DE EEN ZIJN DOOD, DE ANDER ZIJN BROOD

NBS vervolg.

Vandaag hadden we de zoveelste warme nazomerdag. De Zoerselse weerman mat
17,9 °C.

Een excellente dag om de werkzaamheden te laten vooruitgaan. De bomen zijn losgegegraven . Nieuwe plantputten zijn gemaakt. Morgen worden ze er met de traktor uitgetrokken en vervoerd.

De fruitkooi is al helemaal ontmanteld. Men is bezig met het demonteren van het grootste stuk van de serre.  Gelukkig kon de Perlette, witte, pitloze druif blijven staan. De takken zijn nu naar de andere kant gebonden.

De kleinfruitstruiken kregen een nieuw identificatielabel.

Morgen verhuizen ze naar het opkuilperceel.

Zelf heb ik de bramenrij die weg moet, afgeknipt.  Nu staat er enkel nog afgeknotte, nieuwe stengels.
Het uitgraven wordt nog een klus.

NBS- PLOEG

Volgend voorjaar wordt er een tweede aardgasaanvoerleiding  door de tuin gelegd. Gelukkig heeft Fluxys de NBS aangesproken voor het verplanten en herplanten. Ze hebben bij mijn overbuur hiervoor een perceeltje grond gehuurd voor een jaar. Dit is diepgeploegd en ligt te wachten op de opkuilwerkzaamheden.

Straks verwacht ik de werkploeg van de Nationale Boomgaardenstichting.

In het voorjaar zijn ze hier al een dag geweest om de grotere bomen voor te bereiden op de verplanting.

Er werd rondom een geul gegraven op een 70 tal cm van de stam en de wortels werden afgestoken. De geul werd daarop opgevuld met oude compost.

Een van mijn lievelingsbomen, de Ashmead’s Kernel, een oud Engels ras, met een nogal ruw uitzicht, doch met een uitstekende smaak had een opvallend dikke zijwortel die men moest oversteken. De boom heeft gans de zomer getreurd en maar weinig bladeren gevormd. We zullen hem zorgvuldig trachten te herplanten op een definitieve plaats, zonder hem eerst nog een jaar op te kuilen op het gehuurde perceel.

Drie opeenvolgende jaren voordien heeft de boom uitstekend gedragen, alhoewel hij de naam heeft van een zwakke drager te zijn. Joan Morgan in ‘The Book of Apples’ spreekt van ‘poor crops’.

De zwaarste klus wordt het verplanten van de geënte notelaars Broadview, Bucanier en Coenen. Enkele oudere bomen op een andere plaats o.a. een berk en een pruim zullen hiervoor moeten wijken.

Enkel het kleinfruit mag later herplant worden boven de leiding.  Gelukkig ook enkele kleinere struiken. De grotere kwee’s mogen echter niet terugkomen.

Een bonenverhaal

(van de hand van mijn vrouw Aleide)

Langs bonenstaken konden sprookjeshelden tot aan de hemel klimmen, maar nu zijn bonen erg in de belangstelling gedaald.

Waar vind je nog bij een kruidenier witte en bruine bonen uit De Witte’s of Bartje’s tijd? Alleen ingeblikte boontjes in tomatensaus!.

Nochtans zijn peulvruchten een onmisbaar element in onze voeding.

Er zijn in onze voeding wetenschappelijk 11 onmisbare elementen. Een ervan zijn de Saponienen. Die zitten o.a.in peulvruchten. Saponienen hebben een antikanker - en  cholesterolverlagende  werking.

Groene sperzieboontjes zijn goed voor suikerzieken.

Peulvruchten leveren ideale, zachte vezels die stoelgang bevorderen.

Ja, eigenlijk hebben allochtonen een gezondere voeding dan wij. In Chinese, Marokaanse,Turkse en andere exotische winkels vind je ruime keuzes aan bonen.

Vandaag heeft mijn man bonen gepeuld. Als die nog niet te droog zijn, gaat dat vlotter. Vroeger kwam die job er niet van en gaven we ze weg aan afrikanen, die er blij mee waren. Het riep bij hen herinneringen op aan hun thuisland.

Ik heb vandaag kleine, rode, afrikaanse staakboontjes, die we voor het eerst zelf geteeld hebben en gewone witte bonen in linnen zakjes gedaan, zoals mijn moeder en ze luchtig opgehangen. Bonen hing ik veel buiten in hun peulen, zodat kevertjes er minder vat op  krijgen.

Ze worden gedood door een koudekuur in de diepvriezer of door een stevige vrieskou.

Een gewoonte van onze voorouders zijn we vergeten: bonen en erwten, de dag voor we ze klaarmaken, onder water zetten. Dat moet in een grote pot met water, want ze zwellen fel. Als we ze dan koken, worden ze vlugger gaar. Ze verteren beter en geven minder gassen.

Dat zwellen is eigenlijk een kiemproces.

Om het nog gezonder te maken, voeg ik er zeewier bij (kombu) en look. Deze verrijken de bereiding met mineralen en verkorten ook het kookproces.

De wieren mix ik in de soep, die hierdoor nog een betere smaak krijgt.

Bonen zijn ook heel rijk aan eiwitten, mineralen en vitaminen. Groene boontjes mogen we meer eten dan gedroogde. Gedroogde bonen geven, evenals vlees, afvalstoffen (purinen); en zijn af te raden bij reumalijders. De eiwitten van bonen moeten wel aangevuld worden met de eiwitten van granen, zaden of melk. Einde van het bonenverhaal. 

VLAKTECOMPOSTEREN

In de mailgroep tuinieren is de laatste tijd nogal wat over composteren geschreven.

 Ik citeer een van de interessantste mails: 

‘Nu mijn verhaal, ik composteer nooit, maar van zodra er lege plaatsen in den tuin komen (groententuin) gooi ik daar al de afval die ik heb erop uitgespreid. In het voorjaar spit ik de tuin om en vind totaal niets meer terug van wat er het jaar er voor ingegraven is. En ik denk dat mijn groenten mogen gezien worden. Er is soms als eens een wortel of schorseneel die vervormd is.
Nu is mijn vraag doe ik zo voort of composteer ik beter
Ik wil er ook bij vertellen ik gebruik zeker geen eikebladeren ik hou daat niet van (dit is een puur persoonlijke mening)
Wat mijn gazon betreft, de oudere leden onder u weten dat ik die dit jaar opnieuw heb ingezaaid, die wordt gemaaid met zo een kneuzer grasmaaier. Maar de gazon wordt nooit bemest is altijd ook bij hete dagen echt groen en echt waar niets onkruid of ook geen mos’.

 BOMPA doet het op de meest eenvoudige manier en met goed resultaat.

Hoe gebeurt de afbraak van al het organisch materiaal anders in de natuur?
Heinz Erven van Das PARADIES, destijds te Remagen aan de Rijn, sprak van zijn miljarden meehelpers hierbij, doelend op al die organismen en beestjes die hierbij een rol spelen.

Een maand terug was ik in de tuin van de Fraternités Ouvrières in de stad Moeskroen.
Alles wat gewied en gesnoeid wordt, ook de takken, verteren ter plaatse en de vruchtbaarheid loog er niet om.

Ik ben ook compostmeester en heb een half leven in de VELT achter de rug.
Ik heb op alle (?) mogelijke manieren gecomposteerd, maar ben nu tot het elementaire gekomen.

Dit wil niet zeggen dat we de natuur niet een handje kunnen helpen om dit proces te versnellen. Waarom ook niet als je daar kunde en plezier in hebt.
Ik gebruik mijn tijd liever voor andere dingen en laat de natuur intussen haar werk doen.

DE WEG VAN DE MINSTE WEERSTAND

Vanmiddag kwam Guido op bezoek. Ik had voor hem weer een braam ingelegd om te bewortelen.

Guido was danig getroffen geweest door de reuzengrote en tevens zeer goed smakende vruchten van de Triple Crown braam.

Waarom had dat ene konijn op een terrein van 1000 M2 , juist dat plaatsje op het oog waar Guido de Triple Crown geplant had om zijn hol te graven?

De plant lag eruit gekrapt en verdroogd bij.

Ik denk niet dat dat konijn Guido een loer wou draaien, maar dat het graag gebruik gemaakt heeft van de bewerkte plaats en de zachte grond.

Mijn conclusie: ook een konijn bewandelt de weg van de minste weerstand!

Compost UITgevoerd

Ik maak zelf nogal wat compost maar heb er meer nodig.

In de buurgemeente Brecht heeft IGEAN een compostwerf waar groenten -, fruit – en tuinafval (GFT) gecomposteerd wordt.

Voor zover ik weet is dit in Vlaanderen nog de enige werf waarbij men gebruik maakt van composteeresilo’s , waarin het GFT-materiaal eerst door anaërobe (luchtvrezende) bacterieën wordt gecomposteerd. Hierbij spoelen wat van de zouten uit. Het reeds gecomposteerde materiaal wordt vervolgens buiten op hopen gezet. Er volgt een tweede compostering, nu door zuurstofminnende bacteriën.

Ik heb 20 kubieke meter jong materiaal laten brengen. Dit zijn 250 kruiwagens. Door het keren volgde een nieuwe composteringsperiode.

Vandaag ben ik begonnen met het uitvoeren van de compost op de bramenhaag en peren en pruimen ernaast.. Vooraf heb ik op de grond wat basaltmeel -  gemalen vulkanisch gesteente, rijk aan sporenelementen – gestrooid.

Vervolgens strooide ik wat bentoniet. Bentoniet is het interessantste kleimineraal dat bij wijze van spreken acht armen heeft om voedingsstoffen vast te houden.

Hierop komt een flinke laag compost, voor een hele tijd voeding van de bodem en de planten die er op groeien.

OBST &  GARTEN

Vandaag kreeg ik dit uiterst interessant tijdschrift aan. Ik heb het nu een drietal jaar en zou het niet willen missen.

Het nummer 11/2005 bevat een uitgebreide bespreking van de nieuwe peren
door Prof. Dr. Mamfred Fisher, de projectleider van Pillnitz  Dresden zelf.

Op www.oug.de kan je wat meer vernemen.

Ulmer Verlag  Stuttgart geeft dit tijdschrift uit.

Bij deze uitgeverij is net het boek  Birnenanbau  integriert und biologisch  van Mamfred Fisher/Hans-Jozef Weber verschenen.

164 Seiten  29,90 €    ISBN   3-8001-4576-6

www.ulmer.de

Met de kaalslag door mijn kleinfruitkooi en van de bramenhaag in het vooruitzicht, verschoven naar  volgend voorjaar, had ik twee jaar terug op een geschikte plaats enkele bomen gerooid en een nieuw kweekperceel aangelegd.

Fluxys gaat namelijk een tweede aardgaspijp aanleggen dwars door de tuin. De eerste dateert al van 1968.

Nu heb ik stevige palen geplant.

Er werden 3 draden gespannen: 1 op 1m80, 1 op 1m50, en 1 op 1m20.

Ik was er verwonderd over dat de ranken of takken op die twee jaar zo fel gegroeid zijn dat ik ook de hoogste draad al voor een flink stuk kon bekleden.

Volgend jaar zullen ze al wat dragen, een balsem op de wonde voor de struiken die eraan gaan.

Kippen en ander pluimvee als opruimers, vervolg
(Met dank aan Vincent voor de aanvulling)

Loslopend pluimvee ruimt in de tuin veel onkruid en onkruidzaden op.
Denk maar aan de gretig gegeten muur.

Zij ruimen veel insectenlarven (maden), wormen en rupsen op. Denk aan de grauwe maden van de langpootmuggen of emelten, aan de engerlingen, larven van meikevers, aan ritnaalden, de maden van de kniptorren, aan larven van de taxuskevers enz.

Ze zijn ook voorname opruimers van de pissebedden, die in tegenstelling met oorwormen, de schil van appelen wel kunnen doorboren. Zij bevuilen ook de vruchten. Het Nederlandse vakblad ‘Fruitteelt’’ van oktober meldde dat er dit jaar in de fruitpercelen meer schade was opgetreden dan anders.

Aan de voet van de fruitbomen overwinteren zowel de fruitmot als de appelbloesemkever. Fruitmot is de de veroorzaker van de made die onze appelen waardeloos maakt.

De appelbloesemkever legt een eitje in de nog gesloten bloemknop. Na korte tijn begint de larve aan haar vraatwerk en is de knop verloren.  In een goed vruchtjaar kan je dit beschouwen als een vruchtdunning, maar in een beurtjaar zorgt de appelbloesemkever voor een echte ravage.

Pluimvee is hier een welgekomen opruimer.

Ganzen zijn sterke grazers. In een boomgaard houden zij het gras kort en dit voorkomt  stambasisrot  en zorgt voor minder schuilplaatsen voor woelmuizen.

Opruimers van veel insecten

Van in de herfst krijgen mijn kippen de beschikking over de ganse tuin.
Ze krabben heel graag in de bladeren onder de bomen en pikken uit de bovenlaag de poppen van meerdere insecten. Met de ophokplicht kan deze operatie niet doorgaan. Gelukkig weten de dieren niet wat ze missen!

 Op dit ogenblik ontpopt de kleine wintervlinder; ook de grote(re) wintervlinder, doch deze is eerder een zeldzaamheid. Het wijfje kan niet vliegen. Het mannetje wel. Je kunt deze kleine, bruine vlindertjes rond deze tijd tegen verlichte ramen zien fladderen. Scharrelende kippen ruimen een aantal van de wintervlinders op.

De wintervlinder kan heel wat schade berokkenen aan de ontluikende bladeren.

Van een vriend kreeg ik dit voorjaar een telefoontje dat er aan zijn bomen haast geen (gave) bladeren meer stonden. Zijn boomgaard is wel eerder een jungle, waarin kippen zich zouden kunnen verschansen tegen vossen.
Kippen zijn er nooit geweest. Kippen houden kan niet bij een vegetarier-veganist. Kippen zouden anders –in tijden zonder ophokplicht!- zeer goede medewerkers zijn om de begroeiing toch iets in toom te houden.

 Dat ik in mijn tuin niet overmatig last heb van slakken,  dank ik wellicht aan het opruimingswerk van de kippen.

Een maand terug liet ik ze hun hun werk doen in een verwaarloosd hoekje met oude kleinfruitstruiken. Op korte tijd hadden ze het ganse terrein omgewoeld en proper gekrabd. Nu was het veel gemakkelijker om er de restanten van de netelwortels uit te halen.

Als antwoord in de MAILGROEP TUINIEREN heb ik net het volgende geschreven.

ALS JE WEINIG PLAATS HEBT.

 In een kleine tuin zou ik eerst en vooral kleinfruit aanplanten. De beste handleiding die ik hiervoor ken is (toevallig ?) ook een uitgave van de Vereniging voor Ecologische Leef – en Teeltwijze vzw (VELT), namelijk ‘Kleinfruit’ ISBN 90-800626-2-6.

Wat grootfruit betreft is men aangewezen op een gezond ras (vooral +/- resistent tegen schurft), geënt op een M9 onderstam of op een M 26. Vraag 2 appelen die gelijktijdig bloeien en die niet beurtjaargevoelig zijn.

Op mijn blog /fruit gaf ik wat meer uitleg over het onderscheid tussen laag – half – en hoogstam  (Halfstam tegen hoogstam).

Kersen zou ik laten wegvallen omdat de vogels met de vruchten – tenminste wanneer die er zijn- aan de haal gaan, tenzij je zeer goed afschermt. Enkel met een boompje op Gisela 5 onderstam is dit te doen.

Vergeet niet dat er zeer goede peren (mits een goede bemesting) zijn, geënt op kwee. Gewoonlijk nemen deze bomen minder plaats in dan appels. 
Ik heb slechts ondervinding met een beperkt aantal rassen, waarover ik bericht heb.

Als pruim zou ik Opal aanraden. Je hebt maar 1 boom nodig en die draagt elk jaar, eind juli lekkere vruchten.

MISPELS

Mispels worden stilaan een onbekende. Thuis in Ichtegem hadden we drie mispelbomen in de haag staan. De grootste boom had eerder kleine vruchten, maar met een goede smaak. De mispels aan de andere, grote boom waren minder van kwaliteit. De derde was een jong boompje waarvan ik mij niets speciaals herinner.

In 1974, met de vreselijk natte herfst kon men niet op het land.  Overal liepen de beerputten (aalputten in het West-Vlaams) over in de grachten en verbrandden de hagen. Toen gingen ook de mispelbomen eraan.

43 Jaar geleden plantte ik hier mijn eerste mispelaar. Ik heb die ook verder geënt op meidoorn. Dit is het vroegste ras dat ik heb.

Hiervan begonnen de vruchten te vallen en ik heb beide bomen geplukt.

Sommige vruchten worden al  beurs. Dit wil zeggen dat de mispel zacht en bruin wordt: het moment om deze te eten. Ik heb altijd van de zoete, appel-bananensmaak gehouden.

Meestal hoor je zeggen dat de mispel rot wordt. Dit is pas na een tijd het geval, wanneer de vrucht niet gegeten of verwerkt wordt.

Ik heb meerdere rassen. De andere zijn nog niet rijp.

In mijn eerste blogs schreef ik over de schimmelaantasting.

Er zit alvast momenteel- als het niet erger wordt -,  een goede kant aan. Sommige vruchtbeginsels verdorden en zorgden voor vruchtdunning. Daardoor zijn de resterenden nog beter uitgegroeid.

POTAS of KALIUM

In de mailgroep Tuinieren is het doen om potas. ‘Scheikundige potas is  regelrecht vergif’. Daarom geen  potas gebruiken. Die is toch genoeg.voorradig in de bodem’

Als je de mail leest van iemand anders,dan is dit duidelijk niet het geval.
'Ik heb een keer patentkali gebruikt voor het planten van aardappelen. Gewoonlijk is de oogst hier schraal.Hoe raar het ook moge klinken. Die keer toen ik patentkali gebruikt had was de oogst overvloedig en toch lekker. Is dit ook vergif?  
Ik gebruik potgrond, kompost enz. '
 
In mijn tuin, waarin sinds 1963 geen scheikundige meststoffen meer gebruikt zijn, kan ik niet klagen. Toch zie ik bv dat wortelen positief reageren op wat bijkomende kaliumbemesting via vinasse.

Peren en pruimen hebben die bijbemesting ook nodig.  Zo gaat al mijn houtasse naar mijn pruimenbomen. Houtasse bevat naast potas, ook nogal wat kalk en voor pruimen is kalk onontbeerlijk.

Patentkali is in de biologische teelt, alhoewel een delfstof, omstreden, omdat de kalium te vlug zou opgenomen worden. Tomaten worden er al eens mee opgepept. Beroeps moeten eerst toelating hebben om patentkali, in geval van noodzaak, te gebruiken.

Een uniek aanbod.

Halfstam versus Laagstam?

‘Vele mensen planten halfstammen in hun tuin. Na enkele jaren moet men helaas bestatigen, dat deze bomen veel te groot worden.
Tussen een hoogstam of een halfstam is er geen verschil, alleen de stamhoogte.’

Inderdaad moet men rekening houden met het toekomstig boomvolume.

Er zijn mensen die zomaar een hoogstam planten in een kleine tuin, waar ze beter een 5 tal laagstammen zouden zetten.

Doch zomaar een halfstam gelijkschakelen met een hoogstam is ook niet correct. Alles hangt af van de gebruikte onderstam. Een halfstam is een stam van ongeveer 1 m 30 of iets meer.

Een hoogstam meet 2 m 20.

In mijn blogs fruit heb ik het er meerdere keren over gehad.

Een hoogstam ent men meestal op een zaailing. Doch ik heb ooit een Schone van Boskoop als struik, op 60 cm (laagstam) gekocht.  Later bleek dat er geënt was op een zaailing. De omvang van de kroon is deze van een hoogstam en hij is minstens 9 m hoog. Geënt als een hoogstam komt daar nog anderhalve m bij.

Mijn voorkeur gaat naar een lage halfstam. Ik heb geënt op M 26, MM 106 , M 7 en MM 111. Beide laatsten moet ik wel meer in toom houden daar ik de bomen niet veel hoger wil dan 5 m. ( Hierbij hou ik rekening met mijn leeftijd. De tijd dat ik als enige naar de hoge eksternesten klom in de populieren, ligt al 55 jaar achter mij!) Ik plant op rijen van 4m en in de rij ook op 4 m, soms iets minder , als ik weet dat het ras niet zo’n sterke groeier is. Ik kan mij dit permiteren, daar ik voldoende ruimte heb. Hierbij moet je weten dat ik teel op zandgrond.
Er zijn groeikrachtiger gronden. Moest ik zo’n grond hebben, dan zou ik hoogstens een MM 106 gebruiken, om niet een te grote boom te bekomen.