VERVOLG

Wijnkasteel Genoels-Elderen.

(hun spelling)

Na het middagmaal in Melograno te Riemst was het niet ver rijden naar Genoelselderen. Daar bevindt zich het enige wijnkasteel van België.

De gids wist heel wat te vertellen. Het goed werd in 1990 aangekocht door een Nederlandse zakenman van Rennes en men begon meteen met wijnbouw. Destijds hadden de Romeinen in deze streek de wijnbouw ingevoerd. Dochter Joyce studeerde in Frankrijk voor oenoloog of wijnkenner. Met 22 ha is dit het grootste wijndomein in België. Men heeft hier nu het klimaat van Bourgondië van vroeger. Chardonay is het voornaamste ras, samen met Pinot noir. De ‘terroir’ voldoet eveneens.

Druiven wortelen erg diep en bereiken na een paar tientallen meter door de leem de kalkondergrond. Die ondergrond geeft de fijne smaak.

De wandeling vertrekt bij de oudste wijngaard en enkele proefaanplantingen. Men wandelt over de terrassen naar boven.

In het park staan enkele machtige bomen. De wijngaard ligt op de helling voor ons. Bovenaan omringt een bos een oude tumulus.

Vervolgens naar het gebouw met de grote pers (men plukt machinaal) en verder in de wijnkelders. De eikenhouten vaten van 228 l, zoals in Bourgondië, liggen er te rijpen.

In een slecht wijnjaar met onvoldoende zon, zoals 2008 kon men nog wel schuimwijn en distillaat (Limburgs Levenswater) maken.

Tenslotte volgde de proef op de som: beloofd was het proeven van 2 glazen wijn en met de 31° is drinken welkom. Sommigen hadden meer verwacht dan de kleine proevertjes.

Volgens de gids kan men hier beroep doen op een natuurlijke gist?  We hadden haar op de wandeling horen beweren dat men in de wijngaard de ‘bio-dynamische principes’ volgt. Dat klinkt te mooi om waar te zijn, maar het klinkt. Toen ik in de wijnkelder opmerkte dat ik geen vermeldingen zag op de fles werd er zeer laatdunkend over biowijn uitgehaald.

Het schoffelen, in plaats van herbicidengebruik is toch al iets.

FOTOMATERIAAL

Plakkaat

Vijver

We stappen voorbij het kasteel

Gids

Links de collega’s Vincent en Guy van de Tuinbouwschool Mechelen

De eerste wijngaard en proeftuin

Een Amerikaans Labruscaras met de grote bladeren

De wijngaard van 22 Ha met het tumulusbos

Idem

VERVOLG

De wijngaard met duiventil

We staan in de schaduw van een machtige boom, een van de oudste Gingko-byloba’s  van België, eigenlijk een naaldboom.

Doorkijk op de kerk van Genoelselderen

Kortshuis, nu pershuis

De grote pers

Distilleerkolom

De eiken vaten van 228 l.

Men maakt 3 soorten witte wijn (wit, blauw en goud). We proefden blauw, complexe wijn met aangenaam zuur en lange nadronk en de eikgelagerde goud, fijn maar minder mijn smaak met de tannine.

Nog een zicht op het indrukwekkende kasteel.

Met PPV-OVL bij Jean Moors

Op de uitstap (25/7) van de Provinciale Pomologische Vereniging Oost-Vlaanderen kwamen we eerst bij Jean Moors te Grote-Spouwen.

Als 7^de van een gezin met 12 kinderen heeft hij zich opgewerkt. Zijn vader kocht fruit op stam. Eigendom had men niet. Daar iemand Frans moest kennen werd hij naar Luik op school gestuurd. Maar op 15 jarige leeftijd vond zijn vader dat hij genoeg Frans kende en dat men hem thuis nodig had. De directeur van de school kwam nog persoonlijk pleiten om verder school te volgen omdat hij zo’n goede leerling was.

Een tijd werkte men samen met enkele familieleden maar dan is hij zelfstandig zijn weg gegaan. Hij kocht land en kweekte vooral aardbeien. Met de opbrengst werd steeds verder uitgebreid, vooral met appelen en peren tot de huidige 65 Ha. Er was ook een straf verhaal hoe aardbeien in tunnels op korte tijd totaal afstierven en hoe men later op het spoor van de dader kwam. Een gefrustreerde aardbeiplantenkweker die niet kon leveren had met round-up de planten vernietigd.

Als 11-12 jarige jongen was hij bevriend met een buur boomkweker van wie hij veel leerde. Zelf veredelen werd een hobby voor het weekend. Als uitgangspunt gebruikte hij vooral sterappel die hij kruiste met oudere rassen en later ook met nieuwe. Hij streefde er naar rustig groeiende bomen te ontwikkelen waaraan minder werk is. Aldus kwam de Belgica tot stand, een herfstras met bewaarcapaciteit. Het werd een clubras. Dit wil zeggen dat enkel gecontracteerde telers dit ras, in samenwerking met de veiling mogen telen. Intussen is er Joly Red bijgekomen, eveneens als clubras. Het is een grote, zeer zoete vrucht waarvoor in het buitenland nogal wat belangstelling bestaat.                                                        De samenwerking in clubverband is belangrijk om direct met een voldoende groot aanbod op de markt te kunnen komen.  De markt vraagt immers een grote hoeveelheid van hetzelfde. Anderzijds vindt hij de beperking tot clubras spijtig voor de gewone boomkwekers en fruittelers. Hij denkt dat het telen van een ras in clubverband maar goed is voor een vijftal jaar.

De laatste tijd besteedt hij veel aandacht aan resistentie. Zo heeft hij al een resistente keukenappel in productie.

Jean heeft ook aardbeienrassen ontwikkeld, doch daarover werd weinig uitgeweid, met een knipoog naar medereiziger en aardbeienspecialist Herman Van Bastelaere.

In beperkte kring had hij het ook over pruimen, vroeger talrijk gekweekt en nu allemaal verdwenen. Zijn voorkeurras is Jubileum. Zelf heeft hij eveneens pruimen ontwikkeld die nu bij familie en kennissen zeer gesmaakt worden. Misschien komt er ooit wel een herwaardering, want ingevoerde pruimen zijn niet dat omwille van te vroege pluk en slechte narijping.

FOTO’S

1.  Ontvangst

2.        “

3.       “

4.        “

5.   Jean met Joly Red

6.   Joly Red

7.    Nieuwe aanplant

8.    Nieuwe kruising

9.   Met voorzitter Rino De Wilde

Vervolg

10.  Boom Joly Red

11.  Joly Red

12.   Commentaar

13.   Met tuinbouwleraar Guy De Kinder

14.  In de plantage. In het midden Hilde Morren van het Ministerie.

15.   Boom Belgica

16.   Vruchten Belgica

17.   Het ras is gevoelig voor kanker

18. Guy en ik vernemen nog wat over pruimen.

Uienoogst 2012

Bevindingen: de gele uien van de herfstplanting midden oktober vorig jaar deden het uitstekend. De opkomst verliep naar wens en ze kwamen opvallend goed de winter door. De rode uien integendeel lieten het toen al onmiddellijk na het planten afweten. Er was opvallend weinig opkomst. In beide gevallen betrof het plantmateriaal van AVEVE.

Het lenteplantgoed betrok ik net als vorig jaar van Somers. Toen waren de rode uien ronduit geweldig geslaagd. Dit jaar zijn ze maar half zo groot.

De gele uien deden het al bij al niet slecht, maar zijn eveneens minder dan vorig jaar.

In beide gevallen werd de eindontwikkeling geknakt door schimmelaantasting.

Vorig jaar bleef die achterwege. In het verleden zijn er nog jaren geweest dat die schimmelaantasting zeer vroeg toesloeg met als gevolg kleine bollen die daarna nog veel uitval vertoonden door verdere rotting.

Het zeer natte weer dit jaar was voor de uien een tegenvaller.

Het oogsten kan gelukkig bij zomerweer dat nog een week zal aanhouden. De bollen liggen op een oud zeil te drogen.

Het experiment met de Kameroense manier van telen – zie blogs van  29/03 en 20/04  vind ik in mijn zandgrond en met het natte weer dat wij kenden een complete mislukking. Als ik hoorde dat het plantmateriaal zowel een serieuze bol en nog eens een zaadbol zou vormen had ik al direct mijn twijfels.

Van bolvorming is zo goed als geen sprake. Zie foto’s. Wat met de verdere zaadvorming?

In het noorden van Kameroen teelt men in zware kleigrond en moet men zorgen voor wat bevloeiing. Misschien dat er in oktober daar nog een druppel regen kan vallen, maar daarna zeker niet meer.

Tegen Nieuwjaar zag ik mooie knollen die kort daarop zouden geoogst worden.  Dat is een half jaar later dan bij ons.

FOTOMATERIAAL

Let op de bolvorming bij het gewone plantmateriaal en bij de Kameroense manier van telen: geen knol. Alle energie gaat naar de zaadbol.

Om alles zeer duidelijk te zien: typ in het vakje zoeken links bovenaan : uien en je krijgt een zeer duidelijk beeld

Zanglijster

Vanaf de lente tot eind juni hoorde ik in periodes de heerlijk-muzikale, afwisselende zang van de zanglijster. Hij herhaalt vier, vijfmaal eenzelfde strofe en zingt daarna weer iets totaal anders.

Voor Daouda moest ik de naam in het Frans opzoeken: Grive musicienne. Een schitterende naam voor deze vogel.

Maar wat is er daarna met deze vogel gebeurd?

In ’t verleden gingen ze steeds met de merels meesnoepen van de bessen. Zeer eigenaardig: tot nog toe geen enkele zanglijster meer opgemerkt. De merels zijn er wel met tientallen.

Zwartkopgrasmus, een fruitliefhebber

De zwartkopgrasmus is een vogel die ons vanaf april in de tuin verwelkomt met een helder, melodieus gezang. Vroeger kon je verwarren met de zang van de tuinfluiter, maar die klonk langer aangehouden en meer merelachtig. Nestelen deed deze bij ons niet, maar je hoorde die bij pozen op doortrek. Deze vogel heb ik de laatste jaren niet meer opgemerkt. Zijn soortgenoot, de zwartkopgrasmus, die men trouwens tot dertig jaar terug de zwartkoptuinfluiter noemde, is nog goed vertegenwoordigd in de streek. Het mannetje is makkelijk te herkennen aan zijn zwarte kruin. Het wijfje is daar donkerbruin.

De laatste paar weken zitten steeds 3-4 zwartkopgrasmussen in de kleinfruitkooi. Net als merels lijken ze een voorkeur te hebben voor de blauwe bessen.

Een vogelkenner wist mij te vertellen dat men al vroeger opgemerkt had dat deze soort ook belust is op de vruchten van het krentenboompje/amelanchier.

Hij en een vriend Dirk hebben deze vogel elk afzonderlijk zien snoepen van hun rijpe vijgen! De zwartkop kiest echt de rijpe uit om deze aan te pikken en er van te smullen.

Is er nog iemand die deze snoeper bezig gezien heeft?

Amerikaanse kruisbes Worcester

Vorige zondag ontvingen we het Davidsfonds van Halle. We hadden toch een beetje geluk met het weer. Enkel tegen 4 u begon het te regenen en konden we schuilen in de serre. Ook hier was een en ander te vertellen.

Er was een Andre bij en hij heeft 9 rassen stekelbessen op naam staan. Ik ben natuurlijk zeer benieuwd om zijn planten te zien. Met het ruimen en herplanten hier o.w.v. de aanleg van de gasleiding vijf jaar terug ben ik meerdere namen kwijtgespeeld.

Bij het bekijken en proeven van de kruisbessen was de interessantste bevinding dat de bessen van de Worcester zo duidelijk in ieders smaak vielen.

Worcester en de sterk verwante Black Velvet zijn Amerikaanse kruisbessen, Ribes divaratica. Onze stekelbessen behoren tot de soort Ribes uva-crispa. Meerdere van deze rassen zijn erg gevoelig voor de Amerikaanse meeldauw en af te raden voor liefhebbersteelt. Worcester is een fantastische groeier  en uiterst gezond en heeft daarbij ook geen last van barsten, wat met dit regenweer een grote plusfactor is.

Vorige week ging de fruitgroep van de Royal Horticultural Society in Wisley kijken naar de Currants.

Ik vroeg hen te kijken naar de Worcesterbes. De oude planten waren echter gerooid. Men was begonnen met een jonge plant. Ik vraag me af of ze zullen volharden in hun vroegere kweekwijze? In de laatste, Engelstalige uitgave van ‘Fruit’ staat nog steeds: behandelen als kruisbes;( Wat bij hen betekent: zeer kort snoeien). De zin dat het geen vruchtbaar ras is werd echter wel weggelaten.

Hieronder mijn oorspronkelijk artikel:

Worcester berries

In Fruit News , Spring 2004, our best friend Howard Stringer  remembered  Harry Baker and his The Fruit Garden Displayed.

I was looking for my old one.  At first I found Fruit. a more modernized book on the same material, also from Harry Baker.

Some details about Worcester berries were taking my attention.

“In comparison with the gooseberry, it is not very productive”

For cultural purposes, treat it in exactly the same way as the gooseberry. ( p 53 ).

Years ago I saw Worcester in the collection of Wisley in winter. I remember the stark pruned, wrist thick sticks, with very little and short branches.

When I came back in summer, I saw only long new wood and no fruits. Such a pruning is not the wright one for such a vigorous plant.

Mine Worcester and the very related Black Velvet are big shrubs. A single Black Velvet is almost two meter high (Shortened!), with in circumference a measured 8 m, although I cut out lots of wood.

Every year I have lots of fruit.

I like the strong taste of the ripe berries. Black Velvet is a bit lesser acid.

In contrast with gooseberries, they are lasting for a long period.

That depends on the weather. Last year (2003), with the very hot July, (screening from the heat of the sun will help lasting) they were finished at the end of the month. Mostly they are still good at the beginning of August, and I remember me, that in a cold summer, I picked still good berries in September.

I have to protect them against birds. Before, I did it with the normal netting. Now I take an old insect gauze (mostly used for protecting crops as carrots, leeks... against insects. The meshes are very small, so that there is less muddle.  With the sharp prickles you have to work carefully.

But for protecting strawberries is it an ideal thing, in comparison with the normal netting. Just cover and uncover for picking. No more cutting out hedge-hogs!

Both, Worcester and Black Velvet are totally disease free.

Only the caterpillars of the sawfly (Nematus ribesii) can be a problem, but they can not eat the whole shrub as with gooseberries!

Daniel Willaeys, Zoersel, Antwerpen, Belgium

FOTO’S van vorige week

Aardappelziekte - Phytophtora Infestans

De laatste dagen met het aanhoudende regenweer slaat de potattenplaag toe.

In de mailgroep van het seniorennet zie ik dat sommige  er duchtig op los spuiten, maar zonder succes. Sproeistoffen regenen er constant af! Komen die sproeistoffen dan nog meer in de knollen terecht? Tussen haakjes: ergens las ik dat 30 % van de gebruikte sproeistoffen op rekening komen van de amateurs. Is dat geen onevenredige verdeling in vergelijking met de grote velden in de beroepswereld? Misschien valt bij sommige amateurs dan hun frank(euro)?  Restanten van sproeistoffen? Op de veiling geraken die groenten er niet meer door?

Dank zij Europa zijn al een heleboel stoffen verboden.

Ik kweek al 49 jaar met de natuur mee. Ik gebruik wel rassen die minder aangetast worden in de knol. Dit is zeker geen 100 %, maar nog ruim voldoende , alhoewel ik pas oogst na volledig afsterven, zeker bij de late rassen. Het late ras Toluca geeft ook dan nog een goed resultaat.

Aan restanten van sproeistoffen ontsnappen we al zeker!

Er zijn jaren geweest dat de plaag nog vroeger toesloeg.

Zie de foto’s hoe de situatie nu is.

Ik fotografeerde de vroege aardappelen Biogold (plantgoed via Velt). Er is een opvallend verschil tussen de onbeschaduwde en de beschaduwde kant. Zoals u ziet zijn de knollen ook aan de schaduwkant goed uitgegroeid en klaar om te oogsten.

Ergens heb ik ook nog het ras Sarpo Mira staan. Vorig jaar ontsnapten die totaal aan de plaag.
Op de laatste foto zie je de zaadbollen van de Russische papavers (blog van 25/06: zie rechter marge) of typ in het vakje zoeken links bovenaan in: Russische Papavers.

Leo Aerts en de solitaire Bijen

Een tijdje terug waren we op bezoek bij Leo Aerts. Hij zette het project Bee-o-Topic op voor de kweek van een soort solitaire bijen die in het voorjaar actief zijn en geschikt voor het bestuiven van appels en peren: Osmia cornuta en Osmia rufa. De laatste verkiest een opening van 7 mm, is de kleinste, maar een vroege vlieger, nog voor de hommels. Een metselbij kan wel tot 60 eitjes leggen. Eerst ontwikkelde hij een systeem met terracottategels en daarna in rubber. We zagen dat de beestjes deze laatste verkiezen.

Dit voorjaar was erg slecht voor de solitaire bijen, trouwens ook voor de gewone bijen. Een imker met veel ervaring vertelde dat van zijn 23 kasten vorig jaar er nog maar 4 overschoten!       

De solitaire bijen werden actief tijdens de warme periode in maart, doch daarna volgde een koude en zeer natte periode waarin ze niet konden vliegen. En aangezien metselbijen niet veel voorraad aanleggen gingen er een aantal dood. Op de stand in zijn plantage schoten er geen meer over. In de boomgaard waren er nog enkele actief. Straks is voor hen ook het seizoen afgelopen.

Leo is een technicus. Dit zagen we o.a. aan de installaties in zijn achtertuin. Aan een notenboom heeft hij met lange bouten een ganse werkplaats opgehangen en verankerd. Aan de bouten is nog veel ruimte. De boom kan probleemloos nog een 30 tal jaar verdikken.

Hij heeft een voorkeur voor vruchtdragende, ongewone planten. Sommige kan je ook bij hem bekomen. Wellicht als een van de eersten in België kweekt hij de zeepruim, Prunus maritima, een pruim van de oostkust van de Verenigde Staten.

Lee Reich beschrijft o.a. deze soort in zijn zeer interessant boek “Uncommon Fruits for every Garden”  2004   ISBN 0-88192-623-X  als ”Beach Plum. A tasty Fruit Not just for the Beach”

Zijn tuin bestaat nog maar een drietal jaar doch er was al veel te zien.

FOTO ‘S

Plantsoen

Kakiplant

Hij heeft ook een paar sterke, pitloze druiven

Een ganse werkplaats opgehangen en verankerd aan een notenboom, die probleemloos nog een 30 tal jaar mag verdikken.

Emmer voor druppelbevloeiing. Let op de speciale filterelementen tegen verstopping.

De bijenstand thuis met bewoning in de rubberelementen.

Leo

Bijenstand solitaire Bijen in Boomgaard te Mortsel

Bij de stand

De stand

De elementen in rubber van 15 cm hebben veruit het meeste aantrek; deze van 20 cm duidelijk minder

Die in terracotta eveneens veel minder. Toch zij er uitzonderingen.

Bijen

Bij

Vernuftig drinkplasje

Leo geeft nog wat uitleg

De Plantage

De bijenstand hier vertoont geen teken van leven

Bij een duindoorn. Duindoorn is een tweehuizige plant. Je hebt dus aparte mannelijke en vrouwelijke planten.

De druif heeft geen last van de schrale grond.

Kiwibes

Crandallbes

Honingbes

Blauwe vruchten van de honingbes

Gojibes

Gojibesbloem

Rupsen van de plakker, Lymantria dispar, een nachtvlinder

Met dank aan Wim Veraghtert van Natuurpunt Educatie voor de determinatie.

Een week geleden ontdekte ik deze rupsen aan de onderkant van het deksel van een nestkast.

Deze rupsen zag ik als kind regelmatig in de boomgaard in West-Vlaanderen. Het is echter de eerste maal, voor zover ik mij herinner, dat ik ze hier in De Kempen aantref.

Met Davidsfonds Halle-Kempen naar Maastricht

De jaarlijkse reis ging op zo. 24 juni naar Maastricht.

Eerste stop: de nieuwe brug over het Albertkanaal te Vroenhoven, 200m lang, ontwerp van de Luikse architect Laurent Ney. Bruggenbouwer van dienst was firma Victor Buyck van Eeklo, internationaal gewaardeerd. Met reisleider Miel, bouwkundig ir. hebben we al veel bruggen kunnen bewonderen.

Op deze plaats begon voor België op 10 mei 1940 de tweede wereldoorlog. Duitse zweefvliegtuigen en paracomando’s landden hier en op het fort van Eben-Emaal en kregen spoedig de oude brug en het fort in handen. “Alleen als men tanks zag mocht men de brug opblazen”. Niet dus, en een intacte brug voor de tanks die later kwamen!

De warme koffie met een croissant in de zaak “Louvain” te Kanne deed deugd. 

Als we aan de ingang van de te bezoeken mergelgrot te Kanne komen, vallen de eerste spatten. De regen zal pas ophouden als we ’s avonds terug op de bus stappen voor de terugrit!

Het was een plezier de gids in zijn dialect-Limburgs te horen. Hij heeft nog iets van de kwajongen - die zijn weg kon vinden in de pikdonkere grot- bewaard. Het kappen van mergelstenen is hier al 80 jaar gestaakt. De stenen van bv. Valkenburg zijn harder omdat ze meer kalk bevatten. Er is nog een demonstratie van het vroegere champignonkweken. In de streek zijn nog slechts 2 grotchampignonkwekers actief. De groeitijd – omwille van de lage temperatuur – bedraagt minstens het dubbele. Ze zijn met hun vastere textuur kwalitatief echter uitstekend.

Daarna naar Maastricht voor een vaart op de Maas. Bij regenweer is dat minder aantrekkelijk. Daarbij kwam nog dat de toelichtingen zo goed als onverstaanbaar waren. We hadden gelukkig bezigheid met de broodmaaltijd.

We stapten uit voor de geplande wandeling in Maastricht en maar regenen. Ik herinner mij vooral het even schuilen onder de Hellepoort. Het wandelen over de vesten moet anders een speciale charme hebben. Een onderbreking bij een werkende watermolen op de Jeker is mooi meegenomen.

We haasten ons naar een droge plaats: een boekenzaak in een voormalige kerk.

Daarna reden we naar een café met door de regen onbruikbaar terras bij een overzet over de Maas. Zelden een bier gezien dat zo geweldig schuimt : een la Chouffe van het vat. De waard kletst het schuim er af; geen tijd om te wachten, zonde van dat verloren, heerlijke nat.

Als we op de terugweg stoppen aan het fort van Eben- Emaal- het zogezegd oninneembaar fort - houdt de regen eindelijk op.

Op 10 mei landden hier een achttal zweefvliegtuigen- een tot dan toe onbekend wapen- boven op de site, aangevuld met valschermspringers. Na enkele uren volgde de overgave.

Op zondag 15 juli om 14 u komt het Davidsfonds naar onze tuin, hopelijk niet in de regen!