ROLFREES

DE GEZONDHEIDSWAARDE VAN RODE EN WITTE BESSEN

 

In vele tuinen zijn ze aanwezig, geven elk jaar vruchten, ook als er weinig of niet naar omgekeken wordt. Een beetje meer verzorging wordt nog rijker beloond.

 

Een aspect waar nog maar weinig bij stilgestaan wordt is de gezondheidswaarde van deze bessen.

 

Hierbij maak ik dankbaar gebruik van de gegevens van de Duitse wetenschapster Dr. Helge Buchter-Weisbrodt

 

Beschermende organische zuren

Rode bessen bevatten 2,4 g  zuren ( o.a. appelzuur, citroenzuur) per 100 g.

Zwarte bessen liggen met 2,6 g nog hoger. Verdere gegevens: frambozen: 2,2 g, braambessen: 1,6 g en aardbeien: 1,0 g.

Deze zuren verbeteren de mondflora en de spijsvertering.

Samen met andere stoffen werken ze bloedreinigend, ontsmettend en versterken de maag.

Reinigende Ballaststoffen

Weinig vruchten hebben zoveel ballaststoffen als rode bessen (6 tot 8 % ). Ze hebben een reinigende werking in het ganse organisme.

Ze reinigen niet alleen de darmen, maar verlagen de cholesterol en binden de galzuren. Het hoge gehalte aan cellulose onder deze ballaststoffen bevordert de vertering door de verbeterde mechanische werking van de darmwand. De werkzame stof hierbij is de Pectine met 0,9 g per 100 g (schommelt tussen 0,7 en 1,2 g). Dit is een hoger cijfer dan bij appelen.

Ook hier zijn zwarte bessen nog beter: 1,7 g

Samen met de rijkelijk voorhandene kalium werken zij waterafdrijvend.

Bescherming tegen kanker.

De querzetinverbindingen uit de groep van de flavonolglukosiden variëren in rode bessen tussen 1,3 tot 7,0 g. ( Ik zou graag weten om welke rassen dit gaat).

Witte bessen bevatten iets minder querzetin.

Deze stoffen remmen aantoonbaar de werking van de negatieve cholesterol. De negatieve cholesterol bevordert arteriosklerose en daarmee het risico op hartinfarct en beroerte.

Rode bosbessen (Vaccinium vitis-idea) spannen echter de kroon met 25 mg antioxydanten. Het bekendste ras rode bosbes is Koralle.

 

Vitamine C is met 35 g eveneens rijk aanwezig.

Naast de flavonolglukosiden (querzetin)  is er nog de stof anthocyaan.

Ze vangen de vrije radicalen en gaan de huidveroudering, grauwe star, huidkanker en hersenziekten tegen.

Uit het nieuwjaarskaartje van onze goede Engelse kennissen Howard en Elisabeth Stringer, met hun 82 jaar nog steeds actief bij de Friends of Brogdale.

“Lets hope we have a better Fruit year next year!”

 

U ziet 2005 was op meerdere plaatsen een beurtjaar.

APPELSAP EN DARMGEZONDHEID

In Duitsland loopt op last van het Bundesministerium für Bildung und Forschung (Vorming en Onderzoek) een langjarig onderzoek door verschillende instituten naar de werking van appel(sappen) ter voorkoming van darmziekten. Dit onderzoek past in een groot gezondheidsonderzoek.

De onderzoeken tonen nu al aan dat het regelmatig eten van appels en het drinken van appelsap- troebel, ongefilterd natuurappelsap – darmontstekingen en darmkanker kan voorkomen. De Polyphenolen, anti-oxidanten zitten voornamelijk in de schil van oude appelrassen met veel looizuur. In combinatie van verschillende rassen kan men toch een smakelijk sap bereiden.

Aldus wordt het Engelse spreekwoord: “An apple a day keeps the doctor away” (Een appel per dag houdt de dokter weg) nu ook wetenschappelijk bewezen.

VLAKZEIS

 

Een paar dagen geleden las ik in ‘De Morgen’ dat senioren baat hebben bij het regelmatig eten van een goed stuk vlees. Dank zij de aminozuren in het vlees behouden ze beter hun spiermassa en blijven beter te been.

Aangezien een man de vrouw volgt gingen wij meestal de vegetarische toer op.  De echt vegetarische jaren liggen wel al geruime tijd achter de rug. Als boerenzoon voel ik mij ook geen adept van Michel Vandenbosch.

Spieren zijn wellicht nog het meest gebaat met oefening. En wie regelmatig in de tuin werkt heeft daaraan geen gebrek.

Vandaag heb ik mij goed kunnen verwarmen bij het werken met de vlakzeis. Wellicht is er nog neen ander woord voor ?

Mijn gereedschap komt van de bekende firma Polet, al een hele tijd geleden gekocht. Ik ben er in geslaagd om de steel al meer dan een keer te breken.

Het is een tamelijk zware zijwaartse hak. Met een zwaai kan je die diep laten neerploffen. Vandaag verwijderde ik bramen in de kippenren. Bramen zijn taaie rakkers die flink wortelen. Je doet er goed aan die zo goed mogelijk te verwijderen, want een braam zet zich ook voort via wortelstukken.

Ik heb nog een lichtere vlakzeis die ik bijvoorbeeld gebruik om aardappelen op te hogen.

Ik kende dit werktuig niet in West-Vlaanderen en leerde dit kennen van de heer Ratinckx zaliger, de tuinarchitect die de Dodoenstuin in Schilde heeft gecreëerd.

Ik keek net bij de gereedschappen Polet, maar zag dit gereedschap niet staan. Heb ik erover gekeken?

GOUD VOOR GREENSTAR

Op de slotmanifestatie van de BUGA (Bundes Gartenschau) te München  kregen 2 nieuwe appelrassen een gouden medaille: het Zwitserse ‘Red Boy’ en onze ‘Greenstar’.

Greenstar is een kruising tussen Delcorf, een vroeg, Frans ras (1956) en Granny Smith, Australië  (1868).

Het ras ontstond in een samenwerkingsverband van de boomkwekerij Jo Nicolai van Sint Truiden en het Fruitcentrum van de K.U. Leuven, onder leiding van Wannes Keulemans.

De vruchten zijn groot, groen, zeer sappig en smaken beter dan Granny Smith.

Daarbij is het vruchtvlees niet te hard, licht zuur. Het vitamine C gehalte ligt relatief hoog.

Ze zijn plukrijp begin oktober en houden in natuurlijke bewaring tot maart.

De productiviteit is zeer hoog en regelmatig.

De groei is middelmatig sterk. Voor liefbhebbers zou M 26 aangewezen zijn.

Greenstar is een resistent ras. Zowel bladeren als vruchten zijn weinig vatbaar voor schurft.

Momenteel is ‘Nicogreen’,- dit is de marktnaam -, een clubras en mag enkel worden gekweekt door in clubverband verbonden telers.

Hobbytelers zullen nog wat jaren geduld moeten oefenen. Maar hun tijd komt nog.

EEN SLECHT APPELJAAR

Blijkbaar was 2005 niet alleen bij ons een slecht appeljaar.  Ik lees dat Friedrich Renner, de voorzitter van het Beierse ‘Pomologenverein’ veel moeite had om alle lokale rassen bij elkaar te krijgen voor ‘Europom 2005’ die in München plaats vond als slotmanifestatie van de BUGA (Bundes Gartenschau) , de grote tuinexpositie, die telkens in een andere Duitse stad plaatsvindt.

‘Überhaupt waren die Austeller (exposanten)  bei ihrer Suche vor grosse Herausforderungen (grote problemen) gestellt, fiel doch die Obsternte in diesem Herbst um bis zu 80 % geringer (minder) aus’.

SUGAR SNAP

Iedereen kent de fijne, dunne, zoete sluimerwtjes : Norli, Mangetout enz.

Maar wie kent de Amerikaanse suikererwt?

De erwt werd in 1979 gelanceerd in de Verenigde Staten. Zelfs de president kon toen proeven. Vanaf ’82-‘83 verdeelden we die erwt, de Sugar Snap bij Veltleden.

Het gewas bereikt, net als Mechelse Krombek, gemakkelijk 2 m. Maar als je Mechelse Krombek dopt hou je weinig erwtjes en veel peul over. Soms trekt Aleide er nog een bouillon van, want de peulen zomaar op de composthoop gooien vinden we zonde.

Met Sugar Snap is dit een heel ander verhaal: dikwandige peulen, dik gevuld met suikerzoete erwten. Zelfs wanneer ze beginnen af te rijpen, blijven ze nog zeer smakelijk.

De jonge peultjes hebben we nog gebruikt op recepties om ze rauw te eten, eventueel met een dipsausje. Als ik in de tuin kom, nip ik er graag eentje weg!

De iets oudere peulen vormen wel draden op de naden en die verwijder ik meteen bij het plukken. Het kan natuurlijk evengoed later.

Vlaamse gaaien en eksters weten mijn erwten altijd te vinden. Afschermen met netten of gaasdoek is de boodschap.  Deze dieren zijn ook fijnproevers en hebben het steeds eerst op de suikererwten gemunt.

Maar ook bij het zaaien  moet ik al fijnmazig kippengaas aanbrengen of anders snoepen konijnen en konijntjes de jonge plantjes op.

Ik zaai deze erwt pas in april want ze houdt van een iets warmer klimaat.

De Sugar Snap betrek ik jaarlijks bij de Engelse firma Chase Organics, die samen met de Henry Doubleday Research Association de Organic (het Engels voor biologisch)  Catalogue uitgeeft.

De aangeboden zaden zijn nog niet allemaal biologisch geteeld, maar hun zaden zijn wel geselecteerd voor de biologische moestuin. Sugar Snap wordt nog niet aangeboden als biologisch zaad.

 

Wie geinteresseerd is stuurt een E-mail aan daniel.willaeys@telenet.be en ik stuur de nodige info.

 

Vanmiddag was het zacht, maar overtrokken.
Ideaal weer om compost uit te voeren. Er ligt 15 ton. Goed voor 187 kruiwagens van 80 kg.
Het was voor mij een vreugde enkele keren de heimweevolle, kare, steeds herhaalde zang van de Grote lijster te horen. Bij mij is die zang geassocieerd met de (vroege) lente, want dan zingt die volop hier. Het is niet abnormaal dat deze vogel al in december begint te zingen. Het was toch al een heel tijdje geleden dat ik die rond deze tijd hoorde.

NIEUWE PATERS OP KOMST

 

Er was weer veel volk opgekomen voor de jaarlijkse snoeidemonstratie van kleinfruit in de Proeftuin te Tongeren.

Directeur ir Patrick Meesters deelde mee dat de Proeftuin één verband zou vormen met o.a. het Opzoekingsstation van Gorsem.

 

Dat de groep groot was vormde geen probleem met de draagbare geluidsversterker.

Fanny Pitsioudis gaf de uitleg.  De ervaringsrijke Urbain Vroninks en werkleider Albert Horten toonden hoe te snoeien.

Men begon bij de rode bessen 

Het hoofdras, 80 % van het rode bessenareaal,  Rovada kwam eerst aan de beurt.

In Tongeren teelt men aan een bamboestok, die bovenaan vastgemaakt wordt aan een draad.  Men kweekt op 1 hoofdtak, 2 kan ook, maar 3 is te veel. Aldus komen de planten tussen de 33 cm en 45 cm van elkaar te staan.

Op 2 jaar tracht men een kleine 2 m te bereiken.  Telkenjare wil men nieuwe zijtakken kweken op zo’n 30 cm van elkaar.  Bij Rovada snoeit men lang. De takken die weg moeten, snoeit men wel op een kort stompje, daar men ondervonden heeft dat er dan een betere genezing is van de snoeiwonde en een betere kans op een nieuwe scheut. De andere takken worden niet ingekort. Urbain Vroninks legde er de nadruk op dat de onderste takken niet te laag ingeplant mogen zijn en dat men in de zomer de onderstam, door afwrijven scheutenvrij moet houden. Daarbij mag de broek, de onderste takken niet te zwaar zijn,  omdat die anders te veel voeding opslorpen en de doorgroei remmen.

Het vroege ras Jonkheer van Tets wordt kort gesnoeid. Hier knipt men wel in. Wij liefhebbers zijn steeds geneigd veel te veel takken te laten staan. Ook de snoeiers mochten nog drastischer zijn. Volgens Fanny waren ongeveer 8 zijtakken al voldoende voor een optimale oogst van mooie, eerste klas bessen.

 

Bij de Stekelbessen vernam ik waarom het relatief nieuw ras Pax het bij mij niet doet. Net als veel frambozen is het ras gevoelig aan de bodemschimmel Phytophtora. Ik zal meer op verhoogde ruggen moeten planten want in de winter, in een natte periode sta je soms in een moeras.

Pax is anders een ras met zeer weinig stekels.

Het vroege ras Xenia (Zwitsers ras), resistent tegen witziekte zal May Duke vervangen.

Het Poolse ras Bona heeft een goede smaak, maar is te gevoelig voor bladval en spint.

Tixia (Zwitsers) kan een nieuw ras zijn voor het middenseizoen.

Een goede vervanger voor het laat ras Achilles zou er nog niet te zijn. Was men het nieuwe, Engelse ras Martlett, een laat ras even vergeten?

De grote rassenvernieuwing komt er bij de zwarte bessen. Vandaar de titel boven dit epistel. West-Vlamingen zullen dit al gesnapt hebben. Paters is de West-Vlaamse naam voor zwarte bessen.

Gezonde, goed smakende, grote bessen aan lange trossen zullen het plukken van zwarte bessen weer lonend maken en de kinderen zullen de zoetere bessen wel lusten. Enkel de ouderen nu lusten nog de antieke smaak van zwarte bessen.

Pas over enkele jaren komen de nieuwe rassen, die nog een naam moeten krijgen, in de handel.

Vorig jaar verscheen een bijdrage van mij in THE FRUIT NEWS  van de FRIENDS OF BROGDALE.

 

In Wisley had ik de Worcester (spreek uit woester) berry verschillende keren gezien.  De Royal Horticultural Society schrijft in haar boek ‘Fruit’ dat de Worcester slechts weinig draagt.

Geen wonder als je de plant totaal ‘mismeestert’!

WORCESTER BERRY

 

The Worcester berry is often described as a cross between a gooseberry and a currant, but it is now believed to be a form of the North American species, Ribes divaricatum. The fruit is black, smaller than a gooseberry, but larger than a currant and fairly sharp. The bush is thorny and has the appearance of a gooseberry, but is much more vigorous.

My Worcester berry and the related Black Velvet are big shrubs. A single

Black Velvet is almost 2 meters high, even when shortened, and 8 meters in circumference, although I cut out lots of wood. Every year I have a large crop of fruit. I like the strong taste of the ripe berries and Black Velvet is not quite as acid as Worcester berry. In contrast to gooseberries, they last for a long time, but this does depend on the weather. Last year, 2003, with the very hot July they were finished by the end of the month, although screening from the sun's heat will prolong their season. Usually, they are still good at the beginning of August and I remember that in a cool summer, I picked ripe berries in September.

Most gardening books recommend that you treat the Worcester berry like a gooseberry, but I am not sure that this is correct. One winter some years ago I saw a Worcester berry that had been hard pruned back to wrist thick sticks, with very short side branches. When I came back in summer, I saw only new wood and no fruit. Radical pruning like this is not the correct approach for such a vigorous plant. I merely thin out the branches and keep the bush to a manageable size. The fruit has to be protected against birds. I used normal netting, but now I favor old insect enviromesh which is mainly used for protecting crops such as carrots and leeks, against insects. The mesh is very small so that there is less hassle, but even so, with sharp prickles, you have to work carefully. For protecting strawberries, for example, is it far superior to normal netting, with the added bonus of no more need to cut out the hedgehogs caught up in the nets!

Both the Worcester berry and Black Velvet are totally disease free. Only the sawfly caterpillars (Nematus ribesii) can be a problem, but they cannot eat the whole bush, as they might do with gooseberries!

 

Fruit News   Summer 2004

Daniel Willaeys Daniel Willaeys gardens in Halle-Zoersel, nr Antwerp, Belgium. The garden has been totally organic for 41 years.

 

Tussendoor genieten we van een gezellige overvaart en van het typische Engelse landschap

Ik sta in voor de organisatie.
Wie eventueel geinteresseerd is kan mij mailen  : daniel.willaeys@pandora.be

BESSEN AFSCHERMEN

 

Tegen regen afgeschermde bessen kunnen zeer lang blijven hangen. Rijpe bessen vallen niet af.  Dit in tegenstelling met zwarte bessen. Die moet je niet te rijp laten worden, anders liggen die allemaal op de grond.

Dat probleem heb je dus niet met rode bessen.

Wij hebben ooit op 1 november nog genietbare bessen kunnen plukken.

Als je late rassen als bv Mulka, Rovada, Rondom, Heinemann’s Spätläse enz kunt afschermen tegen de regen, kan je er een eind in oktober nog van plukken.

Overal zie je wel serreachtige constructies om tomaten uit de regen te houden.

Waarom het niet proberen met bessen? Nog een net er rond en je kan nog lang genieten van de gezonde bessen.

Over het gezondheidsaspect zullen we het een andere keer hebben.

RODE BESSEN INSTROOIEN

 

Toen ik lang geleden op bio-dynamische bedrijven in Nederland kwam, zag ik onder de rode bessen ’s zomers een laag stro liggen.

Ik weet niet of Rudolf Steiner dit ooit aangeraden had, maar dit leek mij geen slecht idee.

Er is wat lichtweerkaatsing onderaan in de struiken.

Vooral onkruidgroei wordt tegengegaan. Dus geen concurentie voor voeding en vocht. Bedekking gaat vooral de verdamping tegen en nodeloos vochtverlies bij de planten, die daarenboven zeer oppervlakkig wortelen.

Wij strooien ruim compost.

Op het einde van de winter is het wenselijk dat de bessen op zwarte, vaste, naakte grond staan. Dan is er minder kans op schade door lentenachtvorst.

Tijdens de dag warmt de bodem beter op en ’s nachts straalt die weer uit en houdt de vorst tegen.

Half mei, wanneer het gevaar geweken is, bedek ik de grond onder de struiken wel met groffer materiaal.

Lichte bedekking met grasmaaisel is ook aan te traden.

Rassenlijst  Rode  Bessen 

Ribes rubrum

 (in volgorde van rijping)

 

 

		Snoei	Bloei en Oogst	Productie	Gebruik & verwerking	Opmerkingen
Jonkheer van Tets 1941 Nederland	Kort		Vroege bloei; vroegst rijpend ras	Hoog. Grote bessen, lange trossen, smaakaroma matig. (zuur)	Verse consumptie en sap (hoog sapgehalte  van goede kleur)	Groeikrachtig, opgaand. Regengevoelig. Vatbaar voor  vuur (snoei eind febr.-mrt), hoge  koudebehoefte, ruigevoelig. Geen herinplant (Verticilium)
Fay’s Prolific 1880  USA	Vrij kort		Zeer vroege bloei, tamelijk vroege rijping	Matig. Goede smaak.	Vooral voor verse consumptie	Niet voor buitenteelt, enkel vervroeging onder plastiek of glas. Bladvalgevoelig. Nood aan verjonging en bemesting.
Junifer 1978  Frankrijk	Kort Vraagt sterke vervangingssnoei		Zeer vroege bloei (Lente nachtvorst!)	Goed. Grote trossen, kleine iets zure bessen. Vruchtkwaliteit afhankelijk van de ouderdom van de  plant.	Voor verse consumptie, sap of wijn.	Heel lage koudebehoefte; ideaal  in kas. Gevoelig voor witziekte. Zeer Luisgevoelig.
Erstling aus Vierlanden 1910 Duitsland	Kort		Bloei en oogst vroeg middentijds	Goed, zeer sappig, smaak beter dan Jonkheer	Alle gebruik, ook jam en wijn	Sterk opgaande groei, ook voor  zandgrond, regengevoelig Matig bladvalgevoelig. Wel gevoelig voor kaligebrek.
Stanza 1967 Nederland   (Sint Anna zaai-ling )	Kort		Middentijds tot late bloei, middentijdse oogst	Zeer hoog. Matig grote bessen, donkerrood. Goede smaak	Sap, verse consumptie, wijn en gelei. Goede sapkleur	Zeer regengevoelig, barst snel, groei soms te zwak. Grote koudebehoefte.
Detvan   1985 Slowakije	Lang, maar steeds zorgen voor eenjarig hout		Bloeit en rijpt middentijds	Zeer goed; matig grote bessen aan zeer lange trossen; tamelijk goede smaak		Lijkt    tamelijk gezond
Red Lake   1933  USA	Kort Nood aan verjongings-snoei		Vroege bloei, middentijdse oogst	Tamelijk hoog. goede kwaliteit, lekker. ( Was in een wespenjaar zeer geliefd bij de wespen! )	Vers gebruik, sap, gelei.	Middelmatige groeikracht , iets regengevoelig, meeldauwgevoelig op natte gronden. , best  langs draden te kweken. Vraagt goede verzorging.
Rolan 1981 Nederland	Vrij lang Verjongingssnoei noodzakelijk		Vrij late bloei, middentijdse oogst	Goed. Zeer mooie, dikke bes. Goede smaak. Bleek.		Groeikrachtig. Weinig regengevoelig. Na zachte winter, bloei en rijping onregelmatig. Gevoelig voor bladvalziekte.
Cassa 1992 Nederland	Vrij lang		Bloei en rijping middentijds	Gemiddelde productie van grote, mooie  goed smakende bessen	Verse consumptie. Bewaart lang	Matig gevoelig voor bladvalziekte en barsten
Tatran 1985 Slowakije	Lang, zomersnoei. Zorg steeds voor nieuwe een jaarse takken		Bloeit en rijpt laat. Tamelijk resistent tegen lentenachtvorst	Zeer productief. Helderrode bessen aan zeer lange trossen tamelijk goede smaak, nog iets beter dan Rotet		Tamelijk gezond. Wel regengevoelig. Beter voor beschutte teelt (regenkap) Soms vruchtrui
Rotet 1974 Nederland	Vrij lang (groeikrachtig ras)		Vroege bloei, laat -middentijdse oogst	Goed.  Mooie grote, donkere bes, goed	Voor verse consumptie, sap en gelei.	Weinig vatbaar  voor bladvalziekte, weinig regengevoelig, geen rui, brede struik. Op alle grondsoorten. Zeer makkelijk te stekken, doet het  goed  in haagvorm. Zeer geschikt voor ecologische teelt.
Rondom   & Rondom J 1949 Nederland	Vrij lang		Middentijds tot vrij laat.	Zeer goed. Zuur, donker, vrij groot, sterke schil. Vrij hoog vit. C gehalte.		Weinig bladvalziekte; weinig regengevoelig, soms virusontaarding (onvruchtbaarheid). Alle grondsoorten. Hoge koudebehoefte.
Rosetta 1974  Nederland	Vrij lang		Vrij laat	Zeer goed, nogal zure, bleke bessen.		Weinig groeikracht, gevoelig voor kaligebrek, rui. Nogal regengevoelig,
Rovada 1980 Nederland	Vrij lang		Laat	Zeer mooie, dikke, smakelijke bessen. (Moeten wel goed rijp zijn). Kunnen lang blijven hangen onder beschutting.	Vers, sap, gelei en wijn.	Weinig ziektegevoelig zeer regengevoelig. Belangrijkste ras in de gangbare teelt. Geen herinplant (Verticilium)
Rode Rebel 1982   Nederland	Lang;  teveel aan vruchthout uitdunnen		Bloei middentijds, late oogst	Grote, goed smakende bessen aan lange steel		Vatbaar voor bladvalziekte, matig regengevoelig
Heinemanns Rote Spätlese 1942 Duitsland	Lang		Middentijdse tot late bloei, zeer late oogst. Kan lang blijven hangen. Wordt dan beter	Goed. Lange tros, mindere kwaliteit: zuur, bleek en klein. Indien goed rijp wel beter	Gelei, verse consumptie als zeer rijpe bes. Kunnen lang hangen.	Regengevoelig, moeilijk te vermeerderen. Weinig last van ziektes, niet voor arme, droge gronden.
Roodneus 1990  Nederland	Lang		Tamelijk late bloei, oogst laat tot zeer laat	Goede productiviteit. Grote, mooie, donkere bessen, vrij zuur, tenzij ze lang kunnen blijven hangen		Weinig bladvalziekte Weinig regengevoelig. Bessen blijven lang goed in koeling.
Mulka   Rond 1970 Duitsland	Vrij lang		Zeer late bloei en rijping	Productief, middenlange tros, matig grote, zeer donkere bessen met 'wijn' smaak	Vers en verwerking	Zeer gezond ras. Weinig bladvalziekte gevoelig. Matig regengevoelig; (Kan onder beschutting zeer lang blijven hangen).
Redwing 1996 GB			Zeer late bloei en rijping	Zeer goed. Zeer lange trossen, middelmatig grote bessen. Goede smaak		Weinig bladval, gevoelig voor meeldauw, weinig regengevoelig. Zeer weinig barstgevoelig.
Red Poll 1996 GB			Late bloei. Zeer laat	Zeer goed. Lange trossen met veel bessen. Donkerrood. Goede smaak		Geen bladvalziekte. Wel gevoelig voor witziekte.. Ongevoelig voor rui.
Herbstzauber			Late bloei Late oogst