VERVOLG

ODENWALD   Dag 2  30/08/2011

Vanmorgen gidst de hoteleigenaar ons door de streek. Ook in Rothenberg zijn er natuurlijke bronnen.

Over Hirschhorn en langs de Neckar rijden we naar de runderjaarmarkt in Eberbach. Het gaat om een eigen landras dat mij aan het roodbont ras ven West-Vlaanderen deed denken. Hier zijn het bruinbonte koeien, eveneens zowel melk- als vleesras. In vroegere tijden werden de dieren ook gebruikt voor het landwerk, net als bij ons thuis toen ik nog een kind was. Ik herinner mij nog zeer duidelijk dat ik op “Blesse” mocht zitten, terwijl zij graasde in de gracht tussen het werk door. Ik zie nog de plaats waar het beest een stuk lager in de gracht graasde en ik als ongeveer 5 jarige zelf in staat was om via het gareel en het getuig op de rug van de koe te klauteren.         De consulent van de boerenbond verklaarde de geafficheerde gegevens. Standhouders waren druk in de weer om de dieren te wassen en properder te maken. Links en rechts hoorde ik wat commentaar van de medereizigers. Dieren te weinig verzorgd en onvoldoende kwaliteit. “Van dat beest zou ik geen biefstukken willen!”

Naast het plein ontdekte ik de gemeentelijke kruidentuin, maar al die Duitse namen.

Vandaar gaat het naar hoogst gelegen Beerfelden, ongeveer 600 m, voor het best geconserveerde galgenveld van Duitsland.

We rijden verder over Erbach met grafelijk kasteel. Hier treffen we wat industrie aan. Deze namiddag komen we terug voor bezoek. Nu moeten we verder naar Michelstadt, een echte parel. De stad is verbroederd met Hulst in Zeeuws-Vlaanderen. We maken een eerste verkennende wandeling tot buiten de muren. De meeste aandacht krijgt het oude, houten raadhuis van 1484. Er zijn nog heel wat gebouwen in vakwerk. In een gelegenheid met eigen brouwerij wacht echter het middageten, samen met een bier van eigen maaksel, een goede pils, maar voor sommigen wat aan de zure kant. Daarna is er vrije tijd voor verdere verkenning en een terrasje.

We rijden terug naar Erbach voor een bezoek aan het ivoormuseum. In het Duits heet dat Elfenbeinmuseum. Er zijn knappe zaken te zien. We zien slagtanden van de huidige olifant en de veel meer gebogen en bruin verkleurde mammoet tanden. De laatste is al lang uitgestorven. Mammoeten leefden van 60.000 tot 10.000 voor Chr. Officieel is de verhandeling van ivoor al een tijdje verboden, maar in de permafrost van Siberië doet men nog regelmatig vondsten. Na de rondgang staat een jonge kunstenares-ivoorsnijdster ons te woord. Er wordt veel uitgelegd en veel vragen worden beantwoord. Hier is de enige Duitse vakschool voor ivoorbewerking gevestigd.

We maken daarna een korte wandeling naar het grafelijk slot. In de omgeving is er nog een plaats waar iemand die iets mispeuterd had met een halsband tot spot kon worden vastgezet. Een vrijwilliger speelde voor proefkonijn.

Als afsluiting reden we naar de Siegfriedbron waar de bijna onkwetsbare Siegfried door belager Hagen gedood werd. Siegfried had namelijk de draak verslagen en had het drakenbloed dat hem onkwetsbaar maakte over zich heen gekregen, behalve een plaats op zijn rug waar een lindenblad op plakte. De Nibelungensage werd verhaald en het tafereel van de aanslag nagespeeld.

Om te bekomen van de emoties was er voor ieder een portie “drakenbloed”.

FOTOMATERIAAL

EBERBACH

Veemarkt

Idem

Kruidentuin

Beinwell (smeerwortel)

Comfrey (Russische smeerwortel)

Tijdens de beginjaren van de VELT vzw (Toen : Vereniging Ekologische Land- en Tuinbouw) was dit een populaire plant via geschriften uit de abdij Fulda in Duitsland en de Henry Doubleday Research Association in Engeland, gesticht in door Lawrence D. Hills in 1954. Iets later vestigde het gezin Hills zich op een allotment van een kleine Ha te Bocking Braintree in Essex. In juli 1975 kwamen we er tijdens de Open deur. De Bocking nr 14, eigen cultivar van L.D. Hills van de comfrey of Russische smeerwortel staat nog altijd in onze tuin.

De H.D.R.A. verhuisde in 1985 naar Ryton-on-Dunsmore bij Coventry Warwickshire. Op mijn Veltreizen waren we er op bezoek in 1999 en 2002. Sinds 2005 heeft de vereniging een nieuwe naam: Garden Organic.

BEERFELDEN

Hier gaan we de oude galg bekijken

Plaat

Bij de galg

Driehoekige constructie

VERVOLG  1

Willem en de hoteleigenaar geven uitleg

ONDERWEG

We passeren een reservaat hertenkwekerij, maar kunnen er niet stoppen

Een historische viaduct

MICHELSTADT

Het oude Rathaus uit 1484

Vakwerkhuizen

Idem

Idem

Idem

Perenboom in de stad

VERVOLG  2

Collibrivlinder  Bij de hanggeraniums vliegt een collibrivlinder. Een half zoekplaatje: boven, in het midden. Het was in deze streek blijkbaar anders geen paradijs voor vlinders. Mooi weer was het anders wel. We wandelden echter meestal in een stad. Buiten deze collibrivlinder heb ik enkel koolwitjes gezien. In totaal 5.

ERBACH

Zonnecellen. Je ziet meer zonnecellen dan bij ons. Het meest zie je die op (landbouw)bedrijfsgebouwen. Eenmaal zagen we een gans veld zonnecellen. Duitsland haalt al 20 % uit alternatieve energiebronnen.

Ivoormuseum

Met halsband

Vakwerk

Het grafelijke slot

Dienstgebouw

SIEGFRIEDBRON

Plaat

Drakenbloed

Streuobst

Onder Streuobst en Streuobstwiesen in Duitstalig gebied verstaat men de fruitbomen en struiken van de verschillende fruitsoorten langs wegranden en in velden en weiden. Meestal zijn dit hoogstammen.  Streuen: verspreiden, strooien.

Ze hebben landschappelijke en ecologische waarde, maar het economisch nut is sterk verminderd. Hierdoor is er wellicht al veel verdwenen.

Jonge aanplant heb ik niet waargenomen in het Odenwald. Wellicht zijn er uitzonderingen.

Moderne, laagstammige fruitaanplantingen heb ik er niet gezien.

VERVOLG   1

De groep

Stadspoort

Het oude joods kerkhof (1076-1911)

Joods kerkhof

Joods kerkhof

Leerlooier. Elke stad had wel zijn huidevetters.

Taxus

De bessen zijn rijp. Het vruchtvlees smaakt lekker; het enige dat aan deze boom niet giftig is. De giftige pitten spuw je uit.

Nibelungendraak. Buschauffeur Willem kon er plezant over parafrazeren. Hij wist wel een draakje zitten en meerdere ook.

VERVOLG   2

We wandelen tot het Luther gedenkteken, een heel complex met personen die een rol speelden bij de reformatie.

Idem

Savonarola?

Friedrich, keurvorst van Saksen, die de veroordeelde Luther in bescherming nam.

We passeren nog een kerk

Stolpersteine  Stolpersteine^[1]is een project van de Duitse kunstenaarGunter Demnig(1947,Berlijn). Hij brengt koperen plaatjes  aan op het trottoir voor de huizen van mensen die door denazi's verdreven, gedeporteerd, vermoord of tot zelfmoord gedreven zijn. DezeStolpersteine(lett. 'struikelstenen') herinneren onder andere aanJoden,SintienRoma, politieke gevangenen,homoseksuelen,Jehova's getuigeneneuthanasieslachtoffers.         (Bron : Wikipedia)

Tekst  oude synagoge

Groep voor het gebouw

VERVOLG   3

Naar de reinigingsbron

Idem

Met keppeltje. Mannen moeten het hoofd bedekken in de synagoge.

Terug naar de bus voor de laatste rit vandaag

Bos

Berglandschap

Een rodelbaan

Berglandschap

Gasthof Hirsch (hert)

Met het Davidsfonds naar het MAS

We maakten dankbaar gebruik van deze gelegenheid om het nieuwe Museum Aan de Stroom te bezoeken. Met het weer hadden we geluk, een warme, zonnige zomerdag, meer uitzondering dan regel dit jaar. We hadden het genoegen om Patricia Van De Velde als gids te hebben. Als jonge moeder met een dochtertje van 5 weken kwam zij een eerste maal hier gidsen. Vroeger was zij verbonden aan het Etnografisch museum, waarvan de collectie nu in het MAS is opgenomen. Ze wist de diverse aspecten van het MAS zeer goed aan te brengen: de architectuturale creatie, de materie, de grote, rode, vierkante zandstenen in vier tinten uit Indie, de handjes en poëtische medaillons, de begeleidende kunstwerken, de speciale inplantingplaats net voor het eilandje. Enz.

Tijdens de eerste Veltjaren kwam ik geregeld naar het gebouw op deze plaats. Ik bracht er de teksten en stencils voor het ‘Tussenseizoentje’, ledenblad voor de grote Veltafdeling Antwerpen-Voorkempen. Mevrouw Wouters van Brasschaat die er werkte zorgde voor het intypen en liet ruimte voor het intekenen door grafisch kunstenaar Frank-Ivo Van Damme van Merksem die telkens ook zorgde voor een originele voorpagina. Voor het afdraaien der stencils stond een familie van Westmalle in. Een ganse zaterdag draaide de elektronische stencilmachine in onze living. Wie had er nog zo’n meubelstuk in de living? Het is er geen museumstuk geworden.

Een gedeelte van het MAS is vrij te bezoeken: het kijkdepot op twee, waar al een massa voorwerpen en dingen te zien zijn. Via de roltrappen kan je naar de wandelboulevard op elke verdieping. Telkens schuift de roltrap een kwartslag op en verandert het zicht op de stad. Een curiositeit is dat je van op een bepaald standpunt door de gewelfde ruiten de torens dubbel ziet. Niveau 10, het grote dakterras, bereik je tenslotte via een paar vaste trappen.  Een van de attracties van het MAS vond ik dit steeds veranderend zicht op de stad. Bijzonder trof het mij dat je op de boulevard voor de plant Antwerpen Wereldhaven juist zo’n verre blik op de haven hebt.

Wij hadden enkel geboekt voor de vaste collectie en sloegen verdieping drie met de tijdelijke tentoonstelling over. Voor een andere keer.

Je wordt al direct wat overweldigd door het thema machtsvertoon op verdieping 4. In het voorportaal flitsen de foto’s van machtige mannen je in een ontvankelijke gemoedsstemming.

Verdieping 5 confronteert je met Antwerpen als wereldstad en op 6 kom je in contact met Antwerpen in het heden en het verleden als wereldhaven.

Verdieping 7 en 8 heten leven en dood in verschillende culturen en religies. Op 8 bevindt zich de fenomenale verzameling precolumbiaanse kunst van het echtpaar Janssen, de stichters  van Janssen farmaceutica; uiteindelijk verworven door Vlaanderen en niet verdwenen naar het buitenland.

Hier komen we nog enkele keren terug.

Aleide zorgde weer voor het vele fotomateriaal.

We verzamelen aan een door mankracht ronddraaiende molen; vissen en aanverwante in plaats van paardjes.

Voorplein met het loodswezen

Het Mas

Aan de oostkant tussen het MAS en het Willemdok staat een rij lage gebouwen. In een hiervan een groot fotoplan van de stad en grote omgeving. Je treedt Antwerpen met de voeten, letterlijk dan.

Achter deze gebouwen, zicht op het Willemdok, als jachthaven en omgeving. De hoge woontoren staat links op de hoek van de Italiëlei en de Londenstraat. Het andere gebouw rechts is van de Karel De Grote Hogeschool, op een uitloper van het nieuwe Park Noord.

VERVOLG  1

Inkom. Je staat in bewondering voor de gewelfde ruiten.

Aan de kant van de inkom staat nog een antieke kraan.

Voorstelling MAS

Op de roltrappen

We verzamelen met de gids

De gids met voorzitter Lionel

Kijkdepot, als onderdompeling in een museum

Een van de 3000 Poëtische medaillons, ingewerkt in de Indische zandsteen

Zicht naar de noordkant met nieuwe woonblokken en de oude van de luchtbal achteraan rechts,

VERVOLG  2

Een passend kunstwerk naast de ingang van 4, met de gids Patricia Van De Velde

Macht in Polynesië

Illustratie

Illustratie

Zicht op het Felxpakhuis (middengebouw), nu stadsarchief. Let op het dubbelbeeld van de St Antoniuskerk op de Paardenmarkt.

Nog het Felixpakhuis

Hier heeft het loodswezen zelfs drie torens!

Rita in rolstoel is gearriveerd. Het gebruik van de liften is o.w. v. de beveiliging streng gecontroleerd en gebeurt onder begeleiding.

Een deel van de klokken met tijdsaanduiding van plaatsen op de wereld met Antwerpse namen.

VERVOLG  3

Wereldtentoonstelling 1894. Toen was mijn vader 6 jaar, evenals Adolf Hitler.

Twee Boerentorens

Waar de gele kraan staat, herrijst de Red Star Line, gebouwen complex vanwaar 1,5 miljoen mensen emigreerden naar Amerika. Opening voorzien 2014.

’t Stad

Stad aan de Schelde

Felixpakhuis vanuit de hoogte. Rechts naast St. Antonius het koperen dak van het Technisch Instituut op de Paardenmarkt.

Naast de donkere woontoren zie je vaag de puntgevels van het Technicum van de Londenstraat, waar ik in vroegere tijden ambthalve zo dikwijls kwam.

Voor de Scheldebocht zie je de unieke verzameling oude kranen die ook bij het MAS horen.

De Scheldebocht voor de haven

Velttuingroepje Voorkempen bij Myriam Lahou

Zij komen er enkel in het weekend. In de vroegere stal hebben ze nu de kunstgalery Szymon.

Van de vroegere boomgaard schieten enkel nog een paar oude notelaars en een oude beuk over. Verder een grote graspartij  omringd door diverse struiken en bomen en een paar plekken waarop exhaustief getuinierd wordt. De adder komt er wellicht nog voor, want Myriam vertelde dat zij vorig jaar een giftige beet in haar voet opliep en men haar ziektetoestand in de kliniek diagnosticeerde als een adderbeet.

Volgende afspraak: op 10 september bij ons om de tomatenrassen van Lieven David te proeven.

FOTO’S

De hoeve

De gastvrouw

Annemie en Monique

Is het te vochtig voor een kalebasachtige? De gespeende bloemen vallen af.

Een Sarpo Mira aardappel heeft ook hier nog niet te lijden van de aardappelplaag.

In een natte zomer als dit jaar lukt het niet om buitentomaten te kweken.

Heiligenboon  Saint Esprit. Het is een staakboon.

Tomaten proeven: Malechiet (smakelijk) en gele (matig).

Nabespreking

RARE PATATTEN

In het voorjaar kwam hier Stijn Derammelaere. Ik gaf hem heel wat plantmateriaal mee en in ruil kreeg ik enkele speciale aardappelen die hij bij een specialist in Schoten had aangeschaft.

Een paar dagen geleden heb ik ze gerooid. Ze waren allemaal compleet afgestorven door de aardappelplaag (Phytophthora infestans) en enkele knollen bleken ook al aangetast.

Het meest opmerkelijke is de zwart- paarse kleur van de meeste rassen. Soms moest ik zelfs goed kijken om ze te onderscheiden van de grondkluiten. Je kan dit onmogelijk een attractieve kleur noemen.

We hebben ze al eenmaal geproefd, in plakken gesneden en gebakken op het ovenblik in de elektrische oven.  Waarschijnlijk was dit Blauwe Zweden. Ze waren iets bloemiger dan de Biogold die we momenteel consumeren. Wat smaak betreft zou ik deze laatste eerder verkiezen. Biogold wordt in het biocircuit verdeeld als vroege aardappel. De aardappel vertoont iets weerstand en is meestal al volgroeid als de plaag toeslaat. Mijn andere patatten zijn de rode Agria, aardappelen die een fors gewas ontwikkelen en wat weerstand bieden. Als latere aardappel heb ik Toluca, die het meest weerstand biedt tegen de plaag, maar tenslotte ook bezwijkt.

Het meest weerstandig blijkt het ras Sarpo Mira, dat pas een begin van aantasting vertoont, maar er al bij al nog zeer goed uitziet. Zie foto’s, genomen op 20/08/2011.

FOTO-ILLUSTRATIE

Enkele knollen heb ik gewassen om beter de kleur te laten zien.

Vitelotte

Sielad Blue & Rode Emma

Detail Sielad Blue

Blauwe Zweden: blijkbaar de meest gevoelige in de knol? Let op de aangetaste

Bourgundy red & Shetland Black

Idem in detail

Blauwe St. Gallis

Sarpo Mira

Idem

Anne Späth of toch Altesse Double?

Een tiental dagen terug vroeg iemand van de mailgroep Tuinieren welk ras pruimen hij had op een elk jaar vruchtbare pruimenboom: roodblauwe pruimen met een losse steen.

Iemand zei dat het een Altesse Double was, een dubbele bakpruim, hierbij ondersteund door een handelaar.

Daar ik nog nooit een zo’n vruchtbare Altesse Double gezien  had, ging ik vergelijken met mijn eigen pruimen.

Het ras Anna Späth klopt perfect met de beschrijving. Ik had ook nog veel vruchten.

Op mijn Altesse Double vond ik nog 2 vruchten ; op Altesse Simple nog 3. En veel meer waren er niet geweest.

De historie

Vraag van Bezembinder:

Op 02 April 2002 kocht ik een pruimelaar in een "doe-het-zelf" zaak in Eeklo. Nu is dat reeds een ferme boom geworden. Afbeelding 1
Elk jaar levert die boom een massa vruchten. De vruchten zijn niet zo groot, vast vruchtvlees, loszittende pit en lekker. Een aanrader voor confituur.
Worden dergelijke pruimen soms "kwetsen"  genoemd?
Aan de boom hing  een etikeket  ....Afbeelding  2...maar  "SUSINA"is dat niet het italliaans voor pruim.
Kan iemand mij meer inlichtingen betreft mijn pruimelaar geven?
Met  groeten van Bezembinder

Antwoord van Hughes

De getoonde pruimelaar is een "Italiaanse kwets".  De vruchten zijn goed vast en de "steen" komt makkelijk los van het vruchtvlees. 
In de volksmond heet men deze pruimen ook wel eens "bakpruimen".  Ze zijn immers zeer geschikt voor het bereiden van pruimentaart.
Zo, nu weet u hoe uw boom heet.    Let wel op: de bomen scheuren gemakkelijk in.  (belasting vruchten, wind).  Tijdige snoei is een must.

Mijn antwoord:
Toen ik het antwoord van Hughes las klopte dit in eerste instantie: goed vast en losse steen. Alleen ik heb hier nog nooit een vruchtbare Altesse double of Italiaanse kwets gezien. Ook de vruchten zijn zwarter blauw.

Ik ben naar mijn pruimen gaan kijken en mijn vermoeden dat het om een Anna Späth pruim gaat klopt. Dit is een lekkere, wel duidelijk beter bij een niet te overladen boom, die bovendien regelmatig draagt, met een tamelijk losse steen. De normale rijpheiddatum is eind augustus, begin september. Dit jaar twee weken vroeger.

Tweede antwoord Hughes

Ik heb hier een Italiaanse kwets staan, althans onder die naam gekocht bij het grootste Waalse tuincentrum-postorderbedrijf (ca. 25 j geleden).  De vruchten en de overtollige dracht zijn krek dezelfde als bij Bezembinder.

Hierna een foto van de vruchten, zowat een week geleden geplukt en nagerijpt (en dus ietsje kleiner geworden) in de teil. (de groene pruimen zijn Reine Claude Crottée, veruit de beste onder de pruimen)

FOTOMATERIAAL

1.         Boom en vruchten van Bezembinder

2.         De vruchten van Hughes;  Dit zijn Altesse Double.

3.         Mijn Foto’s van 15 augustus

Pruimen; Anna Späth; Altesse Double; Altesse Simple; Damastpruim uit West-Vlaanderen en de kleinste Prune de Prince van Gembloux.

Doorgesneden vruchten: boven Altesse Simple; links Anna Späth, rechts Altesse Doyble

Pruimen Brogdale

Zo. 14/8 met Ingolf, Jan en Louis naar de pruimendag op Brogdale te Faversham. In de gietende regen tot in Frankrijk. In Engeland hadden we mooi zomerweer. We zagen er onze fruitvrienden uit Friesland weer, Nynke, Jet en Frits met nog een Duitse kennis van hen. Van Frits vernam ik dat in Friesland een pruimen-boomgaard met 120 rassen aangelegd wordt.

Onze gids op de geleide wandeling was ditmaal Paul Jasphon.

Bij de peren vroeg ik naar Belle de Jumet, een lekkere zomerpeer die door de heer Vogelaar in Zeeland gekweekt wordt.

De pruimen kregen alle aandacht. En wij maar proeven! De pruimen zijn dit jaar minstens veertien dagen vroeger rijp.

Thames Cross genoot de voorkeur van de gids

Ingolf kende Gordon Castle van het bezoek met de NBS, 2 jaar terug, inderdaad een schitterende pruim.

De pruim die mij het meest in de smaak viel was wellicht Brassai Szilvaja.

Maar nog veel andere smaakten uitstekend. Die dag waren we ‘fruitarier’.

FOTO’S

Op de boot

Belle de Jumet

Gids voor de geleide rondleiding van 2 uur: Paul Jashpon

Cambridge Gage, een lekkere Reine Claude. We proefden trouwens nog meerdere R.C. Rassen. Allemaal zeer lekker

Coe’s Golden Drop, nog een tikkeltje onrijp.

Thames Cross

Gordon Castle

Brassai Szilvaja, viel bij mij zeer in de smaak, zoet en aangenaam zuur.

Idem

VERVOLG

Merton Gage

Idem

Agen Early, betoverende blauwe kleur

We ontmoeten de Nederlandse vrienden. Frits schiet de foto.

Mc Laughlin, nog een heerlijke pruim

Yakima

Excalibur

Mirabelle de Nancy

Nog een pint in de pup de White Horse te Chilham