Archief

NIEUWSBRIEF 98.Vogelnieuws Leeuwarder Courant.

 

Door Jan de Jong

Binnen gekomen nieuws van 1 november t/m 15 november 2025.

Baardman 08-11. Groep van 30 bij Ezumakeeg in het Lauwersmeer (Raymond Damen).

Beflijster 03-11. Vandaag in onze achtertuin in centrum van Sneek 1 beflijster gezien. Deze hebben we hier nog nooit eerder gezien (Gert Tjalsma). 09-11. Bij het station van Stavoren 1 gezien (Marcel Stienstra).

Bladkoning 06-11. Drie geringd op Schiermonnikoog (VRS Schiermonnikoog).07-11. In de Venebuurt te Terwispel 1 gevangen en geringd (VRS Menork/W/Bil e.a.). 13-11. Te Koudum 1 roepend (Jos Hooijmeijer).

Boerenzwaluw 02-11. Op de Vliehors op Vlieland 1 gezien (Merel Zweemer en Jeroen Breidenbach). 06-11. Bij het Leeuwarderbos 1 gezien (Jeroen Breidenbach).

Bruine boszanger 01-11. Op Schiermonnikoog een gevangen en geringd (VRS Schiermonnikoog).02-11. Op de Vliehors op Vlieland 1 gezien (Rommert Cazemier e.a.). 06-11. Bij de Holle Poarte te Makkum 1 gezien (Sietse Bernardus e.a.).  07-11. In de Venebuurt bij Terwispel 1 gevangen en geringd (VRS Menork). Bij de Holle Poarte te Makkum 1 waargenomen (Remco van Hijum e.a.).

Foto © Daniël Oosterhof.

De bruine boszanger wordt steeds vaker in ons land gezien. Bruine Boszangers broeden in het oosten van Siberië, westelijk tot aan de Ob. De soort overwintert in het oosten van India en het zuidoosten van Azië. In West-Europa is bruine boszanger een zeldzame maar regelmatige herfstgast.

 

Frater 09-11. Op het strand aan de Noordzeekant ter hoogte van Ballum op Amelland 390 aanwezig (Floris van der Togt).

Gekraagde roodstaart 12-11. Deze week een stel gekraagde roodstaarten aan de rand van het bos te Sint Nicolaasga (Sietse Engbrenghof).

Groene specht 08-11. In de Potmarge te Leeuwarden 1 geringd (Jeroen Breidenbach e.a.). 12-11. Zag deze week een groene specht langskomen Dit was aan de rand van het bos in Sint Nicolaasga (Sietse Engbrenghof).

Grote gele kwikstaart 10-11. Te Buitenpost 1 gezien (Andre Bakker). In Menaldum 1 in de tuin (Griet Jager).  11-11. Te Grou 1 aanwezig (Jos Welbedacht). 12-11. In de Polder Sneeker Oudvaart te Sneek 1 gezien (Dick Pruiksma). In Joure 1 gezien (Abe Bakker). 

 

Foto © Andre Bakker

10-11-2025. Grote Gele Kwikstaarten broeden in West, Midden en Zuid Europa. Nederlandse vogels trekken deels weg, maar een klein deel overwintert en wellicht arriveren er nog noordelijker vogels die de winter hier doorbrengen.

 

Grote lijster 01-11. Ik zag vandaag een Grote lijster overvliegen bij mij over de achtertuin in Scharnegoutum. Die had ik in deze omgeving nog niet eerder gezien (Pascal Osinga). 04-11. Op de Delleboersterheide 1 aanwezig (Hendrik Vonk).05-11. Te Oudega Sm. 1 aanwezig (Rommert Cazemier). 06-11. Te Kortwald te Surhuisterveen 1 gevangen en geringd (Derick Hiemstra).

Grote pieper 05-11. Hoorde vanochtend een bijzondere vogel bij mijn broer Herman in Luinjeberd op het erf (Jouke de Glee, Luinjeberd).

Grijse wouw 08-11. In Polder Oldelamer 1 gezien (Stefan de Vries).

Huiszwaluw 02-11. Bij Stortemelk op Vlieland 1 huiszwaluw (Ernst Jansen).

Humes Bladkoning 06-11. Aan de IJsselmeerkust bij Breezanddijk 1 aanwezig (Rolf Halff).

Foto © Rolf Halff

06-11-2025.De Humes bladkoning is een Centraal-Aziatische broedvogel van oostelijk Kazachstan (Tien Shan-gebergte) tot westelijk Mongolië.

 

Kievit 12-11. Groep van 3000 in het Lauwersmeer bij Ezumakeeg (Klaas Pietersma).  

Koperwiek 01-11. In polder Nes op Ameland groep van 500(Rens Keijsers). 03-11. Te Lekkum 100 gezien (Lieve Veldstra). 04-11. Gisteren 2 en vandaag 3 vensterslachtoffers in Broek Noord bij Joure (Karin Nauta). 05-11. Groep van 120 te Oldeholtpade (J.de Groot).

Kramsvogel 02-11. Op 2&3 november was er een hele groep kramsvogels hier in IJlst. Ze zaten even bij ons in de boom en bij de buren in de appelboom voor ze weer door vlogen (Harmen en Tjitske de Boer).

03-11. Grote groep kramsvogels bij ons in Tjerkwert in de tuin (Betty Jellema). Al 3 dagen honderden kramsvogels op bessenstruiken in Burgum (Gulmans). 04-11. Wel 1000 kramsvogels bij het voetbalveld in Holwert in de bessenbomen (Sara Hofman). Al jaren achterelkaar kunnen wij genieten van de tussenstop van de kramsvogel en koperwiek hier in Witmarsum. Elk jaar doen ze hun tegoed aan de besjes van onze meidoorn. Dit jaar in hele grote aantallen. Helaas vloog er zich ook een dood bij ons tegen de ramen, samen met een koperwiek (Titia Banga). Vanmiddag enkele honderden kramsvogels in het Franeker bos (Klaas Plat, Franeker). Wat me momenteel opvalt hier in Wommels zijn de grote groepen kramsvogels met daar tussen enkele koperwieken en zwarte lijsters. Ze genieten massaal van de meidoornbessen (Roel Schraa). 06-11. Tijdens trektelling 1937 geteld bij Leeuwarderbos. Op 31 oktober zelfs 2766 geteld. (Jeroen Breidenbach).

Kruisbek 01-11. Op de Delleboersterheide 10 aanwezig (Siep Luinenburg). Bij Klaas Douwes op Vlieland 9 aanwezig (Peter de Rouw). 07-11. Groep van 12 bij Koningsdiep te Hemrik (Rommert Cazemier). 09-11. Twee te Kippenburg /Gaasterland (Libbe Zijlstra).

Noordse pijlstormvogel 29-10. Op de Afsluitdijk bij Zurich 1 niet vers dood gevonden (Robert ten Harmsen, Sneek).

Pallas’ Boszanger 01-11. Te Kortwald Surhuisterveen 1 waargenomen in tuin (Derick Hiemstra).  Op Vlieland in de 3^e Kroonspolder 1 ringvangst (Frank Majoor, Jeroen Breidenbach e.a.).04-11. In het Rijsterbos 1 aanwezig (Sietse Bernardus).

Foto © Jan van Holten

De Pallas ’Boszanger broedt in het zuidoosten van Siberië en in Mongolië, vooral in berggebieden. De soort overwintert voornamelijk in het zuidoosten van Azië. Pallas Boszangers zijn in Europa zeldzame, maar regelmatige herfstgasten.

 

Pestvogel 02-11. Op Vlieland 1 in Bokkedal gezien (Carl Zuhorn).04-11. Te Beetsterzwaag 1 aanwezig (Willem Bosma). In Drachten op de Drait 1 gezien (Sjouke Scholten). 08-11. Op Terschelling 1 gezien (Mirella Zeeders e.a.). 09-11. Te Lies op Terschelling 1 gezien (Harm Meek). 15-11. Op Vlieland 1 gezien (Carl Zuhorn).  

Foto © Ilona van Bakkum

De pestvogel bewoont dichte taiga in Noord-Rusland en bosrijke gebieden van Scandinavië. Als in de gebieden in de winter te weinig bessen te vinden zijn, komt de pestvogel naar Nederland (Vogelbescherming).

 

 

Ransuil 03-11. Een opvliegend uit treurwilg te Berlicum (Ita Spoelman).

Ringmus 01-11. Groepje van 38 in het Buitengebied bij Bolsward (Abe Bakker).

Roodborsttapuit 04-11. In het Westerschar bij Rotsterhaule aan de Hielke Bangmaweg 4 aanwezig (J. van Oosten).  

Roodkopklauwier 09-11. De roodkopklauwier is nog steeds ter plaatse in de Zwagermieden Op de kop begint meer en meer rood door te breken. Vanochtend had hij een Franse Veldwesp gevangen (Jan Andries Wagenaar).

Roodmus 13-11.  Te Wolvega een eerste jaars (Henk Rankenberg).

Foto © Henk Rankenberg

13-11-2025. November waarnemingen van de roodmus in ons land zijn zeldzaam. Nederlandse broedvogels trekken vanaf eind juli weg in zuidoostelijke richting en  overwintert in India en Zuidoost Azië.

 

Ruigpootbuizerd 02-11. 3 ruigpootbuizerd langs de snelweg tussen Spannum en Bolsward (Ita Spoelman). 03-11. Een ruigpootbuizerd aan de Koude weg te Wier (Ita Spoelman) 05-11. Bij het Swin te Elahuizen 1 gezien (Ita Spoelman). In de Ferwerder Buitendijkspolder 1 gezien (Taeke Roosjen).

Siberische tjiftjaf 01-11. Twee gevangen en geringd op Schiermonnikoog. Ook aldaar op 05-11 1 geringd en 06-11 1 geringd (VRS Schiermonnikoog). Op Vlieland 1 gevangen en geringd (VRS Vlieland/Frank Majoor e.a.). 06-11. Te Sumarreheide 1 gevangen en geringd (Bareld Storm). Op Vlieland in 3^e Kroonspolder 3 gevangen en geringd (VRS Vlieland/Frank Majoor e.a.).  07-11. In de Venebuurt te Terwispel 1 gevangen en geringd (VRS Menork/W. Bil e.a.). 09-11.  Bij de Sondelerleijen 4 gezien, waarvan er 1 geringd (Marcel Stienstra).   

Sperwer 06-11. Sperwer pakt een koolmees in de tuin te IJlst (Harmen en Tjitske de Boer).

Sperwergrasmus 01-11. Bij Duinkersoord op Vlieland 1 waargenomen (Jeroen Breidenbach).

Staartmees 07-11. Aan de Boerenstreek te Lippenhuizen groepje van 40 (Rommert Cazemier).11-11. Groep van 15 bij de Burgumer Mar (Wiebe Sjoerd van der Veen).

Taigaboomkruiper 01-11. Op Vlieland 1 gezien bij de Lange Paal (Diederik Kok).06-11. In Nijlân te Leeuwarden 1 waargenomen (Andries Zijlstra).

Foto © Diederik Kok

01-11-2025. De taigaboomkruiper broedt in Scandinavië en Oost Europa en is een zeldzame gast in het najaar. De kortsnavelboomkruiper (Certhia  familaris macrodactila ) is een ondersoort in ons land en wordt met name in het zuid oosten van ons land (2 a 300 paar)als broedvogel aangetroffen.  

 

Vale gierzwaluw 01-11. Op Ameland bij de Ballumerduinen 1 waargenomen (Hugo Wieleman).

Velduil 04-11. Op de Duurswoudsterheide 1 aanwezig (Jens de Wit).  05-11. Te Beetgum een gezien (Sander Bloemink). 10-11.  Te Woudsend 1 (Tweety). 13-11. Bij De Potten te Offingawier 1 geringd, 2 ontsnapten uit net (Johannes Ruurd Fokkens). 15-11. 3 op het Noorderleech (Dick Schenk). In Sloten 1 gezien bij de Lytse Jerden (Johan Deinum).

Vuurgoudhaan 05-11. 16 gevangen en geringd op Schiermonnikoog (VRS Schiermonnikoog). 06-11. Te Oudemirdum een 20 aanwezig (Jan Haanstra). In Heeg in Heempark 1 waargenomen (Edzard Osinga).  Op Schiermonnikoog in Groene Glop 14 gevangen en geringd (VRS Schiermonnikoog).07-11. Aan het Tjeukemeer bij Rohel 4 gevangen en geringd (VRS Rohel Tjeukemeer).

Wilde zwaan 12-11. Groep van 31 in de Poelhuizerpolder bij Hijum (Henk Hiemstra).

Winterkoning 07-11. Aan het Tjeukemeer bij Rohel 23 geringd en 1 terugvangst met een Lithuania ring (VRS Rohel Tjeukemeer).  

Witkopstaartmees 06-11. Twee bij de Groote Wielen bij Leeuwarden gezien in een groep van 15 gewone staartmees (Sipke Booi).

Foto © Sipke Booi.

06-11-2025. De witkopstaartmees wordt steeds vaker in ons land aangetroffen. Het is lastig om de witkopstaartmees (ondersoort Aegithalos caudatus caudatus) te onderscheiden van de witkoppige staartmees. Bij de witkopstaartmees is de kopkleur geheel spierwit en steekt deze scherp af tegen de donkere nekband.

 

IJsvogel 04-11. De afgelopen week 7 keer een ijsvogel hier gezien in Terkaple. Soms 1, soms 2 bij elkaar. In ieder geval 4 verschillende vogels (Jurjen van der Meer).

Zwarte mees 08-11. Vandaag een drietal zwarte mezen bij de overburen in Damwâld in een spar (Jan Andries Wagenaar). Vandaag in het Rijsterbos een clubje zwarte mezen (Wouter Schothorst, Joure).

Zwarte roodstaart 03-11. Te Menaldum 1 gezien (Ingrid Russchen). 04-11. In Ferwert 1 mannetje gezien (Henk Hiemstra). 07-11. Te Zwarte Haan 1 aanwezig (Bouke Roosma). 06-11. Op 5 en 6 november zat er nog een zingend in de binnentuin tussen de Schoolstraat en Arendsstraat in Leeuwarden. Ook nog een witte kwikstaart (6-11) aldaar (Rindert Algra).

Zwartkop 01-11. Vandaag zat hier in Wommels een zwartkop in de tuin. Die zien we hier eigenlijk nooit, ook een doortrekker (Roel Schraa, Wommels). 09-11. Vandaag in de tuin van mijn moeder in Heerenveen een mannetje Zwartkop (Jan Cornelis de Jong, Almere).

 

Tot zover eerst het overzicht tot 16 november 2025.

Door een flinke toename van het aantal meldingen in de eerste helft van november 2025 alvast hier een overzicht tot 15 november.  Alle waarnemers en correspondenten bedankt voor jullie inzet en inzendingen.

 

Graag email berichten wel blijven voorzien van naam en adres.  Soms komt er helaas naamsverwarring voor omdat woonplaats en of adres niet vermeld staat in de email berichten.

 

Nog steeds krijg ik meldingen binnen dat ze de Nieuwsbrief niet ontvangen hebben.

Met ingang van 1 september 2025 verschijnt de Nieuwsbrief voortaan alleen nog maar op mijn Blog. https://blog.seniorennet.be/frieslandnatuurnieuws/

 

Onderaan de Nieuwsbrieven in mijn Blog staat een pdf die men kan downloaden.

 

Joure, 16 november 2025

Jan de Jong, E. A. Borgerstraat 66 8501 NG Joure.

Email; j.d.jonglc@home.nl 

Vogelkundig medewerker Leeuwarder Courant. (Sinds oktober 1977).

Ringer 403 Ringstation VRS Rohel Tjeukemeer

Vogeltrekstation Wageningen (vanaf 1985).

Tel. 0513-414788 of Mobiel 06-82754279

 

 

 

Voorwoord Nieuwsbrief 97.

In de periode 20 tot en met 31 oktober kwamen er nog veel meldingen en fotos bij me binnen van bijzondere en leuke waarnemingen. Vooral meldingen van onder anderen binnenkomende koperwieken, kramsvogels, kepen en veel pimpelmezen en koolmezen. De kramsvogels waren tegen het einde van oktobermaand weer massaal te zien, ook steeds meer in binnenland van Friesland. In het binnenland komen ze vooral af op vruchtbomen in tuinen en parken en kunnen samen met veel koperwieken deze in enkele dagen leeg snoepen.  Ook de eerste pestvogels lieten zich zien, voornamelijk nog langs de kust. We zijn eigenlijk wel benieuwd of er dit jaar ook meer pestvogels gezien zullen worden in ons land. Niet altijd leidt een waarneming van de eersten in okt/november op een invasie.

Het aantal bijzondere vogelsoorten die in de oktobermaand worden gezien loopt elk jaar maar op. Door de enorme belangstelling en toename van vogelaars met steeds betere uitrustig zoals fotocamera’s, mobiele telefoon, telelenzen, telescoopkijkers en geluidsapperatuur.  Naast de uitrustig is ook de ontwikkeling van sociaal mediakanalen enorm toegenomen en is een bijzondere melding in een mum van tijd bekent bij velen.

 Toch moeten we ons beseffen dat veel van die bijzondere vogels alleen maar gast in ons land zijn. Ze trekken vaak snel door om zuidelijker te kunnen overwinteren en komen soms van heel ver.  Blijven de zeldzaamheden toch lokaal toch overwinteren tijdens zwakke winters dan willen vele waarnemers de soort graag zelf ook zien en trekken er op uit. Als ik zo terugkijk in mijn omgeving is de vogelwereld in ons land  sterk aan het veranderen als we naar de laatste 50 jaar kijken. Er worden veel nieuwe soorten ontdekt, mede door de toename van waarnemingsactiviteiten en snelle publicaties. Toch verdwijnen er helaas ook veel  soorten of nemen sterk in aantal af, met name onze eigen broedvogels.

 Een van de belangrijkste oorzaken van de achteruitgang van de vogelwereld/voedselaanbod is mijns inziens de al maar toegenomen klimatologische verandering van ons leefmilieu. Warme zomers en zwakke winters gaan gepaard met meer veranderende voedselsituaties van vogelsoorten. Zo kan de grutto in de broedperiode tijdens warme en droge perioden (verdroging) moeilijk bij het voedsel. Hun voedsel in de vorm van wormen en insecten wordt dan steeds moeilijker te bereiken. De insectenflora, alsmede planten, veranderen sterk bij geringe veranderingen van het klimaat. Dit veroorzaakt een kettingreactie die zich de laatste jaren steeds duidelijker aan het voltrekken is. Ook is de almaar toegenomen “landhonger” bij Rijks, provinciale en gemeentelijke instellingen flink toegenomen en is de verstedelijking vooral in het zuidwesten van ons land goed te merken. Friesland is nog altijd een “groene” provincie doch ook hier al kunnen we deze sterke toename van “landhonger” merken.

Het is dan ook zaak om de klimatologische veranderingen (veroorzaakt door menselijk handelen) te stoppen en indien mogelijk om te buigen naar een gezonder milieu/klimaat en daarbij de veranderingen goed te documenteren en te volgen. Daarbij is een inzet van een ieder gewenst.

Veel leesplezier met deze 97^e Nieuwsbrief.

Jan de Jong (75)

Vogelkundig medewerker Leeuwarder Courant.  

NIEUWSBRIEF 97.Vogelnieuws Leeuwarder Courant.

 

Door Jan de Jong

Binnen gekomen nieuws van 20 oktober t/m 31 oktober 2025.

Vogel en natuurnieuws.

Bladkoning 20-10. Te Oosterend op Terschelling 1 aanwezig (Jan Bos). Op Vlieland 1 aanwezig (Marcel Stienstra e.a.). In de Kobbeduinen op Schiermonnikoog 1 gezien (Joep Duijvenstein). Bij de Nieuwlandsreid op Ameland 1 aanwezig (Justin Jansen).22-10.  Bij It Soal te Workum 1 aanwezig (Sietse Bernardus/Henk de Vries e.a.). Te Wirdum 1 gezien (Albert de Boer).23-10. In Haulerwijk 1 aanwezig (Bouke Hiemstra).

Foto © Dick Pruiksma

17-10-2025. Aan het Sneekermeer bij de jachthaven kon Dick Pruiksma ook een bladkoning mooi in beeld brengen. Binnenland waarnemingen van bladkoningen zijn schaars. De soort wordt het meest aan de kuststrook opgemerkt vaak samen met tjiftjaf en goudhaan.

Boerenzwaluw 21-10. Nog een langs de noordoever van Tjeukemeer bij Marswâl te Rohel (Sietse Bernardus). Op Schiermonnikoog bij Noorderduinen nog 1 aanwezig (Joris Bos e.a.). 23-10.  Te Koehool 1 gezien (Marnix Oudega). Twee in polder Het Zwarte Paard bij Jutrijp (Jelmer Luyckx).  Op Terschelling bij De Gravere 1 gezien (Theo Briggeman).

Grote canadese gans 22-10. Groep van 700 aan de zuidkant van Tjeukemeer bij Oosterzee (Bauke Sienema).

Grote gele kwikstaart 27-10. Drie te Bolsward gezien (Abe Bakker).

Grijze wouw 22-10. Bij het Koningdiep te Hemrik 1 gezien (Willem Bosma).

Holenduif 22-10. Groep van 60 te Westerbakkeveen (Koert Scholten).24-10. Bij Willemstad te Appelscha groep van 60 gezien (Jan Kalsbeek).  

Houtsnip 31-10. Een houtsnip opvliegend in de tuin te Workum (Tjerk Kunst). In Joure aan de Mounekamp 1 tegen glazen gebouw zich doodgevlogen (Jan de Jong).

Keep 20-10. In Fogelsanghstate te Veenklooster 250 aanwezig (Kees Bode). 27-10. In Fogelsanghstate te Veenklooster 500 aanwezig (Kees Bode). 31-10. Aan het Fermanjepaad te Damwâld vanmorgen een groep van 20 kepen. Foeragerend op de zonnebloemen (Jan Andries Wagenaar).

Foto © Jan Andries Wagenaar

31-10-2025. De keep komt in de herfst massaal op de zaden van de zonnebloem af.

 

Kleine alk 26-10.  Bij Kornwerderzand 1 gezien (Dick Pruiksma).

Kleine karekiet 21-10. Bij de Marswâl aan het Tjeukemeer bij Rohel 1 gezien (Sietse Bernardus).

Koperwiek 28-10. Vandaag hadden we in Feinsum 6 in onze tuin. Vorige week vloog een zich dood tegen ons raam (Hielke de Groot). 29-10. Zeker 300 bij De Bolten in Tjerkgaast (Dennis Keus). Vandaag meer dan 100 koperwieken, kramsvogels en zanglijsters, minstens 2 uur lang telkens opvliegend en rondvliegend in de buurt, wormen uit het gazon trekkend, eerdere jaren waren dat niet zoveel (Henk Jukkema, Dronryp).

Kramsvogel 23-10. Groep van 80 in Kortehemsterveld bij Drachten (Willem Bosma). 25-10.  Groep van 250 in Kooiduinen op Ameland (Clarie Tanis).26-10 Vanmorgen kramsvogels in de ponyweide in Pietersbierum. Ze zaten in de meidoorn, voor de bessen natuurlijk (Klaske Smidts). 27-10. In de Seeryperpolder op Terschelling zeker 1000 aanwezig (Ward Stulens). Bij Ryptsjerk op maisstoppels 500 gezien (Wiebe Sjoerd van der Veen). Bij ons achter bij de ijsbaan in Menaldum zitten zo’n 40 kramsvogels ze vliegen telkens van de ene boom naar de andere boom en zitten soms even op het gras.  Er zaten ook enkele koperwieken bij met oranje op de zijkant (Oane Baarda). 28-10. In polder te Pingjum 385 aanwezig (Eelco W.F. Brandenburg).

29-10. Bij Westeinde te Leeuwarden 500 overvliegend (Hiele Lootsma). In De Bolten te Tjerkgaast 250 aanwezig (Dennis Keus). Op Schiermonnikoog in de Hertenbosvallei groep van 800 (Andre-Willem Faber).

31-10. Vandaag meerdere groepen kramsvogels en groepjes trokken door onze tuin in Exmorra, aangelokt door soortgenoten die zich bijna een uur lang volvraten aan de appels van de buren. Tijdens het fotograferen kwamen de Cetti's, zanger en de Waterral ook nog voorbij. In de appelboom kwam ik op kramsvogel, zanglijster, merel, zwartkop en goudhaan (Lolke Vellinga).

 

Foto © Lolke Vellinga

31-10-2025.Kramsvogels zijn verzot op appels die nog in fruitbomen hangen bij particulieren.

 

Kruisbek 20-10. Op Alpherveld te Beetsterzwaag 7 aanwezig (Willem Bosma). 21-10. Op de Duurswoudsterheide groepje van 16 (Jens de Wit).

Mandarijneend 29-10. Acht te Dokkum (Erik Lei).

Oeverpieper 20-10. Bij De Hon op Ameland 20 gezien (Justin Jansen).

Pestvogel 24-10. Op Terschelling 1 bij Midsland (Jurriën van Deijk e.a.).28-10.  Vijf pestvogels te Midsland op Terschelling (Trinus Hek).29-10. Te Hogebeintum 1 (Remco Hiemstra).

 

Foto © Jurriën van Deijk

24-10-2025. De eerste pestvogel is al aan de kust gezien op Terschelling. Zouden we deze winter meer te zien krijgen in Friesland? Zo ja, graag aantallen en plaats even doorgeven!

Ringmus 27-10. Vandaag de eerste ringmussen gezien tussen de overige huismussen op de voedersilo in mijn moeders tuin in Heerenveen. Ieder jaar verblijft hier de hele winter een groepje van deze prachtige vogels (Jan Cornelis de Jong, Almere).

Roodkopklauwier 20-10. In de Zwagermieden vandaag een eerste jaars roodkopklauwier! (Jan Andries Wagenaar, Damwâld).  21-10. De roodkopklauwier is nog steeds aanwezig. Het klauwiertje zit vol energie! Zelfs regenwormen staan op het menu (Jan Andries Wagenaar, Damwâld).

Foto © Jan Andries Wagenaar.

21-10-2025. De roodkopklauwier in de Zwagermieden is na 20 oktober door vele amateurfotografen bezocht en zeker eind oktober aanwezig in dezelfde omgeving.

 

Roodmus 25-10. Bij Oost-Vlieland op Vlieland 1 gezien (Marc Bleijerveld).

Staartmees 20-10. In Groene Ster te Leeuwarden groep van 20 gezien (Ida Bek).22-10. Op de Duurswoudsterheide een groep van 30 aanwezig (Martin Manson).28-10. Groepje van 13 in Burgum /Zwartkruis (Klaas Vonk).   

Stormvogeltje 24-10. Te Kornwerderzand aan de Wadkant 1 aanwezig (Andries Zijlstra/Sietse Bernardus e.a.). 26-10. Aan de Afsluitdijk tussen Kornwerderzand en Zurich 1 aanwezig (Walter Lemstra). Aan de Wadkant bij Breezanddijk 1 aanwezig (Laurens Steijn).

Foto © Laurens Steijn

26-10-2025. Een stormvogeltje wordt vaak aan de kust gezien tijdens zwaar weer periode met veel wind.

Tapuit 24-10.  Een tapuit in Polder Gele Strand bij Workum (Tjerk Kunst).

Vale gierzwaluw 22-10. Ik stond vandaag in het laatste daglicht in het begin van de avond nog even in de achtertuin in Scharnegoutum met de camera klaar determinatie van overvliegende vogels voor de “jaarrond tuinvogeltelling “, toen er tot m’n grote verbazing een ogenschijnlijke zeer late Gierzwaluw vanuit het noorden aan kwam vliegen en ongeveer een halve minuut op insecten foerageerde boven Scharnegoutum. Ik maakte er flink wat foto’s van en bij het bestuderen van de foto’s drong het tot me door dat dit een Vale gierzwaluw was! De vogel vloog vervolgens richting west over de daken en ik heb ‘m helaas niet weer gezien (Pascal Osinga).

Foto © Pascal Osinga

22-10-2025. De vale gierzwaluw wordt zelden in het binnenland van Friesland opgemerkt.

 

Velduil 20-10. Groep van 9 te Ferwert Buitendijks (H. Feenstra).

IJslandse koperwiek 23-10. In de 3^e Kroonspolder op Vlieland 1 ringvangst eerste jaars, vleugel 128 mm (Jeroen Breidenbach).

IJsvogel 28-10. In het Oosterschar te Sintjohannesga 1 aanwezig (Bouke Sienema). 29-10. Twee te Koudum (Hoite Schaap). 31-10. Een ijsvogel Workum achter in de tuin (Tjerk Kunst).

Zwarte roodstaart 21-10. Te Bolsward Zuidoost 2 aanwezig (Abe Bakker). 24-10. Te Damwâld 1 gezien (Hendrik Vonk).

Nagekomen berichten oktober 2025

Brandgans 18-10. Vandaag een groep van 7000 a 7500 gezien aan de Slinkeweg op de Workumerwaard (Andries Blom, Warkum).

Roerdomp 17-10. Tussen Franeker en Wijnaldum heb ik een Roerdomp gespot (Thomas Bakker, Leeuwarden).

Roodborst 19-10. Vandaag weer een roodborstje in de tuin hier in Menaldum, verleden jaar was dat op 1 oktober, dit jaar dus wat later (Oane Baarda).

IJsvogel 02-10. Vandaag ben ik in een atelier aan de Oudebildtdijk te St. Jacobi parochie. Hier zien we lange tijd 2 ijsvogels in de berm van een sloot zitten. De sloot gaat richting de Waddenzee uiteindelijk.

Diezelfde dag ben ik iets verderop bij de Bildtpollen en zie daar 1 ijsvogel boven een kweldersloot vliegen.Ook nog nooit gezien daar (Ita Spoelman, Berlikum).

Dwergvleermuis 15-10. Vandaag een dwergvleermuis boven de tuin hier in Berlikum aan de Keats (Ita Spoelman). 18-10. Uit een van de mistnetten voorzichtig verwijderd en weer losgelaten tijdens het ringonderzoek aan het Tjeukemeer bij Rohel (Jan de Jong).

 

Houtsnippen vaak slachtoffers in november

Op 31 oktober kreeg ik een raamslachtoffer van een houtsnip uit Joure binnen. De bezorgdienst van medicijnen (BENU) in Joure vond het slachtoffer tijden de rondrit met medicijnen bij het gebouw aan de Mounekamp in Joure en attendeerde me op de mooie en bijzondere vogel. Elk jaar sneuvelen er veel vogels, waaronder veel houtsnippen, tegen vensterruiten, grote glasgebouwen en windschermen in ons land. Grote gebouwen en windschermen vergen altijd veel slachtoffers. De houtsnip direct gehaald en onderzocht, het bleek een jongen vogel te zijn die door de enorme klap tegen de ruiten een bloeding had gekregen en op slag dood was. Veel van de grote gebouwen (ook windschermen) waar slachtoffers vallen zouden voorzien kunnen worden van raamstickers om zo veel slachtoffers te voorkomen.

Foto © Jan de Jong

31-10-2025. Tegen de grote glazen ramen aan wooncomplex aan de Mounekamp in Joure vloog een jonge houtsnip zich dood.

Tijden de trektijd van september tot diep in november sneuvelen er enorm veel vogelsoorten waaronder veel koperwieken, zanglijster, mezen, vinken, roodborsten en soms een sperwer. De slachtoffers worden door mij al tientallen jaren onderzocht en geregistreerd.

Meld U vooral de slachtoffers (0513-414788 of 06-82754279)die er vallen dat geeft ons onder anderen inzicht over herkomst, soort, geslacht/leeftijd en conditie van het slachtoffer. Soms geven pootringen ook nog belangrijke informatie door betreffende de herkomst van de vogel.

Leeft de vogel nog dan is het vaak snel handelen. Heeft de vogel geen bloed aan de snavel dan is het zaak om de vogel wat te drinken te geven. De waterkraan aanzetten met kleine straal en vogel iets lauw water laten drinken (snavel iets onder de kraan) totdat ie begint te slikken. Dat kan bloedstolsels voorkomen die voor de hartklep komen. Zet de vogel daarna op een rustige donkere koele plek weg (doos) en kijk of die zich wat hersteld heeft na een tijdje. Voordat je de ogenschijnlijk gezonde vogel weer loslaat kontroleer dan eerst nog zijn oog reflexen. Hand voor linker en rechter oog bewegen/kijken of de vogel reageert. Reageert deze niet dan heeft de vogel nog hersenletsel van de klap en moet hij langere periode rust hebben. Vertrouwd U het na enkele uren nog steeds niet om hem los te laten waarschuw dan een vogelopvang /asiel /dierenambulance in U omgeving.

Tot zover eerst het overzicht tot 31 oktober 2025.

Wegens tijdsgebrek kon ik helaas alles in deze Nieuwsbrief vermeld worden. Wil dan ook alle waarnemers en correspondenten bedankt voor jullie inzet en inzendingen.

Graag email berichten wel blijven voorzien van naam en adres.  Soms komt er helaas naamsverwarring voor omdat woonplaats en of adres niet vermeld staat in de email berichten.

Nog steeds krijg ik meldingen binnen dat ze de Nieuwsbrief niet ontvangen hebben.

Met ingang van 1 september 2025 verschijnt de Nieuwsbrief voortaan alleen nog maar op mijn Blog. https://blog.seniorennet.be/frieslandnatuurnieuws/

Onderaan de Nieuwsbrieven in mijn Blog staat een pdf die men kan downloaden.

Joure, 2 november 2025

Jan de Jong, E. A. Borgerstraat 66 8501 NG Joure.

Email; j.d.jonglc@home.nl  

Vogelkundig medewerker Leeuwarder Courant. (Sinds oktober 1977).

Ringer 403 Ringstation VRS Rohel Tjeukemeer

Vogeltrekstation Wageningen (vanaf 1985).

Tel. 0513-414788 of Mobiel 06-82754279

  

 

Nieuwsbrief 96 Vogelnieuws Leeuwarder Courant

Voorwoord

De Nieuwsbrief 96 verschijnt deze keer wat eerder omdat er erg veel nieuwtjes binnen kwamen. Het nieuws in deze Nieuwsbrief gaat tot 20 oktober. De rest van oktober wordt in een volgende Nieuwsbrief weergegeven. Rond 18 oktober kwamen er massa’s kool- en pimpelmezen uit Noordwest-Europa ons land binnen. Het moet om vele 100.000den gegaan zijn. Ook in Friesland zijn met name door veel vogelringstations er massa’s geringd en gecontroleerd. Daarbij waren er ook vogels met pootringen uit Duitsland, Lithuania en Rusland.  Menig waarnemer zag tot zijn of haar verrassing plotseling groepjes kool en pimpelmezen in de tuin verschijnen. Op Ameland waren op bij Clemens en Yvonne Brouwer op 21 oktober plotseling veel in de tuin. Ze schreef; “De afgelopen dagen komen de koolmezen en pimpelmezen werkelijk in zwermen naar de voedertafel, we kunnen ze zo snel niet tellen, zoveel zijn het er. Ze komen ook van alle kanten, niet alleen vanuit de bomen achter ons huis, het is een drukte van belang”.   Ook uit Ternaard van Ria Pekelsma -de Vries op 19 oktober melding; “”Wat een leuk schouwspel gisteren en vandaag. Enorme groepen pimpelmezen hangen hier in nootjes, lopen tussen de bladeren, ze zitten echt overal. Ik weet niet hoeveel het er zijn, maar in totaal zeker een stuk of 30. 

Naast de vele mezensoorten ook bijzondere waarnemingen in het eerste deel van oktober. Vangsten van veel baardmannen en bijzondere waarnemingen onder anderen van dwerggors, hop, kleine vliegenvanger en zelfs een pallas boszanger. Ook opvallende ringvangsten van velduil en nachtzwaluw. Ook doortrek van wintergasten zoals de koperwiek en zanglijsters waren opvallend in de eerste weken van oktober. Meerdere waarnemers melden nog late boerenzwaluwen die aan het voedsel zoeken waren.Tijdens de door en wegtrek van veel vogels komen ze vaak voor in tuinen en parken.Laat ons weten of je bijzondere waarnemingen (en of vondsten) hebt gedaan. 

Veel leesplezier met deze 96^e Nieuwsbrief.

Groeten,

Jan de Jong (75)

Vogelkundig medewerker Leeuwarder Courant.  

NIEUWSBRIEF 96.Vogelnieuws Leeuwarder Courant.

 

Door Jan de Jong

Binnen gekomen nieuws van 1 oktober t/m 20 oktober 2025.

Vogel en natuurnieuws.

Baardman 03-10. Twintig in polder Oldelamer (Rommert Cazemier). 07-10. Vier gezien bij Houkepoort te Sneek (Dick Pruiksma).  10-10. Bij Koehool 15 overvliegend (Baatje).  11-10. 20 in het Lauwersmeer bij Ezumazijl (Trinus Butter). Aan het Tjeukemeer bij Rohel 1 gevangen (VRS Rohel Tjeukemeer).  12-10. Bij De Kazerne op Vlieland 16 waargenomen (Kees de Vries).  In de Venebuurt bij Terwispel 15 gevangen (VRS Menork/W. Bil e.a.). 13-10. Aan het Tjeukemeer bij Rohel 21 gevangen (VRS Rohel Tjeukemeer). 14-10. In het Lauwersmeer bij Ezumakeeg 25 gezien (Rob Gubbels). 17-10. Tweeëntwintig  gevangen in Venebuurt te Terwispel (VRS Menork/W. Bil e.a.). 18-10. In Venebuurt te Terwispel 14 gevangen (VRS Menork/W. Bil e.a.). Op Vlieland 20 overvliegend (Niels Bal).  Op Schiermonnikoog tijdens trektelling 31 geteld (Wouter van der Ham e.a.).

Foto © Dick Pruiksma.

Dit jaar niet alleen baardmannen aan de kuststrook maar ook wat grotere aantallen in de herfst in het binnenland van Friesland.

 

Beflijster 07-10. Te Akkrum 1 man als raamslachtoffer (Sipke Booi). 12-10. Drie op de Ketlikerheide gezien (Abe Bakker/Ida Bek). 16-10. In Joure 1 gezien (Abe Bakker). 17-10. Te Mirns bij De Brelen 7 gezien (Sietse Bernardus).

Bladkoning 04-10. Bij de Sondeler Leijen 1 gezien (Sietse Bernardus).  

Boerenzwaluw 01-10. Groepje van zes in de 4^e Kroonspolder op Vlieland (Carl Zuhorn). 02-10. De afgelopen prachtige zomer zijn er toch weer 10 jongen boerenzwaluwen groot geworden hier in Oudebildtzijl. Het was weer enig om te zien en te horen. Toch vrij veel insecten hier aanwezig dankzij de bomen om huis, die de laatste 25 jaar goed de lucht in zijn gegaan (Peter Adrichem, Oudebildtzijl). Tien bij de Kiekenberg /Tolhekbos in Nieuwehorne (Wiebe Nijlusing). 04-10 Groep van 20 aan de Pr. Bernhardweg op Schiermonnikoog (Kor Bosch). 06-10. Bij de Klyndobbe te Feanwâlden een 25-tal gezien (Wiebe Sjoerd van der Veen). 07-10. Te Irnsum 8 aanwezig (Dick Pruiksma). 08-10. Nog 5 overvliegend te Laaxum (Hessel van der Iest). Aan de noordoever van het Tjeukemeer bij Rohel nog 4 eerste jaars gevangen en geringd. De vogels waren nog maar pas uitgevlogen en hadden nog voor 2/3 een licht gele snavelrand (VRS Rohel Tjeukemeer). 10-10. Veel te vroeg, op vrijdag 19 september, blijk ik dit jaar al afscheid te hebben genomen van de boerenzwaluwen hier in Geselaar in provincie Gelderland. Vanavond zat er tot onze verrassing weer een op de lamp in de schuur (Arend Heideman, Gelselaar). In het buitengebied bij Bolsward een groepje van 6 gezien (Abe Bakker).

11-10. Vijftien voedsel zoekend bij Oer de Wiel te Feanwâlden (Wiebe Sjoerd van der Veen).  12-10. Een tweede boerenzwaluw duikt vandaag op in het achterhuis van boerderij Stokkink in Gelselaar (Arend Heideman). Vijf bij Hoornsebos op Terschelling gezien (Minne Feenstra e.a.). 14-10. Te Kornwerderzand 1 aanwezig (Andries Zijlstra). 15-10. 2 bij Hoorn op Terschelling (Trinus Hek).

16-10. Twee in de Duinen t. h. v. Westermieden op Ameland (Olmo van Herwaarden).17-10. Bij Nesserduinen op Ameland 1 gezien (Aart van der Spoel).   18-10. Te Tytsjerk 1 gezien (Marnix Oudega). 19-10. Twee bij de Kroonspolders op Vlieland (Elias den Otter e.a.).

Bruine boszanger 13-10. In de Hertenbosvallei op Schiermonnikoog 1 gezien (Lenn van der Zande).

Foto © Lenn van der Zande.

13-10-2025. In West-Europa is de Bruine Boszanger een zeldzame maar regelmatige herfstgast. In Nederland werd deze soort voor het eerst vastgesteld als dwaalgast in 1978 (ringvangst). 

 

Dwerggors 09-10. In de Noordoosthoek op Vlieland 1 gezien (Ernst Jansen e.a.).

Foto © Ernst Jansen

09-10-2025. De zeldzame dwerggors wordt vaker aan de kust opgemerkt dan in het binnenland van Friesland. Veel gevallen betreft echter ringvangsten.

 

Gierzwaluw 03-10. Bij de Monnik op Schiermonnikoog 1 gezien (Hein Prinsen).

Grote gele kwikstaart 15-10. 1 te Tjalleberd gezien. Op 21 oktober zelf vier aanwezig (Piet de Boer)

Grote kruisbek 19-10. Twee op de strandvlakte op Schiermonnikoog (Martijn Verdoes).

Halsbandparkiet 16-10. Bij de Noorderhoek te Sneek 1 gezien (Jelle Jan Bakker).

Holenduif 08-10. Vandaag aan de Krimweg te Jutryp een groep van 85-90 gezien (Andries Blom, Workum). 12-10. Groep van 135 gezien te Feanwâlden (Eddy Wymenga).

Hop 03-10. Op de Noordsvaarder op Terschelling 1 aanwezig (Kees van der Pluijm).

Foto © Kees van der Pluijm

03-10-2025. De hop verschijnt steeds vaker in Friesland.  Als broedvogel komt ie meer in Zuid-Europa voor. Met het veranderende klimaat kunnen we hem meer in ons land verwachten.

 

 

Huiszwaluw 05-10. Ik kwam vandaag nog 10 huiszwaluwen tegen bij het Slotermeer aan de kant van Wijckel. Ze waren in de luwte van een aantal struiken aan het jagen op vliegjes (Age van der Meer. Wijckel).

Keep 04-10. In Fogelsanghstate te Veenklooster 50 gezien (Kees Bode).

Klapekster 02-10. In het Drents Friese Wold bij Aekingerzand 1 aanwezig (Jannes Aalders).  

Kleine vliegenvanger 08-10. Op de Stuifdijk op Schiermonnikoog 1 aanwezig (Fons de Meijer).

Foto © Fons de Meijer.

08-10-2025.De kleine vliegenvanger broedt vooral in NW Rusland en delen van Finland en Baltisch Staten en wordt hier zelden gezien.

 

Koperwiek 06-10. Bij de Marderhoek te Oudemirdum een groep van 600 (Rommert Cazemier).Groep van 80 in de Proeftuin De Oerfloed in Leeuwarden (Paul van Eik).  09-10. Vandaag zag ik in onze tuin in Vrouwenparochie voor het eerst deze herfst een grote groep koperwieken. De meidoorn zit vol bessen en daar maken ze dankbaar gebruik van (Jetty Keegstra, Vrouwenparochie). 13-10. Groep van 40 overvliegend te Scharnegoutum (J.P. Osinga). 14-10. Bij de Makkumer Zuidwaard een groep van 150 (Gerben Mensink). 16-10. Te Surhuizum bij Ophûs 100 gezien (Wieger Poelstra).  18-10. In Polder de Zwettepoel een groep van 400 (Wouter M.G. Vansteelant). 19-10. Te Sneek bij de Houkepoort 60 gezien (Dick Pruiksma). 

Kraanvogel 03-10. Groep van 28 bij Appelschasche Maden (Andre Boven).

Kramsvogel 07-10. Groep van 40 overvliegend bij de Oostervallei op Vlieland (Bernard Lucas).

17-10. Groep van 75 bij De Houtwiel te Feanwâlden (Wiebe Sjoerd van der Veen).

Kruisbek 11-10. Groepje van 11 overvliegend te Oldeberkoop (Wil Leurs). 12-10. Te Bakkeveen 10 gezien (Sipke Booi). Op Vlieland een groepje van 22 overvliegend (Daan Drukker e.a.).13-10.  Vijf te Beetsterzwaag (Willem Bosma). 18-10. Twintig op de Duurswoudsterheide gezien (J. Dolstra). Op Vlieland bij Bomenland een groep van 20 aanwezig (Lars Buckx). 

Merel 07-10. In Holwert minder merels als sinds vorige winter. Ook zie ik veel minder eksters hier (Sara Hofman). Wie zien nauwelijks merels hier in Nieuwehorne. En dat is een groot gemis. Terwijl in onze tuin ruimte/groen genoeg is om in te kunnen leven. Vanmorgen zag ik wel een jonge man merel op de voedertafel, maar dat is het dan ook. Maar ja, hoe anders was dit een paar jaar geleden (Gerla van der Molen, Nieuwehorne). Bij ons in de tuin zijn enkele mooie nesten met jonge merels en zanglijsters groot geworden in Rotsterhaule. De opgroeiende jonge vogels bleven lang in de tuin, waar in het laagste gedeelte en onder de struiken voldoende voedsel was. Ook kwamen ze graag even badderen in de vogelbad schaal. Vanaf begin september is het rustig in de tuin. Zie wel zo nu en dan enkele mannetjes die elkaar opjagen. (Geert en Conny van der Meer, Rotsterhaule).12-10. Een volwassen man merel met witte vlekjes in tuin te Drachten (Epie Hamstra, Drachten).

Foto © Epie Hamstra Drachten.

12-10-2025. Een leucistisch mannetje merel met veel witte veertjes. Miskleuren bij deze lijsterachtige komt nogal eens voor. Sommigen kan je individueel herkennen aan het vlekkerige kleed.

 

Nachtzwaluw 09-10. In de 3^e Kroonspolder op Vlieland een eerste jaars gevangen en geringd (Carl Zuhorn).

Foto © Carl Zuhorn.

09-10-2025. Voor Friesland is de nachtzwaluw een vrij schaarse soort die in de schemering actief is.

 

Pallas’ boszanger 17-10. Te Kornwerderzand 1 aanwezig (Andries Zijlstra/ Rudi Fopma e.a.). 18-10. Bij het Hollumerbos op Ameland 1 aanwezig (Pieter van Eijk).

Foto © Rudi Fopma

17-10-2025. De Pallas ‘Boszanger broedt in het zuidoosten van Siberië en in Mongolië, vooral in berggebieden. Pallas’ Boszangers zijn in Europa zeldzame, maar regelmatige herfstgasten. 

 

Pimpelmees 18-10. Vandaag op Vlieland in de Noordoosthoek tussen 09:10 – 17:10 uur in totaal 53616 overvliegende langstrekkend gezien (Herman van Oosten e.a.).

Opmerking Jan de Jong.Op Ringstations in Friesland maar ook in het hele land (vooral langs de kust!)  Worden vanaf 18 oktober plotseling heel veel pimpelmezen (en ook koolmezen) gevangen en geringd. Het moeten er vele honderdduizenden zijn geweest die plotseling ons land binnen kwamen. Enkele ringvangsten uit Friesland;

18-10. Sumarreheide/Bareld Storm 194 pimpelmees geringd.

18-10. Schiermonnikoog/VRS Schiermonnikoog 257 pimpelmees geringd.

19-10. Kortwald/Surhuisterveen/ Derick Hiemstra 96 pimpelmees geringd.

19-10. Kornwerderzand/VRS Franeker 155 pimpelmees geringd.

19-10. Venebuurt Terwispel /VRS Menork 268 pimpelmees geringd.

Tussen de gevangen vogels zaten er divers met pootringen uit Helgoland, Lithuania en Moskva. Vogels van noordoost Europa afkomstig dus. Tot nu toe geen Scandinavische pootringen.

Raaf 20-10. In Sumarreheide 1 overvliegend (Hendrik van der Meer).

Reuzenstern 01-10. Bij Molkwerum 2 gezien (Tjerk Kunst). 

Roodmus 10-10. Een eerste jaars op Vlieland in Noordoosthoek gezien (Gertjan van Noord).

Roze spreeuw 04-10. Aan het Kobuspad/Briksduinen op Ameland 1 gezien (Jan Steenstra).07-10. In Grou een in de tuin gezien (Jolien Winkels e.a.).

Ruigpootbuizerd 19-10. Te Ferwert Buitendijks 1 gezien (Jan Dreteler).

Siberische tjiftjaf 06-10. Op Vlieland 1 in de 3^e Kroonpolder gezien (Carl Zuhorn). 

Smient 10-10.  1000 in It Swin bij Elahuizen (Fer-Jan de Vries).

Sneeuwgors 01-10. Twee in de Burdergrie op Ameland (Marten Sikkema e.a.).

Sperwergrasmus 01-10. Een eerste jaars geringd op Vlieland in de 3^e Kroonspolder (Carl Zuhorn).

Staartmees 01-10. Groepje van 12 in Kollum gezien (Kees Bode).07-10. Groep van 12 in Leeuwarderbos te Leeuwarden (Finn Wijnands).12-10. Aan het Suderein te Tytsjerk groepje van 25 gezien (Age Hulder). In Sint Nicolaasga groepje van 15 gezien (Johan Helmus).

Sijs 04-10. Bij de Wyldemerk in Gaasterland 15 gezien (Libbe Zijlstra).05-10. Zes in Beetsterzwaag (Willem Bosma). 11-10. Bij de Nieuwe eendenkooi op Vlieland 40 gezien (Karel Hoogteyling). Bij Terwisscha te Appelscha groepje van 20 (Jeroen van der Klauw).

Taigaboomkruiper 12-10. In het Hollumerbos op Ameland 1 gezien (Alex Bos e.a.).

Velduil 02-10. Twee bij de Blaugerzen gezien (Wouter M.G. Vansteelant). 05-10. Drie bij Ferwerder Buitendijks (Gerben Mensink). 06-10. In de Ryptsjerksterpolder 1 gezien (Sipke Booi). 11-10. 1 gevangen en geringd aan de noordoever van het Tjeukemeer bij Rohel (Gerard Westerhuis/VRS Rohel Tjeukemeer).

Foto © Gerard Westerhuis

11-10-2025 In de vroege ochtend een velduil gevangen en geringd aan het Tjeukemeer bij Rohel. Netvangsten van de velduil komen in het binnenland van Friesland maar weinig voor. 

 

Watersnip 06-10. Groep van 150 bij de kijkhut de Ral bij Piaam (Mark Zekhuis). 08-10. Bij de kijkhut te Piaam 300 gezien (Frank de Graaff).

Witgat 03-10.  Twee bij de Brandemeer te Wolvega (Rommert Cazemier).

IJsvogel 01-10. Zie geregeld een ijsvogel bij in Tjerkgaast m'n vijver. Daarom een soort 'vis plek' gemaakt met een horizontale tak. Die werd dezelfde dag nog in gebruik genomen (Marten van der Heide). Bij de Bocht van Molkwar 1 gezien (Tjerk Kunst).

Zeearend 10-10. Vanmiddag zagen we boven ons huis in Hemelum 6 zeearenden vliegen. Twee vlogen zo laag dat we de tekening op hun vleugels konden zien (Joke Wolbers, Hemelum).

Zwarte roodstaart 11-10. Op het industrieterrein Schenkerschans in Leeuwarden 1 gezien (Donald Wolters). 14-10. Te Noordwolde 1 gezien (Noor Mather). 16-10. Te Drachten bij Azeven-Noord 1 gezien (Sjouke Scholten).

 

 

Nagekomen berichten september 2025.

 

Boerenzwaluw 15-09.  Rond 25 aug waren alle boerenzwaluwen bij ons in Ruigahuizen weg. Een week later waren er volgens mij een aantal jonge vogels weer terug in twee hokken. 15 september was alles vertrokken in Ruigahuizen, maar bij de schoonzoon Piet Bosman op Rijs waren nog wel een aantal (Melle van der Goot, Ruigahuizen).  16-09.  De stal was vandaag leeg, ze zijn vertrokken hier in Haule.  Ze kwamen hieraan op 11 april, daarna weer een tijdje weg en starten op 6 juni met broeden. Er vlogen 5 jongen uit. Daarna nog een broedsel met 4 jongen (Douwe en Joke Visser, Haule).  17-09. De laatste boerenzwaluw in schuur te Uitwellingerga bij B. van der Meer (Cor van der Meer). 21-09. Sinds vandaag zijn de boerenzwaluwen vertrokken in Sumarreheide. Dit jaar ongeveer 10 1^e legsels en 10 2^e legsel gehad.  Een aantal dagen geleden zag ik een groot aantal in de lucht bij elkaar, waarschijnlijk niet allemaal van ons (Hendrik van der Meer, Sumarreheide).  22-09. Vandaag hebben wij de boerenzwaluwen voor het laatst gezien in de schuur te Grou (Sjoerd en Hinke Hoekstra). De laatste boerenzwaluwen zijn vandaag vertrokken bij ons in Jelsum. Er zijn drie jonge boerenzwaluwen achter gelaten. Zij hebben het niet gered. We hebben een goed zwaluwjaar gehad. Ik heb ze niet allemaal kunnen tellen. Ik schat dat er zo’n vijftig zwaluwen vertrokken zijn. Misschien wel meer (Marie-Christien van Deursen, Jelsum).

28-09. Vandaag is de laatste boerenzwaluw uit de stal vertrokken hier in Huis ter Heide in Drenthe na bijna 1 week alleen achtergebleven te zijn. Dit jaar waren alle 24 nesten in gebruik (Orpa Sekeronej, Norgervaart Huis ter Heide in Drenthe) 29-09. De laatste twee boerenzwaluwen zijn nu ook vertrokken uit de schuur bij ons in Joure (Artina Oppenhuizen, Joure). 29-09. Nog 1 boerenzwaluw bij ons in Kollumerpomp in de schuur. Op 30 september was deze ook vertrokken (Menne Osinga, Kollumerpomp).30-09. De laatste is hier vertrokken in Tjalleberd (Piet de Boer).

Buizerd 30-09. Gister een groep van zeker 7 Buizerds* cirkelend hoog boven m’n erf in Tjerkgaast.

Aan het onderling 'miauwen' te horen waren het een groep buizerds op (door)trek. Heb de laatste tijd steeds wel 4 op of rond de boerderij (Marten van der Heide).

Kolgans 27-09. Om 20:46 uur de eerste kolganzen boven De Skroef in Joure gehoord (Tonny de Jong).  28-09. Vanmorgen eerst 1 overvliegend gehoord boven ons huis in Joure, later meerdere passerend (Durk Visser, Joure). Vandaag de eerste groepen kolganzen boven De Deelen (Meinte Engelmoer).

Krakeend 20-09. Enkele krakeenden in Skipsleat te Joure achter de Koarte Ekers (Durk Visser). 26-09. In de bosvijver van Stiens zitten weer een aantal krakeenden en wilde eenden. Deze krakeenden eten van de kranswieren. Deze zomer zijn ze aldaar niet gezien (Gerard Mast, Stiens).

Reuzenstern 29-09. Bij de Bocht van Molkwerum 7 exemplaren gezien (Tjerk Kunst).

Smient 20-09. Enkele smienten in Skipsleat te Joure (Durk Visser). 29-09.   In de poeltjes bij het bedrijventerrein De Ekers tientallen aanwezig, samen met krakeenden (Durk Visser).

Tapuit 00-09. Regelmatig tapuiten gezien hier in de omgeving, op 1 september in Polder Gele strand drie/3 september een/15 september een/16 september een/ en 26 september twee. Op 5 september drie bij de Uitkijkheuvel en op 8 september aldaar twee (Tjerk Kunst).  

IJsvogel 26-09. In Polder Gele strand 1 gezien (Tjerk Kunst) 27-09. In de Ursulapolder 1 aanwezig (Tjerk Kunst).

 

Tot zover eerst het overzicht tot 20 oktober 2025.

De rest volgt in een volgende Nieuwsbrief. Er kwamen erg veel meldingen binnen. Helaas kon niet alles in deze Nieuwsbrief gemeld worden. Alle waarnemers en correspondenten bedankt voor jullie inzet en inzendingen.

 

Graag email berichten wel blijven voorzien van naam en adres.  Soms komt er helaas naamsverwarring voor omdat woonplaats en of adres niet vermeld staat in de email berichten.

 Let op.

Nog steeds krijg ik meldingen binnen dat ze de Nieuwsbrief niet ontvangen hebben.

Met ingang van 1 september 2025 verschijnt de Nieuwsbrief voortaan alleen nog maar op mijn Blog. https://blog.seniorennet.be/frieslandnatuurnieuws/

 Onderaan de Nieuwsbrieven staat een pdf die men kan downloaden.

Met de verzending van de Nieuwsbrief via Outlook waren steeds meer problemen (niet zo’n 3000 correspondenten) en het koste me steeds meer tijd om alles in groepjes te verzenden.

 

Joure, 21 oktober 2025

Jan de Jong, E. A. Borgerstraat 66 8501 NG Joure.

Email; j.d.jonglc@home.nl  

Vogelkundig medewerker Leeuwarder Courant. (Sinds oktober 1977).

Ringer 403 Ringstation VRS Rohel Tjeukemeer

Vogeltrekstation Wageningen (vanaf 1985).

Tel. 0513-414788 of Mobiel 06-82754279

 

NIEUWSBRIEF 96 extra.

 

Door Jan de Jong

 

Voorwoord

 

Even een bericht over het vertrek van de boerenzwaluwen. Door de storingen en tegenslagen van afgelopen periode was ik er helaas niet aan toe gekomen om de aankomst en vertrekdata van boerenzwaluwen eerder samen te stellen. Het is ongelooflijk hoeveel reacties ik de afgelopen maanden heb mogen ontvangen. Mijn Blog waarop de Nieuwsbrieven staan wordt dagelijks bekeken door meer dan 100 (soms meer) waarnemers. Daarvoor mijn dank. Doch helaas door de storing zijn er ook veel email adressen geweest die geen Nieuwsbrief meer hadden ontvangen per mail. Dit kon gelukkig doordat ze er navraag over deden weer hersteld worden door verwijzing naar de Blog.

Foto © Hanno Steenbergen

Boerenzwaluwen zijn rond half september vaak al op weg naar de overwintergebieden. Enkelingen blijven steeds langer aanwezig en kunnen maar geen afscheidt nemen zo lijkt van de warme stallen. Kennelijk kunnen ze nog voldoende insectenvoedsel vinden tijdens het steeds warmere najaarsweer.

 

NIEUWSBRIEF 96 extra.Vogelnieuws Leeuwarder Courant.

 

Boerenzwaluwen vertrekken.

De afgelopen maand zijn op veel plaatsen de boerenzwaluwen weer vertrokken naar hun overwintergebieden. Toch waren er tot diep in september en de eerste helft van oktober nog op meer plaatsen boerenzwaluwen in de schuren aanwezig.Van diverse waarnemers kreeg ik te horen dat de boerenzwaluwen soms al half september vertrokken waren maar dat er toch plotseling weer enkele terugkwamen in de stal. Bij Arend Heideman in Gelderland was de grote groep plotseling op vrijdag 19 september vertrokken uit de stal, doch op 10 oktober bleek tot zijn verrassing er weer een op de lamp in de schuur te zitten, de volgende dag kwam zelfs een tweede terug.  Bij Melle van der Goot in Ruigahuizen waren rond 25 augustus alle boerenzwaluwen verdwenen. Een week later waren er een aantal jongeren weer terug in twee hokken. Mits september was alles vertrokken in Ruigahuizen. Bij Jaap en Marjolijn de Graaf in Drachtstercompagnie is toen de bulk van de boerenzwaluwen vertrokken zijn hebben er nog 3-tal een week of twee in de schuur overnacht. Deze drie zijn pas op 23 september vertrokken.  Er werden me ook opvallend meer late (vervolg) legsels gemeld dit jaar. Toch waren er bij de wat latere legsels weinig meldingen van dood gevonden boerenzwaluw jongen. Wel viel op dat ze vaak maar 2 a 4 jongen meer te verzorgen hadden in late (vervolg)legsels. We zijn dan ook erg benieuwd naar hoe het dit jaar op de broedplekken is gegaan.

Foto © Jan de Jong

Close up van een boerenzwaluw man  met wit veertje op voorhoofd.

 

Aankomst en vertrek 2025 nog opgeven.

In de onderstaande tabel staan de tot nu verzamelde gegevens van 2024 en 2025 van de aankomst en het vertrek van de boerenzwaluwen in stallen en schuren op alfabetische volgorden van plaatsnaam. Kennelijk hebben velen nog gewacht dit jaar om de vertrekdata door te geven omdat het wisselend was wanneer de boerenzwaluwen nu echt vertrokken. Door het zachte herfst weer blijven veel (vaak jonge boerenzwaluwen) nog rondhangen bij de geboorteplek en keren bij slecht weer omstandigheden soms terug naar de geboortestal. In hoeverre de voedselsituatie (insectenvoedsel) hier debet aan was is moeilijk te zeggen. Door de email crash gevolgd door blokkades en storingen heb ik ruim een week niet bij mijn correspondentie kunnen komen en zijn er enkele gegevens verloren gegaan. Kijkt U even of de door U doorgegeven meldingen er in de tabel ook bij staan. Heeft U de gegevens nog niet opgezonden dan zou ik ze graag, als U ze nog hebt, ontvangen voor 1 november.  Dan kan ik de gegevens nog verwerken in het Boerenzwaluw Journaal 2025.

 

 

 

Nr	Plaats	provincie of land	Naam	1e terug in stal 2024	N	1e terug in stal 2025	N	laatste uit schuur 2025
1	Aalsum	Friesland	mts S en G Andringa			7-apr
2	Akkrum	Friesland	Hyltsje Hilverda	5-apr	1	7-apr	1	20-sep
3	Appelscha	Friesland	Adrienne Jonker	19-apr	1	12-apr	1	3-sep
4	Baak	Gelderland	Anja Verbeek	6-apr	1	4-apr		24-aug
5	Ballum Ameland	Friesland	Petra Visser	16-apr	1	21-apr
6	Ballum Ameland	Friesland	Eveline Sinnema	6-apr	1	15-apr
7	Barrahus Lwd	Friesland	Anne Jansma			1-apr
8	Bears	Friesland	Jochum Rijpma	5-apr	1	3-apr		29-sep
9	Bears	Friesland	Joukje Elgersma	18-apr	1	2-apr
10	Bears	Friesland	Alowieke van Beusekom			1-apr
11	Beekbergen	Gelderland	Belinda Meuldijk	23-mrt	1	5-apr
12	Beetgumermolen	Friesland	Ineke de Groot	17-apr	2	8-apr
13	Berkenwoude	Z-Holland	Jaap Graveland	6-apr	1
14	Berltsum	Friesland	Anneke Klaver-Soepboer	4-apr	1
15	Boijl	Friesland	Henk Klaver	28-apr	6
16	Bovensmilde	Drenthe	Rita Delger	31-mrt	2	25-mrt
17	Britsum	Friesland	Simon en Joke Deelstra	10-apr	2	6-apr
18	Britswert	Friesland	Kees en Afke Hoogland	6-apr	2	29-mrt
19	Burgum	Friesland	Tsjebbo Durk de Jong	9-apr	1	1-apr
20	De Hoeve	Friesland	E. M. Boers			10-apr
21	De Knipe	Friesland	Sil Dekker	5-apr	1	7-apr
22	De Knipe	Friesland	A. Durkstra	15-apr	1	1-apr
23	Dedgum	Friesland	Ton Westendorp	12-apr	2	15-apr
24	Delfstrahuizen	Friesland	Rita en Alex Troelstra			29-mrt
25	Delfstrahuizen	Friesland	Nelleke Roos			18-apr	1	5-sep
26	Deinum	Friesland	Piet en Femmy Heeringa	6-apr	1	4-apr
27	Deinum	Friesland	Anne Jansma	6-apr	3	6-apr
28	Dr. Compagnie	Friesland	Jaap en Marjolein de Graaf	10-apr	1	6-apr	3	23-sep
29	Drachten	Friesland	Thomas Dijkstra	26-apr	3	23-apr
30	Drogeham	Friesland	Egbert en Anja Veenstra	11-apr
31	Eastermar	Friesland	Arend Timmerman	23-apr	1	28-mrt
32	Eastermar	Friesland	Hendrik Kloosterman			9-apr
33	Emst	Gelderland	Marianna Zwaga			10-apr
34	Ennepertal	Duitsland	Abbink	4-apr	1
35	Friens	Friesland	Sybe van der Meulen	6-apr	2	7-apr
36	Gaastmeer	Friesland	Herre Klaas Ykema			4-apr
37	Gelselaar	Gelderland	Arend Heideman	5-apr	1	5-apr		12-okt
38	Gersloot	Friesland	Marijke Krist	>15-4
39	Gersloot	Friesland	Dennis Jetten	6-apr	2	5-apr
40	Goëngahuizen	Friesland	Els Brouwer			6-apr
41	Goingarijp	Friesland	Ineke Bloemers			26-mrt
42	Grou	Friesland	Sjoerd en Hinke Hoekstra	6-apr	1	5-apr	1	22-sep
43	Haarlo	Gelderland	Rebecca Kistemaker	23-mrt	1
44	Hallum	Friesland	Ynse Vellenga	7-apr	2
45	Harkema	Friesland	Foppe van der Meer	12-apr	1
46	Hardegarijp	Friesland	Dick van Schelven					17-aug
47	Haskerdijken	Friesland	Jellie Silvius	12-apr	2	24-apr
48	Haskerhorne	Friesland	Sake en Jolanda Hoekstra	18-apr	2	11-apr
49	Haskerhorne	Friesland	Diny Roskam	1-apr	2
50	Haskerhorne	Friesland	Henk Bulsing			3-apr
51	Haule	Friesland	Douwe en Joke Visser	13-apr	2	11-apr	2	16-sep
52	Hegebeintum	Friesland	Jurjen Bloem	12-apr	6	11-apr
53	Hempens	Friesland	Pieter en Nellie de Boer	27-apr	>2	8-apr
54	Hemrik	Friesland	Theun en Marije Algra	6-apr	1
55	Hitzum	Friesland	Joki Bakkers	10-apr	1	11-apr
56	Hitzum	Friesland	Bouwe en Betty Blanksma	3-apr	1	4-apr
57	Hollum Ameland	Friesland	Klaas en Jellie Nobel	25-apr	2	14-apr
58	Hollum Ameland	Friesland	Jeroen Lap	30-apr	1	11-mei	1	18-sep
59	Holwerd	Friesland	Jan Idsardi	6-apr	2	4-apr
60	Hommerts	Friesland	Andre en Elske Zonderland	6-apr	1	7-apr	1	26-sep
61	Hoornsterzwaag	Friesland	Jan en Jet Hofstra	30-apr	2
62	Houtigehage	Friesland	Kees van der Meulen	6-apr	1	2-apr
63	Huis Ter Heide	Drenthe	Orpa Sekeroneij	5-apr	2	27-mrt	1	28-sep
64	Hurdegaryp	Friesland	Anja en Dick van Schelven	21-mei	1	27-apr
65	Idsegahuizum	Friesland	Douwe Buwalda	8-apr	1			27-aug
66	Idsegahuizum	Friesland	Lolkje Bijma			19-apr
67	It Heidenskip	Friesland	Gerdy Westendorp	27-apr	2
68	Jelsum	Friesland	Marie Christien van Deursen	1-apr	2	4-apr	1	22-sep
69	Jonkerslân	Friesland	Cor en Heleen Achterberg	28-apr	2	12-apr		11-aug
70	Joure	Friesland	Artina Oppenhuizen	5-apr	1	4-apr	2	28-sep
71	Jubbega	Friesland	Riekje Dijkstra	26-mrt	1	16-apr
72	Jutrijp	Friesland	Rink Groenveld	22-apr	1	6-apr
73	Katlijk	Friesland	Hendrik en Atsje de Vries	28-mrt	1	9-apr	1	22-sep
74	Klazienaveen	Drenthe	Anja Strijker-Kroezen	26-mrt	2
75	Kollum	Friesland	Yttje Solle	6-apr	2	4-apr		21-aug
76	Kollum	Friesland	Anny de Jong	8-apr	1	7-apr
77	Kollum	Friesland	Willem van der Kooij	16-apr	2
78	Kollumerpomp	Friesland	Menne Osinga	6-apr	2	11-apr
79	Kortehemmen	Friesland	K. Mollenhorst	8-apr	1
80	Koufurderrige	Friesland	Jan Brouwer	26-apr	4	14-apr
81	Langezwaag	Friesland	Joop Petter	6-apr	3	29-mrt
82	Langezwaag	Friesland	Sietse van der Wal	5-apr	2	4-apr
83	Langezwaag	Friesland	G.J.Fekken	6-apr	1
84	Langezwaag	Friesland	Catharinus Post	7-apr	1
85	Lippenhuizen	Friesland	L. Jager	13-apr	3	10-apr
86	Lippenhuizen	Friesland	Wytse de Jong	11-apr	1	6-apr		2-aug
87	Luinjeberd	Friesland	Herman de Glee	23-mrt	1	24-mrt
88	Maastricht	Limburg	kinderboerderij de Heeg			29-mrt
89	Maastricht	Limburg	Hoeve de Ploeg	22-mrt	2
90	Makkum	Friesland	Wietske Visser	5-apr	6	4-apr
91	Meddo	Gelderland	Diana Abbink	5-apr	1	2-apr
92	Metslawier	Friesland	Tjitske Veenstra-van Dijk	6-apr	2	4-apr
93	Mildam (brug)	Friesland	Jan Oord	11-apr	3
94	Minnertsga	Friesland	Pieter Aartsma			4-apr		6-okt
95	Molkwerum	Friesland	Mineke Bekkema	6-apr	1	6-apr	1	23-sep
96	Noardburgum	Friesland	Jan en Froukje van der Veen	7-apr	2	3-apr
97	Nieuwolda	Groningen	Monique van Zwol			18-apr
98	Offingawier	Friesland	Hannie Kamstra			23-apr
99	Oldeberkoop	Friesland	Ieke en Herman Postma	5-apr	1	4-apr
100	Oldeberkoop	Friesland	Dirk Schipper	6-apr	1
101	Oldekerk	Groningen	Roel en Maartje Veenstra	5-apr	1	28-mrt
102	Oldeouwer	Friesland	H. Nijholt	28-apr	1	24-mrt
103	Ommen	Overijssel	Ton Elzerman	5-apr	2	31-mrt
104	Ool	Limburg	Han van der Steen	17-mrt	1
105	Oost-Vlieland	Friesland	Alie Wijbenga	30-apr	2
106	Oosternijkerk	Friesland	Roel Sikkema	13-apr	2	4-apr
107	Oosternijkerk	Friesland	Els Daan			12-apr
108	Oosterzee	Friesland	Pieter Mulder	3-apr	1	29-mrt
109	Opeinde	Friesland	Mts. Kielstra	5-apr	1
110	Opende	Groningen	Fokje en Klaas Meindertsma	5-mei	2	22-apr
111	Opende	Groningen	Marten Sikkema			2-apr
112	Oudebildtzijl	Friesland	Peter Adrichem	17-apr	1	23-apr
113	Oudebildtzijl	Friesland	Djoke Bierma Hoogterp	7-apr	2
114	Oudega SWF	Friesland	Siebrand en Mieke Haarsma	29-apr	2
115	Oudega SWF	Friesland	Wiepkje Hoekstra	14-apr	1	7-apr
116	Oudehorne	Friesland	van den Berg	6-apr	1	5-apr
117	Oudehorne	Friesland	Oane de Vries			10-apr
118	Oudkerk	Friesland	Klaske Adema	4-apr	2
119	Oudwoude	Friesland	Willem en Sietske Jonkman	6-apr	1
120	Paesens	Friesland	Oane Taekema	6-apr	2	5-apr
121	Pietersbierum	Friesland	Gorrit en Klaske Smidts	28-apr	2	10-apr
122	Rijs	Friesland	Piet Bosman	31-mrt	1	9-apr
123	Rottum	Friesland	Nicole Schalkx			4-apr
124	Rotsterhaule	Friesland	Afke Baas	15-apr	2	12-apr
125	Rotsterhaule	Friesland	S.F. Venema	9-apr	2	2-apr
126	Rotsterhaule	Friesland	Piet van den Tweel			14-apr
127	Ruigahuizen	Friesland	Melle van der Goot	6-apr	1	7-apr		15-sep
128	Ruigahuizen	Friesland	Chita Bos en Tjeerd Engel	15-apr	1	14-apr
129	Scharsterbrug	Friesland	Siebe en Titia Bosma	24-apr	2	1-mei
130	Schettens	Friesland	Eite Breeuwsma	6-apr	1
131	Sint Anna Parochie	Friesland	Alco de Jong	8-apr	1	5-apr
132	Sint Anna Parochie	Friesland	Jentje Schuiling	14-apr	2
133	Sint Anna Parochie	Friesland	Sophie Brakelé	6-apr	3	6-apr
134	Sint Anna Parochie	Friesland	Piet Boersma			13-apr
135	Sint Anna Parochie	Friesland	Sikke de Groot			10-apr
136	Sint Anna Parochie	Friesland	Joop Bierma			12-apr
137	Sint Anna Parochie	Friesland	Mos Hartkamp			10-apr
138	Sint Jacobiparochie	Friesland	J. Dijkstra			28-apr
139	Sint Jacobiparochie	Friesland	Jan Akkerman	29-apr	2	22-apr
140	Slappeterp	Friesland	Watze Fokkema	1-mei	2	11-apr
141	Snikzwaag	Friesland	Frida en Menno Visser	8-apr	1	6-apr
142	Stavoren	Friesland	Geeske Visser	26-apr	2	18-apr
143	Stiens	Friesland	Astrid Hiemstra			27-apr
144	Sumar	Friesland	Hendrik van der Meer	3-apr	1	28-mrt	1	21-sep
145	Surhuisterveen	Friesland	Bea Postma	30-apr	2
146	Terband	Friesland	Trienke en Henk Tjepkema	22-apr	1	6-apr	1	21-sep
147	Terkaple	Friesland	Pier en Cobie Brouwer	7-apr	1	6-apr
148	Terwispel	Friesland	Bart Berga	6-apr	2		1	5-sep
149	Terwispel	Friesland	Arie en Ilse Steenwijk	22-apr	2	8-apr
150	Terwispel	Friesland	Sjoerd Wagenaar	14-apr	4	15-apr
151	Terwispel	Friesland	Hilly Berga en Alex de Vries			10-apr
152	Tijnje	Friesland	Harriet Nieuwland	5-apr	2	5-apr
153	Tijnje	Friesland	Gerda Oosterhof	30-apr	2
154	Tijnje	Friesland	Annemarie van Garderen	6-apr	1	7-apr
155	Tijnje	Friesland	Anneke Ziel	6-mei	1
156	Tijnje	Friesland	Pieter Kik			7-mei
157	Tirns	Friesland	Karst Tamminga	5-mei	1
158	Tjalleberd	Friesland	Willem en Anneke Banga	30-apr	1	17-apr
159	Tjalleberd	Friesland	Piet de Boer	7-apr	2			30-sep
160	Tjerkgaast	Friesland	Marten van der Heide	29-apr	2
161	Twijzel	Friesland	Joke Smith	8-apr	1	11-apr
162	Uitwellingerga	Friesland	Bauke van der Meer	4-apr	1	1-apr	1	17-sep
163	Vrouwenparochie	Friesland	Rinze Dijkstra			14-apr
164	Wanneperveen	Overijssel	Jan van der Zee	5-apr	2	28-mrt
165	Warga	Friesland	Aafke en Wiebe Kooistra	13-apr	1	4-apr	1	20-sep
166	Warga	Friesland	Pieter Talsma	17-apr	1	7-apr
167	Warga	Friesland	Keimpe de Boer			15-apr
168	Warns	Friesland	Theo Smid	6-apr	4	6-apr
169	Westhoek	Friesland	A.G. de Vries	8-apr	1	10-apr
170	Westhoek	Friesland	H. IJnsen			16-apr
171	Wier	Friesland	Bram Visser			1-mei
172	Wijckel	Friesland	Daan Meijer	6-apr	1
173	Wijnaldum	Friesland	Rinze en Maartje Post	4-apr	4	9-apr
174	Wijnjewoude	Friesland	Frans Pool	13-apr	2	6-apr
175	Wijtgaard	Friesland	Kees Reitsma	25-mrt	2	24-mrt
176	Wognum	N-Holland	Jacob Blank	8-apr	1	4-apr
177	Wommels	Friesland	Roel Schraa	1-apr	1	4-apr

Al weer een indrukwekkende lijst met aankomst en vertrek. Controleert U nog even of U gegevens correct zijn ingevuld? Al vast mijn dank daarvoor.

Met vriendelijke groet,

Jan de Jong(75)

E.A. Borgerstraat 66

8501 NG Joure.

Boerenzwaluw onderzoeker Friesland (sinds 1992)

Ringer 403 Vogeltrekstation Wageningen .

Tel. 06 -82754279 (jdjong1950@gmail.com )

Email j.d.jonglc@home.nl

 

Voorwoord bij Nieuwsbrief 95.

De afgelopen weken is er weer veel gebeurt zowel op vogelgebied als mij persoonlijk. Eerst al moest ik op 27 augustus j. l. mijn jongere broer Henk (geboren 16-10-1954) verliezen door het plotseling overlijden. Zijn kennis en liefde voor de natuur, zijn gulle lach, en vele jeugdherinneringen zullen altijd aan hem verbonden zijn. Ik zie hem nog zo voor me tijdens onze jeugd in het vrije veld bij een vondst tijdens de nazorg voor weidevogels (BVFW) in De Grie bij Rotsterhaule toen hij op spectaculaire wijze een nest van de watersnip wist op te sporen.

Kort erna in september had ik de zoveelste email crash gevolgd door blokkades en storingen waardoor ik ruim een week niet bij mijn correspondentie kon. Gelukkig zijn de email nu weer voor een groot deel bijgewerkt. En tot slot afgelopen weekend weer vernielingen op ons vogelringstation (opgericht 1985) aan het Tjeukemeer. Er is weer aangifte gedaan bij de politie. Hopend dat iemand iets heeft gezien en dit met ons wil delen zodat we de dader(s) aan kunnen spreken op hun gedrag.

September trekmaand van veel zangers.

De september maand staan altijd bol van veel door en wegtrekkers onder de zangvogels. Veel boerenzwaluwen zijn al vertrokken doch de afgelopen weken zijn er toch nog veel late broedgevallen gemeld in schuren en stallen. In Afrika zijn op 10 september de eerste boerenzwaluwen al aangekomen in Oudtshoorn in Zuid-Afrika. Aldus correspondent Gerrie van Rensburg, George in Zuid-Afrika. Het zullen wel niet de Nederlandse vogels zijn denk ik die daar vroeg aankomen, mogelijk afkomstig uit Groot-Brittannië? De laatste week van september is het erg druk in het luchtruim boven Friesland. Veel eerste noordelijke gasten komen aan en trekken door waaronder roodborsten, tjiftjaffen, koperwieken, zanglijsters, etc.

Vooral in de laatste weken van setember en de eerste 2 weken van oktober is het een komen en gaan van zangers waaronder soms ook interessante zoals smelleken, bladkoning, sperwergrasmus en vele anderen. Zie de Nieuwsbrief. Vaak worden ze het eerst aan de kuststrook gezien (Waddeneilanden) doch ook in het binnenland van Friesland worden soms leuke waarnemingen gedaan (o.a. roodpootvalken). Blijft U dus opletten in U omgeving en bijzonderheden aan ons doorgeven.

Tijdens doortrek meer slachtoffers.

De afgelopen weken bereiken me regelmatig berichten over vensterslachtoffers onder de zangers. Vaak gaat het om zwartkoppen, roodborsten, merels, zanglijster etc. Soms worden die slachtoffers veroorzaakt door de aanwezigheid van sperwers die met de wegtrekkende zangvogels uit het noorden meekomen. In deze Nieuwsbrief twee gevallen opgenomen van dergelijke gevallen in Leeuwarden en Oudwoude. Blijft U echter vooral de gevallen melden.

Komende Boerenzwaluw Journaal

Bij het vertrek van de boerenzwaluwen (er worden nu nog enkele gezien) wordt het tijd om met de verslaglegging van het 15^e Boerenzwaluw Journaal te beginnen. Er zijn er van veel correspondenten al meldingen en gegevens binnengekomen waarvoor mijn dank. Mocht U nog bijzondere voorvallen hebben meegemaakt dan hoor ik het graag. Het samenstellen van een dergelijk Boerenzwaluw Journaal is een flinke klus. Dus begin ik er in oktober mee en hoop het rond de eerste weken van januari 2026 klaar te hebben en dan wordt het in deze Blog als Nieuwsbrief gezet. Ik kan alvast verklappen dat we dit jaar flink wat jonge vogels hebben geringd en veel oude “bekenden” mochten terug vangen in stallen en schuren. Ook andere ringers hebben flink wat vogels in Friesland geringd en onderzocht, daarvoor hulde!

Het kan daardoor voorkomen dat de nieuwsbrief in oktober wat later verschijnt.

Alvast leesplezier met deze 95^e Nieuwsbrief.

Groeten,

Jan de Jong (75)

Vogelkundig medewerker Leeuwarder Courant.

NIEUWSBRIEF 95.Vogelnieuws Leeuwarder Courant.

 Door Jan de Jong

Binnen gekomen nieuws van 1 september t/m 30 september 2025.

Vogel en natuurnieuws.

Appelvink 03-09. Bij Heechterp te Leeuwarden 7 aanwezig (Jeroen Breidenbach).

Baardman 07-09. 4 baardmannetjes in het Swin te Elahuizen (Ita Spoelman, Berltsum/Berlikum). 10-09. Groepje van 8 in Lauwersmeer bij De Pomp (Dick Dooyewaard).

Beflijster 22-09. Te Laaksum 1 mannetje aanwezig (Hessel van der Iest).23-09. Zes overvliegend bij de Noorsvaarder op Terschelling (Maarten de H.). Te Laaxum 2 en 3 overvliegend (Hessel van der Iest).

 

Foto © Gerwin van de Maat (uit archief) *

De beflijsters komen samen met kramsvogels, koperwieken, zanglijsters en veel merels uit de noordelijke streken eind september tot diep in oktober weer langs. Let een op de soort in U tuin.

Bladkoning 19-09. Bij het Gorzenpaadje te Oosterend op Terschelling 1 gezien (Arie Ouwerkerk).  22-09. Op Vlieland bij de Nieuwe eendenkooi 1 gezien (Hans Groot). 23-09. 1 bij Oost-Vlieland op Vlieland (Leo Stegeman). 

Boerenzwaluw 01-09. Hier zijn de boerenzwaluwen nog niet vertrokken bij ons in Hommerts, integendeel: er zijn nog (minstens) 4 nesten met jongen momenteel (André Zonderland). In onze stal in Jelsum zitten nog een paar nestjes boerenzwaluwen. Ik weet niet hoe oud ze zijn, maar ze vliegen nog niet (Marie-Christien van Deursen).04-09. Groep van 200 voedsel zoekend bij De Putten te Eastermar (Wiebe Sjoerd van der Veen). 05-09. Vandaag de laatste boerenzwaluwen uit de stal zijn vertrokken in Delfstrahuizen (Nelleke Roos). Afgelopen week zijn bij ons in Terwispel de laatste boerenzwaluwen uit gevlogen (Bert Berga, Terwispel).  Vandaag zijn er nog steeds zwaluwen te zien, het zijn boerenzwaluwen ze scheren met grote snelheid om de flat bij ons in Heerenveen heen. (Nico Vink, Heerenveen).07-09. 2500 op slaapplaats bij Lange Duinen op Ameland (Rob Brinkhof).  08-09. De meeste boerenzwaluwen zijn bij mij in Terwispel weg van de laatste nestjes. Er zijn er ongeveer nog 20 jonge vogels die hier omzwerven (Joan de Mars, Terwispel). Nog een nest met jongen die gevoerd worden in de paardenstal bij ons in De Knipe (Anneke Durkstra).   10-09. De eerste boerenzwaluw is vandaag in Oudtshoorn in Zuid-Afrika gezien. De boerenzwaluwen zijn hier dus nu al aangekomen, meestal is dat rondom 15 september. Deze zijn nu zeker 10 a 15 dagen vroeger. Oudtshoorn is 'n dorpje in Klein Karoo. (Gerrie van Rensburg, George in Zuid-Afrika). 10-09. Het is alweer een week geleden dat de laatste boerenzwaluwen vertrokken uit de schuur bij ons in Appelscha, deze waren van het tweede broedsel. De anderen waren 16 augustus al weg en kwamen ook voor de nacht niet terug op het nest. In totaal zijn er 43 boerenzwaluwen uitgevlogen, 2 uit het nest gevallen en doodgegaan, een heel redelijk boerenzwaluw jaar (Adrienne Jonker, Appelscha).

12-09. Vanmiddag bij Zwarte Haan nog veel boerenzwaluwen actief. Ze zitten soms in groepjes op het talud bij de zeedijk (Rinse Kuiken, Sint Anna Parochie). 14-09. Groep van 320 buitendijks in de Bildtpollen (Ben Koks).  18-09. Deze week zijn de laatste boerenzwaluwen inclusief de 3 laat geboren jongen vertrokken uit de stal in Hollum, Ameland (Jeroen Lap). Vanmorgen even de boerenzwaluw nestjes in onze schuur te Kollumerpomp geteld. Ik tel 20 nesten. Deze zullen niet allemaal gebruikt zijn, afgelopen zomer. Ik schat 15 gebruikte nesten, met 2 broedsels per nest. En 4 uitgevlogen jongen per nest. Ik kom dan op 120 uitgevlogen jongen, dit jaar. Meer dan vorig jaar: 96 stuks, maar minder dan 2023: 150 stuks.  Afgelopen nacht zaten er minstens 30 boerenzwaluwen in onze schuur, op beter weer te wachten om te vertrekken naar Afrika (Menne Osinga, Kollumerpomp).20-09. De laatste boerenzwaluwen zijn vandaag vertrokken bij ons in Warga (Aafke Kooistra, Warga).  In het schapenhok in Akkrum hebben dit jaar 2 paartjes boerenzwaluw gebroed: 2 x 2 nestjes uitgebroed en succesvol uitgevlogen met 4 jongen per keer. In de schuur van mijn boerderij kwamen de zwaluwen ook weer terug. Nu was het zo dat een ijverig winterkoninkje het zwaluwennest van vorig jaar uitgekozen had om er een nestje van te maken door er met mos een dak op te maken met een mooi rond gat als ingang. De zwaluwen vorderden het nest echter direct terug en verwijderden al het mos. Al rap werd er weer gebroed in dit nest en zijn er later 5 jonge zwaluwen in groot geworden. Een tweede legsel volgde en nu werden er 4 jongen groot. In de eerste twee weken van september was het hier nog één grote drukte met foeragerende zwaluwen. Soms zaten ze met z'n allen op het schapengaas van het hek langs mijn oprijpad. Dit was een prachtig gezicht: zo'n 30 stuks op een rij! Vandaag zijn ze allemaal vertrokken (Hyltsje Hilverda, Akkrum) 21-09. Vandaag vloog nog een nest met 3 jongen uit in de kalverstal te Tjalleberd (Piet de Boer). Vandaag de laatste boerenzwaluw vertrokken uit de stal in Terband (Henk en Trienke Tjepkema).  22-09. Vandaag heeft de laatste boerenzwaluw onze schuur in Katlijk verlaten. Wij hadden een niet al te best broedseizoen, er keerden 5 paartjes terug in onze schuren. Deze paartjes hebben allemaal een eerste legsel grootgebracht, meestal slechts 3 of 4 jongen per legsel. Drie van deze paartjes begonnen aan een tweede legsel, het legsel van een van deze paartjes ging verloren door predatie. In totaal zijn er 24 jonge boerenzwaluwen uitgevlogen, wij hebben er wel eens meer gehad (Hendrik en Atsje de Vries uit Katlijk). 23-09.  Wij hebben dit jaar in Drachtstercompagnie in onze schuur/garage 3 nesten van boerenzwaluwen gehad. Ieder nest had 2 succesvolle broedsels. Nadat de bulk vertrokken was hebben er nog 3 een week of twee in onze schuur overnacht. Deze 3 zijn vandaag vertrokken (Jaap en Marjolein de Graaf, Drachtstercompagnie).

Foto © Jan H. Venema (archief).

Tot laat in september waren er diverse plaatsen nog jongen boerenzwaluwen in schuren en stallen aanwezig.

24-09. De meeste boerenzwaluwen zijn in week 37 (8 tot 14 september) vertrokken uit de boerderij bij ons in Molkwerum, maar er waren nog veel jongen met hun ouders. Zondag 21 september waren er nog 10 jongen, maandag 22 september nog maar 1. De laatste vertrok op 23 september. Er waren 28 nesten in de schuur dit jaar bij de eerste leg en 20 bij de 2e. 1 nest in de paardenschuur en 1 in de wagenberging. (Mineke Bekkema-van der Berg, Noardermar Molkwar).26-09. De laatste zwaluwen zijn vandaag uit de stal vertrokken bij ons in Hommerts. Op 16 september waren de laatste jongen uit het nest gevlogen (Andre Zonderland). 27-09. Er zitten hier bij ons in Joure nog 2 boerenzwaluwen, een in het Bûthus en 1 in de garage. (Artina Oppenhuizen en Karel Gildemacher).  

Bonte kraai 04-09. Te Anjum 1 gezien (Wim van Zwieten).

Foto © Wim van Zwieten

04-09-2025. De bonte kraai wordt maar zelden meer op de vaste wal gezien in Friesland.

Cetti’s Zanger 04-09. Op het pad van IJlst naar Sneek 1 gehoord (Geert Tamsma, IJlst).

Draaihals 01-09. In het Lauwersmeer bij Ezumakeeg 1 gezien (Rick Jongerhuis). 06-09.  Op Vlieland 1 gezien in Noordoosthoek (Vincent Hart). 07-09. Te Laaksum 1 gezien (Hessel van Iest).  08-09. Op Vlieland 2 geringd en 1 op het pad mieren vangend (VRS Vlieland/ Tijmen Majoor).

Dwerggors 23-09. Op Vlieland 1 geringd door VRS Vlieland (G. Bochem en Carl Zuhorn).

Fitis 25-09. Nog 1 geringd aan de Burgumermar (Arend Timmerman en Gerben de Vries).

Fluiter 04-09. In de Kooiduinen op Schiermonnikoog 1 aanwezig (Robert van der Meer).

Gele kwikstaart 20-09. Groep van 150 bij Laaksum (Hessel van der Iest).

Gierzwaluw14-09. Te Woudsend nog 1 gezien (Jorrit Zondervan). 20-09. Twee overvliegend bij de Westermieden op Ameland (Arian van der Meulen).27-09. 1 in Easterskar bij Sintjohannesga (Johannes en Gea Koster).

Groene specht 04-09. De groene specht zoekt voedsel in ons gazon te Oudwoude (Willem en Sietske Jonkman, Oudwoude).

Grote canadese gans 03-09.  Bij de Sondelerleijen groep van 51 gezien (Esther van Veen e.a.). Bij de Spoekeplas te Noordwolde groep van 45 gezien (Siska). 04-09. Vijftig bij De Hoeve aan de Jokweg (Karin Uilhoorn). Dertig overvliegend te Heerenveen (Martine Huisman).

Grote gele kwikstaart 22-09. Bij het Barrahûs in Leeuwarden 1 gezien (A. Jansma).

Grote zilverreiger 09-09. Groep van 75 aan Burdaarderstraatweg/Wâldfeart (Sibbele de Jong).

17-09. Groep van 32 in de Lage Hooilanden bij Tersoal (Dick Pruiksma). 

Foto © Sibbele de Jong

09-09-2025. Als de sloten gehekkeld zijn dan zijn de grote zilverreigers (blauwe reigers en ooievaars) er “als de kippen “bij.

Halsbandparkiet 14-09. In Sneek 1 gezien (Bouke Roosma).

Holenduif 01-09. Nog een nest met 2 jongen in een torenvalkkast in de molen te Nijemirdum (Veenstra).

Hop 06-09. Een voedsel zoekend op dijk in Polder Nes op Ameland (Tim Langerak). 14-09. In Makkum 1 gezien (Abel den Ouden).

Huiszwaluw 02-09. Bij Sint Nicolaasga groep van 200 gezien (Ida Bek).

Koekoek 02-09. Aan de Mardyk aan Sneekermeer 1 overvliegend (Fedde Welbedacht). 04-09. In de Blaugerzen bij Akmarijp 1 gezien (Sietse Bernardus).  05-09. Te Broeksterwâld 1 in de tuin (Harry de Boer). 06-09. Op de Delleboersterheide 1 gezien (Rommert Cazemier). 08-09. Bij Goëngahuizen in de Heege Warren aan de Site buurster Ee 1 slachtoffer gevonden (Taeke de Haan).11-09. Bij Oppenhuizen in de Grutte Griene 1 gezien (Jappie van der Pol).13-09.  In de Ballumer Mieden op Ameland 1 gezien (Hugo Wieleman e.a.). 18-09. In de Zwagermieden 1 gezien (Maaike Planting). 21-09. In Bakhuizen 1 gezien (Peter van de Beek).

Foto © Sietse Bernardus.

04-09-2025. In de septembermaand zijn er op veel plaatsen jonge koekoeken gezien.

Koninginnepage 24-09. 1 rups op Dille in Nieuwstad te Burgum (J.A. Wagenaar).

Foto © J.A. Wagenaar

24-09-2025.De rups van de koninginnenpage valt erg op door zijn prachtige kleuren.

Koperwiek 15-09. In de Vallei van het Veen en de Vianenslid op Vlieland twee gezien (Carl Zuhorn). 23-09. Op de telpost in het Leeuwarderbos bij Leeuwarden 20 overvliegend (Jeroen Breidenbach e.a.). Op Vlieland 1 geringd door VRS Vlieland (G. Bochem en Carl Zuhorn). 26-09. Tien op Vliehors gezien (Kees de Vries/Willem Bosma). Bij de Wassermann op Schiermonnikoog 10 gezien (Joey Braat). 27-09. In Balk groepje van 16 gezien (Ale Overwijk).

Kievit 01-09. 280 in de Lindevallei (Henk Plat).

Kneu 06-09. Groep van 300 op Groene Strand van Ameland (Joppe Lodewijks).

Kramsvogel 01-09. In Hollumerbos op Ameland 1 gezien (Bram Robol e.a.). 08-09. Op de Hollumerheide op Ameland 1 gezien (Remmes Oosterlaar). 17-09. Aan de Dwarsryd te Kollum 1 gezien (Kees Bode).

Kruisbek 19-09. In het Rijsterbos 1 aanwezig (Libbe Zijlstra). 20-09.  Twaalf overvliegend te Laaksum (Hessel van der Iest).  24-09. Vijf in Bakkeveen gezien (Koert Scholten).  

Nachtegaal 01-09. Te Suamarreheide 1 eerste jaars geringd (Bareld Storm). 10-09. Aan de noordoever van het Tjeukemeer 1 gevangen en geringd (Gerard en Jacob Westerhuis).

Nijlgans 12-09. Groep van 75 in Grootte Sintjohannesgaaster veenpolder (Karin Uilhoorn).

Paapje 02-09. In Polder Geele Strand bij Workum 11 geteld (Sandra Teer). 08-09. In de Jan Thijsens Dune op Terschelling 14 geteld (Daan).  Op de Workumerwaard 6 gezien (Wim Kuitems).

Putter 07-09. Groep van 80 bij Terband in Polder van het 4^e en 5^e Veendistrict (Martine Huisman).  11-09. Groep van 100 in Hegewiersterfjild (Richard Lookman).17-09. Groep van 50 in de Zuidlanden te Leeuwarden (Joop Ouburg) 

Ransuil 24-09. Drie jonge ransuilen in de boom rond de boerderij in Molkwerum (Mineke Bekkema-van den Berg).

Reuzenstern 05-09. Twee jagend in het Oosterschar bij Sintjohannesga (Bauke Sienema). 22-09. Twintig aanwezig in de Jan Durkspolder in de Alde Feanen (Hennie Stienstra).25-09. In het Easterskar te Sintjohannesga 1 gezien (Douwe Dijkstra). 

Roodpootvalk 11-09. Twee bij de Grutte Griene bij Oppenhuizen (Jappie van der Pol). 21-09. Drie bij de Kop Bloksloot &Vrije Grazen (Sietse Bernardus). Bij Goingarijp 2 gezien (Wouter M.G. van Steelant).

Ruigpootbuizerd 04-09. We hebben al een paar dagen bij Stiens 1 ruigpootbuizerd (Gerard Mast).

Smelleken 01-09. Bij Zwarte Haan 1 gezien (Jurgen Hasselt). 05-09. Vanmorgen reageerden mijn duiven hier in Haskerhorne op de kleine rappe rakker, het smelleken. Geen gevaar, het bleef bij speels gedrag (Henk Bulsing, Haskerhorne).  Te Ferwerd Buitendijks 1 gezien (Henk Hiemstra). 06-09. Bij de Vliehors op Vlieland 1 vrouwtje overvliegend (Kees de Vries). 07-09.  Bij Laaxum 3 gezien (Marcel Stienstra/Hessel van der Iest). 08-09. Op Schiermonnikoog bij Westerstrand 1 gezien (Filip Goussaert).  10-09. Aan de noordoever van het Tjeukemeer een eerste jaars vrouw geringd op Ringstation Rohel Tjeukemeer. Dit is de eerste sinds 1985 hier (Gerard Westerhuis en Jacob Westerhuis).24-09. 1 mannetje jagend op de volkstuin in Burgum (Lamstra, Burgum).

Sperwer 20-09. In onze bungalowwijk in Leeuwarden Zuid, Nieuw-Rapenburg, hebben wij gelukkig veel vogels. Ook een vaste gast, die ik onze buurtsperwer heb genoemd. Als de tuinvogels allemaal snel opvliegen, komt hij met een lange duikvlucht overvliegen. Vandaag ging het mis. Hij moet een merel hebben gevangen, waarna hij met een harde klap tegen onze glazen pui vloog met prooi. De sperwer en de merel waren op slag dood, jammer (Rommy van der Zwaag-Paauw, Leeuwarden).

26-09. We werden vanmorgen wakker van vogelgeschreeuw in de tuin in Oudwoude. Een sperwer had een spreeuw te pakken. Het beestje vocht voor zijn leven, helaas is hij opgepeuzeld. (Willem Jonkman, Oudwoude).

Sperwergrasmus 08-09. Op Griend 1 waargenomen (Rick de Ruiter). 10-09. Op Vlieland 1 geringd (VRS Vlieland).15-09. In de Westerduinen op Schiermonnikoog 1 gezien (Vincent Stork).

Staartmees 09-09. Groep van 40 in Zuiderburen te Leeuwarden (Levin Niehaus). 22-09. Groep van 30 in de polder De Woudfennen (Dennis Keur).

Tapuit 02-09. In Polder Geele Strand te Workum 15 gezien (Sandra Teer). 08-09. Twee tapuit in de Bildtpollen (Ita Spoelman, Berltsum/Berlikum). Op de Golfbaan op Ameland 21 tapuiten gezien (Rob Brinkhof).  

Tijgerspin 04-09. In de voortuin, tegen de weg aan, trof ik een paar dagen terug een wespspin (tijgerspin) aan hier in Rotsterhaule aan de Nieuweweg. Ik had deze spin wel in natuurseries op TV gezien, maar nog nimmer in het “echt”. In mijn dichtbegroeide tuin zijn veel insecten en mede daardoor veel spinnen. De meesten zijn kruisspinnen, maar een tijgerspin had ik daar nog niet eerder gezien (Sjoerd Koopman, Rotsterhaule).

Foto © Sjoerd Koopman

04-09-2025. De tijgerspin komt op meer plaatsen steeds meer voor in Friesland, nu ook gewoon in de tuin in Rotsterhaule.

Vaal stormvogeltje 21-09. Bij paal 19 op Terschelling 1 gezien (Lenie de Boer)

Vorkstaartmeeuw 16-09. Op de Bosplaat te Terschelling 1 gezien (Marc van der Aa).

Watersnip 23-09. Bij de Wide Mar te Stiens groep van 50 gezien (J.de Groot).

Witgatje 05-09. Tien in de Falomsterleijen (Jacob Hanenburg).  

Witte kwikstaart 09-09. Sinds een paar dagen verblijft hier in Bakkeveen een miskleur “boumantsje wipsturt “(Elly Stuiver, Bakkeveen). 14-09. In polder De warren bij Gytsjerk groep van 20 en een 15-tal in de Ryptsjerksterpolder (Wiebe Sjoerd van der Veen). 16-09. In de Jan Durkspolder in de Alde Feanen groepje van 7 (Lysanne Valk). 25-09. Nog een jonge vogel achtergebleven op hok in Eastermar (Hindrik Kloosterman).

Foto © Elly Stuiver

09-09-2025. Een opvallend licht grijs gekleurde witte kwikstaart al enige dagen in Bakkeveen.

IJsvogel 16-09. Drie in de Groene Ster bij Leeuwarden overvliegend (Tobias Verbeek). 18-09. Een ijsvogel bij huis te Kollumerpomp (Menne Osinga). Wij hebben vanavond een paartje ijsvogels over de Zwette bij Scharnegoutum zien scheren (Theo en Johanna Hofman, Scharnegoutum).19-09. Vanmiddag zagen we bij het Weidumerhout 1 ijsvogel laag over het water vliegend (Jan Boersma, Kollum).  24-09. In Molkwerum /Molkwar 1 ijsvogel bij onze woning (Mineke Bekkema, van den Berg).

Zwarte ooievaar 02-09. In de Bufferzone bij Fochteloerveen 5 gezien (Fred van der Poel). 12-09. 1 in de bossen Cornelia Stichting bij Beetsterzwaag gezien (Gerard van den Akker).

Zwarte specht 01-09. Vanmorgen 1 zwarte specht bij ons in de tuin in Berlikum (Alfred Blanksma).

Foto © Eric Schipper. (Uit archief).

11-02-2023. In het najaar zwerven zwarte spechten in een weide omgeving van hun broedgebied rond, Berlikum is wel een eindje uit de buurt van de oorspronkelijke broedgebieden.

Zwartkop 09-09. Een vrouwtje zwartkop bij de buren tegen de ruiten gevlogen in Leeuwarden. Vogel naar Natuurmuseum in Leeuwarden gebracht (Harry van der Velde).

Opmerking Jan de Jong; Vensterslachtoffer komen in de trekperiode (sept/nov) veel voor blijft U ze vooral melden. Voorkomen is beter. Plak stickers of dek glazen windschermen af. Sperwers jagen nogal eens in tuinen en kunnen dan pardoes met prooi tegen windschermen of ramen vliegen.  De komende weken trekken er onder anderen weer heel veel roodborsten, zanglijsters, koperwieken en merels door. Let dus op slachtoffers.   

Tot zover het overzicht van de september maand in 2025.

Alle waarnemers en correspondenten bedankt voor jullie inzet en inzendingen. Heb slechts een klein deel van de meldingen kunnen opnemen.

Graag email berichten wel blijven voorzien van naam en adres.  Soms komt er naamsverwarring voor helaas omdat woonplaats en of adres niet vermeld staat in berichten.

Let op.

Met ingang van 1 september verschijnt de Nieuwsbrief voortaan alleen nog op mijn Blog. https://blog.seniorennet.be/frieslandnatuurnieuws/

Onderaan de Nieuwsbrieven staat een pdf die men kan downloaden.

Met de verzending van de Nieuwsbrief via Outlook waren steeds meer problemen (zo’n 3000 correspondenten) en het koste me steeds meer tijd om alles in groepjes te verzenden.

Joure, 29 september 2025

Jan de Jong, E. A. Borgerstraat 66 8501 NG Joure.

Email; j.d.jonglc@home.nl  

Vogelkundig medewerker Leeuwarder Courant. (Sinds oktober 1977).

Ringer 403 Ringstation VRS Rohel Tjeukemeer

Vogeltrekstation Wageningen (vanaf 1985).

Tel. 0513-414788 of Mobiel 06-82754279

Voorwoord Nieuwsbrief 94.

Boerenzwaluw nestjong onderzoek

De laatste weken waren er weer email storingen zodat ik zeker 8 a 10 dagen niet binnenkomende email berichten kon inzien en beantwoorden. Daardoor is er een grote achterstand opgelopen met het beantwoorden van berichten en het selecteren van waarnemingen van correspondenten. Sinds 12 september werken alle(ook oude) email adressen weer en kan ik gelukkig weer door met mijn nieuwsbrieven/voorlichtingswerk en onderzoek.

 

Tijdens de storingsperiode heb ik de gegevens van het verzamelen van poepjes van nestjongen van boerenzwaluwen voor de DietBank van  de Rijks Universiteit Groningen  wat uitgewerkt en op papier gezet. Speciaal met het doel om meer nestjong ringers van het Vogeltrekstation Wageningen ertoe te bewegen ook mee te doen aan het boerenzwaluw onderzoek in ons land en om uit te leggen wat het DietBank onderzoek inhoud. Er komen helaas nog steeds te weinig  gegevens binnen van nestjongen van boerenzwaluwen bij het Vogeltrekstation Wageningen.  Hieronder het verslag en de ervaringen die ik heb opgedaan bij het eerste jaar van mijn onderzoek. Tevens heb ik de methode beschreven (met foto’s) hoe ik een en ander het uitgevoerd en worden de plekken en plaatsen in Friesland genoemd waar in monsters heb verzameld.

Nog steeds nestjongen.

In De Knipe bij Durkstra is op 8 september nog een boerenzwaluw bezig om de jongen te voeren zo meldde Anneke Durkstra me. De grote groep is al vertrokken uit de paardenstal aldus fam. Durkstra. Bij H. Gulmans in Burum(Boerum) zaten op 26 augustus nog twee paar boerenzwaluwen met jongen van een dag of zes oud  in de stal. Ook andere soorten hebben nog jongen. Bij Veenstra  in Nijemirdum heeft  een holenduif paar nog jongen in een molen.  De holenduiven broeden de laatste jaren ook steeds vaker in ligboxen, woningen, schuren, nestkasten, etc. Voor late broedsel houdt ik me uiteraard aanbevolen.

Veel leesplezier met het lezen van de 94^e Nieuwsbrief.

De 95^e Nieuwsbrief komt uiteraard wat later dan anders.

Met vriendelijke groeten,

Jan de Jong(75)

Vogelkundig medewerker Leeuwarder Courant.

Boerenzwaluw onderzoeker Friesland.

Nieuwsbrief 94 Vogelkundig medewerker Leeuwarder Courant

DietBank onderzoek naar voedsel van jonge boerenzwaluwen.

Door Jan de Jong

Er is veel te doen over het veranderende klimaat in ons land. Het wordt al maar warmer en de winters stellen maar weinig meer voor. Deze veranderingen hebben ingrijpende gevolgen voor de natuur en al zijn bewoners. Ook voor vogels, planten, vissen, insecten en andere leefgemeenschappen die zijn gebonden aan een bepaalde diversiteit aan voedings- en leefomstandigheden kan dit grote gevolgen hebben. Als vogelringer verbonden aan het Vogeltrekstation Wageningen, onderdeel (van de Koninklijke Nederlandse Akademy van Wetenschappen (KNAW), beschrijf ik in dit artikel hoe ik me bezighoud met het voedsel onderzoek van de boerenzwaluw voor de DietBank. In dit artikel vertel ik mijn ervaringen bij het verzamelen van onderzoeksmateriaal naar het insectenvoedsel van de jonge boerenzwaluwen voor de DietBank van de Rijks Universiteit Groningen (RUG). 

Al sinds de eerste uren van het Boerenzwaluw Project Nederland van het Vogeltrekstation Wageningen in 1992 doe ik in de provincie Friesland onderzoek naar de boerenzwaluwen. In met name veel stallen en schuren ring- en onderzoek ik de jonge en oude boerenzwaluwen en houd daarbij allerlei aantekeningen bij van deze vogels met als doelstelling o.a. meer te weten te komen over de broedbiologie van de soort en de verspreiding in het voorkomen, dispersie, overleving en trekgedrag. Deze ervaringen zijn tot nog toe elk jaar bijgehouden in de zogenoemde Boerenzwaluw Journaals Friesland. Tot nu toe zijn van mijn hand er een 14-tal van dergelijk Journaals verschenen met elk jaar veel aantekeningen over de broed- en ringplekken. De ringgegevens van alle individuen zijn opgeslagen in de GRIEL databank van Vogeltrekstation Wageningen. Begin 2025 kwam ik via Bennie van den Brink (Coordinator Boerenzwaluw Project Vogeltrekstation Wageningen) in contact met de DietBank Groningen en hoorde dat men daar behoefte had o.a. aan materiaal van de boerenzwaluw voor prooisoorten analyse.  Als 75-jarige heb ik me daar toen toch maar aangemeld om mijn “steentje “bij te dragen. Ik kreeg een handleiding toegestuurd van de DietBank met de te volgen procedure.

Foto © Herman en Ike Postma.

11-07-2024. Het onderzoeken van insectenvoedsel bij o.a. boerenzwaluwen draagt bij aan de kennis over de toestand van hun leefomgeving.

DietBank RUG Groningen

De DietBank van de Rijks Universiteit Groningen houdt zich in het DNA Laboratory Conservation Ecology in Groningen bezig met het DietBank-veldprotocol voor monsterverzameling voor (e-)DNA-dieetanalyses.

Het doel van de DietBank is om prooisoorten te bepalen van zoveel mogelijk vogelsoorten, door middel van eDNA-analyse van fecale monsters. Een interessant aspect is het vergelijken van diëten in verschillende gebieden, verschillende jaren en in verschillende levensfasen, bijvoorbeeld tussen nestjongen, eerste jaars en volwassen vogels. Het fecale monster wordt verzameld in een Eppendorf-buisje van 2,0 ml en moet bij terugkomst uit het veld bewaard worden in de vriezer (of koelkast) en de verzamelde gegevens (veld-protocol) opgeslagen. Als er een flink aantal buisjes verzameld zijn neem dan kun je contact opnemen met Gerrit Potkamp RUG (g.potkamp@rug.nl ) in verband met de verzending.

Mijn werkwijze

Toen ik mij op 20 maart 2025 had aangemeld bij de DietBank ontving ik al vrij snel de set verzamelbuisjes om de fecaliën in te bewaren. Daar ik me nog moest oriënteren hoe ik o.a. de fecale monsters van nestjongen zo gemakkelijk mogelijk kon verzamelen heb ik voor het verzamelen een eigen methode bedacht. Want uit ervaring weet ik dat als je een nestjong uit het nest pakt hij al vrij snel poepresten laat vallen.

Verzamelen fecale monster van 1 nestjong

Om het fecale monster zo goed mogelijk te verzamelen is het nodig dat je gemakkelijk bij het nest kan komen met een trapje of kleine ladder. Omdat het te lang duurt als je met 1 jong van de trap naar beneden moet gaan om het poepje veilig (niet met handen aanraken) te verzamelen heb ik een klein mandje aan een ophang systheem om de nek hangen (met schoon wit vel papier) als ik op de ladder dicht bij het nest sta.

Foto © Roel Veenstra

Hoe simpel kan het zijn, 2 zakjes en een bakje om de fecale monsters op te vangen

Met 1 hand neem ik snel 1 nestjong uit het nest en houd hem boven het bakje. Laat het nestjong zijn poepje vallen (even wachten!) dan dit jong in een van de twee katoenen opbergzakjes die je in de andere hand hebt doen en de rest van de andere nestjongen in het andere zakje doen. Nu kun je rustig naar beneden langs trapje en alle vogels ringen en de alle gegevens noteren.

Foto © Roel Veenstra.

Het eerste jong snel uit het nest  en boven het mandje houden  om het poepje te laten vallen.

Gegevens nestjong noteren in veldboekje

Zodra je beneden van de trap of ladder komt ring je als eerste  het nestjong waarvan je een poepje hebt verzameld in het mandje en de vogel in een aparte zakje hebt bewaard, daarna en noteer je de gegevens  in je veldboekje. Het poepje verzameld in het bakje zet je even apart op een veilige plek.

In het veldboekje noteer je in ieder geval;

Adres ringplek (volledig).

Datum

Tijd

Nestnummer

Ringnummer

Nummer buisje fecale monster

Aantal levende nestjongen

Leeftijd in dagen (exact of +/- 1dag) zie leeftijdskaart nestjongen boerenzwaluw.

Aantal onbevruchte ei(eren)

Eventueel gewicht/vleugel (denk er om vergeet niet de tijd in te vullen bij gewicht)   

Het unieke nestkaart nummer met nestnummer (dit vul je eventueel thuis in).

Heb je de eerste vogel (waarvan je het poepje hebt verzameld) uit het zakje geringd en genoteerd ring (eventueel meten) in je veldboekje ga dan eerst de overige nestjongen ringen en zet ze daarna snel terug in het nest. Het is handig om dit via het katoenen zakje te doen. Plaats ze één voor één terug in het nest. Bij wat oudere jongen van zo’n 13 a 15 dagen oud kan je alle vogels in een keer (als het kan) met allemaal de koppen naar de achterkant van het nest plaatsen en de hand een 15-tal seconden licht op de jongen houden. Dit is om ze even tot rust te brengen Neem daarna snel de trap naar beneden. Als de jongen zich hebben omgedraaid ben jij alweer beneden. Nu moet je van het eerste jong waarvan je het fecale monster hebt verzameld in jou bakje verzamelen in het buisje met ETOH.  Het is wel handig om het buisje in een standaard te plaatsen. Zelf heb ik een blokje hout daarvoor genomen (hoog 4 cm, lang 11 cm en breed 3 cm) met daarin 5 niet doorboorde gaten van rond 1 cm (diep 2,5 cm).

Foto © Roel Veenstra

Doe het dopje wel eerst van het flesje en breek het vliesje om het poepje met de twee stokjes.

Zet het buisje in de houder en schroef de dop eraf en leg deze op een droge plek. Verzamel dan van het restje poep op het witte vel papier met een houten roerstaafje (14 x 0,5 cm) wat je doormidden breekt. Pas op dat je de uiteinden niet aanraakt met de vingers zodat eventuele resten niet in het verzamelbuisje komen met de fecaliën. Bij het verzamelen is het handig om met de uiteinden van de twee houten staafjes het vliesje om de fecaliën te breken en een deel ervan in het buisje deponeren. Schroef het dopje goed dicht en schud het buisje daarna flink door zodat de resten goed verdeeld worden in het flesje. Bewaar de flesjes (elk van 1 nest) veilig in een afsluitbare plastic zakje in je veldtas en deponeer het als je thuiskomt direct in de vriezer of koelkast.  Handig is om al je materialen te verzamelen in een klein gereedschapskistje dat past in het speciale mandje waarin je de poep monsters van de nestjongen verzameld.

Foto © Jan de Jong

Met een speciaal gereedschapskistje heb je alle materiaal bij de hand voor het opvangen van de poepjes van o.a. de nestjongen.

Thuis aangekomen ga je de ringgegevens invoeren in GRIEL, de databank van het Vogeltrekstation Wageningen.  Daarbij lettend op dat je de gegevens van tijd/ leeftijd in dagen/aantal nestjongen/ etc. wel goed noteert en neem je biometrie dan ook altijd de tijd noteren. Met de tijd bij biometrie van vleugel en gewicht heb je een zuiverder  exacte meeting. Je vult nu bij het eerste geringde nestjong waarvan je de fecaliën hebt verzameld in GRIEL bij;

Vangst onder Opmerkingen; DietBank nummer op flesje/ + nestnummer etc.

Bijvoorbeeld; DietBank B03561. Nestnummer DA 1 x 5 p van 9 dagen + 1 onbevrucht ei.

Onder Biometrie bij Opmerkingen 1: het DietBank nummer.

Bij Opmerkingen 2 kan je eventueel het nestkaartnummer invullen als je die gebruikt.

Vangen oude vogels en fecaal monster verzamelen.

Met het vangen van oude vogels en dan fecale monsters afnemen heb ik nog weinig ervaring opgedaan en laat ik in veel gevallen wat achterwege als ik veel nesten met nestjongen in 1 stal ga ringen. Bij het vangen met een 3 meter netje voor de deur van de stal of schuur is het vaak snel te handelen als de boerenzwaluw in het net vliegt. Al vrij snel laten ze hun poepje vallen en in veel gevallen ben je te laat. Je moet dus op korte afstand bij het net blijven.  Ik gebruik in ieder geval wel het speciale mandje als ik de vogel uit het net haal. De vogel in het net hou ik meer boven het mandje met de vogel nog in het net en haal dan de vogel uit het net. Als ie dan poept dan valt dit (hopelijk) in het mandje. Vaak moet je een keuze maken omdat er veel meer dan 1 vogel tegelijk in het net belanden. Een helper bij dit opvangen van fecale monster lijkt me een goede zaak.

 Resultaten nestjongen

Tijdens mijn bezoeken aan schuren en stallen heb ik in een 17-tal stallen poepmonsters van nestjongen verzameld (zie Tabel 1) uit totaal 98 nesten (11 uit mei/ 26 uit juni/43 uit juli/16 uit augustus en 2 uit september).

Boerenzwaluw DietBank gegevens 2025
Ringer R24/403		Totaal	Aantal monsters verzameld per maand *1					Opmerkingen *1
Plaats	naam	monsters	mei	juni	juli	aug	sept
Delfstrahuizen	Troelstra A.	2		2				uit 2 nesten
Goingarijp	Bloemers I.	1				1		uit 1 nest
Haskerhorne	Hoekstra J.	1			1			1 adult man op 10 juli
Hommerts	Koopmans K.	2			2			uit 2 nesten
Hommerts	Zonderland A	8		3	5			uit 8 nesten
Joure	Gildemacher K.	3			2	1		uit 2 nesten +1 adult man op 14 juli
Jutrijp	Groenveld R.	13		4	7	2		uit 13 nesten
Luinjeberd	Glee de H	2	1		1			uit 2 nesten
Nieuweschoot	Boer de T.	1			1			uit 1 nest
Oldekerk (GR.)	Veenstra R.	3		3				uit 3 nesten
Rohel	Hengel J.P. v.d.	1	1					1 adult vrouw op 7 mei
Rotstergaast	Jellema M.	1			1			uit 1 nest
Rotstergaast	Steenwijk J.	2			2			uit 2 nesten
Rotsterhaule	Tweel van P.	3			3			uit 3 nesten
Rotsterhaule	Venema S.F.	28	5	8	11	4		uit 28 nesten
Rottum	Schalkx N.	7		4	1		2	uit 7 nesten
Snikzwaag	Visser M.K.	1			1			1 adult vrouw op 14 juli
Terband	Tjepkema	1	1					1 adult vrouw op 30 mei
Terwispel	Wagenaar Sj.	5		2		3		Uit 4 nesten + 1 eerste jaars op 8 augustus
Tijnje	Garderen A v	2	1			1		uit 2 nesten
Tijnje	Nieuwland H.	17	4		8	5		uit 17 nesten
			mei	juni	juli	aug	sept
Totaal	21 adressen	104	13	26	46	17	2	uit totaal 98 nesten +. 5 adult en  1 x 1kj
*1= uit elk nest werd 1 monster van 1 geringd jong verzameld voor de DietBank

Tabel 1. Op 20 adressen (17 plaatsen) in Friesland en 1 in Groningen (Oldekerk) werden in totaal 104 poep monsters verzameld voor de DietBank (RUG Groningen). Deze zijn verzameld uit 98 boerenzwaluw nesten + 5 volwassen en 1 eerste jaars boerenzwaluw.

In de bovenstaande tabel zijn veel interessante gegevens genoteerd en deze geven samen met de totaal geringde lijst een beeld van wat er zoal geringd is.  Alle 104 monsters worden door RUG in Groningen t.z.t. nog onderzoeken op het voorkomen van insectensoorten.

In dit overzicht valt het verder op dat er op 3 locaties (Rotsterhaule/Venema, Tijnje/H. Nieuwland en Jutrijp/R. Groenveld), meer dan 10 monsters zijn verzameld uit verschillende nesten.  Bij Harriet Nieuwland in Tijnje ringde ik op 17 juli 2025 zelfs een hybride boerenzwaluw/huiszwaluw jong uit een legsel van 5 van 11 dagen oud.

Foto © Jan de Jong

17-07-2025. Vangst van een hybride boerenzwaluw/huiszwaluw nestjong (2^e van rechts) in een paardenstal te Tijnje.

Discussie en conclusie.

Als we het eerste jaar dat ik bezig ben geweest met het verzamelen van hoofdzakelijk poepjes van de boerenzwaluw voor de DietBank RUG dan kunnen we gerust vaststellen dat dit een geslaagde poging was als ringer en voor herhaling vatbaar. Uit diverse goed bereikbare nesten is van 1 geringde boerenzwaluw het poepje verzameld wat met deze hierboven beschreven methode uitstekend gelukt is.

Deze methode zou best landelijk uitgevoerd kunnen worden (ook bij meerdere soorten) om zo het nestjong ringen bij o.a.  insectenetende zangvogels wat te stimuleren en een goed overzicht te verkrijgen van het insectenvoedsel in verschillende maanden/jaren en levensfasen. Daarbij rekening houdend met de mogelijkheid dat ringers de vangsten in het invoer program GRIEL van het Vogeltrekstation Wageningen op een eenvoudige manier aan kunnen geven om zo nog meer details in de tijd vast te kunnen leggen. Daarbij is echter een goede uniforme en secure administratie van de methode noodzakelijk. Een en ander zou het beste mijns inziens tot zijn recht kunnen komen in een projectmatige aanpak. Een soort Project Diet Songbirds waarbij de soorten ingedeeld kunnen worden in soortprojectnummers.

Joure 12 september 2025.

P.S.

Hieronder nog de excel file van Tabel 1 en het totale verslag in Word (voor downloaden).

Jan de Jong (75)

Ringer 403 Vogeltrekstation Wageningen.

Boerenzwaluw onderzoeker Friesland (sinds 1992).

Tel. 06- 82754279

E.A. Borgerstraat 66 8501 NG Joure

 

 

NIEUWSBRIEF 93.Vogelnieuws Leeuwarder Courant.

Beste mensen,

Voorwoord.

Hierbij de Nieuwsbrief 93 met weer extra veel nieuws uit de natuur. Tot mijn spijt heb ik moeten besluiten om de Nieuwsbrieven voortaan niet meer door de email te verzenden. Er waren te veel problemen en het in kleine porties verzenden nam veel tijd in beslag. 

Voortaan kunt U de Nieuwsbrieven bekijken en eventueel downloaden op mijn Blog; https://blog.seniorennet.be/frieslandnatuurnieuws/  Onder aan de Nieuwsbrief staat een Bijlage die U kunt aanklikken en downloaden.

Nieuws.

Nieuwsbrief 93 staat weer veel in over aparte/schaarse waarnemingen en ringvangsten in Friesland ,uiteraard de boerenzwaluwen en diverse vlinderwaarnemingen. De natuur is hard aan het veranderen als we het met een 50 jaar terug vergelijken.  Uiteraard weten we heden ten dage ook meer door de toegenomen middelen/apparatuur die ons  ter beschikking staat. Wie had vroeger gedacht dat de ganzensoorten hier massaal zo tot broeden zouden komen in Friesland en dat  soorten als de Cetti’s Zanger zich hier zouden vestigen. Dat de weidevogels het steeds moeilijker zouden krijgen en dat de watersnip langzaam als broedvogel zou verdwijnen uit Friesland.

Veranderingen.

De veranderingen in de natuur, mede door de toenemende opwarming van aarde/zeespiegelstijgingen, milieu aantastingen en daarmee samenhangende kettingreacties  geven aan dat de soortenrijkdom in de natuur aan grote schommelingen bloot gesteld wordt. Het is zaak om in deze tijd de “vinger aan de pols te houden” en te behouden wat nog mogelijk is en de feiten zo goed mogelijk te registreren. Onderzoek  naar en van bepaalde (bedreigde) soorten (rode lijst soorten)  dienen serieus genomen te worden door de wetgeving en wetsdienaren en niet weggemoffeld te worden in diepe bureauladen omwille van de Economie.

 Middelen.

Onderzoek Instituten zoals o.a. het Vogeltrekstation te Wageningen (onderdeel van de KNAW ) zouden meer financiële middelen tot hun beschikking moeten krijgen van de regering en de Nederlandse samenleving om belangrijke projecten uit te kunnen voeren. In de natuur veranderd (te) veel  in een rap tempo. Nu is Vogeltrekstation Wageningen in samenwerking met andere organisaties landelijk mijns inziens  nog te veel afhankelijk van een enorme groep vrijwilligers/samen met andere milieu organisaties die het onderzoek draaiende moeten houden. Daar komt nog bij dat van vrijwilligers steeds meer inzet en  financiële  bijdragen gevraagd worden. Vooral voor jonge onderzoekers/ studenten wordt het steeds moeilijker mee te doen en hun bijdrage te leveren.Hopelijk komt hier de komende jaren verandering in en neemt de politiek belangrijke beslissingen.

Het is zo wie zo belangrijk om steeds goede voorlichting te geven aan een breed publiek want de ruimte voor de natuur in ons land wordt voor onze medebewoners steeds kleiner en veel soorten kunnen zich dan ook maar moeilijk (of niet meer) handhaven.

 Veel leesplezier met deze 93^e Nieuwsbrief.

 Jan de Jong(75)

Vogelkundig medewerker Leeuwarder Courant.

Vrijwillig vogelringer en onderzoeker Vogeltrekstation Wageningen (KNAW).

Boerenzwaluw onderzoeker Friesland  (sinds 1992).

  

NIEUWSBRIEF 93.Vogelnieuws Leeuwarder Courant.

 

Door Jan de Jong

Binnen gekomen nieuws van 1 augustus t/m 31 augustus 2025.

Vogel en natuurnieuws.

 

Alpenwatersalamander 19-08. Ik was vanmorgen bij mijn zoon op de Flevo in Drachten aan het klussen. Onder een kast vond ik een salamander. Het blijkt w.s. een alpensalamander te zijn.  Snel even een foto gemaakt. Heb hem snel weer losgelaten in de tuin op een vochtig plekje (Eddy Dijkstra, Drachten). Opmerking Jan de Jong; Mogelijk ontsnapt en niet wild eksemplaar. Bij Oosterseveld (omgeving Noordwolde) zijn diverse ontsnapte eksemplaren gezien (20 tal)  op 15 april 2025 (Rommert Cazemier). Drachten is al wel een flink stukje weg van Noordwolde.

Foto © Eddy Dijkstra

19-08-2025. De Alpenwatersalamander is herkenbaar aan zijn feloranje ongevlekte buik. De mannetjes zijn in het voorjaar donkerblauw met een zwart-wit geblokte rug kam en een band van zwarte stippen op de flanken. De vrouwtjes hebben een meer blauwgrijs tot grijsgroene kleur en lijken vaak gemarmerd. Buiten het voortplantingsseizoen: verblijven de dieren op land; zijn beide geslachten donkerder van kleur; is de zwart-wit geblokte rug kam bij de mannetjes niet meer of zeer vaag zichtbaar. Alpenwatersalamanders kunnen tot ongeveer 12 cm groot worden. De larven hebben een relatief stompe staartpunt en donkere vlekjes. (Bron; NDFF).  

 

Appelvink 05-08. Te Burgum 1 gezien en op 6 augustus ook gevangen en geringd (Bareld Storm). 21-08. Groep van 18 in Sportpark Drachtster Boys te Drachten (Rommert Cazemier).

Boerenzwaluw 15-08. Vanochtend heb ik 49 boerenzwaluwen geteld die met zijn allen op een hek zaten bij onze boerderij te Bears. We hebben geen nesten geteld, in de schuur, maar dit was een mooie kans om ze bij elkaar te zien (Alowieke, Swetteblom, Bears).17-08. Groep van 350 bij de Blauwgraslanden bij Akmarijp (Wouter M.G. Vansteelant).  19-08. Op 2 augustus waren alle boerenzwaluwen vertrokken bij mij in Lippenhuizen, op één paartje met jongen na. Nu op 19 augustus zijn opeens alle 30 uitgevlogen vogels weer terug. Af en toe gezamenlijk tsjilpend in de vogelkers en dan weer uitzwermend. Wat een mooi gezicht (Wytze de Jong, Lippenhuizen).  21-08. De laatste boerenzwaluwen zijn vandaag vertrokken hier in Kollum. Een paartje met nog 4 jongen. In totaal zijn er 21jongen bij ons uitgevlogen uit 5 nestjes.  Ook was een nestje verlaten, hier lagen 5 eitjes in waarvan 2 kapot (Yttje Solle, Kollum). 23-08. In de schuur nog verse boerenzwaluw eierdopjes onder nestje (Artina Oppenhuizen, Joure). 24-08. Een paar boerenzwaluwen in de garage is met het 3^e legsel bezig, deze week waren er nog kleine jongen (Joop Petter, Langezwaag). Hier bij ons in de schuur te Kollumerpomp zitten nog 3 nestjes met boerenzwaluw jongen. De jongen zitten tegen het vliegen aan. Veel boerenzwaluwen zijn al vertrokken (Menne Osinga, Kollumerpomp). Hier bij mij in Holwerd in de schuur zit nog een nestje met jongen, de rest is allemaal uitgevlogen. Ik heb de indruk dat ze dit jaar vroeger weg zijn dan andere jaren. Verder in zoverre bijzonderheden, dat we twee keer bezoek hebben gehad van een sperwer in de schuur. Beide keren hebben een aantal boerenzwaluwen dat bezoekje niet overleefd. Daarnaast heb ik hier naast de boerderij al een aantal jaren een broedende buizerd. Heb niet de indruk dat dat invloed heeft op het zwaluwenbestand hier (Jan Idsardi, Holwerd). 25-08. Bij mij in Readtsjerk zit nog een paar boerenzwaluw met jongen van ongeveer een week oud (Tseard van der Kooi, Readtsjerk). Het is een goed broedjaar geweest hier bij ons in Warga. Vier paartjes hebben gebroed en gemiddeld 4 jongen uitgebroed. En dat wel twee keer. Zelfs in hok achter huis in twee nestjes voor de derde keer eitjes, die op dit moment worden bebroed. En in een nestje liggen eitjes maar volgens mij blijven die koud.  Er is maar 1 nestje nieuw gebouwd, de rest waren oude nestjes (Aafke Kooistra, Warga). 26-08. Hier bij ons op Skrok onder Wommels is vorige week nog een nestje boerenzwaluwen uitgevlogen en er zitten nu nog 2 jongen in een ander nestje, dit is de 2e leg (Henk Ebbinge, Wommels). Ik kan U mededelen dat ik elk jaar hier in Ryptsjerk een boerenzwaluw nestjes met jongen in mijn schapen stalletje heb, zo ook dit jaar. Op dit moment heb ik sinds het weekend opnieuw jonge boerenzwaluwen in het stalletje. Moeder vliegt in en uit om ze te voeren. (Arie Jan van Twisk, Ryptsjerk). We hebben een tweede legsel boerenzwaluw met nu nog 3 jongen die gevoed worden. Nooit eerder hebben ze bij ons gebroed. We zijn er wijs mee (Jaap van der Wal, Nijeholtpade). In Burum /Boerum nog twee nesten met 5 jongen van een dag of 6 oud in de stal (H. Gulmans).  In Britswerd nog 2 nesten (1 met 2 a 3 ei, en een met jongen) in de paardenstal (Hoogland).

Boompieper 13-08. Te Sumarreheide 1 ringvangst (Bareld Storm). 16-08. Ringvangst te Eastermar (A. Timmerman e.a. VRG Burgumermar).

Boomvalk 03-08. In het Oosterschar te Sintjohannesga 1 jagend (Bauke Sienema).27-08. Aan het Tjeukemeer /Marswâl 1 gezien (Ida Bek). 

Draaihals 10-08. Ringvangst op Vlieland (Jeroen Breidenbach e.a. VRS Vlieland). 21-08. Ringvangst te Sumarreheide (Bareld Storm). 24-08. Op het oostpunt van Schiermonnikoog 1 gezien (Jesse Sinnema e.a.).

Ekster 23-08. In de tuin bij ons in Heerenveen hebben we een druivenstruik tegen de schutting staan.De ranken reiken tot aan de bovenzijde van de schutting. Geregeld trippelen er eksters over de schutting, om zich voorover te buigen en er onder de planken te pikken, waarschijnlijk om er spinnen te verorberen. In de druivenstruik hangen nu veel trossen druiven. De druiven zijn klein gebleven. De eksters hebben die druifjes ook ontdekt. Ze zitten er vaak bij en eten ervan. Soms zitten ze daarvoor zelfs in de druivenstruik. Is dat normaal? We hebben wel vaker druivenstruiken gehad, ook op vorige woonadressen maar we hebben nog nooit eerder een druiven-etende ekster in de tuin gehad (Hans Slot, Heerenveen).

Opmerking Jan de Jong; Er zitten eiwitten in dat hebben ze ontdekt. Wij hebben bij ons in Joure nu al voor het tweede jaar achtereen eksters die de kersenboom plunderen. Op een twintigtal meters afstand zit een nest en de vogels komen net zo vaak terug dat de boom leeg is. Soms al in de vroege ochtend, dan zitten ze met hun tweeën in de boom!

Fluiter 23-08. Ringvangst op Vlieland/3^e Kroonspolder (Jeroen Breidenbach e.a.).

Gele kwikstaart 07-08. Een twintigtal op de Workumerwaard voedsel zoekend bij grauwe ganzen (Henk Rienstra, Bolsward). Zeker een 30 aanwezig in Ryptsjerksterpolder (Wiebe Sjoerd van der Veen). 10-08. Aan het Sneekermeer bij de Mardyk 25 aanwezig (J.P. Osinga). Bij de Burd te Heeg >50 aanwezig (Meint Frankfort). 11-08. Bij het Mantgumernieuwland groepje van 25 aanwezig (J.P. Osinga). 13-08. Vijf ringvangsten aan Tjeukemeer bij Rohel (Gerard Westerhuis e.a. VRS Rohel Tjeukemeer). 17-08. Op de Workumerwaard 28 gezien (Ida Bek). 27-08. Twaalf (!) ringvangsten aan Tjeukemeer bij Rohel (Gerard Westerhuis/Ida Bek VRS Rohel Tjeukemeer). 28-08. Bij Laaksum 575 overvliegend geteld (Hessel van der Iest).

Gierzwaluw 05-08. Bij het Compagnonsveld in het Fochteloerveen nog 20 aanwezig (Mattieu Bannink).12-08. Vanavond zagen wij nog 5 boven ons huis aan de Freek Bosgraafstraat in Burgum. Ik tel al jaren de gierzwaluwen 3 keer per jaar maar heb nog nooit zo laat in de tijd ze gezien. (Willem Bosgra). 18-08. Vandaag een dag naar Ameland geweest, daar nog veel gierzwaluwen gezien, overal ook op de pier bij de veerboten (Sake Jelle Dijkstra, Ealsum). 19-08. Hier in Sexbierum op het gebouw de Terebint nog jonge gierzwaluwen aanwezig met voerende ouders. De andere nestjongen van 8 broedpaar dit jaar zijn al vertrokken. Gierzwaluwen broeden hier al minstens 50 jaar (Arend Kuiper, Sexbierum). 21-08. In De Deelen 1 gezien (Martine Huisman).

Graszanger 15-08. Op Stoenckherne 2 gezien (Marcel Stienstra/D. Pruiksma e. a).

Foto © Dick Pruiksma.

15-08-2025. De graszanger komt door de klimaatverandering steeds meer voor in Friesland.

Grauwe fitis 18-08. Ringvangst op Schiermonnikoog (VRS Schiermonnikoog). 20-08. Ringvangst op Vlieland (Jeroen Breidenbach e.a. VRS Vlieland).18-08. Op Terschelling bij Griltjeplak 1 gezien (Hugo Wieleman/Pim Rijk). 20-08. Een ringvangst (eerste kalenderjaar) op Vlieland in 3^e Kroonspolder (Jeroen Breidenbach e.a.).25-08. Op Terschelling 1 bij de Koegelwieck (Thijs Glastra).   26-08. Op Terschelling in de Parapludune 1 gezien (Robin Drenth e.a.).

Foto © Thijs Glastra

25-08-2025. De grauwe fitis valt op door zijn korte witte vleugelstreep en andere vleugelformule.

Groene specht 04-08. In het Zwettebos te Sneek 1 aanwezig (J.J.P. Krop).

Grote gele kwikstaart 06-08. In het Lauwersmeer te Ezumazijl Noord 1 gezien (Andre Goedhart). 10-08. In de Groote Veenpolder te Munnekeburen 1 aanwezig (Steven de Saeger).

Grote karekiet 10-08. Een ringvangst aan het Tjeukemeer bij Rohel. 13-08.  Ringvangst aan Tjeukemeer te Rohel (Gerard Westerhuis e.a. Ringgroep VRS Rohel Tjeukemeer). 14-08. Ringvangst te Suamarreheide (Bareld Storm). 16-08. Ringvangst bij Eastermar (A. Timmerman e.a. VRG Burgumermar). 23-08. Derde ringvangst dit jaar te Rohel aan het Tjeukemeer (Gerard Westerhuis e.a. Ringgroep VRS Rohel Tjeukemeer).

Opmerking Jan de Jong; In juni zijn er nog op diverse plaatsen in Friesland zingende grote karekieten gehoord, o.a. in Oosterschar bij Sintjohannesga, De Leijen, Sneekermeer en het van Oordts Mersken. In de juli maand geen meldingen meer ontvangen.

Grote zilverreiger 17-08. 125 bij de Mardyk aan hetSneekermeer (Jelmer Lucks). 24-08. 150 aan het Sneekermeer bij de Mardyk (Wouter M.G. Vansteelant).

Grijze wouw 10-08. In het Fochteloerveen 1 aanwezig (Marc en Rik de Rink).

Halsbandparkiet 08-08. Te Buitenpost 1 rondvliegend, mogelijk ontsnapt? (Johan Prins).

Heggenmus 24-08.  Vandaag zijn de heggemussen terug in de tuin in Berltsum /Berlicum (Ita Spoelman, Berltsum).

Hop 28-08. Boven de Cranberryvlakte op Vlieland 1 overvliegend (Carl Zuhorn).

Huiszwaluw 23-08.  Eierdopjes op het terras in Langezwaag, er zijn nog jongen van de huiszwaluw uitgekomen (Joop Petter).

Indische gans 07-08. Twee indische ganzen tussen de grauwe ganzen op de Workumerwaard (Henk Rienstra, Bolsward/ Harry de Vries en Tjerk Kunst).

Foto © Henk Rienstra

07-08-2025. De indische gans raakt steeds meer ingeburgerd in Friesland.

Kluut 03-08. Bij Plasdras te Oudega SWF 150 aanwezig (Julian Loonmans).

Koekoek 02-08. Bij van Hal Larenstein te Leeuwarden 1 gezien (Jeroen Breidenbach).03-08. Bij de Idzegeaster Poel 1 aanwezig (Meint Frankfort).06-08. In Potskar noord aan Sneekermeer 1 aanwezig (Bert op den Dries).28-08. In het Oosterschar bij Sintjohannesga 1 overvliegend (Martine Huisman). Een koekoek van de rossige fase vloog bij op de Veenhoop zich dood tegen het raam (J. Arendz-Hovinga).

Kraanvogel 26-08. Vandaag om 14:30 uur 9 kraanvogels boven Stiens, waarvan er één aardig laag vloog (Ger Boersma, Stiens).  

Kramsvogel 24-08. Aan de Reddingweg te Schiermonnikoog 1 gezien (Reinoud Vermoolen).

Kruisbek 06-08. In het Hoornse Bos op Terschelling 11 aanwezig (Rob Hoeben).

Kwak 08-08. Bij de Langweerder Wielen 1 gezien (Meint Frankfort).   

Lepelaar 02-08. Bij de kijkhut de Ral te Piaam 30 aanwezig (Wilbert Stam). 05-08. Tien lepelaars bij het Witzand achter Idskenhuizen (Bart Hoekstra). 10-08. Vandaag in Elahuizen bij t Swin een 20-tal lepelaars gezien (Ita Spoelman).16-08. In het Oosterschar te Sintjohannesga groep van 21 aanwezig (Johannes & Gea Koster). 18-08. Groep van 40 geteld in het Oosterschat te Sintjohannesga (Wiebe Poppe). 21-08. In het Oosterschar bij Sintjohannesga 90 geteld (J. van Oosten e. a). 23-08. Op de Makkumer Zuidwaard 170 aanwezig (Nico Godfriedt e. a.).

Morinelplevier 16-08.  Op de Workumerwaard 1 aanwezig (S. Bernardus e.a.). 20-08. Bij Workum in polder Geele Strand 1 aanwezig (Hessel van Iest e.a.).

Nachtzwaluw 08-08. Twee roepend bij de Schaopedobbe te Elsloo (Oene Roelsma).

Nijlgans 18-08. Bij de Oudehaskeruitgangen 150 geteld, en in de Polder Oud Beets te Beetsterzwaag 195 geteld (Henri Zomer).

Oeverzwaluw 06-08. Op de Workumerwaard een 100 aanwezig (Fred Hout).  

Ooievaar 03-08. Tot mijn verbazing zie ik al een dertigtal ooievaars zich verzamelen in een weiland in Oranjewoud. Het is wel erg vroeg om nu al zuidwaarts te trekken. Het fenomeen is mij wel bekend van een aantal jaren geleden, maar toen ging het beide keren om eind augustus (Ouwe de Vries, Oranjewoud). Vandaag tijdens mijn patrouille 50 tot 60 ooievaars in de Tjongervallei. Na een korte rust periode vertrokken ze allemaal (Geert van der Meer, Rotsterhaule).

Paapje 20-08.  Vier bij de Stoenckherne (Libbe Zijlstra). 22-08. Zes bij de Oosterkwelder op Schiermonnikoog (Hein Prinsen). 24-08. Op het Groene Strand te West Terschelling 14 aanwezig (Thomas Los).

Poelruiter 26-08. Bij de Steile Bank te Oudemirdum 1 aanwezig (Sietse Bernardus).

Purperreiger 08-08. Zeven (4 adult en 3 juveniel) in de Snikzwaagsterpolder (Wouter M.G. Vansteelant).

Regenwulp 01-08. In de Terschellinger polder 61 rustend gezien (Andre Geelhoed). In het Fochteloerveen 21 voedsel zoekend (Siep Luinenburg e.a.). 02-08. In Stiens 6 regenwulp gezien (Gerard Mast). Bij de 2^e Kroonspolders op Vlieland 110 gezien (Sander Lagerveld). 03-08. Bij Plasdras te Oudega SWF 50 aanwezig (Julian Loonmans).

Reuzenstern 02-08. Te Goingarijp 2 gezien (Wouter M.G. Vansteelant). 11-08. Op de Workumerwaard 97 aanwezig (Libbe Zijlstra). 15-08. Op de Workumerwaard groep van 119 (Sietse Bernardus). 16-08. Vandaag 185 op de Workumerwaard (Sietse Bernardus e.a.).

Roerdomp 09-08. Vanochtend in alle vroegte een roerdomp tussen de Sitaboartster Ee en de Jelte sloot bij Drachten (Janneke Abma- Horjus, Drachten).

Roodpootvalk 21-08. Te Laaksum 1 gezien (Hessel van der Iest e.a.). 24-08. 1 te Laaksum (Libbe Zijlstra). 25-08. Bij de Mokkebank een gezien (Harry de Vries). 26-08. Te Scharl 1 aanwezig (Jan Bijlsma e.a.). Mogelijk gaat het hier om steeds dezelfde vogel.

Foto © Libbe Zijlstra

24-08-2025. Het verspreidingsgebied van de roodpootvalk is Oost-Europa en Azië. Overwinteren doet deze soort in zuidelijk Afrika met een voorkeur voor Zimbabwe, Botswana, Namibië en Angola. 

Sakervalk 10-08. Bij de Wide Mar te Stiens 1 gezien (Rudy Fopma en Lisette Cuperus).

Foto © Rudy Fopma

10-08-2025. De sakervalk broedt van Oost-Europa tot Zuid-Siberië en Noord-China. Overwintert vooral ten zuiden van de broedgebieden en in het Sahel gebied van Oost-Afrika.

Smelleken 01-08. Bij Polder het Groene Strand te Workum 1 gezien (Hendrik Vonk).

Sperwergrasmus 23-08. Ringvangst op Vlieland in de 3^e Kroonspolder (Jeroen Breidenbach e.a. VRS Vlieland).

Steenuil 11-08.  Te Buitenpost 1 roepend (Dick van Dorp).

Steltkluut 09-08. Bij de Plasdras te Oudega SWF 11 aanwezig (Jan Bijlsma). 

Tapuit 04-08. Bij de Plasdras te Oudega SWF 1 gezien (Dick Pruiksma). 06-08. Op het Geele Strand te Workum 1 mannetje gezien (Tjerk Kunst). 11-08. Vanmorgen mijn eerste Tapuit weer gezien aan de Waddenzee onder Sint Jacobiparochie (Rinse Kuiken, Sint Anna Parochie). 18-08.  Vier tapuiten op de Workumerbinnenwaard (Tjerk Kunst). 28-08. Op de Peazemerlannen 20 aanwezig (Paul Vermeulen).

Terekruiter 23-08. In de Peazemerlannen 1 waargenomen (Patrick Scholten/Rick de Ruiter).  

Visarend 10-08. In het Oosterschar te Sintjohannesga 1 aanwezig (Dirk van Doorn).23-08. In het Oosterschar bij Sintjohannesga 1 overvliegend (Bauke /Sienema).

Opmerking Jan de Jong; In Nieuwsbrief 91 melden we een visarend die op 27 juni 2025 bij Piaam door Ale Terpstra gefotografeerd werd. De vogel droeg een blauwe pootring met witte inscriptie 718. Het eksemplaar is door veel melders gezien en gemeld in de maanden juni en juli in de omgeving van Piaam. We hebben de kleuring melding met foto van Ale Terpstra doorgezonden en kregen op 12 augustus 2025 bericht terug van Tim Mackrill (Ornithologist van Roy Dennis Wildlife Foundation). De vogel is als nestjong (3 pulli) door Jame Silvery te Balgavies Loch in Scotland op 11 juli 2023. Op 21 maart 2024 is de vogel gezien in Senegal in de Langue de Barbarie Park tijdens zijn eerste winter. De 2 jaar oude visarend vloog voor de eerste keer deze zomer naar het noorden en verbleef van 27 juni t/m 28 juli in de omgeving van Piaam. De vogel is de Noordzee weer overgetrokken en was op 8 augustus 2025 bij het Hornsea Mere in Yorkshire in Engeland. Een echte globetrotter dus.

Vuurgoudhaan 20-08. Twee te Oudeschoot (Marc Bleijerveld).

Waterrietzanger 13-08. Te Stoenckherne bij Hindeloopen 1 gezien (Libbe Zijlstra e.a.).  Opmerking; Deze vogel is op 14 en 15 augustus daar ook door andere waarnemers gezien en gemeld. 17-08.In de polder Aent Lieuwes bij Koudum aan de Fleussen 1 waargenomen (Sietse Bernardus e.a.). 23-08. Ringvangst aan de noordoever van het Tjeukemeer bij Rohel (Jan de Jong e.a. VRS Rohel Tjeukemeer).

Foto © Jan de Jong.

23-08-2025. Een eerste jaars waterrietzanger werd vanmorgen aan de noordoever van het Tjeukemeer in de rietzoom gevangen en geringd. Op 20 augustus meende ik al zang te horen in de smalle rietzoom doch was er niet zeker van in verband met de geluidsbron op korte afstand (Jan de Jong).

Watersnip 05-08. Bij Plasdras te Oudega SWF 12 gezien (Rob Gubbels). 07-08. Op de Workumerwaard 30 gezien (Harry de Vries). 08-08. Bij de Bochtjesplaat in het Lauwersmeer 38 gezien (Corstiaan Beeke). 09-08. Bij de Plasdras te Oudega SWF een 40-tal (Raoul Beunen /Corstiaan Beeke). 22-08. Groep van 40 in de Zuidhoeksterpolder bij Burgwerd (Lars Buckx).

Witte kwikstaart 22-08. Een geheel wit eksemplaar aan de Kerkstraat te Haulerwijk. Op 20 en 21 augustus daar ook aanwezig (Johannes Veenstra, Haulerwijk). Groep van 21 in Lauwersmeer bij Ezumazijl (Siep Luinenburg e.a.). 24-08. Groep van 100 tussen de veerdam en de herdershut aan Waddenzeedijk op Schiermonnikoog (Wouter Monster e.a.).

IJsvogel 04-08.  Twee ijsvogels in Workumer Nieuwland (Tjerk Kunst). 12-08. In de Alde Feanen bij Wolwarren twee aanwezig (Abe Bakker en Ida Bek).

Zwarte ooievaar 04-08. Bij de Kavels te Heerenveen 8 voedsel zoekend gezien (Niels en Lennard van der Velde). 07-08. In de Holwerder Westerpolder 1 gezien (J.de Groot). 08-08. Bij Terkaple 1 overvliegend (Sietse Bernardus). 15-08. Een in de Ferwerder Buitendijkspolder (Henk Hiemstra). 17-08.  Twee in de Riedpolder bij Pietersbierum (Peter Siemensma). 18-08. Bij het Workumer Nieuwland 1 overvliegend (Harmen van Dijk). 19-08. Twee te Fochteloo (Gert Jan van Noord). 20-08. Te Ter Idzard 1 overvliegend (Hidde Batterink). 22-08. Op Noorderleech 1 aanwezig (Wim van Zwieten). 23-08. Twee bij Drents-Friese-Wold bij de Oude Willem (Jan Schuur e.a.). 24-08. Tien vogels overvliegend op thermiek bij Feanwâlden (Arno Niehof).

Vlinder waarnemingen.

Distelvlinder 02-08. In Stiens 1 gezien (Gerard Mast).08-08. Drie distelvlinders in De Deelen (Dick Bos). 13-08. Te Noardburgum 1 vlinder (Martijn Veenstra).

Duinparelmoervlinder 12-08. In de Kobbeduinen te Schiermonnikoog 1 vlinder aanwezig (Jeroen Breidenbach).

Grote parelmoermoervlinder 08-08. Op Vlieland/Ankerplaats 1 vlinder (Stef Kooijmans).  

Grote vos 19-08. In de Westerduinen op Schiermonnikoog 1 vlinder (Lieuwe de Wolf).

Keizermantel 14-08. Te Beetsterzwaag 1 vlinder (Els van Loon/Willem Bosma).

Klein geaderd witje 02-08. Drie in Stiens (Gerard Mast).

Kolibrievlinder 15-08. In onze straat te Stiens 1 gezien (Gerard Mast).

Kommavlinder 08-08. 1 vlinder bij de Koegelwieck op Terschelling (Jacques van Cittert). 17-08. Een vlinder in het Drents-Friese -Wold/Aekingerzand (Roland Jansen).

Koninginnepage 11-08. Te Drogeham in de Westermieden 1 vlinder (John Hoekstra). 15-08. Vijf rupsen te Rottevalle (Antoine van der Heijden).

Landkaartje 02-08. Twee in Stiens (Gerard Mast).10-08. In de Knipe 1 vlinder (Job Reitsma). 12-08. Vijf rupsen van landkaartje in Rijsterbos (Fons Verheyde). 13-08. Te Jubbega Schuringa 1 vlinder (Lieuwe Visser).15-08. In de Groene Ster te Leeuwarden 20 rupsen van landkaartje gezien (Thomas Hol). 25-08. Diverse landkaartjes in Fochteloerveen (Gerard Mast, Stiens).

Muntvlinder 01-08. Vandaag dit kleine vlindertje gespot in tuin bij mij in Vrouwenparochie. Onderzoek wees uit dat dit een muntvlindertje (micro vlinder ca.2 cm). Aanwezigheid komt misschien ook dat ik nu bloeiende muntplantjes in mijn tuin heb (Laas Bonnema, Vrouwenparochie).

Foto © Laas Bonnema.

01-08-2025. Het kleine muntvlindertje op een blad in de tuin te Vrouwenparochie. De soort komt op meer plaatsen in Friesland voor doch wordt minder gezien omdat ie zo klein is.

Oranje luzernevlinder. 09-08. In het Kassengebied te Berlikum 2 vlinders gezien ((K. H. Dijkstra).10-08.  1 vlinder te Burgum (Jaap Jacobi). 15-08. 1 vlinder te Damwoude (J.A. Wagenaar).20-08. Op de Mokkebank te Laaksum 1 vlinder (Aldert Nooitgedacht). 23-08. 1 te Stiens (Gerard Mast).

Rouwmantel 15-08. Op Vlieland 1 vlinder (Jan Bos/Rik Winters). 16-08. In de Meenthe te Noordwolde 1 vlinder (Pieter Winkel). 18-08. Te Mildam 1 vlinder gezien (Wiebe Nijlunsing).

Tot zover het overzicht van de augustus maand in 2025.

Alle waarnemers en correspondenten bedankt voor jullie inzet en inzendingen. Heb slechts een klein deel van de meldingen kunnen opnemen.  

Graag email berichten wel blijven voorzien van naam en adres. Soms komt er naamsverwarring voor (dat krijg je vooral met meer dan 3000 correspondenten!).

Let op.

Met ingang van 1 september verschijnt de Nieuwsbrief voortaan alleen nog op mijn Blog.https://blog.seniorennet.be/frieslandnatuurnieuws/

Onderaan de Nieuwsbrieven staat dan een pdf die men kan downloaden.

Met de verzending van de Nieuwsbrief via Outlook waren steeds meer problemen (zo’n 3000 correspondenten) en het koste me steeds meer tijd om alles in groepjes  te verzenden.   

1 september 2025

Jan de Jong, E. A. Borgerstraat 66 8501 NG Joure.

Email; j.d.jonglc@home.nl 

Vogelkundig medewerker Leeuwarder Courant. (Sinds oktober 1977).

Ringer 403 Ringstation VRS Rohel Tjeukemeer

Vogeltrekstation Wageningen (vanaf 1985).

Tel. 0513-414788 of Mobiel 06-82754279

 

   

 

NIEUWSBRIEF 92. Speciaal  betreffende boerenzwaluw onderzoek.

Vogelnieuws Leeuwarder Courant.

 Door Jan de Jong

 Beste mensen,

 Na een druk ring en onderzoekseizoen hierbij dan weer een Update  over het boerenzwaluw onderzoek.Er zijn weer heel veel boerenzwaluwen  geringd dit jaar en het onderzoekjaar loopt op zijn einde.Te zijner tijd meer hierover in het komende Boerenzwaluw Journaal 2025 wat w.s. zo rond januari 2026 zal verschijnen. 

De Nieuwsbrief 93 met waarnemingen en ervaringen uit de augustus maand wordt nog druk aan gewerkt. Veel info kwam er al binnen, waaronder leuke  en interessante meldingen. Blijft U vooral de komende dagen nog reacties hiervoor insturen. Alvast bedankt.

 Op veel plaatsen maken de boerenzwaluwen al weer aanstalten om te vertrekken uit de stallen. Meldt U ons even wanneer de laatsten vertrokken zijn? In de Bijlagen de aankomst gegevens in stallen voor zover bekend tot nu toe. Aanvullingen graag zo spoedig mogelijk doorgeven. Ook kan het voorkomen dat er nog diverse paren zitten te broeden(broeden kan soms tot eind september), blijft U ons op de hoogte houden van late broedgevallen. Mocht het niet te ver reizen zijn dan kunnen eventuele late nestjongen nog geringd worden  en kan er (poep)materiaal verzameld worden voor de DietBank (RUG/Groningen). Vooral de nestjongen tussen de 7 en 13 dagen oud hebben mijn interesse, oudere vogels die al op punt van uitvliegen staan zijn al te groot. In Rotsterhaule en in Tijnje zijn nog enkele nesten met kleine jongen op moment , deze worden maandag (hopelijk) geringd en onderzocht. 

Het eindrapport betreffende het geolocator onderzoek in de seizoenen 2011-12 en 2012-13 is  eindelijk klaar. U treft het hierbij in de Bijlage aan. In het verslag (gepubliceerd in Ardea 113 (1) 2025 is een Nederlands samenvatting gepubliceerd. Hierover bespreek ik dit verslag en geef enkele aanvullingen (speciaal voor Friesland) en suggesties  betreffende de noodzakelijke voorzetting van het boerenzwaluw (ring) onderzoek.In Nederland komt rui van de grote slagpennen bij de boerenzwaluw voor.Normaal doen ze dit in Afrika. Ik heb dit al eens eerder in een Boerenzwaluw Journaal  gemeld.In de Bijlage nog eens verduidelijkt met fotos en een weergave van de (hoge) ruiscore.

 Hierbij het geolocator verslag (samenvatting en reacties) en aanvulling op (lokaties van) loggernummers.

Veel leesplezier  alvast. 

Fijne dag nog, 

Groeten, 

Jan de Jong (75)

Vogelkundig medewerker Leeuwarder Courant.

Boerenzwaluw onderzoeker Friesland.

 

Eindverslag geolocator onderzoek boerenzwaluw gepubliceerd.

Het onderzoek met geolocators bij de boerenzwaluw wat in de jaren 2011/12 en 2012/13 is uitgevoerd in Nederland is onlangs gepubliceerd in het wetenschappelijk tijdschrift (Ardea 113 (1) 2025). De tekst van het onderzoek is in het Engels. Gelukkig hebben de auteurs er een Nederlandse samenvatting bij gedaan zodat een ieder de behaalde resultaten kan inzien. Het officiële  eindverslag van de auteurs vind U in een Bijlage onder aan deze melding. Ook door Friese  onderzoekers zijn er diverse boerenzwaluwen met geolocators terug gevangen.

Geolocator nummers toelichting.

Helaas staat in het eindverslag niet welke geolocator nummers (zie figuur 1en 3 eindverslag) bij welke gebieden/adressen ze behoren. Hieronder een toelichting voor hen die geïnteresseerd zijn in de lokaties waar geolocators zijn teruggemeld. Zie figuur 1 , 3 en S6 + Tabel 1 in het eindverslag voor nummers.

 

nummer	jaar	plaats		Overwinter gebied
B882	2011/12	Warga, S. Talsma	Friesland	Zambia
B886	2011/12	Warga, S. Talsma	Friesland	x
B888	2011/12	Oldebroek, Cor de Zwaan		Angola
B906	2011/12	Culemborg , Familie Stol		Congo Kinshasa
B908	2011/12	Culemborg, Familie Stol		Kameroen
B925	2011/12	Langezwaag, Sietse van der Wal	Friesland	Congo Kinshasa
B903	2011/12	Culemborg, Familie Stol		Kameroen
B879	2011/12	Terwispel, A. Venema	Friesland	Congo Brazzaville
B601	2012/13	Lippenhuizen, Bil	Friesland	Congo, Namibië en Angola
B557	2012/13	Culemborg, Familie Stol		Botswana
B598	2012/13	Hemrik, Algra	Friesland	Zambia en Botswana
B579	2012/13	Noordeinde		Angola
B584	2012/13	Oldebroek		Gabon
B593	2012/13	Albergen		Kameroen
B561	2012/13	Culemborg, Middelcoop		Congo
B564	2012/13	Buren, Van Zanten		Gabon
B568	2012/13	Terwispel, A. Venema	Friesland	Congo
B596	2012/13	Weerselo		Congo
B604	2012/13	Hemrik, Algra	Friesland	Congo
B560	2012/13	Culemborg, Fam. Stol		Kameroen
B563	2012/13	Buren, Van Zanten		Congo
B574	2012/13	Terwispel, Afke Jager	Friesland	Ghana

  x= uit mijn archief verloren gegaan bij een  eerdere computercrash

Nederlandse samenvatting van de auteurs.

 In het kader van het Jaar van de Boerenzwaluw (2011) werd in de jaren 2011/12 en 2012/13 een onderzoek uitgevoerd naar het trek- en overwinteringsgedrag van Nederlandse Boerenzwaluwen Hirundo rustica. In elk van de vijf onderzoeksgebieden werden maximaal twee keer tien volwassen Boerenzwaluwen voorzien van een geolocator.  Geolocators meten de lichtsterkte over de tijd en slaan het maximum per minuut of enkele minuten op. Het tijdstip ‘zon op’ respectievelijk ‘zon onder’ en de daglengte vormen de sleutelgegevens waarmee de breedtegraadpositie van een vogel dagelijks kan worden vastgesteld. De lengtegraad kan worden afgeleid uit de hoogte van de zon om 12 uur. Omdat de najaarstrek voor een groot deel samenviel met de periode waarin de daglengte op de hele wereld vrijwel gelijk was (equinox), waren daar geen betrouwbare locatiegegevens voor af te leiden.

Vanwege hun grotere jaarlijkse kans op terugvangst dan vrouwtjes kregen alleen mannetjes een geolocator. Om het eventuele effect van het onderzoek op hun terugkeerkans te kunnen monitoren, werden geringde volwassen mannetjes die in dezelfde schuren en stallen broedden, aangemerkt als ‘controlegroep’. De mannetjes zijn zeer plaatstrouw aan hun broedlocatie. Exemplaren die het daaropvolgende jaar niet waren teruggekeerd waren hoogstwaarschijnlijk niet meer in leven. Relevant voor dit onderzoek is het verloop van de slagpenrui van de Boerenzwaluw: behoud van een goed vliegvermogen is cruciaal voor de dagelijkse vangst van vliegende insecten en voor het succesvol overbruggen van grote afstanden. De slagpenrui van Nederlandse Boerenzwaluwen vindt (pen voor pen) in het overwinteringsgebied plaats.  Onder goede omstandigheden neemt deze 120–130 dagen in beslag. Onder slechte omstandigheden kan de duur oplopen tot wel 190 dagen. Het starten van de trek voordat de vleugelrui voltooid is, is voor Boerenzwaluwen een risicovolle strategie.  Evolutionair gezien staat er voor mannetjes een grote druk op vroeg aankomen in het broedgebied. Ons onderzoek leverde plaatsbepalingen van 21 volledige reizen en één gedeeltelijke reis op (acht in 2011/12 en 14 in 2012/13). De overwinteringsgebieden lagen wijd verspreid: van Ghana tot aan Zuid-Afrika, al overwinterden de meeste vogels in het Congobekken. We analyseerden de correlatie tussen aankomstdatum in overwinteringsgebied en de duur van het verblijf daar evenals de correlatie tussen de vertrekdatum uit het overwinteringsgebied versus de duur van de voorjaarstrek. De afstand tussen broedlocatie en overwinteringsgebied varieerde met een factor 1,7 tussen de meest noordelijk en meest zuidelijk overwinterende vogels. Deze bevinding leidde tot de sleutelvraag of de afstand tussen broedlocatie en overwinteringsgebied effect heeft op de aankomstdatum in het broedgebied. De verst trekkende Boerenzwaluwen kwamen later aan in hun overwinteringsgebied. Ze bleven er ook significant korter. Deze vogels wisten zich – ondanks de mogelijke handicap van de nog niet voltooide slagpenrui – tussentijds te verplaatsen naar een ander overwinteringsgebied. De verst trekkende vogels begonnen ook significant eerder aan de terugtrek naar de broedlocatie. In tegenstelling tot onze verwachting leidde een grotere afstand tussen het overwinteringsgebied en de broedlocatie niet per definitie tot een latere aankomst op de broedlocatie. Een bijzonder resultaat van ons onderzoek betreft het overwinterings- en trekgedrag van twee Boerenzwaluwen die elk in beide onderzoek jaren een geolocator terug wisten te brengen. Herhaalde trekgegevens kunnen voor kleine zangvogels maar zelden worden gepresenteerd. De twee vogels kozen in beide jaren het Congobekken als overwinteringsgebied. Binnen een onderzoekjaar hanteerde elk van de vogels een vergelijkbare trekstrategie voor hun najaars- en voorjaarstrek. Voor beide migratiefases van deze vogels zijn verschillen en overeenkomsten tussen jaren helaas niet te duiden, omdat deze qua timing grotendeels samenvielen met de equinox. Ondanks de zorgvuldige uitvoering van het onderzoek en tussentijdse aanpassingen (lichter, meer gestroomlijnd geolocator type en andere bevestiging) lag de terugkeerkans van vogels met een geolocator in beide onderzoekjaren significant lager dan die van de vogels uit de referentiegroep. Dit verschil is vergelijkbaar met andere internationale boerenzwaluwstudies waarin geolocators werden toegepast.

Uit Ardea 113 (1) 2025.

 

Opmerkingen en suggesties bij de samenvatting.

Door Jan de Jong (75)

Ringer 403 Vogeltrekstation Wageningen.

Als  boerenzwaluw ringer doe ik al heel wat jaren mee (sinds 1992) aan het RAS onderzoek aan boerenzwaluwen in ons land, met name in Friesland. Toch wil ik als medewerker en ringer van het Vogeltrekstation Wageningen aan het onderzoek enkele kanttekeningen maken bij  de samenvatting van de auteurs betreffende het artikel over de geolocators. Met name de groen aangegeven aantekeningen in de hierboven gemelde samenvatting. Bij het intensief ringen op veel lokaties in de provincie Friesland heb ik veel ervaring opgedaan met  het vangen, ringen en bestuderen van de boerenzwaluw in zijn broedgebied.

 

Deze ervaringen zijn  weergegeven in diverse jaarlijkse Boerenzwaluw Journaals die regelmatig gepubliceerd zijn.  Daarbij zijn zo’n 32000 boerenzwaluwen geringd (ruim 19400 pulli, zo’n 9000 adulten, en een 3500 eerste jaars). Vrijwel alle volwassen en pulli zijn door mij in stallen en schuren projectmatig geringd. Daarbij werden op ver uit elkaar gelegen broedplekken (in Friesland)  gevangen en vogels van andere locaties terug gevangen. Ook werd op veel plaatsen er meerdere malen in het broedseizoen op dezelfde lokaties oude vogels  terug gevangen van voorgaande jaren. Vaak werden daarbij herhaalde malen vogels met eigen pootringen of van andere ringers  teruggevangen (ruim 7500 tot nu toe), ook van elders afkomstig. 

Opmerkingen en suggesties.

*Groene tekst is uit samenvatting van artikel

 

Vanwege hun grotere jaarlijkse kans op terugvangst dan vrouwtjes kregen alleen mannetjes een geolocator.

Dat alleen de mannetjes een geolocator kregen aangebracht en de vrouwtjes niet is mijns inziens een gemiste kans. Mannetjes zouden dus een grotere kans hebben eerder teruggevangen te worden op locatie. We weten dat het vaak de jonge mannetjes zijn die in een vorig jaar geboren zijn vaker worden teruggemeld op de geboorteplek door ringers dan jonge vrouwtjes. Dat heeft te maken met het voorkomen van inteelt.

Zelf heb ik ervaren dat vrouwtjes in hun tweede jaar toch terugkeren naar de geboortestal, doch daarbij moet ik aantekenen dat het dan vaak stallen waren met meer dan 15 a 20 broedparen.  Het is echter WEL zo dat vrouwtjes als ze eenmaal gebroed hebben in een bepaalde schuur ze ook net zo als de mannetjes vaak terugkeren naar dezelfde stal. We weten door geolocator onderzoek wat meer over het trekgedrag van het mannetje maar weinig over dat van het vrouwtje. Vrouwen blijven dus toch een mysterie! Laten we dit toch vooral uitzoeken en meenemen bij een eventuele volgende onderzoek. 

De mannetjes zijn zeer plaatstrouw aan hun broedlocatie. Exemplaren die het daaropvolgende jaar niet waren teruggekeerd waren hoogstwaarschijnlijk niet meer in leven.

Dat mannetjes plaatstrouw zijn aan hun broedlokaties /geboortelokatie veronderstellen we ook doordat jonge mannetjes, na overleving van hun eerste winter, verhoudingsgewijs vaker terugkeren uit de overwintergebieden op hun geboorte lokaties dan vrouwtjes. Maar waar komen al die andere mannetjes/ ongeringd  dan vandaan? Mijn ziens uit de omgeving!  

Toch is het zo als je dit wilt controleren dan MOET je ook in de ruime omgeving van de onderzoekschuur/stal  jaarlijks in andere stallen en schuren in de omgeving de nestjongen ringen  en ouden controleren/ringen om zo de aanwezigheid van elders aan te tonen. Dit is in dit onderzoek m.i.  NIET of nauwelijks gebeurd.

Om nu te stellen dat als mannetjes niet terug keren (in je onderzoekschuur) dat deze hoogstwaarschijnlijk  niet meer in leven zijn klopt mijns inziens dus niet. Ik heb herhaalde keren meegemaakt dat ook  plotseling na 1 of soms meerdere jaren afwezigheid een geringd mannetje elders of in dezelfde stal teruggevangen werd. Er is niets zo onzeker als een het gedrag van een mannetje boerenzwaluw. De vogels zijn ontzettend slim en herkennen je na enkele keren al als je de schuur betreed. Ik kom al jaren bij veel van dezelfde ringadressen en moet steeds een andere methode bedenken om de vangkans en de netopstelling zo aan te passen dat ze toch gevangen worden. Oude bekende boerenzwaluwen blijven soms hoog in de stal/ligbox rondvliegen en laten zich moeilijk vangen. De vangkans is vaak het groots tijden de voederperiode van de jongen. Om ze te vangen spreek ik vaak met de bewoner af om de avond van te voren (rond 23.00 uur) de invliegdeur en ramen etc, af te sluiten zodat ik de volgende morgen vroeg (06:00 -07.00 uur) de oude vogels kan pogen te vangen.  In het voorjaar ,kort na aankomst, verblijven mannetjes soms de gehele nacht buiten de broedschuur. Ook tijdens tweede legsels heb ik herhaalde malen  meegemaakt dat mannetjes vlak na zonsopgang de stal al hebben verlaten, vrouwtjes blijven vaak dan  achter bij nest met kleine jongen en of eieren. Dus mannen ontsnappen dus nogal eens aan de aandacht van ringers! 

De slagpenrui van Nederlandse Boerenzwaluwen vindt (pen voor pen) in het overwinteringsgebied plaats.

De auteurs stellen duidelijk dat de boerenzwaluwen de slagpenrui in het overwintergebied plaats vind.Daar kan dan door de lezer worden verondersteld dat ze niet in Nederland al met de rui van de slagpennen kunnen beginnen. Dat is wel zo bij een klein aantal volwassen boerenzwaluwen. Het is met name in 2021 geweest dat ik in ons land  in het Boerenzwaluw Journaal 11, 2021 op blz. 61-66  (zie Bijlage) duidelijk een groot aantal gevallen in met name in  november 2021 in Nederland,  heb  ik aangetoond met fotos dat er wel degelijk met de slagpenrui in ons land wordt begonnen. De ruiscores waren in november 2021 al ver gevorderd (ruiscores 14,20,24,31,31,30,30 en 34). Dergelijke ruiscores verwacht je eigenlijk in Afrika.  In juli  en augustus 2019 werden door mij ook al op de broedlokaties onder anderen te  Warns en Oldeouwer slagpenrui vastgesteld. Slagpenrui bij boerenzwaluwen  komt w.s. in ons land steeds meer voor. Een van de oorzaken zou kunnen zijn dat boerenzwaluwen hun overwintergebied proberen aan te passen (dichter bij zoeken) omdat de klimatologische  omstandigheden (opwarming aarde) sterk aan het veranderen is.  Verder is het ook zo dat ringers er nog weinig alert op zijn bij de eerste verschijnselen van slagpenrui omdat men dan bewust pennen moet gaan tellen , rui begint immers bij binnenste grote slagpen. 

Foto © Jan de Jong .

12-08-2019. NLA. BH…30174.Warns-Friesland. Volwassen boerenzwaluw met actieve slagpen rui in de vleugel..

 

Het starten van de trek voordat de vleugelrui voltooid is, is voor Boerenzwaluwen een risicovolle plaats.

Als we meer weten over de klimatologische omstandigheden in de ruigebieden in Afrika van zowel de Nederlandse mannetjes als de vrouwtjes kunnen we iets meer zeggen. In het voorjaar , bij terugkeer uit het overwintergebied in ons land,  moet er dan bewust door ringers op de mogelijke uitgestelde rui in de slagpennen  gelet worden.  Niet voltooide uitgestelde rui)komt bij meer vogelsoorten (lange afstand trekkers) voor ,o.a. bij de oeverzwaluw,  doch ook hier is het m.i. zo dat daar heel weinig op gelet wordt door ringers in het voorjaar bij de aankomst op de broedplek. De blauwe bloedspoel is in voorjaar  en op de broedplaatsen dan afgestorven en is geheel grijs van kleur en de pen is dood, duidelijk moet dan de verkorte pen dan te zien zijn.

 Vervangingsrui van 1 of meerdere staartpennen kan zowel in het broedgebied bij boerenzwaluwen ook voorkomen evenals uitgestelde rui van partiele veren  op o.a. de vleugeldekveren. De vervangingsrui wordt vaak alleen opgemerkt als bij iedere vangst gelet wordt op het  nog (deels)   groeien van voornamelijk de buitenste staartpen.  

Vervangingsrui in het broedgebied van een of meerdere staartpennen komt vooral door gevechten met huismussen om territoria voor. Het betekend wel dat pennen die in Nederland vervangen worden groeien van het voedsel wat ze hier in ons  land krijgen. Bij rui in Afrika krijgen ze nieuwe pennen van het voedsel wat ze daar krijgen Het kan zijn dat bij de rui in Afrika (duurt normaal 120 -130 dagen) dat ze daar in die periode te maken krijgen met verslechterde voedselomstandigheden  (Bennie van den Brink e.a.  2000). Bij verslechterde voedselomstandigheden kan de rui langer duren (155 – 190 dagen). Rui vertraging en verandering in voedselomstandigheden is m.i. soms duidelijk te zien in de veerstructuur van slagpennen. Vooral in de schacht zag ik dan lichte en donkere onderbrekingen.

 Foto © Jan de Jong

29-07-2014. Te Terwispel gevangen boerenzwaluw met in de buitenste staartpen duidelijk verkleuringen in de schacht. Deze verkleuringen/verzwakking ontstaat m.i. daar verandering in de voedselaanbodfase tijdens de groei van de staartpen.  Deze  verkleuringen in de schacht kunnen zowel tijdens de groei van individuele slagpennen (GS1 t/m 10) als in de 12  individuele staartpennen te zien zijn.

 

Dat geconstateerd te hebben is dus de voedselsituatie/met name de insectenstand in zowel Afrika als in ons land van groot belang voor de boerenzwaluw. Vandaar ook dat ik in 2025 me als 75 jarige (!) nog  heb  aangesloten als vrijwilliger bij de DietBank van de Rijks Universiteit in Groningen  en verzamel ik zoveel mogelijk poepjes van  individuele nestjongen van boerenzwaluwen (en als het kan van oude vogels) om deze door te sturen voor onderzoek naar de voedselkeuze van de vogels. Van 1 van de nestjongen uit het nest (die geringd worden) verzamel ik poepresten met daarin de resten van vele insectensoorten. In Groningen (RUG) kijken ze naar die resten en verzamelen zo de kennis aan insecten soorten die genuttigd zijn in een bepaalde periode/gebied.

 

Tot zover mijn reactie, later hopelijk meer over de DietBank.

Het is dus van groot belang dat  we als ringers meer onderzoek doen aan insectenetende nestjongen in ons land. De insectenwereld hobbelt al een tijdje snel achteruit, door de al maar toenemende klimaatverandering. Hopelijk komt het Vogeltrekstation Wageningen en de Ringersvereeniging  eind dit jaar met een nieuw plan om het ringen van nestjongen(met name boerenzwaluw!)  meer een boost te geven. Het DietBank onderzoek zou daar prachtig mee verbonden kunnen worden. Ook voor andere insecteneters  zou dit een goede “vinger aan de pols” kunnen zijn om af en toename te kunnen verklaren in de zangvogel populaties.

 

Joure ,24 augustus 2025

 

Jan de Jong (75)

Boerenzwaluw onderzoeker Friesland

Ringer 403 Vogeltrekstation Wageningen.

E-mail; j.d.jongringer403@home.nl

E.A. Borgerstraat 66  8501 NG Joure

Tel. 06 -82754279

of 0513-414788

De Nieuwsbrief 91 is klaar.

Beste mensen,

 Alweer een drukke juli maand voorbij met heel veel interessant binnenkomend natuurnieuws.De Nieuwsbrief 91 staat er dan ook weer boordevol mee.Kolibrie waarnemingen, kleurafwijkingen bij zwarte kraai en huismus , zeldzame witstaartkievit en vele andere bijzonderheden. Helaas heb ik ook veel meldingen door ruimte en tijdsgebrek niet kunnen opnemen , ze zijn echter wel in het archief bewaard. 

Naast de natuurmeldingen kwamen ook veel meldingen over boerenzwaluwen binnen. Op veel plaatsen heb ik dit jaar dan ook boerenzwaluw jongen en ouden kunnen en mogen ringen. Helaas veel te weinig tijd om alle adressen te bezoeken, mijn excuus daarvoor. 

Dit jaar heb ik tot 31 juli al meer dan 1100  boerenzwaluwen geringd en een 350 teruggevangen.En nog steeds zijn er op veel plaatsen zwaluwnesten met jongen en zelf nog beginnende legsels. Zo trof ik op 31 juli nog 4 boerenzwaluw nesten met eieren (3-4-4-3) aan in de schuur te Rotsterhaule bij Frank Venema. Tot diep in augustus/september kunnen boerenzwaluwen nog broeden. Toch zijn al veel jonge en oude boerenzwaluwen vertrokken uit stallen en schuren,ze zwerven rond en overnachten soms massaal in rietvelden. Soms komen ze massaal terug en overnachten bij zwaar weer(regen /onweer) nog in de stal.

Ik wens jullie veel leesplezier met deze Nieuwsbrief.

Mocht U tijdens U tochten door de natuur of in vakantie tijd bijzondere ervaringen en of vondsten in de natuur hebben gedaan dan hou ik me uiteraard aanbevolen.

Neem vooral camera mee en leg bijzonderheden vast. 

Voor hen die nog op vakantie gaan alvast een fijne vakantie! 

Met vriendelijke groeten,

Jan de Jong (75)

Vogelkundig medewerker Leeuwarder  Courant (sinds oktober 1977).

Tel. 0513-414788 of Mobiel 06-82754279

NIEUWSBRIEF 91.Vogelnieuws Leeuwarder Courant.

 

Door Jan de Jong

Binnen gekomen nieuws van 1 juli t/m 31 juli 2025.

Vogel en natuurnieuws.

 

Appelvink 01-07. Aan de Hogedijk in Sintjohannesga 1 vensterslachtoffer gevonden (Douwe Dijkstra). 20-07. Bij Wilhelminaoord te Sint Nicolaasga twee overvliegend (Abe Bakker en Ida Bek).

Blauwe kiekendief 24-07. Een blauwe kiekendief man bij de Bildtpollen gezien (Ita Spoelman, Berlikum).

Boerenzwaluw 03-07. Hier bij ons in Bears aan het Swettepaad tien boerenzwaluwnesten in paardenstal, allemaal uitgevlogen. Twee dode kuikens, een voor de poes en 1is w.s.  Uit het nest geduwd met veel kuikens. Maar alle nesten zeker 5 of zelfs 6 jongen (Joukje Elgersma, Bears).

Boerenzwaluwluikje

Vorig jaar een boerenzwaluwluikje gemaakt in schuurdeur bij ons in Dedgum omdat ik veel last had van vliegende predatoren, maten zijn 30 bij 13 cm. Het werkt prima, de vogels vliegen in en uit (Ton Westendorp, Dedgum).

Foto © Ton Westendorp.

03-07-2025. Het voordeel van zo’n luikje is dat je de deuren altijd kan afsluiten als je weg moet en de zwaluwen gewoon altijd in en uit kunnen vliegen. Na het seizoen het luikje gewoon weer sluiten en in het vroege voorjaar (soms al half maart) weer openzetten en wachten op de terugkomst van de zwaluwen.

09-07. Ongeveer 2 weken geleden vlogen boerenzwaluwen heel laag bij ons in Dronrijp door de tuin. Opeens werd er eentje door een sperwer gepakt, in de vlucht! Hij vloog weg met de (zacht) krijsende boerenzwaluw, werd direct achtervolgd door de anderen, maar liet zijn prooi niet los (Henk Jukkema, Dronrijp).

Bokje 29-07. Een op de Vrijheidsplaat op Ameland (Bas Kers).

Boomkruiper 12-07.  Vandaag zat ik rustig in de tuin te Oosterwolde toen ineens een klein vogeltje vlak voor me in de kersenboom ging zitten. Hij liep vervolgens tegen de stam omhoog en ging vervolgens op een zijtak zitten. Door zijn verenkleed viel hij bijna niet op (Aize Dijksma, Oosterwolde).

Boomvalk 05-07. Te Molenend 1 aanwezig (Hank Visser). 08-07. Twee jagend op boerenzwaluwen te Oudeschoot (Marc Bleijerveld). 20-07. In het Easterskar te Sintjohannesga 1 gezien (Bouke Sienema).

Casarca 07-07. Groepje van 12 in het Lauwersmeer te Ezumazijl (Kees Bode).

Flamingo 08-07. Zestien op de Workumerwaard gezien (Sandra Teer /Klaas Strikwerda).

Gaai 16-07. Vandaag hadden we zes gaaien tegelijkertijd op de voederplaats voor het keukenraam hier in Friens. Gaaien zitten hier al jaren, laten zich vrijwel dagelijks zien, badderen in de waterbakken, maar zes tegelijk hadden we nog niet (Sybe van der Meulen, Friens).

Grauwe franjepoot 13-07. In de Alde Feanen bij de Lytse Mar 1 gezien (Henk Jan Uding).

Grauwe vliegenvanger 07-07. In Oldeouwer bij onze woning zijn 2 nesten al uitgevlogen (1 in een oud zwaluwnest en 1 in de vlinderstruik). Maar er zit nog 1 te broeden in een oud boerenzwaluwnest (Fokke Stastra).

Gehakkelde aurelia 12-07. Vandaag in het Stienserbosk 1 gezien (Gerard Mast, Stiens).

Gekraagde roodstaart 06-07. Al een aantal jaren komt een koppeltje gekraagde roodstaarten bij ons in Damwâld broeden. Alle andere keren in een nestkastje tegen onze vrijstaande schuur op hoogte maar nu in één een mezenkast, bevestigd aan onze achtergevel van de woning. Ze hebben 4 jongen en vliegen af en aan met voedsel. Ook als we vlakbij in onze tuin zitten trekken zij zich hiervan niets aan. (Auke en Martje de Boer).   13-07. Vandaag om 08.33 uur zagen wij tot onze grote verbazing een jonge gekraagde roodstaart in onze tuin in Menaam, Hij of zij was zich aan het badderen in de vogeldrinkbak. Wat vooral opvalt zijn de mooie kleuren van de vogel (Albert Stellingwerf).

Foto © Albert Stellingwerf.

13-07-2025. Voor een jonge gekraagde roodstaart moet een verkwikkend bad in een droge en warme periode een genot zijn.

Gierzwaluw 25-07. De gierzwaluwen in Joure heb ik al enkele dagen niet meer gezien (Durk Visser).  26-07.  De gierzwaluwen zijn vertrokken uit Berltsum/Berlikum (Ita Spoelman).28-07. Twee gezien te Hantumhuizen (Thomas van der Es). 30-07. Groep van 18 in het Lauwersmeer bij Ezumazijl (Han Derks).

Grauwe franjepoot 22-07. Te Ezumakeeg in Lauwersmeer 1vrouwtje aanwezig (Jan Wever).

Groene specht 13-07. De groene specht vanmorgen gehoord bij het natuurparkje tegenover It Haske en later bij Westermeer in Joure, ze zijn er dus nog wel (Durk Visser).19-07. In Sint Nicolaasga 1 roepend (Abe Bakker).23-07. In Nieuweschoot 1 roepend (Karin Uilhoorn).   25-07. Vandaag in Feinsum een gezien (Gerard Mast, Stiens).

Grote bonte specht 21-07. Te Oudemirdum 1 met een kruissnavel (Jan Haanstra).

Foto © Jan Laanstra.

21-07-2025. Een opvallende jonge grote bonte specht het kruissnavel bij de meelwormen.

Grote gele kwikstaart 08-07. Bij de Amvestbossen te Olterterp 1 gezien (Willem Bosma). 13-07. Een te Drachten Noord Oost (Bouke Roosma). 29-7. Bij de Kooiduinen op Ameland 1 gezien (Robert Ketelaar). 30-07. Tussen Kornwerderzand en Breezanddijk/Afsluitdijk 1 gezien (Frank Engelen). 

Grote groene sabelsprinkhaan 24-07.  Vandaag vond ik in Holwert 1 op de slaapkamer, nog nooit eerder gezien hier (Sara Hofman).

Hop 13-07. Te Mirns in De Brelen 1 gezien (Karin Uilhoorn).

Huismus 30-07. Een bijna zwarte huismus die hier heel vaak, samen met andere, "gewone" huismussen, hun zaadjes komen eten bij ons in Warten (Roel Bos, Warten).

Foto © Roel Bos.

30-07-2025. Deze opvallend donkere huismus heeft teveel aan melanine. Melanisme bij dieren is een fenomeen waarbij een dier een overmatige hoeveelheid van het pigment melanine heeft, waardoor het dier een zwarte kleur krijgt. Dergelijke afwijkingen komen weinig voor.

Huiszwaluw 01-07. Bij ons in Nieuweschoot hebben er na jaren afwezigheid weer huiszwaluwen gebroed. Met succes. Zonder hulpmiddelen. (Xandra Toppen, Nieuweschoot). Wij hadden in Eelderwolde een nest huiszwaluwen. Enkele weken terugvielen er stukken van het nest naar beneden. De jonge vogels konden net vliegen. Inmiddels zijn de vogels druk bezig het nest te repareren. Bij onze dochter in Zuidhorn gebeurde afgelopen weekend hetzelfde, hier vielen 4 jongen uit het beschadigde nest dood op de bestrating (Harry Wijnja, Eelderwolde). 16-07. Vandaag even langs geweest bij huisnr. 1 op de Oosterboereweg te Kollumerpomp. Er zitten 30 nestjes onder de rand op de noordgevel, en wel onder de rand aan de westzijde. Dus de hele dag uit de zon. Ik schat dat misschien de helft bewoond is, dus 15 paartjes. Misschien ook wel meer, ik ga nog wel eens proberen beter te tellen. Op de zuidgevel zit 1 nestje, helemaal in de nok, dus ook uit de zon (Menne Osinga, Kollumerpomp). 

Indische gans 13-07. Op de Workumerwaard 1 aanwezig (Gerard van Buren).

Kanoet 03-07. Groep van 4000 bij de Vogelpôlle op Ameland (Ricus Engelmoer).

Kemphaan 04-07. Groep van 150 op Gouden Boaiem bij Heeg (Bert Zijlstra). 07-07. Vandaag de eerste kemphanen weer terug uit het noorden in de Workumermeer, ongeveer 70, het waren allemaal mannetjes Tjerk Kunst). 19-07. In Wier bij de vogelkijkhut minstens 50 kemphanen (Ita Spoelman, Berlikum).24-07. Groep van 500 voedsel zoekend bij Ezumakeeg in het Lauwersmeer (Ernst Jansen).  27-07. Bij de vogelkijkhut te Wier meer als 200 kemphanen, waarvan er sommige ook weer vertrekken (Ita Spoelman, Berltsum).

Kleine bonte specht 21-07. In het Fochteloerveen 1 gezien (Jelle Scharringa).

Kleine mantelmeeuw 09-07.  Bij Bakkeveen aan de Foarwurkwei groep van 100 voedsel zoekend (Koert Scholten).

Kleine zilverreiger 14-07. Groep van 51 in de Westerplas op Schiermonnikoog (Hans Groot).

Kluut 01-07. In het Lauwersmeer bij Ezumazijl 1200 aanwezig in twee grote groepen ,580 in noordelijke deel en 620 in het zuidelijke (Klaas van Dijk). 05-07. Achttien kluten Te Hallumerhoek in de kwelder bij de vismigratieplek en 3 kluten te Blija buitendijks (Ita Spoelman, Berlikum).24-07. Groep van 250 buitendijks bij Ternaard (Robert Ketelaar). 25-07. Bij Zwarte Haan groep van 2800 (!) gezien (Koen Sterk en Tim Schipper).

Knobbelzwaan 12-07. Op het IJsselmeer bij Gaast 1500 en tussen Kornwerderzand en Cornwerd 1200 aanwezig (C.S. Roselaar). 26-07. Op de Workumerwaard groep van 400 (Jildert Hijlkema e.a.).

Koekoek 29-07. Bij De Oudvaart te Sneek nog 1 aanwezig (Dick Pruiksma).  

Kolibrievlinder 15-07. In Leeuwarden 1 bij ons in de tuin gezien op verbena (Jelske en JohanVlasman). 17-07. Vorige week registreerde mijn zus in Birdaard in de tuin van haar dochter een kolibrievlinder. Afgelopen week was in ik Haule bij tuincentrum Hans Menken en zag daar tot mijn grote verrassing zelf een kolibrievlinder die boven bloeiende planten vloog en zich te goed deed aan de nectar. Geweldig om dit te zien. Ik had al eerder gehoord dat ze vaker in Friesland te zien waren maar nog niet zelf gezien (Marrie Weda, Oosterwolde).   21-07. De afgelopen dagen en ook vandaag is geregeld de kolibrievlinder bij ons in de tuin te Koudum (Trees Westendorp).

Foto © Jelske Vlasman.

15-07-2025. De kolibrievlinder zuigt met zijn lange roltong nectar uit de verbena bloemen. Knap op de foto gezet door onze dochter Jelske!

Krakeend 12-07. Groep van 200 voedsel zoekend op het IJsselmeer tussen Kornwerderzand en Cornwerd (C.S. Roselaar).

Krooneend 09-07. Bij de Afsluitdijk 113 aanwezig (Pieter van Franeker).20-07. Groep van 300 (!) aan de Afsluitdijk gezien (Sandra Teer).

Kruisbek 02-07. Twee in bosgebied Oranjewoud (Jaap Westra). 06-07. Vier te Oldeholtpade (Ruurd Jelle van der Leij). 15-07. Bij Aeres MBO in Leeuwarden 1 gezien (Jeroen Breidenbach).18-07. Te Beetsterzwaag in Hemrikkerveld 1 aanwezig (Willem Bosma). 20-07. Te West Terschelling 1 aanwezig (Daan van der Elsken). 23-07. Te Bakkeveen 4 gezien (Koert Scholten). 26-07. Bij de Zwanewaterduinen op Ameland 4 aanwezig (Robert Ketelaar).28-07. In het Hoornse bos op Terschelling 20 aanwezig (Joost van der Sluis). 30-07.  Te Nijland 1 gezien Skiepeleane /Jongedyk/ Huniadyk (Tom Ruijken).  

Kuifmees 08-07. Bij de Golfclub in Gaasterland 1 gezien (Harmen van Dijk).

Kwak 15-07. Te Wolvega 1 overvliegend (Henk Schreuders). 16-07. Te Sneek 1 aanwezig (Gerben Mensink /Jelmer Luyckx).

Kwartel 01-07. In de Kloosterpolder bij Ried 1 aanwezig (M. Houtsma).02-07.  In Hoornsterzwaag 1 aanwezig (E. van Houten). 04-07. In de Blijaerpolder bij Ferwert 1 baltsend aanwezig (Merel Zweemer). 05-07. Bij de Veneburen te Langedijke 1 aanwezig (Jan Kalsbeek). 13-07. Buitendijks in de Bildtpollen 1 gehoord (Meino Zondervan).

Landkaartje 28-07. Vandaag een gezien bij ons in de straat in Stiens, ik werd er blij van (Gerard Mast, Stiens).

Lepelaar 03-07. Twintig rustend in de Lindevallei bij De Blesse (Bauke Sienema).14-07. Nog steeds een groep (21) rustend in de Lindevallei bij de Blesse (Bauke Sienema). 15-07. Groepje van 17 lepelaars bij het water Te Wier achter de kijkhut (Ita Spoelman, Berlikum). 17-07. Een 07. Een stuk of 10 lepelaars bij Wier (Ita Spoelman, Berlikum).

Nachtzwaluw 10-07. Bij De Houtwiel 1 aanwezig (Merel Zweemer).

Nijlgans 11-07. Tachtig in de Banckspolder op Schiermonnikoog (Klaas van Dijk).

Ooievaar 10-07. Ook dit jaar maar 1 jonge ooievaar, er waren eerst 3 maar 2 lagen na een paar weken dood onder het nest in het weilandje bij ons in Rottum (Evie Meester, Rottum). 17-07.  Bij Steggerda 20 gezien (Sibbele de Jong).

Oehoe 25-07. Bij Westergeest 1 gezien (Sander).

Foto © Sander

25-07-2025. Foto van de oehoe in een schuur. Wordt in  gevangenschap gehouden?

Oeverloper 14-07. Vandaag enkele oeverlopers bij de Morra gezien (Cornelis Jellesma, Bakhuizen).

Oeverzwaluw 08-07. Groep van 120 bij de Lange Sloot op Ameland (Justin Jansen). Ik heb net 95 nestopeningen geteld ten oosten van het strandpaviljoen op het strand bij Ballum, Ameland. En er vliegen veel oeverzwaluwen rond. In duinen aan de noordkant is het zand gelukkig wat steviger (Petra Visser, Ballum/Ameland).

Purperreiger 06-07. Twee overvliegend in het Easterskar bij Sintjohannesga (Johannes en Gea Koster).30-07. Vanmiddag streek er bij mij achter huis, ín het dorp Warten, een juveniele purperreiger neer, in het riet van het Wartenster Wiid (Roel Bos, Warten). 31-07. Zeven in de Blaugerzen te Akmarijp, 3 adult en 4 juveniel (Sietse Bernardus).  

Putter 15-07. Vanochtend zag ik bij me in Boijl op het pad voor het kamerraam twee putters. Prachtige vogels. Vorig jaar om dezelfde tijd waren ze er ook (Reimer Strikwerda, Boijl).

Raaf 27-07. Zondag waren we even te fietsen bij Vierhuis en zagen we 2 raven met 1 jong (Henk Bulsing, Haskerhorne).

Ransuil 25-07. Sinds enige tijd (weken) huist erbij ons in Wommels in onze berk in de voortuin een ransuil. We vinden steeds baakballen (Kees Hoogma, Wommels).

Regenwulp 09-07. Op grasland langs De Slachte te Wommels groep van 26 geteld (Jan de Jong).  10-07. Een groep van 80 aan de Schorumweg op Ameland (Justin Jansen).  11-07. Vier overvliegend bij de Loten te Sneek (Frans Oud).  14-07. Vijftig op De Plaat op Terschelling (Thomas Brouwers).

Reuzenstern 04-07. Op de Workumerwaard 1 overvliegend (Dick Pruiksma). 11-07. Zes op de Workumerwaard (Marcel Stienstra e.a.).17-07. In Polder Ald Beets bij Beetsterzwaag 1 aanwezig met kleurring (Gerben Krösschell). 19-07. Op Workumerwaard 11 gezien (Reinoud Vermoolen). 25-07. Op de Workumerwaard 18 gezien (Jens Tamminga).  

Ringmus 23-07. Te Wolvega groep van 30 aanwezig (Edwin de Weerd).

Roodborsttapuit 09-07. Drie (1 paar + 1 juveniel) in het Westerschar aan de Hielke Bangmaweg te Rotsterhaule (Johan E.).11-07. Een eerste jaars geringd op Ringstation Rohel (VRS Rohel Tjeukemeer).

Slechtvalk 07-07. Bij de N361 tussen Rinsumageest en Dokkum 1 gezien (Sibbele de Jong).

Steltkluut 15-07. Te Koudum bij de vogelkijkhut de Heanmar 7 aanwezig (Manfred van Wahden).

Tureluur 29-07. Groep van 2000 in 2^e Kroonspolder op Vlieland (Sander Lagerveld)

Visarend 03-07. In de Atsmapolder bij de Burgumer Mar 1 gezien (John Hoekstra). 26-07. Vandaag een visarend met kleurring bij de vogelkijkhut, de ral, niet ver van Makkum (Ytsje Dijkstra, Lemmer).

Foto © Ale Terpstra, Boksum.

27-06-2025 De visarend met kleurring bij Piaam zwerft al een tijdje rond bij het IJsselmeer. Volgens waarnemers afkomstig uit Schotland. Kleuring melding naar Engeland gestuurd, nog niks gehoord.

Vuurgoudhaan 08-07. In de Rijsterbos 1 aanwezig (Theo de Vries). 19-07. In de Bremer Wildernis 1 gezien (Harmen van Dijk).  

Waterral 02-07. Vanmorgen gevonden in Kollumerpomp bij de gevel van ons huis, dus zal wel tegen een raam zijn gevlogen. De vogel was nog in leven, alleen wat versuft. Ik heb geen bloed of beschadigingen kunnen vinden. Daarom een paar uur in een doos gestopt om weer een beetje bij te komen van de schrik. 's Avonds de vogel in de slootkant gezet. De volgende dag was de waterral helaas overleden, waarschijnlijk toch inwendig gewond geraakt (Menne Osinga).

Watersnip 20-07. Groepje van 15 op de Workumerwaard (Libbe Zijlstra).

Wespendief 02-07. Vijf bij de volkstuintjes op Terschelling naar noord bij West Terschelling (Ruud van Beelen).

Wielewaal 13-07. Vijf in De Deelen (Martine Huisman).

Witstaartkievit 16-07. Een mannetje in de Ryptsjerksterpolder (Wiebe Sjoerd van der Veen). 22-07. In Ezumakeeg in het Lauwersmeer 1 waargenomen (Arjan Dwarshuis e.a.).

Foto © Wiebe Sjoerd van der Veen.

16-07-2025. Zeldzame witstaartkievit bezoekt Friesland, let op de lange gele steltpoten.

Witte kwikstaart 14-07. Dertig in De Houtwiel bij de Fallom (Wiebe Sjoerd van der Veen).

Witvleugelstern 11-07. Bij De Putten te Eastermar 1 aanwezig (Sietse Visser).

Witwangstern 11-07. Zeven bij De Putten te Eastermar (Wiebe Sjoerd van der Veen e.a.).

IJsvogel 02-07. Drie ijsvogels gevangen (1 man/1 vrouw en 1 eerste jaars) in Joure bij oeverzwaluw kolonie de Swel (Jan de Jong).   06-07. In de Potmarge te Leeuwarden 1 gezien (Erik Pomp). 07-07. Te Oudemirdum 1 juveniel aanwezig (Jan Haanstra). 10-07. In Joure 1 mannetje rustend (Frederik).11-07. Op ringstation Rohel Tjeukemeer 1 jong mannetje gevangen en geringd (VRS Rohel Tjeukemeer).  12-07. Bij het Gerbrandygemaal aan het Sneekermeer 1 gezien (Fedde Welbedacht e.a.).  Twee gevangen te Eastermar (VRG Burgumermar/ A. Timmerman/Gerben de Vries e.a.). 14-07.  Een eerste jaars vrouw geringd op Mokkebank bij Laaxum (Tryntsje en Ype Albada e.a.). 23-07. Twee ijsvogels vlogen achter elkaar aan, over de vijver in het Hemmemapark te Berltsum (Ita Spoelman, Berlikum). 24-07. Hier in Jonkerslân weer een echtpaar IJsvogels met jongen aanwezig is (F.K. van der Weg).

Zeearend 18-07. Een zeearend overvliegend te Balk (Jan Stobbe).

Zwarte Ibis 05-07. Op de Workumerwaard 1 aanwezig (Sietse Bernardus e.a.). 

Zwarte kraai 26-07. Deze miskleur zwarte kraai vliegt rond op Dekema State te Jelsum (Wim Hoogendam).

Foto © Wim Hoogendam.

26-07-2025. een opvallend grijze zwarte kraai met normaal gekleurd eksemplaar aan het voedsel zoeken op dak.

Zwarte mees 04-07. In de Compagnonsbosschen te Ravenswoud 1 aanwezig (Peter Keune).

Zwarte ooievaar 14-07. Drie boven Stiens gezien (Rianne Touber-Bruinsma).16-07. In de Ferwerder Buitendijkspolder 1 overvliegend (Henk Hiemstra). 18-07. Vijf bij De Stroomkant bij De Blesse (Johan op den Dries).19-07. Bij Van Oordt ’s Mersken/Grootschar te Terwispel 1 aankomen vliegen en landend op weiland (Wender Bil).  23-07. Bij werkzaamheden te Hallum buitendijks (land van "t Fryske Gea) kwamen wij onderstaande een jonge vogel tegen (S. Vellenga, Hallum). Te Bakkeveen 1 gezien (Emma V.). 27-07. Een in het Mandeveld bij de Pupedobbe (Tessa Nijzingh).28-07. Een eerste jaars bij Bakkeveen Duinen gezien (Koert Scholten).  31-07. Bij een plasdras te Oudega (SWF) 1 aanwezig (S. Kruse).

Zwarte Rotgans 01-07. In de Seeryperpolder op Terschelling aanwezig (J. Veenendaal).

Zwarte wouw. 24-07.  Een zwarte wouw bij de Bildtpollen (Ita Spoelman, Berlikum).

Zwarthalszwaan 10-07. Twee bij het Hollumerbos op Ameland (Trees van der Gun).

 

Predatie bij Boerenzwaluwen.

Reactie van Henk Oud (Aldtsjerk) naar aanleiding van een artikeltje in de Leeuwarder Courant van 17 juni 2025 over predatie.

U vraagt te reageren op het fenomeen predatie bij boerenzwaluwen.

Ook wij (en de buren) hebben boerenzwaluwen in het hok. En ook hier is de predatiedruk heftig. Elke, meestal namiddag, in de broedtijd van de boerenzwaluwen, komt de sperwer langs. Totale paniek onder boerenzwaluwen. Het lukt de sperwer meestal wel om een (jonge) boerenzwaluw of huismus te pakken, de reden ook waarom ze steeds terugkomt denk ik.

Voor wat betreft de nestpredatie zijn de ekster en gaai hier de boosdoener. Deze struinen in de vroege ochtend de erven af en komen ook binnen als deuren open staan. Ik heb dit meerdere malen gezien als ik een keer echt vroeg uit bed moest. Als we de deur van het hok 's nachts open laten staan zijn de nesten met eieren of jongen leeg. Overdag valt dit wel mee, maar 's nachts moet de deur op het haakje zodat de predator niet binnen durft en de boerenzwaluw in en uit kan. De slimme predatoren kennen de patronen en weten daarom exact wanneer de kust veilig is.

In zijn algemeenheid zien we predatiedruk ook op veel andere soorten toenemen; de steenmarters trekken de jonge spreeuwen onder de dakpannen vandaan, blauwe en witte reigers, kiekendieven, buizerds, ooievaars, kraaien, raven, marters, vossen, ratten enz. vormen samen een gestaag groeiend leger predatoren wat de grondbroeders belaagd. We kunnen de biotopen voor de "prooi" vogels nog zo mooi maken, de predatoren komen er ook op af. Logisch, zo werkt de natuur maar het doet wel pijn om te constateren. Misschien dat de snel oprukkende boommarter de "luchtmacht" wat in toom kan houden.

Henk Oud, Oudkerk.

 

Tot zover het overzicht van de juli maand in 2025.

Waarnemers en correspondenten bedankt voor jullie inzet en inzendingen. Er kwam een stroom van meldingen en fotos binnen. Heel veel interessante fotos kon ik helaas wegens ruimtegebrek niet plaatsen. Kan max. 9 plaatsen.  

Graag email berichten wel blijven voorzien van naam en adres. Soms komt er naamsverwarring voor (dat krijg je vooral met meer dan 3000 correspondenten!).

Let op.

Ook in augustus verschijnt de Nieuwsbrief maar 1 x per maand.

Zend U bijzondere meldingen, fotos en ervaringen graag tijdig in.Ik moet er veel tijd insteken en dat heb ik niet omdat het veld (ring)onderzoek tijden de trekperiode veel tijd van me vergt.

1 augustus 2025

Jan de Jong, E. A. Borgerstraat 66 8501 NG Joure.

Email; j.d.jonglc@home.nl 

Vogelkundig medewerker Leeuwarder Courant. (Sinds oktober 1977).

Ringer 403 Ringstation VRS Rohel Tjeukemeer

Vogeltrekstation Wageningen (vanaf 1985).

Tel. 0513-414788 of Mobiel 06-82754279