinen complex aan de zuidoost kant van Krimpen aan den IJssel  aan de rand van de bebouwing (Peter Tamerus).

Foto © Peter Tamerus.

Deze witkoppige staartmees heeft nog wat grijse veertjes aan de kop en mag daarom niet een witkopmees genoemd worden.

IJsvogel 06-02. Te Akkrum 1 gezien (Ingrid Russchen).

Zwarte roodstaart 06-02. In Sneek 1 bij Harinxmaland (Vincent Faber).07-02. Op de Veerdam te Holwerd 1 gezien (Linda Veeman e.a.). 

Zwarte specht 03-02. In Mildam 1 gezien (Ria Schaafsma).

Zwarte zwaan 10-02.  Zo’n 3 weken geleden, ik liet mijn hond uit, heb ik hier in Makkum een groep van 5-6 zwarte zwanen gezien. Het was donker, rond 20.00 uur, onder de flat bij de Gedempte Putten. Ik schrok me wezenloos. Ik heb hier verder nog nooit zwarte zwanen gezien. Na deze ontmoeting ook niet meer gezien. (Joop Rinia, Makkum).10-02. Wij wonen in Rottevalle op 'steenworpafstand' van het Hertenkamp waar niet alleen herten in bivakkeren maar ook veel andere soorten dieren. Daarbij zitten al zeker een 10 tot 15 jaar een stel zwarte zwanen die minimaal 1 keer eieren uitbroeden maar meestal 2 tot 3 keer, een jaar uitgezonderd. Toen had men per ongeluk 2 mannetjes aangekocht (Germ Alma, Rottevalle). 14-02. Paar aanwezig in de vijver in Dekema State te Jelsum (Farry).

Opmerking Jan de Jong; Blijft U uw waarnemingen van zwarte zwanen insturen. We willen graag weten waar ze nog in gevangenschap gehouden worden en waar er in het wild paren broeden in dorpen en steden. Verder weten we weinig van de in gevangenschap geboren jonge vogels waar ze heen gaan. Worden ze losgelaten in de vrije natuur of verkocht voor de handel?

 De zwarte zwaan wordt op veel plaatsen in de provincie gezien en vermoed wordt dat het aantal in het wild broedende paren de laatste jaren hoger is dan de literatuur wordt aangegeven. Ook blijkt dat door een kleine naspeuring de zwarte zwaan al sinds 1967 aanwezig was in het vogelpark Tropenfauna in Oranjewoud. De zwarte zwaan is een exoot en wordt in gevangenschap gehouden. De vogels wisten echter al vrij snel te ontsnappen en we weten dat er op 11 maart 1975 een paartje op enkele meters van de rijksweg in Heerenveen vrij broedde en drie jongen had (voorpagina Leeuwarder Courant 11-maart 1975). Daarmee is dit “Friese”   vroege broedgeval van de zwarte zwaan het vroegste in de “vrije natuur” in ons land.  De Vogelatlas van Nederland (SOVON,2018) geeft 1978 voor de zwarte zwaan aan als eerst broedend in ons land.

Foto © Farry

14-02-2026. In Dekema State te Jelsum zwemt een paartje zwarte zwanen rond.

 Zwartkop 01-02. Bij de zandwinput te Beetsterzwaag 1 mannetje gezien (Willem Bosma). 02-02. In De Singels te /Drachten 1 mannetje (van der Wal).03-02. In Drachten enkele dagen geleden en vandaag ook nog een mannetje (Remmelt Hoekstra). 04-02. In Oosterwolde 1 vrouwtje gezien (Arjan Haaijema).07-02. In Beetsterzwaag al een mannetje zingend! (Willem Bosma).  

 

Tot zover het overzicht van de eerste heft van februari 2026.

Graag email berichten voor de volgende Nieuwsbrief voorzien van naam en adres. Soms komt er helaas naamsverwarring voor omdat woonplaats en of adres niet vermeld staat in de email berichten.

Nog steeds krijg ik meldingen binnen van correspondenten dat ze de Nieuwsbrief niet ontvangen hebben.

 

De Nieuwsbrief verschijnt alleen nog maar op mijn Blog. Onderaan de Nieuwsbrieven in mijn Blog staat een pdf van de Nieuwsbrief die men kan downloaden.

 

Joure, 16 februari 2026

Jan de Jong, E. A. Borgerstraat 66 8501 NG Joure.

Email; j.d.jonglc@home.nl

Vogelkundig medewerker Leeuwarder Courant. (Sinds oktober 1977).

Ringer 403 Ringstation VRS Rohel Tjeukemeer

Vogeltrekstation Wageningen (vanaf 1985).

Tel. 0513-414788 of Mobiel 06-82754279

 

 

Voorwoord Nieuwsbrief 104.

De januari maand afgesloten met winterse omstandigheden. Ook tijdens zo’n koude periode zijn er altijd wel leuke en bijzondere meldingen in de natuur te zien. In de 2^de helft van januari kwamen er bijzondere en interessante meldingen binnen.  Opvallend waren de aantallen van de zwarte zwaan. Bijna 40 werden er eind januari gezien in het zuiden van Friesland. Of het allemaal Friese vogels zijn, paren met jongere vogels, is nog onbekend Mogelijk waren er op andere plaatsen in Friesland ook nog zwarte zwanen te zien en is het winteraantal nog hoger. Hoor het graag even. Volgens SOVON  broeden er in ons land ca. 40-60 paren zwarte zwanen en lijkt de populatie stabiel.  Het aantal broedparen in Friesland is nog onzeker (5 a 10), veel paren worden ook in gevangenschap gehouden. Het zou interessant zijn nu SOVON dit jaar weer begint met een broedvogeltelling in het hele land voor een nieuwe Atlas om ook de broedgegevens van deze exoot voor Friesland mee te nemen. Hopelijk komt er nu na 50 jaar weer eens een nieuwe Friese Vogelatlas, het oude Vogels in Friesland is sterk verouderd.

Naast de zwarte zwanen waren er de afgelopen weken op veel plaatsen opvallend meer velduilen te zien. Soms meer dan 15 in een bepaald gebied. In veel gebieden is de muizenstand hoog en veel grote zilverreigers profiteren ook van dit voedselaanbod. In de Greate Krite bij Grou werden zelfs een 15-tal buizerds (mûzebiter /Frysk) gezien.

Toch laten de eerste vogels al weten dat ze zijn begonnen te broeden. Zo ontdekte Tsjepke van der Honing in Joure al een broedende Turkse tortel in de Midstraat in Joure. Turkse tortels zijn er altijd vroeg bij. We zijn benieuwd wat de komende maand ons aan bijzonder vogelnieuws zal brengen. Ongetwijfeld zullen de eerste grutto’s weer vroeg terugkomen en zal het binnenland al snel weer bewoond worden door weidevogels en vroege zangers mits de kou niet te lang aan houdt. Ben erg benieuwd hoe een “nieuwkomer” als de Cetti’s zanger het na dit wintertje zich zal handhaven. Ze staan er bekent om dat ze maar moeilijk tegen kou kunnen. Ook ijsvogels hebben vaak veel te lijden van winters als alles langdurig dichtgevroren is.

Veel leesplezier met deze 104^e Nieuwsbrief.

Mocht U de komende weken bijzondere waarnemingen, vondsten of interessant natuurnieuws meemaken dan horen we dit graag.

Groeten,

Jan de Jong (75)

Vogelkundig medewerker Leeuwarder Courant.    

NIEUWSBRIEF 104.Vogelnieuws Leeuwarder Courant.

 

Door Jan de Jong

Binnen gekomen nieuws van 15 januari t/m 31 januari 2026.

Appelvink 17-01. In Bakkeveen 15 aanwezig (Martin Boomsma).  Zes gezien in Dokkum (Simon Sprienstra). 22-01. In Wijnjewoude 14 aanwezig (Christiaan de Vries). 25-01. Groep van 16 aanwezig te Beetsterzwaag (Willem Bosma). 29-01. De afgelopen week heb ik drie keer een appelvink gezien bij het vogelvoer in onze tuin in Beetsterzwaag (Anneke Snijder).

Baardman 27-01. In het Oosterschar te Sintjohannesga groepje van 5 aanwezig (Stefan de Vries).

Boomleeuwerik 16-01. Zes bij de Veerdam te Holwerd (Remco van Hijum). 23-01. Vorige week bij een vriend in de tuin hier te Franeker 1 boomleeuwerik aanwezig (Klaas Plat Franeker).

Bosuil 15-01. In landgoed Oranjewoud 1 gezien in holle boom (Sietse Bernardus).  

Buizerd 19-01. Groep van 17 aanwezig in de Greate Krite bij Grou (Jaap Westra).

Dwerggans 26-01. In de polder Nes op Ameland 3 (gekleurringde) aanwezig (Theo Kiewiet).

Groenling 15-01. Groepje van 36 te Balk (Ale Overwijk).

Grote barmsijs 24-01. Groepje van 30 te Oosterend op Terschelling (Jacob Lotz).

Grote bonte specht 28-01. In Haulerwijk een leucistische grote bonte specht in de tuin (Hielkjen Westerhof).

 

Foto © Hielkjen Westerhof

28-01-2026. Een leucistische grote bonte specht wordt zelden gezien.

Grote canadese gans 17-01. Op de Grutte Wielen bij Leeuwarden 205 aanwezig (Marnix Oudega). In de Grote Sintjohannesgaaster veenpolder bij Oudehaske 21 gezien (Johannes en Gea Koster). 18-01. In de polder De Ontginning bij Nijeholtwolde groep van 44 (Peter de Vries).

Grote gele kwikstaart 25-01. In Leeuwarden bij Van Hall Larenstein 1 gezien (Abe Bakker).

Grote lijster 17-01. Een op de Delleboersterheide gezien (Ytsje Dijkstra, Lemmer). 17-01. In het Morra park te Drachten 2 waargenomen (Sjouke Scholten). 18-01.  In polder De Ontginning bij Nijeholtwolde 1 gezien (Peter de Vries). 26-01. In Polder Ravenswoud 1 aanwezig (Tom Jager).  

Foto © Ytsje Dijkstra, Lemmer

17-01-2026. Grote lijsters zijn schaarse broedvogels in Friesland.

Goudhaan 27-01. Al enkele weken zit er een groep goudhaantjes in het Flietsterbos in Witmarsum, het gaat om ongeveer 5/6 stuks, druk zoeken naar insecten of iets dergelijks, vanmorgen zag ik er ook een vuurgoudhaantje bij (Arnold van der Wei, Witmarsum).

Holenduif 22-01. Groep van 40 in Mandeveld bij Bakkeveen (Koert Scholten). 25-01. In Sint Nicolaasga een groep van 23 gezien (Ida Bek). 27-01. Groep van 60 op Merskenheide (Koert Scholten).

Houtduif 26-01. Groep van 200 bij de Nieuwe eendenkooi op Vlieland (Carl Zuhorn).

Houtsnip 16-01. Door VRS Schiermonnikoog 39 (!) houtsnippen gevangen (methode dazzlen) op Schiermonnikoog. Op 17-01 nog eens 30 gevangen en geringd op dezelfde plek (Holmer Vonk e.a.). Te Vrouwenparochie 11 opvliegend in polder Attesweg (Andries Zijlstra e.a.).

Indische gans 15-01.  Te Burum/’t Greate Ear/De Keegen 1 aanwezig (Erik Gorter).

Kievit 15-01. Groep van 200 in Poppenwiersterkrite (Durk Lautenbag).17-01. Groep van 4500 in Jellumer en Beersterpolder bij Jellum gezien (A. Jansma).   

Klapekster 16-01. In de Brandemeer bij Wolvega 1 aanwezig (Henk Ruitenberg).

Kleine zwaan 17-01. Tachtig bij de Bocht van Molkwar gezien (Klaas Zwaan). 21-01. Bij Molkwerum nog maar 40 aanwezig (Tjerk Kunst). 

Kraanvogel 17-01. Deze ochtend was ik te wandelen bij Delleboersterheide. Daar zag ik een groep (11 stuks) kraanvogels over vliegen en eerder 2 ook landen (Ytsje Dijkstra).

Kramsvogel 25-01. Groepje van 40 in Buitenpost (Marco van der Velde).

Lepelaar 16-01. Twee aan de kust bij Kimswerd (Hans Terpstra).

Nonnetje 16-01. Groep van 35 in het Oosterschar bij Sintjohannesga (Bauke Sienema/Wiebe Poppe e.a.).

 17-01. Groep van 25 op het Nannewijd (Johannes en Gea Koster).19-01. Groep van 40 aanwezig in It Swin bij Elahuizen (Jorrit Zondervan). 25-01. In Lemmer groepje van 35 aanwezig (Vincent Douwes e.a.).

Nijlgans 23-01. Groep van 150 bij Roptazijl (Albert Fopma).

Oeverpieper 24-01. Groep van 156 bij de vijfde slenk /Noordkaapduin op Terschelling (Joost van Brugge).

Pestvogel 18-01. Op Ameland 1 gezien (Sebastiaan). 20-01. Bij ’t War te Franeker 1 aanwezig (Marnix Oudega).    

Raaf 17-01. 1 aanwezig op Delleboersterheide (Ytsje Dijkstra).

Roerdomp 16-01. Vandaag rond half 11 zag ik een roerdomp de weg oversteken tussen Dijken en Langweer(Pietie van Keimpema, Broek).19-01. Zag vanmorgen een roerdomp in de rietkraag staan in de sloot achter ons huis in Terkaple. Bijzonder moment, heb ik hier thuis nog nooit eerder gezien (Cobi Veldman, Terkaple).

28-01. In Bantega aan de Grietenijdijk een jagend op muizen gezien (Ytsje Dijkstra, Lemmer).

Foto © Ytsje Dijkstra.

28-01-2026. Roerdomp net voor het moment dat ze een veldmuis probeert te bemachtigen.

Roodhalsgans 16-01. Vandaag 1 roodhalsgans Friens, tussen een groepje kolganzen (Hans de Jong, Grou).

Sperwer 16-01. Vandaag 1 sperwer tussen Grou en Warten (Hans de Jong, Grou). 26-01. Een sperwer pakte een spreeuw van de voertafel en ging het beestje bij ons in Rotsterhaule consumeren achter in de tuin. (Geert van der Meer.).

Foto © Geert van der Meer

26-01-2026. Jonge sperwer vrouwtjes jagen graag in de omgeving van voedertafels.

Staartmees 19-01. Twintig bij Karmelklooster in Drachten (Willem Bosma).  25-01. Groep van 15 aanwezig in Lendepoolder bij Wolvega (Richard Hoogstraaten).

Steenuil 17-01. In Oranjewoud bij Oranjestein 1 gezien (Edzard Osinga).

Strandleeuwerik 21-01. Op het Westerstrand te Schiermonnikoog groepje van 32 aanwezig (Jan Bos). Op Ameland bij het Groene Strand 20 gezien (Jan Hendriks). 27-01. Groep van 150 op Groene strand op Ameland (Theo Kiewiet).

Sijs 16-01. Groep van 50 aan de Súderhegewei in Drachten (Willem Bosma).  17-01. In de Terschellinger polder op Terschelling groep van 80 gezien (Leo Bot). 19-01. Groep van 40 in de Wyldemerk bij Rijs in Gaasterland (Jorrit Zondervan). 21-01. In de Terschellingerpolder op Terschelling groep van 100 aanwezig (Leo Bot). 24-01. Bij Wallebosch in Beetsterzwaag 50 aanwezig (Willem Bosma). 30-01. Groep van 100 op Kortehemsterveld (Willem Bosma).

Turkse tortel 28-01. Zag een vroege Turkse tortel in Joure bij de Action op nest zitten (Tsjepke van der Honing, Joure). 

Velduil 16-01. Vanmiddag op het Noorderleech 6 velduilen aanwezig (Jorrit de Boer, Leeuwarden). Tien velduilen te Woudsend (Tweety). 17-01. Vandaag 16 velduil geteld bij Woudsend (Dennis Keus). Er vertoeven momenteel een hele populatie Velduilen op het Noorderleeg. Ik telde vorige week wel 7 stuks ze zitten in de wat ruige begroeiing langs de walkant (Rinse Kuiken, Sint Annaparochie). 19-01. Zo’n 10 velduilen zijn al een weekje actief hier bij Readtsjerk, zitten op een roestplaats (Pyt van de Polder). 21-01. In Wijckel 3 aanwezig) Anke Ebbens). 24-01. Bij Readtsjerk 16 geteld (Pyt van de Polder). 30-01. In de Greonterperpolder groep van 15 aanwezig (Eelco W.F. Brandenburg).

Foto © Rinse Kuiken

14-01-2026. Tijdens de sneeuw en koude periode werden er op veel plaatsen in Friesland velduilen gezien.

Waterral 25-01. Vandaag liep een voor mij zeer bijzondere vogel (een waterral) op mijn terras in Goutum. Hij liep zeer elegant en wipte met een witte korte staart. In de 40 jaar dat ik hier woon nog nooit gezien (Tineke van Popta, Goutum).

Witkopstaartmees 22-01. In de Vegelinbossen bij Sint Nicolaasga drie in een groepje van 15 staartmezen (Sietse Bernardus).

Foto © Sietse Bernardus

22-01-2026. De witkopstaartmees wordt de afgelopen jaren steeds vaker gezien in Friesland, meestal tussen gewone groepen staartmezen.

Witte kwikstaart 17-01. In de Wide Mar bij Stiens 1 gezien (Henk Hiemstra). 26-01. In Leeuwarden bij Huizum West 1 gezien (Simon van Rijswijk).

Wulp 16-01. Vandaag zag ik tijdens mijn watervogeltelling voor Sovon in de polder Ritseburen - Exmorra een groep van 225 Wulpen (Kor Nijboer, Leeuwarden).

IJsvogel 16-01. Vandaag een ijsvogel Sneeker Oud vaartpolder nabij Raerd (Hans de Jong, Grou).

Zwarte zwaan 22-01. Groep van 18 aanwezig bij Heaburgen te Nijemirdum (Tonnie van den Berg). 25-01. Dertig geteld in de Rietpolder bij Nijemirdum (Vincent Douwes). 28-01. Ik heb vandaag 9 zwarte zwanen zien zwemmen in de jachthaven van Sint Nicolaasga (Catharinus Steneker). 

Zwartkop 16-01. In Hardegarijp 1 vrouwtje gezien (Haije Valkema). 17-01. In het Boppefjild bij Olterterp 1 aanwezig (Annie Plant). 24-01. In Camminghaburen in Leeuwarden 1 vrouwtje (Linda Veeman).

Tot zover het overzicht van januari 2026.

Graag email berichten voor de volgende Nieuwsbrief voorzien van naam en adres. Soms komt er helaas naamsverwarring voor omdat woonplaats en of adres niet vermeld staat in de email berichten.

Nog steeds krijg ik meldingen binnen van correspondenten dat ze de Nieuwsbrief niet ontvangen hebben.

De Nieuwsbrief verschijnt alleen nog maar op mijn Blog.

Onderaan de Nieuwsbrieven in mijn Blog staat een pdf van de Nieuwsbrief die men kan downloaden.

Joure, 1 februari 2026

Jan de Jong, E. A. Borgerstraat 66 8501 NG Joure.

Email; j.d.jonglc@home.nl

Vogelkundig medewerker Leeuwarder Courant. (Sinds oktober 1977).

Ringer 403 Ringstation VRS Rohel Tjeukemeer

Vogeltrekstation Wageningen (vanaf 1985).

Tel. 0513-414788 of Mobiel 06-82754279

 

Voorwoord Nieuwsbrief 103.

De eerste weken van het nieuwe jaar 2026 liggen weer achter ons. Door het winterse weer met veel sneeuw werden er veel vogels bij woningen gezien. Tijdens de periode met veel sneeuwbuien moesten de vele duizenden kieviten wegtrekken naar het zuiden omdat de sneeuwlaag en de koude ervoor zorgden dat ze niet meer bij hun voedsel konden komen. Op enkele plekken probeerden kieviten toch te blijven, net of ze het gevoel hadden dat het maar even zou duren.  De tyd hald gyn skoft.

De afgelopen weken zijn me enkele mensen ontvallen waar ik contact mee had over vogels. De nog erg jong en jong en een andere zeer plotseling.  Piet de Boer uit Tjalleberd, Gauke Zijlstra uit Joure en Nelleke Roos uit Delfstrahuizen. Daar schrik je dan wel van.  Alle drie begaan met zwaluwen en vogels in ons Friese landschap. Ze gaven regelmatig meldingen door en zijn ons plotseling ontvallen. Moge zij rusten in vrede. 

 

Vogels hebben een moeilijk sneeuwwintertje achter de rug en menig soort moest met snelle vlucht warmer oorden opzoeken. We merkten dat er veel houtsnippen in deze periode wegtrokken. Ype ten Tryntsje Albada uit Warns merkten op dat ze in het wintertje veel houtsnippen ontdekten, ook andere mensen in de omgeving gaven door dat ze veel houtsnippen zagen. De stuwing langs de IJsselmeerkust valt daar ook meer op. Er waren helaas op veel plaatsen dan ook houtsnip slachtoffers te betreuren, vaak vensterslachtoffers.

 Doch de winterse toestand bracht ook weer veel aparte soorten in beweging. Zo werden er plotseling veel boomleeuweriken gezien (en zelfs gevangen door ringers) en waren op veel plekken grote groepen grote zilverreigers te zien. Ook een giervalk liet zich even zien in Harlingen. Zie verder het verslag met veel soorten.

Al met al veel meldingen waarvan ik weer een klein deel heb mogen optekenen in deze 103^e Nieuwsbrief.

Veel leesplezier.

 

Groeten,

 

Jan de Jong

Vogelkundig medewerker Leeuwarder Courant.

NIEUWSBRIEF 103.Vogelnieuws Leeuwarder Courant.

 

Door Jan de Jong

Binnen gekomen nieuws van 1 januari t/m 15 januari 2026.

Boerenzwaluw 03-01.  Bij familie in Bogaarden in Belgie zit nu momenteel nog een boerenzwaluw te foerageren  in een varkensstal op vliegen en andere insecten. Verblijft daar al maandenlang zonder naar buiten te vliegen en weg te trekken naar Afrika. Ik denk het een laat jong is dat is gebleven. De temperatuur in stal is 25 graden. Is wel bijzonder (Francis Wyns, Houtem /Belgie).

Foto © Francis Wyns.

03-01-2026 Deze jonge vogel probeert in de warme stal met wat insecten te overwinteren. Voor Belgie is dit toch wel opmerkelijk. Ik ken geen pogingen tot overwinteren in Belgie..

 

Boomleeuwerik 04-01. Vijftien te Harlingen bij strandje van Stenen Man (Niels Outhuijse). Tien in het Oosterschar bij Sintjohannesga (Johannes en Gea Koster e.a.). Bij de jachthaven van Sneekermeer 12 overvliegend (Dick Pruiksma). Bij Terhorne groepje van 15 overvliegend (Wouter M.G. Van Steelant). 05-01. Bij de Kooiwaard te Piaam 26 overvliegend naar zuid (Hubert Kivit). Zes in tuin te Sumarreheide, 5 hiervan geringd (Bareld Storm). In Bolsward 10 overvliegend (Abe Bakker).07-01. Groepje van 13 te Jistrum (Jelmer Vonk). 08-01. Dertig overvliegend in Oosterbierumerpolder (Baatje). 11-01. Groep van 15 aanwezig bij de veerdam te Holwerd (Ernst Jansen e.a.).

Foto © Bert Zeijlmaker

11-01-2026 Een boomleeuwerik in winterse omstandigheden bij de veerdam te Holwerd.

 

Blauwe kiekendief 10-01. Acht op de slaapplaats op Makkumer Zuidwaard (Hubert Kivit). Een zestal jagend bij De Pomp in het Lauwersmeer (Andries Zijlstra e.a.).

Buizerd 03-01. Bij de Griene Dyk bij Sneekermeer zeker 16 gezien (Dick Pruiksma).

Fuut 11-01. Deze zomer veel minder paren en nesten van futen gezien. Wat zou de reden kunnen zijn? (Albert Kingma). Heeft iemand elders ook een afname geconstateerd? Mogelijk meer sterfte door vogelgriep?

Geelgors 11-01. Groep van 150 in Polders Ravenswoud (Rommert Cazemier).

Giervalk 10-01.  Ik heb vandaag omstreeks 12:20 uur een giervalk op het dak bij de overburen aan De Leeuwerik in Harlingen gezien. Een ekster wilde hem wegjagen. Ik heb dit gefilmd en later heb ik nog 2 foto’s van de roofvogel gemaakt. Kon niet zien of de vogel een riempje of pootring droeg (Maja van der Zee, Harlingen).

Foto © Maja van der Zee

10-01-2026 Deze lichte fase van de giervalk is helaas niet weer gezien, mogelijk toch een ontsnapte vogel uit een particuliere collectie?

 

Goudhaan 04-01. Groepje van 20 in Alde Feanen in het Wikelslân (van der Wal).

Grauwe gors 11-01. In de polders Ravenswoud tussen een grote groep geelgors, kepen, vinken en rietgorzen 1 grauwe gors  aanwezig (Rommert Cazemier en Sietse Bernardus). 

Groene specht 01-01. In Deinum 1 gezien (Donald Wolters). 02-01. In Bolsward 1 aanwezig (Abe Bakker). 04-01. In Dekema State te Jelsum was hier de hele zomer en ook nu nog steeds een aanwezig (Wim Hoogendam).

Grote canadese gans 01-01. Bij It Ald Skroet te Warten groep van 50 aanwezig (Merel Zweemer en Jeroen Breidenbach). 02-01. Bij de Grote Wielen te Leeuwarden groep van 61 gezien(Vincent Douwes). 03-01. In de Soestpolder bij Burgum grote groep van 125 aanwezig (Wiebe Sjoerd van der Veen).  12-01. Bij de Griene Dyk aan het Sneekermeer groep van 75 gezien (Fedde Welbedacht). 14-01. In de Offingwierpolder groep van 12 gezien (Dick Pruiksma).   

Grote gele kwikstaart 03-01. In Joure 1 gezien (Liekle Nijholt).  05-01. Wij hebben al een paar dagen een grote gele kwikstaart in de tuin bij ons in Leeuwarden. Hij is ongeveer zo groot als een kleine merel. En wipt op en neer als een witte kwikstaart (Gjalt Walda). 07-01. Te Oudega Sm. 1 aanwezig (Marten Sikkema).  09-01. Deze week tweemaal een grote gele kwikstaart gezien hier in Wytgaard, voedsel zoekend op een broeiende mesthoop (Kees Reitsma, Wytgaard). In Heerenveen 1 gezien op De Greiden (Sjoerd Kooistra).  12-01. Vandaag liep er een grote gele kwikstaart over het pleintje tussen de Harmonie en de Bolwerk gracht van Leeuwarden. Dat is, na 2016 en 2024 de derde keer dat ik hem hier nabij mijn woning zie (Rindert Algra). In Jonkerslân 1 aanwezig (S. Rintjema en K. Jager).

Foto © Gjalt Walda

05-01-2026. Een overwinterende grote gele kwikstaart in de sneeuw in Leeuwarden. De soort wordt steeds vaker in de wintermaanden in Friesland aangetroffen.

 

Grote zilverreiger 01-01. In het Ottema Wiersma reservaat bij Ryptsjerk 30 aanwezig (Marcel Stienstra). 07-01. Bij de Nieuwe Wielen bij Leeuwarden een groep van 75 rustend (Linda Veeman). 08-01. In Polder bij Heeg groep van 55 aanwezig (Ida Bek). 09-01. Bij de Nieuwe Wielen in Leeuwarden nog 45 gezien (Johan Ee e.a.). 10-01. Vandaag kregen we een melding dat er in de weilanden tussen Warns en Hemelum een groep van 50 aanwezig waren (Ype en Tryntsje Albada).11-01. Groep van 50 in de Huitebuurtsterpolder bij Nijemirdum (Peter van Horssen).  13-01. De grote zilverreiger is de laatste paar jaar ook regelmatig te zien in het Fennepark in Drachten. Ik verwonder me er altijd over hoe dicht deze bij de mensen komt (Bart van der Linde, Drachten).

Houtduif 03-01. Bij de slaapplaats bij de elektriciteitscentrale bij Burgum een groep van 300 aanwezig (Wiebe Sjoerd van der Veen).  

Houtsnip 04-01. In Dokkum 1 vensterslachtoffer (Henrica Sytsma).  05-01. Vandaag 1 in de tuin in de sneeuw te Workum (Andries Blom, Warkum). 07-01. In Grou 1 in de sneeuw in tuin (Gerrit Jellema). 14-01. Toen ik vanmiddag ging eten vond ik een dood naast ons huis in Scharsterbrug. Er was er een tegen de schuifpui gevlogen (Bauke Dijkstra).

Keep 01-01. In Ravenswoud groepje van 50 aanwezig (Marcus van Ee). 08-01. Vanmorgen enkele kepen in onze tuin in Sint Annaparochie. Zie ze hier eigenlijk nooit. Ze zaten in het gras onder boom, waar ik pinda en vetbollen heb hangen (Bauke Tuinhof).

Kerkuil 11-01. Op de A7 bij Ureterp 1 verkeerslachtoffer (Rommert Cazemier)

Kleine zwaan 02-01. Op het IJsselmeer bij Gaast 92 volwassen en een juveniel aanwezig (Hubert Kivit).

11-01. In de Schuilenburgerpolder groep van 75 aanwezig (Tjerk Kunst). 14-01. Bij de Holle Poarte bij Makkum groep van 76 gezien (Harry de Vries).  

Knobbelzwaan 01-01. In de Englumerpolder groep van 30 aanwezig (Durk Lautenbach). 03-01. In Nijland bij de Ingenawei groep van 112 aanwezig (Abe Bakker).

Kramsvogel 03-01. Vandaag bij ons in Tjalleberd een tiental kramsvogels, die nog wat besjes snoepen van de cotoneasters struik in onze tuin (Sia de Heus-Krikke).

Mandarijneend 13-01. Groepje van 11 te Skûlenboarch (Harm Jan Kiewiet).

Meerkoet 02-01. Bij Potskar Zuid op Sneekermeer zeker 1000 aanwezig (Vincent Faber).

Merel 06-01. Op 1e Kerstdag hebben wij een merel bij ons in de tuin te IJlst gezien met veel witte plekken op de kop. De vogel leek in goede gezondheid (Ciska en Eef Dijk, IJlst).

Foto © Ciska en Eef Dijk

25-12-2025.  Een volwassen mannetje merel met opvallende witte veren op kop in tuin te IJlst. Kleurafwijkingen als deze komen bij merels vaak voor, soms zijn ze geheel “bont” gekleurd.

 

Papegaaiduiker 03-01.  Op Vlieland 1 dood gevonden bij paal 48 (Arjan Klompmaker).

Parelduiker 06-01. Twee gezien bij Skûlenboarch (Teake Roosjen e.a.). 10-01. Bij Skûlenboarch nog steeds een aanwezig (Andries Zijlstra).

Pestvogel 04-01. Op Ameland bij Buren 1 aanwezig (Rebeca). 14-01. In Wouterswoude /Wâlterswâld 1 aanwezig (Johannes Kuypers).

Rietgors 03-01. Groep van 40 in Polder Ravenswoud bij Ravenswoud (Koert Scholten). 05-01. In de Hurdegarypsterpolder groep van 70 aanwezig (Marcel van Kammen).

Ringmus 01-01. Te Scharnegoutum groepje van 12 (J.P. Osinga).

Staartmees 11-01. Groep van 25 in polder Grootschar in van Oordt’s Merksen (Willem Bosma). 13-01. Groep van 15 in Leeuwarden (Lieve Veldstra). 15-01. Groep van 20 in de Amvestbossen te Olterterp (Willem Bosma).   

Strandleeuwerik 03-01. Bij Wierum groep van 50 (Josh Rozema). Bij Ternaard op ’t Schoor groepje van 35 gezien (Edwin Beijerman).

Sijs 02-01. Bij het Koningsdiep te Hemrik groepje van 40 aanwezig (Willem Bosma). 05-01. Bij de Belvedère bij Heerenveen groep van 150 (Job Reitsma). 07-01. In het buitengebied west bij Oldeberkoop groep van 50 aanwezig (Jolanda Kamphuis). 11-01. Bij de Nieuwe Eendenkooi op Vlieland groep van 70 gezien (Sander Lagerveld). 14-01. In de Terschellinger polder groepje van 40 gezien (Leo Bot).

Velduil 02-01. Drie bij de veerdam te Holwerd (Marcel Stienstra). 05-01. Zes jagend in Redúster Nylân bij Reduzum (Gerard Westerhuis, Mantgum). 07-01. Zeven jagend bij de Zoutkamperplaat in het Lauwersmeer (Klaas van der Ploeg). 08-01. Vijf aanwezig in Mantgumer Nieuwland (Jerre Wiersma). 10-01. Acht aanwezig bij Wijckel (Harmen van Dijk). Nog steeds 4 aanwezig in Redúster Nylân bij Reduzum (Gerard Westerhuis). 

Vuurgoudhaan 06-01. In Oudehaske 1 in de tuin (Tjitte de Vries).

Waterhoen 10-01. In Ureterp houden we altijd de vogels in onze tuin nauwlettend in de gaten en in de winter voeren we ze bij. Nog nooit hadden we de waterhoentjes zo dicht achter ons huis in het dorp. De reden kan en zal zijn het zeer winterse weer met lage temperaturen en ze zijn op zoek naar voedsel. Bij ons dus een voederplek en rustpunt, hopelijk komen er geen katten in de buurt, ze hebben het al moeilijk genoeg om deze winterse omstandigheden door te komen (Yvonne en Berend Posthumus, Oerterp).15-01. Groepje van 20 te Sint Annaparochie (Durk Lautenbach).

Foto © Yvonne en Berend Posthumus.

10-01-2026.In zwakke winters blijft een groot deel van de waterhoentjes (Reidhintsje) hier overwinteren. Uit noordelijker streken (Denemarken en Skandinavische landen) trekken hier waterhoentjes door of blijven hier overwinteren. In strenge winters kunnen de aantallen flink oplopen en worden ze vaak in grote groepen samen met meerkoeten gezien.  Oudste waterhoen in ons land werd minstens 19 jaar.  

 

Waterral 03-01. Vandaag een waterral zittend op een takje in een rietbossage in het Zwemmerpark in De Westereen. Zijn afwijkende roep (geen speenvarken geluid) trok de aandacht, waardoor ik hem zag (Rindert Algra). 11-01. Vandaag een waterral gehoord en gezien die langs de sloot hier bij Hatzum in Dronrijp liep tussen het riet (Henk Jukkema, Hatzum, Dronryp).

Watersnip 04-01. Groep van 42 overvliegend bij de Potskar aan het Sneekermeer (Jelmer Luyckx).

Wilde zwaan 02-01. Bij Waskemeer een groep van 150 gezien (Caro).

Witte kwikstaart 01-01. Twee bij de Grutte Wielen bij Leeuwarden gezien (Vincent Douwes). 04-01. Twee aan de Griene Dyk bij het Sneekermeer (Dick Pruiksma). 05-01. In het Oosterschar bij Sintjohannesga 1 gezien (Tim Koster). 07-01. In de binnenstad van Sneek 1 aanwezig (Fedde Welbedacht). 08-01. In De Swetten te Drachten 1 aanwezig (Arno Niehof). 10-01. In de Lekmar bij Terhorne 1 aanwezig (Merel Zweemer en Jeroen Breidenbach). 11-01. In Woudsend 1 gezien (Paulus den Holander). 15-01. In Franeker 1 gezien (Gertjan Hijstek).

IJsduiker 06-01. Bij Drogeham-Westerein en Skiepedrifte 1 aanwezig (Rob Sennema). 10-01. Nog steeds 1 (2ekj) aanwezig bij Skûlenboarch/Schuilenburg (Rudy Fopma).

 Foto © Rob Sennema

06-01-2026. De ijsduiker wordt in de winter weinig in het binnenland van Friesland opgemerkt.

 

IJseend 11-01. Bij de Noordsvaarder op Terschelling 1 aanwezig (Tabor Peters). 

IJsvogel 02-01. In Joure bij de Sewei en de Ekers 1 gezien (Liekle Nijholt).

Zwartkop 03-01. Bij de Sanding te Drachten 1 mannetje (Gerrit Leistra).06-01. In Surhuisterveen 1 mannetje (John Hoeksma). 12-01. In Koudum 1 vrouwtje bij de voedertafel (Libbe Zijlstra).  

Zwarte roodstaart 02-01. In Beetsterzwaag 1 mannetje (Willem Bosma). 09-01. In Ferwert 1 gezien (Henk Hiemstra).

 

Tot zover het overzicht tot half januari 2026.

 

Graag email berichten voor de volgende Nieuwsbrief voorzien van naam en adres. Soms komt er helaas naamsverwarring voor omdat woonplaats en of adres niet vermeld staat in de email berichten.

Nog steeds krijg ik meldingen binnen van correspondenten dat ze de Nieuwsbrief niet ontvangen hebben.

Vanaf 1 september 2025 verschijnt de Nieuwsbrief alleen nog maar op mijn Blog. https://blog.seniorennet.be/frieslandnatuurnieuws/ 

Onderaan de Nieuwsbrieven in mijn Blog staat een pdf die men kan downloaden.

 

Joure, 15 januari 2026

Jan de Jong, E. A. Borgerstraat 66 8501 NG Joure.

Email; j.d.jonglc@home.nl

Vogelkundig medewerker Leeuwarder Courant. (Sinds oktober 1977).

Ringer 403 Ringstation VRS Rohel Tjeukemeer

Vogeltrekstation Wageningen (vanaf 1985).

Tel. 0513-414788 of Mobiel 06-82754279

 

Voorwoord Nieuwsbrief 102

Jan de Jong

De kerstdagen liggen alweer achter ons en het jaar 2025 loopt op zijn einde.   Hieronder het verslag van de decembermaand van 2025 in Nieuwsbrief 102 met weer veel interessante en leuke meldingen aan het eind van 2025.  Momenteel lopen de meldingen van de grote zilverreigers in Friesland weer flink op. Zo telde Wim Hoogendam op Dekema State te Jelsum er op 30 december zelfs een 80. De vogels slapen daar vaak in de bomen en gaan overdag op jacht naar voedsel in de wijde omgeving. 

De grote gele kwikstaart en de siberische tjiftjaf worden in de al maar zwakkere winters steeds vaker in Friesland gezien. Dit jaar ook weer een flinke toename. Ook kieviten waren nog bij duizenden aanwezig in de Friese Greiden. IJsvogels hadden weer een topjaar en werden in veel dorpen en steden gezien.

 

Wilt U de meldingen in 2025 nog eens de revue willen passeren kijk dan even op mijn Blog.

 https://blog.seniorennet.be/frieslandnatuurnieuws/

Veel kijkplezier alvast.

  De jaarwisseling is voor veel vogels en dieren een moment van stress en onrust door het vele vuurwerk.  Vogels en dieren kunnen tijdens deze dagen op allerlei plekken worden waargenomen waar ze normaal niet aanwezig zijn. Vogels vliegen vaak in paniek in de nacht weg van hun rustplek voor de nacht en zoeken een veilig heenkomen. Met name weidevogels, ganzen en eenden kunnen tijdens de knalnachten met bijkomende mist een verhoogde kans lopen om tegen kabels van hoogspanningsleidingen te vliegen. Kleine zangers vliegen vaak in paniek weg en sneuvelen nogal eens tegen vensterruiten.  Hopelijk blijft hun veel leed bespaard.

Mede namens Femmie mijn vrouw wens ik U allen een rustige jaarwisseling en een goed en gezond 2026 toe.

Allen bedankt voor de fijne samenwerking in 2025

Joure 30 december 2025.

Jan de Jong (75)

Vogelkundig medewerker Leeuwarder Courant  

NIEUWSBRIEF 102.Vogelnieuws Leeuwarder Courant.

 

Door Jan de Jong

Binnen gekomen nieuws van 1 december t/m 31 december 2025.

Appelvink 10-12. Groepje van 6 te Beetsterzwaag (Willem Bosma). 28-12. Een 12-tal te Beetsterzwaag (Willem Bosma).

Bergeend 15-12. Bij Ferwert Buitendijks 2 groepen (1150 + 200) voedsel zoekend (Gerrit J. Gerritsen).  

Blauwe kiekendief 13-12. 25 op slaapplaats Buitendijks bij Ternaard (Meino Zondervan).

Boomleeuwerik 19-12. Groepje van 14 op de heide van Allardsoog (Koert Scholten).

Fuut 28-12. Groep van 500 bij Stavoren (Libbe Zijlstra).

Groene specht 06-12. Bij ons in de achtertuin te Damwâld afwisselend een mannetje en vrouwtje groene specht, foeragerend op de mierennesten. Beide zijn volgens mij van het eerste kalenderjaar (Jan Andries Wagenaar). 27-12. In Joure 1 aanwezig bij toren Westermeer (Durk Visser).

Grote bonte specht 27-12. Tot mijn verrassing trof ik hier in Oudebildtzijl al op 27 december druk baltsende grote bonte spechten aan. Dat ze daarmee vroeg zijn wist ik, maar zó vroeg...! Dit jaar hadden we in de populier in onze tuin een geslaagd broedgeval, en vlogen er vier jongen uit en iedere dag verschijnen er wel spechten in de tuin (Netty Way, Oudebildtzijl).  

Grote gele kwikstaart 02-12. In Heeg 1 gezien (Greet Boomhouwer). 06-12.  Bij museum de Sukerei in Damwâld zit momenteel een grote gele kwikstaart (Jan Andries Wagenaar).

Foto © Jan Andries Wagenaar

02-12-2025. De grote gele kwikstaart laat zich steeds vaker in de winter in Friesland zien.

10-12. In Leeuwarden te Huizum oost 1 waargenomen (Erik Pomp). 12-12. Bij de uitkijktoren Ravenswoud in het Fochteloerveen 1 aanwezig (Johan Deinum). 16-12. In Grou 1 gezien (Jos Welbedacht). 17-12. In De Knipe 1 gezien (Michel van Ettingen). Vandaag werd mij door een dorpsgenoot in Ryptsjerk een Grote gele kwikstaart bezorgd, vers dood. Even daarvoor stapte het vogeltje nog rondom het vogelhuisje (voederhuisje) in de tuin van de melder aan de Opslach in Ryptsjerk. Kort daarna werd de dood aangetroffen op de grond (Jouke Vlieger, Ryptsjerk). 19-12.  Bij It Heechsân te Eastermar 1 gezien (Simon Sprienstra).23-12. Te Gytsjerk 1 gezien (Gerben Mensink).  25-12. Twee overvliegend te Oenkerk (Gerben Mensink).                             

Grote lijster 13-12. Te Oudega Sm. 1 gezien (Marten Sikkema). 17-12. In Beetsterzwaag 1 aanwezig (Willem Bosma). 19-12. Enkele koperwieken met 1 grote lijster hier bij ons in Joure in de tuin in de hulstboom. De grote lijster jaagde de koperwieken weg uit de (voedsel) boom (Durk Visser, Joure). 23-12. Bij Dokkumer Nieuwe Zijlen 1 aanwezig (Kees Bode). 25-12. Vier overvliegend te Drachten Centrum oost (J. Dolstra).

Grote mantelmeeuw 14-12. Op de Workumerwaard 24 aanwezig (Libbe Zijlstra).

Grote zaagbek 23-12. Groep van 28 bij Hindeloopen (Robin Drenth e.a.). 25-12. Bij Makkum groep van 36 (Abe Bakker).

Grote zilverreiger 24-12. Bij de Polensterpolder te Britsum 21 aanwezig (Johan E.). 25-12. In De Deelen groep van 70 aanwezig (Martine Huisman). 26-12. Bij Tjerkwerd 51 aanwezig (Abe Bakker). 28-12. Groep van 38 bij Allingawier (Andries Blom, Warkum). 30-12. Zeker 80 op Dekema State te Jelsum (Wim Hoogendam).    

Holenduif 01-12. Groep van 60 bij Westerbakkeveen onder Bakkeveen (Koert Scholten).11-12. Groep van 80 te Drachtstercompagnie (Koert Scholten). 17-12. Te Steggerda groep van 140 (J.de Groot). 29-12. Op de Duurswoudsterheide 51 aanwezig (Vincent Douwes).

Humes bladkoning 26-12. In de Polder Moerdiep bij de Tijnje vloog tijdens nachtvorst 1 de slaapkamer binnen (Anna Straatsburg).

Foto © Anna Straatsburg

26-12-2025.De Humes bladkoning is een Centraal-Aziatische broedvogel van oostelijk Kazachstan (Tien Shan-gebergte) tot westelijk Mongolië en komt af en toe in ons land voor tijdens zijn omzwervingen.   

IJsvogel 20-12. Aan de Badweg te Oudehaske bij Nannewijd 1 gezien (Egbert Boekema).

Kerkuil 20-12. Op de A6 bij Joure 1 verkeersslachtoffer (Harm Jan Kievit). 24-12. Op de A6 bij Lemmer 1 verkeersslachtoffer (Hoite Schaap).

Kievit 01-12. Groep van 2500 bij de Grienedyk onder Irnsum (Dick Pruiksma). 04-12. Bij de Blaugerzen te Akmarijp een groep van 4000 (Koos Jager). In de Jellumer en Beersterpolder onder Leeuwarden groep van 3000 aanwezig (Durk Lautenbach). 07-12. In de Greate Krite te Warga groep van 4000 aanwezig (Koenraad de Bijl).08-12. Aan Grienedyk bij de Krûsbrekken onder Irnsum groep van 4500 aanwezig (Dick Pruiksma).  21-12. Groep van 2000 aan Grienedyk bij de Krûsbrekken (Dick Pruiksma).  23-12. Vandaag reden wij vanuit onze woonplaats Goingarijp naar Joure. Op de hoogte van de Swettepoelsterdyk zag ik een zwerm kieviten overvliegen. Ongeveer een stuk of 40 (Siebren Hoogland, Goingarijp).

Keep 03-12. Groepje van 15 te Wierum (Hessel van der Iest).09-12. In Polder van Ternaard groep van 200 aanwezig (Ria Pekelsma). 16-12. Al een aantal weken zit er bij ons in Beetsterzwaag een groepje van zo’n 30 kepen en vinken, iedere ochtend te wachten op nieuwe zaden en gedroogde meelwormen, een prachtig gezicht. (C. Schraagen de Jong). 22-12. We hebben al een aantal weken regelmatig kepen in de tuin hier in Rottevalle, variërend van 1 tot 4 tegelijk. Dat hebben we eigenlijk nog nooit gehad! We genieten er erg van! (Welmoed Ybema, Rottevalle).   Twintig op de Landerumerheide op Terschelling (Lucie Woerde).

Kleine zwaan 23-12. Bij Tacozijl groep van 32 (31 adult/1 juv) gezien (Robin Drenth). 25-12. Bij Nieuwebildtzijl aan de Waddenkust een 100 tal Kepen (Rinse Kuiken, Sint Annaparochie).

Knobbelzwaan 14-12. In de Groote Sintjohannesgaaster veenpolder groep van 115 gezien (Johannes en Gea Koster).

Koereiger 01-12. Aan de Grienedyk bij Irnsum 4 gezien (Durk Lautenbach).02-12.  Bij Zuiderburen te Leeuwarden 1 gezien (Linda Veeman).20-12. Vijf in de Polder Ritseburen bij Hieslum (Rudy Fopma).

22-12. Vier gezien aan de Grienedyk bij Irnsum (Jeroen Breidenbach en Merel Zweemer). Negen in Polder Ritseburen bij Ferwoude (Abe Bakker).

Foto © Linda Veeman.

01-12-2025.  Broedt vanaf 2021 (3p) in ons land, in 2024 zelfs al 41 broedpaar (SOVON).  Gezien de enorme toename in Frankrijk kunnen we deze soort in de toekomst waarschijnlijk vaker verwachten als broedvogel.

Koperwiek 27-12. Tientallen in de hulstboom bessen etend in Joure (Durk Visser).

Kraanvogel 22-12. Acht overvliegend Alde Feanen/Lytse Mar bij Earnewâld (Marten Sikkema).

Kramsvogel 21-12. Vijftig te Willemstad bij Appelscha (S. Wenings).

Kuifmees 08-12. Te Pauwenburg bij Oranjewoud 1 gezien (S. Rintjema en K. Jager).09-12. Aan de Opperbuorren te Wijnjewoude 1 aanwezig (Martin Manson).12-12. In Roekebosk te Beetsterzwaag 1 gezien (Willem Bosma).

Lepelaar 13-12. Vijf gezien in Peazemerlannen (Wiebe Sjoerd van der Veen). 18-12. Zeker 8 eerste jaars bij de Peazemerlannen (Jasper Schut).  19-12. Te Harlingen 1 gezien (Manin Vering).

Merel 15-12. De laatste dagen zie ik tussen Franeker en Hitsum een “bonte “merel. De stuit is wit en op de rug ook iets wit tussen een groepje gewone merels (Auke van Eck, Hitsum).

Nijlgans 02-12. Bij de Burd te Heeg groep van 41 aanwezig (Greet Boomhouwer). 09-12.  Groep van 80 te Tzummarum (T. Wiersma). 12-12. Te Westerein bij Harich groep van 50 gezien (Gea van der Veen).

Pallas boszanger 15-12. Bij de Holle Poarte te Makkum 1 aanwezig (Rommert Cazemier).

Raaf 12-12. Bij Donkerbroek 9 gezien (Christiaan de Vries).23-12. 1 te Nieuwehorne (Yannick Medenblik). 26-12. Op landgoed Oranjewoud 1 aanwezig (Martine Huisman).

Scholekster 14-12. In Burgum 1 roepend overvliegend (Age Hulder).  

Siberische tjiftjaf 08-12. Vandaag bij de Griene Dyk nabij Sneek (Jan Roelof Koops). 13-12. Bij de Kooiwaard te Piaam 1 aanwezig (Jan Bijlsma).19-12. Bij de Sondeler Leijen 1 aanwezig (Marcel Stienstra/Andries Zijlstra). 21-12. Bij It Soal te Workum 1 gezien (Sietse Bernardus). 27-12. In het Oosterschar te Sintjohannesga 1 aanwezig (Johannes en Gea Koster).

Foto © Jan Roelof Koops.

08-12-2025. Een steeds vaker waargenomen wintergast in ons land.

Staartmees 01-12. Bij camping Seedune op Schiermonnikoog groepje van 10 aanwezig (Douwe Hoekstra). 16-12. Groep van 15 bij de Kleine Wielen te Leeuwarden (Doede de Boer). 17-12. Groep van 15 te Nijeberkoop (Arjan Haaijema).29-12. Bij de Burgumer Mar groepje van 15 gezien (Hendrik Vonk).

Strandleeuwerik 26-12. Groep van 60 op Groene strand op Ameland (Rommert Cazemier).

Smaragdduif 21-12. Vandaag vloog er een smaragdduif bij ons in Surhuizum tegen ons keukenraam (Albert Veenstra).

Foto © Albert Veenstra

21-12-2025. De smaragdduif, ook wel groenvleugelduif, is een duif die voorkomt in een groot gebied van Sri Lanka en India via Zuid-China en Taiwan, tot in Zuidoost-Azië en de Filipijnen en Nieuw-Guinea. Hij wordt in ons land vaak in gevangenschap gehouden en ontsnapt wel eens uit voliere’s.

Sperwer 08-12. Vandaag een sperwer met als prooi een merel, op de hoek van de Griene Leane/ Pim Mulierwei te Stiens (Ger Boersma).

Sijs 01-12. In Fermanjebosk te Damwâld groepje van 15 aanwezig (Sibbele de Jong).02-12. Bij de Lange Paal op Vlieland groep van 40 gezien (Carl Zuhorn). 03-12. In het Kortehemsterveld bij Drachten 10 aanwezig (Willem Bosma). 04-12. In het Ketlikerskar groepje van6 gezien Henk Rakenberg). 07-12. In het Easterskar te Sintjohannesga groep van 40 gezien (Koos Jager). 08-12. 22 gezien bij bovenloop Cascade bij Koningsdiep (Koert Scholten). 12-12. Groep van 100 te Beetsterzwaag (Willem Bosma).21-12. Groepje van 25 aan de Mjumer te Bakkeveen (Oene Roelsma). 23-12. In Fochteloerveen 30 aanwezig (Jorrit Zondervan). 26-12. In Leeuwarderbos groep van 25 aanwezig (Reinder E. de Boer).

Taigaboomkruiper 07-12. Bij de Kop van de Afsluitdijk bij Zurich 1 aanwezig (David Hoekstra/Sietse Bernardus). 19-12. Te Holwerd 1 waargenomen (Koert Talens).

Foto © David Hoekstra.

07-12-2025. De taigaboomkruiper is een vogel die jaarlijks wordt waargenomen, vooral in Noord-Nederland (Waddeneilanden). Deze vogels zijn waarschijnlijk afkomstig uit Scandinavië, waar dit een vrij algemene bosvogel is.

Veldleeuwerik 25-12. Bij Ferwert Buitendijks groep van 100 aanwezig (Jorrit Zondervan). 28-12. Groepje van 30 bij Terband (Martine Huisman).

Velduil 06-12. Buitendijks bij Ternaard groep van zeven aanwezig en op 13 december zelfs groep van 9 (Meino Zondervan). 16-12. Op de Bûtlanswei bij Irnsum 1 verkeersslachtoffer gevonden (Tom Jager). 17-12. Groep van 7 in de Ruiterpolder bij IJlst (Alice).

Vink 08-12. In het gebied Land van Ons bij Bakkeveen groep van 250 (Koert Scholten).

Watersnip 25-12. Zag vandaag eerste kerstdag een 40-tal Watersnippen in het weiland langs de Blikvaart aan de Koudeweg onder Sint Annaparochie (Rinse Kuiken, Sint Annaparochie).

Wilde zwaan 22-12. Bij het Stienser Oudland groep van 24 (Jeroen Breidenbach/Merel Zweemer).

Witkopmees 13-12. Bij de Groote Wielen bij Leeuwarden 1 aanwezig (Ben Staal).

Witte kwikstaart 03-12. Te Beetsterzwaag 1 gezien (Willem Bosma). 24-12. Aan de Boerenstreek te Lippenhuizen 1 gezien (Willem Bosma). 28-12.  Drie bij Terband gezien (Martine Huisman). 29-12. In Haulerwijk 3 bij de woning gezien (Johannes Veenstra).

Wulp 02-12. In polder Geele Strand te Workum 100 voedsel zoekend (Wiebe Poppe).

IJseend 06-12. Bij de Workumer Buitenwaard 1 vrouwtje gezien (Daan van der Vliet).

IJsvogel 01-12. In het Easterskar te Sintjohannesga 1 gezien (Job Reitsma).09-12. De ijsvogel zit weer op zijn vaste vis stek sinds een week of twee hier bij ons in Feinsum (Hielke de Groot). 23-12. Te Wijnaldum 1 gezien (Albert Eggens). 24-12. Bij de ONB-ijsbaan te Drachten 1 aanwezig (Sjoerd Greydanus).26-12.  Te Sneek 1 gezien (Joost van der Laan).

Zwarte ibis 03-12. Vanmiddag door m'n vriendin gespot hier aan het pad te Oude Bildtzijl 3 zwarte ibissen.Ze vlogen weg in noordoostelijke richting (Djoke Bierma-Hoogterp, Oude Bildtzijl). 09-12. De afgelopen dagen en ook gisteren zijn ze hier nog meerdere keren gezien (Djoke Bierma-Hoogterp).

Zwartkop 01-12. Te Baard 1 man aanwezig (Ellis Zeilstra). 03-12. Te Oost-Vlieland op Vlieland 1 man aanwezig (Bart Vastenhout). 04-12. In De Folgeren te Drachten 1 vrouwtje aanwezig (Annie Plant). 05-12. In de Hege Gerzen te Oudemirdum 1 gezien (Jan Bisschop). Op Vlieland te Oost-Vlieland 1 man gezien (Carl Zuhorn). 12-12. In de Bufferzone in Fochteloerveen 1 mannetje gezien (Jan Janssen). 13-12. Op de Bouwen in Drachten een vrouwtje gezien (Tim Oortwijn). 22-12. In De Folgeren te Drachten 1 vrouw (Annie Plant). 28-12. Op Schiermonnikoog bij Noordzeestrand 1 mannetje gezien (Christiaan Both).

Zwartkopmeeuw 14-12.  Bij A7 noord te Drachten 1 gezien (Rommert Cazemier).

Zwarte roodstaart 05-12. 1 in de Peazemerlannen gezien (Remco van Hijum).  11-12. Bij Houkesloot te Sneek 2 gezien (Vincent Faber). Bij de Veerhaven op West Terschelling 1 aanwezig (A.J. Laansma). 21-12. Bij het Fries Congrescentrum in Drachten 1 gezien (Bouke Roosma).

Foto © A.J. Laansma

11-12-2025. De trek van Noordwest-Europese zwarte roodstaart broedvogels naar de overwinteringsplekken in Zuidwest-Europa en Noord-Afrika vindt plaats van augustus tot in oktober. In zwakke winters verblijven steeds vaker zwarte roodstaarten in ons land.

Wilde zwaan 26-12. Groep van 125 in de omgeving van de Blikplaatgat in het Lauwersmeer, hier van zo’n 25 juveniele en de rest adult (Hilde van Heuvelen). 

Tot zover het overzicht in december 2025.

Alle waarnemers en correspondenten wil ik hierbij graag bedanken voor jullie inzet en inzendingen in 2025. Er kwamen enorm veel meldingen, fotos en bijzondere ervaringen uit de natuur binnen. Te veel om ze allemaal te plaatsen in een van de Nieuwsbrieven. Voor het nieuwe jaar 2026 wens ik U mede namens mijn vrouw Femmie een goede jaarwisseling en een goed en gezond 2026 toe.

Met ingang van 2026 zal ik het wat rustiger aan moeten doen in verband met de vele binnenkomende reacties en mijn leeftijd (75). Het vergt enorm veel tijd en energie om alle binnenkomende reacties snel te beantwoorden.

Maar eens zien wat de tijd me nog zal geven.

In ieder geval heeft al dat schrijven en publicatie al meer dan 50 jaar (!) heel veel bijzondere en leuke meldingen opgeleverd, waarvan ruim 48 jaar als vogelkundig medewerker van de Leeuwarder Courant en heb ik in 40 jaar meer dan 100.000 vogels geringd en onderzocht (met name zangvogels/boerenzwaluwen en oeverzwaluwen) voor het Vogeltrekstation Wageningen (KNAW).    

Ik blijf nog even doorgaan!

Graag email berichten wel blijven voorzien van naam en adres. Soms komt er helaas naamsverwarring voor omdat woonplaats en of adres niet vermeld staat in de email berichten.

Nog steeds krijg ik meldingen binnen van correspondenten dat ze de Nieuwsbrief niet ontvangen hebben.Vanaf 1 september 2025 verschijnt de Nieuwsbrief alleen nog maar op mijn Blog. https://blog.seniorennet.be/frieslandnatuurnieuws/ 

Onderaan de Nieuwsbrieven in mijn Blog staat een pdf die men kan downloaden.

Joure, 30 december 2025

Jan de Jong, E. A. Borgerstraat 66 8501 NG Joure.

Email; j.d.jonglc@home.nl

Vogelkundig medewerker Leeuwarder Courant. (Sinds oktober 1977).

Ringer 403 Ringstation VRS Rohel Tjeukemeer

Vogeltrekstation Wageningen (vanaf 1985).

Tel. 0513-414788 of Mobiel 06-82754279

Nagekomen berichten uit 2025.

IJsvogel 04-08. Een op mijn hengel Nieuwe Vaart in Tijnje. 09-08. Een vliegend in de lengte van de sloot aan de Omweg in Heerenveen. 28-11. Een op een object van draad bij onze sloot te Aengwirderweg in Tjalleberd (Sia de Heus-Krikke, Tjalleberd).

Rouwkwikstaart 29-11. Vandaag zag ik bij ons in Wommels achter huis twee met opvallend donker kleed (Roel Schraa).

Steenuil 15-12. Bericht van Henk Jukema uit Dronrijp ontvangen betreffende het plaatsen van een nestkast voor steenuilen en het uitzetten van twee jonge steenuilen.

Hieronder een iets verkorte weergave van het verslag dat ik van Jukema mocht ontvangen. We zijn erg benieuwd hoe het de jonge uitgezette steenuilen zal vergaan de komende tijd in Dronrijp.

Augustus 2025.

De habitat van steenuilen neemt af in de Greidhoeke en Klaas en Jan van de Steenuilenwerkgroep Fryslân zoeken broedplaatsen. Onze tuin is geschikt en ze plaatsten vorig jaar een nestkast in de wilde kers. Onze katten zijn vooral muizenjagers, die kijken niet veel omhoog, maar voor de zekerheid monteerde ik stekelbanden om de stam, zodat ze niet ongevraagd op visite kunnen komen.

‘s Avonds liet ik met de iPad de baltsroep van de steenuil horen. Met resultaat: in mei broedden spreeuwen in de nestkast, ze tierelierden er lustig op los en mochten blijven.

In augustus Klaas gebeld en verteld over de spreeuwen. Geeft niet, hij komt twee jonge, vliegklare steenuiltjes brengen uit de vogelopvang in Ureterp, een mannetje en een vrouwtje uit twee broedsels. Klaas en Jan monteren voor een week een gazen kooi tegen de nestkast. Zo wennen ze binnen en buiten zonder weg te kunnen vliegen uit hun - hopelijk - nieuwe huis. De uiltjes laten zich zonder drama in de kast met kooi zetten en Klaas legt er vier eendagskuikens in. Ze zijn veel kleiner dan de ransuilen die een paar jaar geleden in de tuin woonden en kijken ons aan met grote ogen. Ze hebben een hoge schattigheidsfactor, je zou haast vergeten dat het dappere roofvogeltjes zijn. Op het terras aan de koffie doen we aan wederzijdse bezichtiging. Of ze elkaar mogen en de nestkast gaan kiezen als woning? Buiten het broedseizoen leven ze solitair, maar paartjes blijven elkaar trouw. Voor de meesten is dat hooguit een jaar of vijf, maar ze kunnen veel ouder worden. Die week wennen ze aan ruisende bladeren, kletsende kauwtjes, getik van de specht en koerende duiven. Soms passeert de trein of een trekker, hinniken de paarden van de manege en twee keer per dag bulderen F-35’s over. Die herrie is maar even, ze zien dat zwaluwen gewoon door de tuin blijven vliegen, net als mezen, vlinders en libellen. Ze horen stemmen van paardenmeisjes, zien ons door de tuin lopen en buiten zitten. Ik praat tegen ze, hoop dat wij hen vertrouwd worden. Na een week zetten Klaas en Jan de ladder weer tegen de boom en verwijderen de gazen kooi. Van de neergelegde kuikens rest witte poep en een uilenbal op de plank waarop de kooi gemonteerd is. Klaas hangt een camera op, straks vliegen ze de wijde wereld in, moeten zelf prooien zien te vangen. In onze tuin leeft veel eetbaars: muizen, nachtvlinders, libellen, torren, sprinkhanen en onder de bomen tussen dode takken en bladeren scharrelt ook van alles rond.

Foto © Henk Jukema

De jonge steenuilen voor de nestkast in de kersenboom. Zouden ze in 2026 op meer plaatsen als broedvogel vastgesteld worden?

Steenuilen zijn nogal honkvast en de tuinen van ons en van de buren vormen toch een aardig paradijsje, hopelijk blijven ze bij ons wonen. We leggen dagelijks twee kuikens op een plankje bij de kast, zodat ze niet verhongeren als het jagen nog niet zo lukt. ‘s Nachts horen we ze roepen, ze zijn dus in de buurt en de kuikens op het plankje zijn ‘s morgens aangevreten. Klaas richt de camera nu op het plankje en de nachtelijke eters zijn twee muizen. Die zouden op hun beurt gepakt kunnen worden door de uilen, maar dat staat niet op film. We hebben ze, sinds ze eind augustus uit de kast gevlogen zijn, lang niet gezien. In november is na een paar herfststormen het blad van de bomen gewaaid, maar we zien nooit een steenuil zitten. Wel horen we ze ‘s nachts soms roepen. In februari 2026 zijn ze geslachtsrijp, dan ga ik weer buiten zitten met de iPad om de baltsroep van het mannetje te laten horen.

opgemaakt door Henk Jukkema & Kim Stabin.

 Allen een goede jaarwisseling en een goed en gezond 2026 toegewenst.

Joure , 30 december 2025

Jan de Jong 

Vogelkundig medewerker Leeuwarder Courant

Nieuwsbrief 101. Vogelnieuws Leeuwarder Courant.

door Jan de Jong

Hierbij het net verschenen Boerenzwaluw Journaal 2025. Deze keer enorm veel informatie over het wel en wee van boerenzwaluwen in Friesland. Voor het onderzoek zijn er in 2025 op veel plaatsen in de provincie door ons weer veel boerenzwaluwen onderzocht en geringd. Het lang verwachte artikel betreffende het geolocator onderzoek is eindelijk klaar en is inmiddels door Jouke Altenburg e.a. gepubliceerd in het wetenschappelijk vakblad Ardea. In dit Boerenzwaluw Journaal 15 van 2025 een overzicht met suggesties en opmerkingen voor aanvullend onderzoek voor de toekomst. 

Het (ring)onderzoek aan boerenzwaluwen in ons land is dalende en baart me zorgen voor de toekomst. Veel oudere ringers doen het wat rustiger aan en of moeten qua leeftijd stoppen. Ook de Friese Ringgroep Menork gaf via Willem Bil in hun jaarverslag 2025 aan; Aanleiding voor Menork om het werk bij de boerenzwaluw (voorlopig) op een (iets) lager pitje te zetten en de vorig jaar gestarte pilot bij de huiszwaluw (letterlijk ook met meer kunstnesten) verder uit te bouwen. Het is erg jammer dat aan zo’n lange tijdreeks bij de boerenzwaluw onderbroken gaat worden, hopelijk vinden ze een opvolger die daar het onderzoek voort kan zetten.

Zelf klim ik niet meer op heel hoge ladders in schuren naar elk nest op mijn leeftijd (75) voor het RAS boerenzwaluw onderzoek.  Op hoge leeftijd nog ladders op en af in vaak gladde ligboxstallen en schuren brengt vaak risico’s mee. Persoonlijk heb ik in Friesland (1992-heden) gelukkig veel adressen waarbij ik de nesten met een klein trapje of zo met de hand kan bereiken. Ik kom jaarlijks op heel veel adressen en heb altijd nog te weinig tijd om al mijn correspondenten waar boerenzwaluwen broeden te bezoeken.  Een luxe die niet overal beschikbaar is kenbaar. Toch broeden op veel plaatsen in garages, berghokken, lage schuren, grupstallen, schapenhokken en vooral paardenmaneges nog veel boerenzwaluwen ook elders in ons land. 

Naast de dalende aandacht onder ringers voor het onderzoek is ook de jaarlijkse kostenpost voor veel (startende) ringers vaak een struikelblok. Naast opleiding en certificering zijn de kosten van materialen (ringen, tangen, meet en weegapparatuur, literatuur, licenties, lidmaatschappen en vooral de reiskosten) een al maar toegenomen kostenpost die vaak voor jonge studenten die net flink geïnvesteerd hebben in hun toekomst en daarnaast vaak ook nog een (bij)baantje hebben een moeilijk te overbruggen hobbel.

Hopelijk vinden we in de toekomst een passende oplossing en voldoende middelen om een langjarig landelijk project toch draaiende te houden met frisse krachten die landelijk en provinciaal steun blijven krijgen. Als een van de onderzoekers van het Boerenzwaluw Project van het Vogeltrekstation Wageningen ben ik enorm bevoorrecht dat ik altijd goed gesteund ben in Friesland d.m.v. sponsoring door een groep particulieren en plaatselijke vogelwacht afdelingen van de BFVW.  Ik ben hun daar dan ook erg erkentelijk en dankbaar voor. 

 

Veel leesplezier met dit alweer 15^e boerenzwaluw Journaal uit Friesland. Onderaan deze Nieuwsbrief vind U de pdf uitvoering die U kunt downloaden waarop het gehele Boerenzwaluw  Journaal 2025 staat.

 

Mede namens mijn vrouw wens ik U allen Prettige Kerstdagen en een goede en rustige jaarwisseling toe met een goede start in 2026.

 

Meldingen en bijzondere waarnemingen voor de volgende Nieuwsbrief 102 kunt U inzenden voor 30 december 2025 naar j.d.jonglc@home.nl  met vermelding van U naam en adresgegevens.

 

Joure 15 december 2025

Jan de Jong

Boerenzwaluw onderzoeker Friesland.

 

NIEUWSBRIEF 100.Vogelnieuws Leeuwarder Courant.

Voorwoord Nieuwsbrief 100.

door Jan de Jong

Al weer 100 Nieuwsbrieven gemaakt als vogelkundig medewerker voor de Leeuwarder Courant voor de correspondenten. Ook nu weer veel nieuws uit de provincie Friesland, al wordt het in de wintermaanden wel wat minder. In deze Nieuwsbrief een persoonlijk stukje onderaan deze Nieuwsbrief toegevoegd wegens het bereiken van al 50 jaren schrijfwerk over de natuur. Een mijlpaal die ik toch maar heb bereikt.

  Meteen ook een mijlpaal in mijn lange freelance loopbaan bij de Leeuwarder Courant. Alles moest na mijn werktijd (goud en zilversmid bij de A.S. Fabriek/Joure) gedaan worden.   Op 4-12-1975 begon ik te schrijven in de Jouster Courant en al vrij snel werd me gevraagd om de nieuwsrubriek in couranten en tijdschriften van Gerrit Bosch (Fûgeltsje Bosch) over te nemen. Een taak die ik met enig zorg en trots op me nam. Tink om e lytse fûgeltsjes zei Bosch nog in de gesprekken die ik met hem voerde. Al was het begin wat moeilijk. Op 10-10-1977 was de eerste publicatie in de Leeuwarder courant een feit. Het ging over notenkrakers, en die waren er op dat moment net meerdere in onze provincie Friesland te zien. Contacten met een van de journalisten liep toen nog via telefooncel (kwartjes en dubbeltjes) en geschreven brieven. Later volgde de typmachine en nog later de eerste emails (via wolmail.nl m.i. nog van Nina Brink als ik het goed heb). Correspondenten werden vaak via de brief of briefkaart antwoord gegeven. Duizenden moet ik hebben geschreven.

Al met al een drukke periode want alles moest na werktijd gedaan worden. Een enkele keer belde de krant me zelfs op het werk op in verband met een spectaculaire waarneming die bij hun binnenkwam. De baas wist ervan en hield ook van vogels.

Naarmate de tijd vorderde moest ik meegaan met de ontwikkelingen. Eerst een telefoon, later nog een mobiele telefoon, email verkeer, etc.).  Voor de correspondenten van nu is contacten leggen via mobiel of email razendsnel. Een waarneming in het veld kan direct gemeld worden aan derden of op sociaal media.

Het is dan ook niet zo verwonderlijk dat communicatie sterk verbeterd is. Fotos met telelens en of opnamen kunnen nu snel gedeeld worden. Wat helaas ook er toe kan leiden dat dit een enorme toename/toeloop geeft van waarnemers (soms 100den) wat de soort soms niet te goede komt qua rust in het veld etc. als waarnemers en/of fotograven zich niet aan de gestelde afstand houden.

Niet meer te vergelijken met hoe het vroeger ging met alleen maar een kijker, als je die had, een notitieboekje en een veldgidsje. Wat dat aangaat toch een enorm stuk verbeterd met vroeger.

Toch kunnen we wat gemeenschap en samenleving m.i. wel wat beter omgaan met de natuur om ons heen.

Velen van ons (ouderen) constateren grote veranderingen in de natuur. Er verdwijnen soorten langzaam uit beeld die er vroeger in grote aantallen waren. Ons milieu en natuur wordt aangetast door allerlei oorzaken. Noem alleen maar klimaatverandering, hoogspanningsleidingen, toename verkeer, stedenbouwkundige ontwikkeling  etc. en daar moeten we de ogen niet voor sluiten.  Samen een oplossing zoeken is nog altijd de beste weg en rekening houden met allerlei belangen (ook de natuur en al zijn bewoners).

 

Veel leesplezier met deze 100^e Nieuwsbrief.

En mocht U willen reageren, of het Nieuws willen delen, graag zelfs.

 

Groeten,

 

Jan de Jong (75)

Vogelkundig medewerker Leeuwarder Courant

NIEUWSBRIEF 100.Vogelnieuws Leeuwarder Courant.

Door Jan de Jong

Binnen gekomen nieuws van 15 november t/m 30 november 2025.

Beflijster 16-11. Te Hoorn op Terschelling 1 gezien (Rick Landsman).

Blauwe kiekendief 16-11. Vandaag zag ik de eerste Blauwe kiekendieven weer van dit najaar, vlakbij Britswerd. Het waren een volwassen mannetje en eentje in vrouwelijk kleed (Pascal Osinga, Scharnegoutum).

Foto © Pascal Osinga.

16-11-2025. De blauwe kiekendief wordt in de wintermaanden steeds vaker gezien.

Boerenzwaluw 19-11. Op 6 november hadden wij hier op de boerderij Rea Skuorre te Warns nog twee boerenzwaluwen. Vandaag 19 november zagen we hier nog één (Haye en Gerda Folkertsma Warns). Bij het Mirnserklif nog 1 gezien (Ruud Meurs).

Foto © Jan Lok.

19-11-2025. Nog steeds worden er in ons land boerenzwaluwen gezien. Vandaag waren er nog twee aan het Zuidlaardermeer te zien, 1 volwassen en een eerste jaars. Op de foto de volwassen boerenzwaluw met duidelijke rui in de grote slagpennen. De buitenste grote slagpen (grijs) is nog niet geruid. Steeds vaker worden er late boerenzwaluwen gezien met slagpenrui. Normaal vindt deze rui plaats in Afrika.

Bosuil 18-11. In Westerschar te Rotsterhaule 1 roepend (Yannick Medenblok).20-11. 1 vrouwtje roepend te Bakkeveen (Koert Scholten).

Goudhaan 16-11. Vandaag enkele in de tuin te Sint Jacobiparochie (Patrick Zijlstra/ melding Jean Pierre Guiran).  20-11. Groepje van 10 bij de Belvedère in Heerenveen (Martine Huisman).

Groene specht 19-11. Te Ferwert 1 gezien (Henk Hiemstra).25-11. Te Ferwert 1 gezien (Jan Steenstra).

Groenling 22-11. Groep van 100 op zonnebloem bij De Bult te Appelscha (Claudia de Boer).  In Balk groep van 34 (Ale Overwijk).  

Grote gele kwikstaart 28-11. Aan de Tjeerd Foekesleane te Damwâld 1 gezien (J.A. Wagenaar).

Grote zaagbek 16-11. Vijf bij Hemrik in het Koningsdiep (Rommert Cazemier).

Grote zilverreiger 15-11. In Polder De bloksloot bij Joure (A7/Tramweg/Oude weg) groepje van 17 aanwezig (Han Derks). 17-11. Onze vaste wintergasten zijn er weer op Dekema State te Jelsum. Volgens mij wel bijna 40. Ze komen aanvliegen als het bijna donker is (Wim Hoogendam).  20-11. Onder Folsgare een groep van 14 en ook 11 bij de Griene Dyk aan het Sneekermeer (Eelco W.F. Brandenburg).

Grijze wouw 15-11. In het Fochteloerveen 1 gezien (Guus van Duin).

Holenduif 23-11. Groep van 350 in Rysberkamperveld bij Zorgvliet (Tom Jager).

Houtsnip 23-11. Om halftien vanmorgen streek een houtsnip neer, vlak bij ons huis in de tuin te Dronrijp. Het sneeuwde licht en het waaide nogal (Henk Jukkema, Dronrijp). 26-11. Te Drachten in Centrum 1 als raamslachtoffer ((Stefje).

Huismus 24-11. Al een aantal weken zit er een witte vogel (leucistisch eksemplaar) bij ons in Sneek in de tuin (Auke van der Sluis, Sneek).

Kievit 15-11. Groep van 900 in de Tachtig Bunder bij Fochteloo (Simon Sprienstra).20-11. Groep van 2500 in de Blaugerzen bij Akmarijp (Wouter M.G. Vansteelant).24-11.  Groep van 1500 in Polder Bokkepollen en De Keegen bij Ferwerd (Keimpe Bleeker).

Foto © Keimpe Bleeker

24-11-2025. De kievit is in de wintermaanden nog in flinke aantallen op de Friese weiden te zien.

Koereiger 27-11. Twee in Polder Ritseburen bij Hieslum (Libbe Zijlstra).

Kruisbek 19-11. In Witmarsum 1 aanwezig (Inge Marjet).  

Pestvogel 15-11. Twee te Nieuwebrug/Haskerdijken (Niels Godijn). Te Franeker 1 overvliegend (Jan Bijlsma).

Putter 15-11. In Jannum 70 gezien (Henk Hiemstra). 20-11. 30 in elzenproppen te Zwagermieden (Wiebe Sjoerd van der Veen).

Roodkopklauwier 15-11. Nog steeds 1 te Zwagermieden schuilend tegen de regen (Bouke Roosma).

Opmerking; Na die tijd niet weer gezien. Mogelijk op weg naar zijn overwintergebied in Centraal Afrika.

Ruigpootbuizerd 16-11. Een bij Britswerd gezien (Pascal Osinga, Scharnegoutum). 20-11. In de Weeshuispolder bij Giekerk 1 aanwezig (Sipke Booi). 23-11. In de Makkumerpolder 1 aanwezig (J.P. Osinga).

Foto © Wim van Zwieten (archief).

29-01-2019. Ruipootbuizerds zijn wintergasten en worden maar weinig in Friesland gezien.

Staartmees 15-11. Tien in de Wyldemerk in Gaasterland (Libbe Zijlstra). 16-11. Tien in de Grootte Sintjohannesgaaster veenpolder (Julian Bak).17-11.  Tien te Loënga (Fedde Welbedacht). 20-11. Groep van 15 te /Surhuisterveen (Wieger Poelstra).22-11. In het Ottema Wiersmareservaat groep van 15 aanwezig (Wiebe Sjoerd van der Veen).

Strandleeuwerik 15-11. Groep van 30 in de Polder van Wierum (Dick Schenk).

Velduil 21-11. Drie gevangen en geringd bij de Potten te Offringawier (Johannes Ruurd Fokkens). 22-11. Vanochtend achter ons huis in Oudega aan de Dwarssingel 7 velduilen, in de ruige stukken land wemelt het van de veldmuizen. (Freerk Jelsma).

Vuurgoudhaan 16-11. Vier in de Wielpolder bij Mirns (Jos Hooijmeijer).

Watersnip 20-11. In de Blaugerzen bij Akmarijp 100 aanwezig (Wouter M.G. Vansteelant).

Wilde zwaan 15-11. Groep van 34 aanwezig bij de Poelhuispolder bij Feinsum (Jan Bijlsma). 16-11. Groep van 16 bij de Compagnonsbosschen te Ravenswoud (Marcel Stienstra e.a.).17-11. Bij de Nieuwe Vaart te Appelscha groep van 13 gezien (Koert Scholten). 22-11. Groep van 40 in Poelhuispolder bij Feinsum (Gertjan van Noord).

Wintertaling 17-11. Groep van 1700 in Compagnonsveld in Fochteloerveen (Koert Scholten).

Witte kwikstaart 15-11. In Workum bij Horsa 1 gezien (Henk de Vries).19-11.  Bij het Ophûs te Surhuizum 1 gezien (Wieger Poelstra). 26-11.  1 te Garijp gezien (Harry Waltje).

Witkopstaartmees 20-11. Vandaag 2 in een groepje van 20 staartmees te Franeker (Jan Bijlsma).24-11. Te Berlikum 1 gezien (Andries Zijlstra). 26-11. Twee bij de Groote Wielen N2000 gebied (Sipke Booi).

Foto © Andries Zijlstra

24-11-2025. Witkopstaartmees valt op door zijn helder witte kop tekening.

IJsvogel 16-11. Vandaag een in het Hemmemapark te Berltsum vissend vanuit het riet bij de vijver (Ita Spoelman).17-11. Een ijsvogel dood gevonden bij mij in Vegelinsoord op het tuinpad, de vogel is kennelijk tegen de ruiten gevlogen (Willem Wijlhuizen). 18-11. Vanochtend zat bij ons in Britsum in de tuin opnieuw een ijsvogel. Een paar weken terug kwam hij voor het eerst langs. Nu zat de vogel opnieuw op het hek in de tuin. Voor ons is dit uniek, we wonen hier nu 31 jaar (Geertje Rodenhuis-Faber, Britsum). Bij de Mokkebank te Laaksum 1 gezien (Dennis Keus). 24-11. Bij het botenhuis in de jachthaven van Joure vloog 1 tegen de ruiten van een boot (Johan Schuurman).

Opmerking; De vogel werd me getoond en het was een jong vrouwtje van dit jaar en woog maar liefst 48 gram en was moddervet. Normaal zijn de gewichten vaak tussen de 35 en 30 gram. Jonge vogels herken je aan de wat bruine voorkant van de poten. Naarmate de leeftijd van de jonge vogels vordert gaat ook langzaam de bruine kleur op de voorkant van de poten weg. Eerst worden de tenen miljoenrood en daarna volgt de voorkant van de poot. Volwassen vrouwtjes hebben meer dan 2/3 van de ondersnavel wat oranje, mannetjes vaak maar tot 1/3. Wel is het zo dat vlak na het uitvliegen van jonge vogels de ondersnavel nog niet helemaal op kleur is en kan er verwarring ontstaan bij het bepalen van het geslacht. Vooral bij vervolglegsels later in het seizoen. 28-11. Aan de Wadkant te Breezanddijk 1 gezien (Vincent Douwes).

Zanglijster 16-11. In Berlikum 1 in de tuin, ook op 15 november (Ita Spoelman).

Zwarte Ibis 21-11. In Polder het Zuiden bij Berlikum 1 aanwezig (Janneke Slot e.a.). 22-11. Een bij het Bildt (Rudy Fopma e.a.).

22-11-2025. De zwarte ibis vertoond dichtbij meer een bruin dan een zwart kleed.

Zwarte roodstaart 24-11. Tegen 12:30 uur plotseling 1 vrouwtje bij ons aan de E.A. Borgerstraat in Joure op de voedertafel (Jan de Jong). 26-11. Een mannetje te Leeuwarden (Donald Wolters).

Zwarte specht 28-11. In de Biskopswijk te Waskemeer 1 roepend (Martin Manson).

Zwartkop 24-11. Te Berlikum 1 vrouw aanwezig (Andries Zijlstra). 28-11. Te Bakkeveen 1 gezien (Koert Scholten).

Tot zover het overzicht tot 30 november 2025.

Alle waarnemers en correspondenten bedankt voor jullie inzet en inzendingen van de laatste weken. Er kwamen ondanks het kouder en natter wordende weertype toch nog flink wat meldingen binnen de laatste week.

Graag email berichten wel blijven voorzien van naam en adres. Soms komt er helaas naamsverwarring voor omdat woonplaats en of adres niet vermeld staat in de email berichten.

Nog steeds krijg ik meldingen binnen van correspondenten dat ze de Nieuwsbrief niet ontvangen hebben.

Met ingang van 1 september 2025 verschijnt de Nieuwsbrief voortaan alleen nog maar op mijn Blog. https://blog.seniorennet.be/frieslandnatuurnieuws/ 

Onderaan de Nieuwsbrieven in mijn Blog staat een pdf die men kan downloaden.

Joure, 30 november 2025

Jan de Jong, E. A. Borgerstraat 66 8501 NG Joure.

Email; j.d.jonglc@home.nl

Vogelkundig medewerker Leeuwarder Courant. (Sinds oktober 1977).

Ringer 403 Ringstation VRS Rohel Tjeukemeer

Vogeltrekstation Wageningen (vanaf 1985).

Tel. 0513-414788 of Mobiel 06-82754279

50 jaar stukjes schrijven over vogels en de natuur in kranten en tijdschriften.

Een persoonlijke terugblik.

Jan de Jong

Periode 30-11-1975 – 30-11-2025

Toen ik de afgelopen week wat aan het nazoeken was in het grote papieren archief kwam in een oud plakboek tegen met artikelen die ik geschreven had en bewaard. Daarin stond een van mijn eerste artikelen in de Jouster Courant van 4 december 1975. Het was een artikel over het voorkomen van ransuilen naar aanleiding van een eerdere publicatie van de redactie Strijd tegen de veldmuizen in de Jouster Courant van 27 november 1975 waar het gebruik van gif korrels was aangeraden in de gemeente Haskerland. Nadien verschenen er regelmatig publicaties in de Jouster Courant. Dat schrijven in de Jouster ging nog door tot diep in de jaren 90 weet ik me te herinneren. Leuk om zoiets nog eens terug te kunnen zien in de tijd van nu.

In de zeventiger jaren was de ransuil nog een algemene broedvogel, nu heden ten dage is het aantal broedparen sterk gedaald.

artikel uit de Jouster ourant van 4 december 1975.

Al vrij snel na de eerste publicaties in de Jouster Courant werd ik benaderd om de functie van Gerrit Bosch (1893-1982) over te nemen voor het plaatsen van artikelen over vogels in het BFVW-maandblad Vanellus (contactorgaan BFVW) en de Leeuwarder Courant. Op 10-10-1977 plaatste ik mijn eerste stukje in de Leeuwarder Courant. Nadien volgden er veel meer publicaties o.a. in het Fries Dagblad, streekkranten, jaarverslagen van diverse BFVW afdelingen, tijdschriften, etc. Alle in dezelfde trant (volgens de methode Bosch) om voorlichting te geven over de vogels en de natuur in onze provincie en het publiceren van onderzoeken. Vaak ook eigen) naar en over vogels. Daarbij werd ook gebruik gemaakt van eigen onderzoek (o.a. hoogspanningsonderzoek/ ringonderzoek aan boerenzwaluwen, oeverzwaluwen etc.)). Tot de dag van vandaag ben ik de tel kwijt over het aantal gepubliceerde stukken, het moeten er vele duizenden zijn geweest. Ik weet nog goed hoe ik begon. 

Als jongentje van 10 a 12 jaar oud las ik altijd de stukjes van Gerrit Bosch in de Leeuwarder Courant en luisterde naar de natuurverhalen van  Dr. Fop I. Brouwer voor de PTT-radio en begon in die periode dat ikzelf bij de jeugdvogelwacht van Sintjohannesga Rotsterhaule was aangesloten me te verdiepen in vogels en natuur. Het moet ergens  net voor mijn 7^e jaar geweest zijn dat ik voor het eerst een vogeltje in mijn hand had. We woonden in een houten hutje in Rohel op het erf bij mijn grootouders. Het was koud en klompen lagen voor de deur (omgekeerd omdat ze anders vol sneeuwden). Toen ik de klompen recht wilde zetten in de ochtend bleek dat er een winterkoning zich erin had verscholen tegen de kou. Mijn eerste “vangst “van een vogel was een feit.  Mijn tweede was een huismus die ik in Vierhuis ving met een omgekeerde wastobbe, twee stokjes en een trektouwtje. Mijn moeder zei dat vogels wel degelijk oren hadden, zelf zag ik het niet en wou dat dan wel met eigen ogen zien. Toen ik de vogel gevangen had werd al snel duidelijk dat de oren (in de vorm van gaatje aan de zijkant van de kop) er wel degelijk waren. De vogel zag er van dichtbij veel mooier en gedetailleerder uit dan op afstand. Vanaf die tijd is het onderzoek nooit gestopt en gaat nu nog steeds door. Inmiddels meer dan 150.000 vogels zelf in de hand gehad (door ringonderzoek) en zelf meer dan 100.000 van een pootring voorzien in een grote variatie aan soorten.

En nog steeds blijf ik me verbazen over de variatie aan kleuren en soorten die er allemaal in de natuur tegen kom en draag ik mijn kennis uit naar anderen. Heb (helaas) de grote neergang van de weidevogels in Friesland en ons land voor mijn ogen aan me voorbij zien gaan. In de vorige eeuw waren er nog volop grutto’s, kieviten, watersnippen en veldleeuweriken, nu zijn ze in ras tempo afgenomen en stevenen we met enorme klimatologische veranderingen af op een periode dat er nog veel meer gaat veranderen in de flora en fauna van ons nog groene provincie. We staan m.i. nog maar aan het begin van deze verandering, er gaat nog veel komen. Vandaar ook dat ik met het maken van Nieuwsbrieven ben gestart op 4 januari 2021 om zoveel mogelijk van deze de tijdsperiode vast te leggen. Over 20 jaar zal de natuur er in veel gebieden anders uitzien, bepaalde leefgemeenschappen (insecten, vlinders, vogels, diergroepen, etc. ). Ook planten en andere levende organismen, etc. zullen zich moeten aanpassen om te blijven overleven. De eeuwige strijd om het bestaan blijft centraal staan.

Door terug te kijken kunnen we veel leren over de processen die hieraan voorafgaan. Of we luisteren met ons hart is nog altijd de vraag welke criteria daarbij de boventoon voeren. Wel is duidelijk dat er altijd een weg moet zijn om de “stem” van de natuur, al die andere levende individuen/organismen/etc., een plekje te geven   waar ze recht op hebben en de bewoners een eenwaardig leven te laten leiden in hun leefgebied(en). Daarbij is de strijd van de mens tegen de veldmuizen (in de Jouster Courant van 1975) me altijd bijgebleven. De mens in al zijn strijden alleen maar denkt aan eigen belang en geen of nauwelijks rekening houdt met de belangen van (in deze) de ransuil en andere muizeneters ontging kennelijk een redactie destijds door de bestrijding aan te pakken met vergif.

De belangenverstrengeling is in de samenleving na de zeventiger jaren alleen maar groter geworden. We zien dit onder anderen de laatste tiental jaren in de al maar toegenomen onenigheid in de politieke partijen door de vele ontstane nieuwe (splinter)partijen. Zoveel politieke partijen, zoveel meningen. Doch wat voegt het toe aan de besluitvorming? Het wordt al maar ingewikkelder om een ieder het naar de zin te maken in onze samenleving die nog altijd enorm afhankelijk is van de natuur in al zijn verscheidenheid.  Daarbij valt het me op dat het “eigen belang” van een partij (of groep) wordt uitgebuit om toch hun ideaal te verwezenlijken. Daarbij wordt helaas nog te weinig rekening gehouden met samenwerking/verbinden/ etc. maar wordt vaak de “harde strijdbijl” getrokken om hun gelijk te behalen.

Om met de woorden van mijn schoonmoeder te spreken wil ik dan ook eindigen “Dit is niet mijn tijd Jan, ik leef in de verboden tijd “. Daarmee bedoelde ze dat het niet haar tijdsperiode was waarin ze de bloei zag in de samenleving maar meer verharding en versplintering constateerde. Na de oorlog 1945) was er bloei in de samenleving (opbouw) doch al voor de jaren 2000 waren er aanwijzingen dat het de verkeerde kant opging , ook met de natuur. Tiden ha tiden zei eens een boer tegen mij en ik snapte meteen wat hij bedoelde.

Opgemaakt 30 november 2025 

Jan de Jong (75)

Vogelkundig medewerker Leeuwarder Courant (sinds 10-10-1977).

 

 

Oeverzwaluw onderzoek Ringgroep Ierdswel in 2025.

door Jan de Jong

Op 3 maart 2025 is in Friesland de Watchapp Groep Ierdswel opgericht. De groep houdt zich bezig met (ring)onderzoek naar de oeverzwaluw en bestaat uit vier ringers; Jeroen Breidenbach, Johannes Ruurd Fokkens, Jan de Jong en Gerard Westerhuis. In de Friese gemeenten De Fryske Marren, Heerenveen en ZW Fryslân wordt onderzoek gedaan in broedkolonies in vaste wanden, broedhuizen en natuurlijke nestwanden.  Centraal daarbij staat meer te weten te komen over de dispersie van volwassen broedvogels en nestjongen van de oeverzwaluw, alsmede hun conditie, trekgedrag, overleving en voedselsituatie.  Daarbij wordt gebruik gemaakt van mistnetten in diverse afmetingen om volwassen oeverzwaluwen (terug) te vangen in kolonies in de betreffende drie gemeenten. In een broedhuis in Sneek (Houkepoort) worden al sinds 2019 elk jaar nestjongen van de oeverzwaluw geringd in wisselend aantal door J.R. Fokkens. Vanaf 2025 wordt in het broedhuis ook eDNA materiaal (poepjes) verzameld voor de DietBank in Groningen om de soorten insecten te bepalen die de jonge vogels nuttigen.   

Onderzoekscijfers

In 2025 is er onderzoek verricht in een 6-tal kolonies. Vooral om te kijken waar de nestjongen uit het broedhuis in Sneek zich hadden gevestigd. Sinds 2018 worden er in het broedhuis in de omgeving van Sneek nestjongen van de oeverzwaluw geringd door Johannes Ruurd Fokkens.

Jaar	2018	2019	2020	2021	2022	2023	2024	2025	Totaal
Nestjong	18	171	158	44	163	263	310	292	1419

 Van 2018 t/m 2025 zijn er in totaal 1419 oeverzwaluw nestjongen geringd.  In 2025 is er getracht om zoveel mogelijk nestjongen uit het broedhuis in de omgeving van Sneek terug te vangen in bestaande kolonies in gemeenten Heerenveen, De Fryske Marren en ZW Fryslân en daarbuiten.   De onderstaande 5 kolonie werden vooral in de ochtenduren 1 a 2 maal bezocht en de gevangen oeverzwaluwen werden geringd /gecontroleerd.

1. Heerenveen bij de SCI vaste wand

2. Joure De Swel vaste wand

3. Joure De Twigen vaste wand

4. Lemmer Wielewei SBB vaste wand

5. Langweer S.J. Rijpkema zandbult

6. Sneek Houkepoort broedhuis

De vangsttotalen uit de verschillende kolonies zijn weergegeven in de tabel 1. Aan het Tjeukemeer /noordoever bij Rohel is door VRS Rohel Tjeukemeer ook speciaal op oeverzwaluwen gevangen met geluid door Gerard Westerhuis en Jan de Jong.

 

2025 Ierdswel	geringd					totaal	Terug				totaal	Eind
Ringplaats	M	V	1kj	na1kj	pullus	geringd	M	V	1kj	na1kj	terug	totaal
Sneek Houkepoort	0	0	0	0	292	292	0	0	0	0	21	313
Heerenveen	53	59	9	3	0	124	12	15	0	0	27	151
Joure De Swel	8	18	1	0	0	27	7	5	0	0	12	39
Joure De Twigen	86	67	93	0	0	246	14	11	0	0	25	371
Langweer	19	20	40	2	0	81	9	10	1	0	20	101
Lemmer	38	50	33	1	0	122	2	8	0	0	10	132
totalen	204	214	176	6	292	892	44	49	1	0	115	1107
	M	V	1kj	na1kj	pullus	geringd	M	V	1kj	na1kj	terug	totaal

Stand t/m 16-10-2025.

Tabel 1. Vangtotalen in 2025 in 6 kolonies in de gemeenten Heerenveen, De Fryske Marren en ZWF.

In totaal zijn er 22 oeverzwaluwen in 2025 teruggevangen die eerder in de jaren 2018 – 2025 in het broedhuis in de omgeving van Sneek als nestjong zijn geringd en weergegeven in tabel 2.

 

	geringd			terug gevangen			afstand	tijd
ringnummer	ring datum	Gesl./leeft	plaats	datum in 2025	Gesl./leeft	plaats	in km	in dagen
BH…98720	7-6-2019	O nestjong	Sneek	18-7-2025	V na1kj	Joure De Twigen	8,56	2233
BR…14549	17-6-2022	O nestjong	Sneek	5-7-2025	V na1kj	Lemmer	18,37	1114
BR…14571	17-6-2022	O nestjong	Sneek	21-6-2025	V na1kj	Joure De Twigen	8,59	1100
BR…14602	16-7-2022	O nestjong	Sneek	21-6-2025	V na1kj	Joure De Twigen	8,59	1071
BR…59514	16-7-2023	O nestjong	Sneek	21-6-2025	V na1kj	Joure De Twigen	8,56	706
BR…59517	16-7-2023	O nestjong	Sneek	21-6-2025	V na1kj	Joure De Twigen	8,56	706
BU…65923	9-8-2025	O nestjong	Sneek	27-8-2025	O 1kj	Rohel Tjeukemeer	15,62	18
BX…29941	29-5-2024	O nestjong	Sneek	6-8-2025	M na1kj	Langweer	6,34	434
BX…29978	3-6-2024	O nestjong	Sneek	21-6-2025	M na1kj	Joure De Twigen	8,56	383
BX…37506	20-7-2024	O nestjong	Sneek	21-6-2025	M na1kj	Joure De Twigen	8,56	336
BX…37509	20-7-2024	O nestjong	Sneek	31-5-2025	M na1kj	Heerenveen	16,98	315
BX…37515	20-7-2024	O nestjong	Sneek	21-6-2025	V na1kj	Joure De Twigen	8,56	336
BX…37519	20-7-2024	O nestjong	Sneek	14-5-2025	V na1kj	Hempens	19,34	298
BX…37558	20-7-2024	O nestjong	Sneek	21-6-2025	V na1kj	Joure De Twigen	8,56	336
BX…37572	20-7-2024	O nestjong	Sneek	30-6-2025	V na1kj	Heerenveen	16,98	345
BX…37574	20-7-2024	O nestjong	Sneek	21-6-2025	M na1kj	Joure De Twigen	8,56	336
BX…37594	28-7-2024	O nestjong	Sneek	6-8-2025	M na1kj	Langweer	6,34	374
BX…37594	28-7-2024	O nestjong	Sneek	21-6-2025	M na1kj	Joure De Twigen	8,56	328
BX…37598	28-7-2024	O nestjong	Sneek	21-6-2025	M na1kj	Joure De Twigen	8,56	328
BX…37600	28-7-2024	O nestjong	Sneek	21-6-2025	V na1kj	Joure De Twigen	8,56	328
BX…37603	28-7-2024	O nestjong	Sneek	5-7-2025	V na1kj	Lemmer	18,37	342
BX…37631	18-8-2024	O nestjong	Sneek	5-7-2025	V na1kj	Lemmer	18,37	321
BX…71751	30-5-2025	O nestjong	Sneek	4-7-2025	O 1kj	Langweer	6,34	35

Ring BX…37594 is in 2 kolonies  terug gevangen in 2025. Terugvangst in dezelfde kolonie slechts 1 x gemeld.

Terugvangst te Rohel Tjeukemeer is geen kolonie .

Tabel 2. In 2025 terug gevangen oeverzwaluwen afkomstig uit het broedhuis Sneek uit periode 2018-heden.

 

Resultaten en discussie

Onderzoek aan nestjongen en volwassen oeverzwaluwen in de wereld is al oud. Zo vond ik in mijn archief publicaties van Dayton Stoner (1936) Studies on the Bank Swallow, Riparia riparia riparia (Linnaeus)in the Oneida Lake region (Roosveld Wild Life Annals Volume 4, number 2 p. 122-233).  Het onderzoek speelde zich af in de omgeving van New York bij visvijvers waar o.a. in 1931 een 1100 oeverwaluwen werden geringd. Oude vogels werden toen met schepnetten gevangen voor de nestgangen en de jonge oeverzwaluwen werden (vlak voor ze konden uitvliegen) uit de holen gehaald met de hand (nestgang iets groter maken) en geringd teruggezet. Een studie die toen nog kon en heden te dagen ondenkbaar is. Daar hebben we in Nederland nu de mobiele broedhuizen voor waar we de jongen in het nest gemakkelijk kunnen terugzetten.

 Voor Friesland zijn er tot nog toe maar weinig mobiele broedhuizen van oeverzwaluwen bekend waar nestjongen van de oeverzwaluw geringd kunnen worden. In 2018 begon Johannes Ruurd Fokkens een mobiele broedwand bij Sneek. Deze werd een succes en al snel konden er nestjongen geringd worden.  Dit opent een hele nieuwe studie naar nestjongen van oeverzwaluwen. In 2025 is dan ook meer intensief in enkele kolonies gekeken waar de geringde jonge oeverzwaluwen uit Sneek in de jaren erna zich vestigden. Tot onze grootte verrassing werden er 22 die geringd waren als nestjong in de periode 2018-2025 (tabel 2) terug gevangen in 2025 (1 x 2019, 3 x 2022, 2 x 2023, 14 x 2024, 2 x 2025). 

Oudste oeverzwaluw was een nestjong (BH…98720) die op 7 juni 2019 uit een nest van 5 pulli van plm. 14 dagen oud geringd werd in Sneek en op 18 juli 2025 al volwassen vrouwtje voor het laatst teruggevangen werd in de kolonie De Twigen bij Joure (6 jaar en 14 dagen oud). Van deze vogel weten we inmiddels dat ie op 28-mei 2020, 16 juni 2022 en 29 juni 2024 als broedvogel in Joure in de kolonie De Swel werd terug gevangen. Op 21 juni 2025 vingen we hem voor het eerst in de broedwand De Twigen te Joure en op 18 juli 2025 werd ze daar nogmaals waarschijnlijk op een vervolglegsel broedend aangetroffen. 

 Van de nestjongen die in Sneek geringd zijn in de periode 2018-2025 zijn in 2025 in De Twigen bij Joure zelfs 13 terug gevangen, Lemmer (3), Langweer (2), Heerenveen (2), Hempens (1) en Rohel Tjeukemeer 1.

Een van de geringde nestjongen uit 2024 werd in 2025 zelfs in 2 kolonies teruggevangen, op 21 juni in kolonie De Twigen te Joure en op 6 augustus in een zandwand te Langweer.  Vlak na het uitvliegen verkennen jonge oeverzwaluwen vaak de omgeving en slapen soms in nestgangen in andere kolonies. Ook oude vogels willen nog wel eens wisselen (eind juli/augustus) van kolonie tijdens (vervolg)legsels binnen een jaar en slapen dan ook in andere kolonies in nestgangen.

 Het loont dus zeker om in de omgeving van broedhuizen voor oeverzwaluwen de kolonies in vaste wanden en zanddepots en zandbulten te controleren om meer inzicht te krijgen in de vestiging van de nestjongen.

Daarbij is het belangrijk te weten waar jaarlijks oeverzwaluwen broeden. Eigenlijk zou dit op meer plekken in ons land gedaan kunnen worden. Zo weten we dat er in Lettelbert (provincie Groningen) ook al vele jaren een mobiele broedwand is waar door Rene Oosterhuis nestjongen worden geringd. Ook wij vingen in 2025 er drie van Rene Oosterhuis terug die in Lettelbert geringd waren als nestjong. Een oeverzwaluw nestjong geringd op 5 juli 2025 te Lettelbert werd op 30 augustus 2025 terug gevangen als eerste jaars in een mistnet aan het Tjeukemeer bij Rohel (Gerard Westerhuis/VRS Rohel Tjeukemeer). Twee volwassen oeverzwaluwen (1 x man/1 x vrouw) werden op 5 juli 2025 in de kolonie in Lemmer terug gevangen en bleken resp. op 12 juli 2023 en 9 juni 2024 geringd te zijn in Lettelbert.

Foto © Johannes Ruurd Fokkens

01-06-2025. Een legsel nestjongen van de oeverzwaluw uit het broedhuis in Sneek Houkepoort.

  

Bijlagen Verslagen uit 5 kolonies

 De Bijlagen staan onderaan in de PDF. 

Opgemaakt 21 novemberr 2025.

 

Jan de Jong (75)

E.A. Borgerstraat 66

8501 NG Joure.

Tel. 06-82754279

RAS Oeverzwaluw project

Lid van de ringgroep Ierdswel