Heinkenszand

Bij het stamboom onderzoek komen de testamenten in welke vorm dan ook heel goed van pas bij het onderzoek naar gezinssamenstelling of de woonplaats waar zij verbleven. Zo zijn ook een tweetal testamenten gevonden van onze voorvader Andries Pauwels Leenknecht die gehuwd was met Maria Cornelisse van de Walle.( Alleen de 6 kinderen van Andries zijn zich rond 1720 van de Plasse gaan noemen).
Het eerste testament "van uijtersten wille " (RAZE 2831) is in presentie van schout en schepenen opgemaakt op 06-04-1711 te Heinkenszand waarbij ze elkaar aanwijzen als testateur op de langstlevende en waarbij de weeskamer wordt uitgesloten als executeurs, aan de Armen van Heinkenszand werd een donatie afgesproken van £ 2 vls.
Het testament is door Andries ondertekend met een drietand, en door Maria met een kruisje.

Het tweede testament (RAZE 2840)  is opgemaakt den 04-Aug.1713 , maar nu verschijnt Marij Cornelisse van de Walle alleen  voor de schout en schepenen van Heinkenszand als weduwe van Andries Pauwels en is met de voogden Barent Pauwels Leenknecht en Jan van de Walle akkoord over het vaderlijk deel van de nalatenschap te weten de somma van £ 46 , 17 sch en 6 gr.Vlaams.
 De 2 minderjarige wezen Jannes en Cornelis zullen met de voornoemde somma moeten worden opgekweekt tot hun mondige jaren en overschot zal dan worden gedeeld.
Jan van de Walle moet rekenschap geven van het bedrag dat bij hem berust.
Tevens staat in het testament dat de wezen nog de helft van een huis erven "gestaen op het Zuijt Einde van desen Dorpe ".

We weten hierdoor ongeveer waar zij woonachtig waren in Heinkenszand ook met de wetenschap dat daar een weel (waterplas) te vinden is denk ik dat ook hier de benaming "van de Plasse " vandaan komt.

De redenen om het tweede testament op te maken was omdat Marie Cornelisse van de Walle voor de tweede maal in het huwelijk ging treden en daarom de nalatenschap van hun vader goed moest worden vastgelegd.
Marie is op 29-07-1713  in ondertrouw gegaan met Deumis Magielsen en zijn op 13-08-1713 te 's-Heer Abtskerke getrouwd.

In de 19 e eeuw was de familie van de Plasse , de afstammelingen van Pauwels Leenknecht, hoofdzakelijk werkzaam in de landbouw, echter een tak van de familie heeft zich gevestigd in Yerseke en is zich tot op heden bezig gaan houden met de mossel- en oester kwekerij. Bekend is de firma Delta Mossel onder de direktie van Wim van de Plasse.

Het is begonnen met Cornelis van de Plasse een broer van mijn betovergrootvader Marinus van de Plasse.
Na zijn tijd als militair ,fuselier behorende tot de tweede afdeling infanterie, tweede battaljon gelegerd te Asten (NB) i.v.m. de Belgische opstand rond 1833, is hij getrouwd met een meisje uit Yerseke genaamd Cornelia Stroosnijder en hebben zich gevestigd te Yerseke, de mossel en oester plaats bij uitstek gelegen aan de Oosterschelde.

Genealogie :

1. Cornelis van de Plasse is geboren op 11-05-1806 in 's-Heer Abtskerke , zoon van Jacob van de Plasse en Josina Fraanje. Hij is gedoopt op 18-05-1806 in 's-Heer Abtskerke.
Cornelis is overleden op 27-01-1850 in Yerseke, 43 jaar oud. Zijn beroep was boerenknecht.
Cornelis trouwde , 29 jaar oud, op 31-12-1835 in Yerseke met Cornelia Stroosnijder, 20 jaar oud.Cornelia is geboren op 03-07-1815 in Yerseke, dochter van Jan Marinusse Stroosnijder en Johanna Jochemse van der Hofstede. Cornelia is overleden op 28-03-1857 in Yerseke, 41 jaar oud.
Kinderen van Cornelis en Cornelia :
1) Jacob van de Plasse, geboren in 1837 en overleden in 1855.
2) Jan van de Plasse,geboren in 1838 in Yerseke (volgt 2).


2. Jan van de Plasse is geboren in 1838 in Yerseke, zoon van Cornelis van de Plasse en Cornelia Stroosnijder. Jan is overleden op 11-06-1903 in Yerseke, 65 jaar oud.
Jan trouwde, 21 jaar oud, op 11-08-1859 in Yerseke met Levina de Boe, 23 jaar oud.
Levina is geboren in 1836 in Kruiningen, dochter van Jan de Boe en Geetruida Sinke.
Levina is overleden op 02-02-1907 in Yerseke, 71 jaar oud.
Jan van de Plasse was schipper van beroep.
Kinderen van Jan en Levina :
1) Geertruida van de Plasse, geboren op 09-06-1859, overleden op 16-07-1933.
2) Cornelis van de Plasse, geboren in 1861 en overleden op 15-04-1941. Hij was winkelier.
3) Jan van de Plasse , geboren in 1864 en overleden op 03-12-1938 in Yerseke. Hij was schipper van beroep en trouwde met Anna Catharina Otte.
4) Jacob van de Plasse, geboren in 1866 en overleden op 24-01-1930 in Yerseke. Hij was schipper van beroep en trouwde met Cornelia Pekaar.
5) Marinus van de Plasse, geboren in 1868 en overleden op 02-05-1876 in Yerseke.
6) Cornelia van de Plasse, geboren in 1871 en overleden op 17-09-1914.


Nakomelingen van Jan van de Plasse en jacob van de Plasse waren en zijn ook werkzaam in de mossel/oester sector te Yerseke.

Barent Paulissen Leenknecht is geboren in 1659 in 's-Heerenhoek, zoon van Paulus Gillissen Leenknecht en Maeycken Beerens, hij is gedoopt op 06-04-1659 in 's-Heerenhoek. Hij trouwde met Cornelia Cornelisse Reynouts, nadat zij op 16-06-1682 in 's-Heerenhoek in ondertrouw zijn gegaan.Cornelia Cornelisse is geboren in Heinkenszand, dochter van Cornelis Reynouts, zij is overleden voor 03-1691 in 's-Heerenhoek.
Uit dit huwelijk is 1 kind geboren : Cornelis Barents Leenknecht,geboren omstreeks 1683 en overleden voor 31-01-1725. Cornelis trouwde met Maria Janse Menee, Maria is overleden voor 26-02-1751. Na het overlijden van Cornelis Barents is Maria Janse Menee in ondertrouw gegaan met  met Jan Dingenussen Kuiper op 13-04-1726 in 's-Heerenhoek beiden waren woonachtig in Heinkenszand.
Kinderen van Cornelis Barents en Maria Janse :
1. Jan Cornelisse Leenknecht, geboren voor 1725. Jan Cornelisse is overleden omstreeks 1746, ongeveer 21 jaar oud. Jan Cornelisse heeft op 17-11-1745 te Heinkenszand zijn testament gemaakt en is kort daarna overleden.(RAZE 2835).

2. Jelinke Cornelisse Leenknecht ,geboren voor 1725 en is overleden na 1752. In 1752 is zij erfgenaam van haar stiefvader Jan Dingenis Kuijper hierbij wordt zij Jelintie Leenknegt genoemd.
Zij huwde met Jan van Dijke uit Ellewoutsdijk waaruit twee kinderen geboren zijn in 1748 in Driewegen ,genaamd Kornelis van Dijke en Elisabet in 1751.(RAZE 2781 en 2802).
Jan van Dijke is overleden in 1752.
Zij trouwde voor de tweede maal met Dingenis Adriaanse Kuijper.

Weesakten Heinkenszand :
RAZE 2840,02-05-1726,fol. 190v :
Marija Janse weduwe van Cornelis Barentse met de voogd David Brouwer; zij belooft haar kinderen Jan en Elina Cornelisse voor hun vaderlijk goed £ 10.6 bij volwassenheid of trouwen en belooft ze te onderhouden.

RAZE 2840, 26-02-1751, fol. 221v :
Jan Ding. Kuijper en zijn vrouw Maria Janse Menee zijn beiden overleden hun twee minderjarige wezen Dingenis 23 jaar en Adriaan 20 jaar met van moederzijde een dochter van halve bedde genaamd Jalinke Leenknegt. Schout en Schepenen maken inventaris.


Barent Paulissen Leenknecht is na het overlijden van Cornelia Cornelisse Reynouts op 13-04-1691 te 's-Heerenhoek getrouwd met Janneken Pieters.

Cornelia Cornelisse trouwde voor de eerste maal met Adriaan Poortvliet, Adriaan is overleden voor 07-1671.
Cornelia trouwde voor de tweede maal met Leyn Davidse Kant op 03-07-1671 in 's-Heerenhoek, Leyn is overleden voor 06-1682. Kinderen van Cornelia en Leyn :
1) Jan Kant, gedoopt 08-1672.
2) Leyntie Kant, ged. 26-08-1674.
3) Maria Kant, ged. 1677
4) David Kant, geboren in 's-Heerenhoek en ged. 15-10-1679.

Op bijgaande foto is te lezen (Bron : TB NH 's-Heerenhoek 1657-1810) :
Den 16 Juni 1682 zijn bij ons wettelijk ondertrouwd Barent Paulissen jonge man van 's-Heerenhoek met Cornelia Cornelisse van Heinkenszand weduwe van Leyn Davidse Kant.

Johannes van de Plasse als voorzitter van het bestuur van de Henricuspolder in 1938, bij het 300 jarig bestaan van de polder.

Bijgevoegd is een fragment afbeelding van de grafzerk van Jacop Leenknecht welke het jaar van overlijden moet voorstellen, wie kan dit ontcijferen? Voor een vergroting van de afbeelding de foto aanklikken s.v.p.

De volledige tekst op de steen is alsvolgt :
<< hier licht begrave Jacop Leenknecht filius Jans die sterft int jaer MVc  en  XIIII  de twieeste dach in maerte bidt voer de ziele >>.

Er staan twee wapens op de steen :
1) Een gekroonde leeuw vergezeld van een bijl en een zaag.
2) Een geharnast en gespoord been.

De juiste datum van overlijden is 02-03-1514.
 Op een lint staat : << Deus miserere mei secundum magnam misericordiam >>.
Jacop Leenknecht was schepen van Hulst van 1494 tot 1510.

Willem de Leenknecht is geboren omstreeks 1350, zoon van Andries de Leenknecht en Beele X. Willem is overleden voor 29-04-1391 in Brugge.
Willem wordt poorter van Brugge op 18-12-1369, hij was afkomstig van Beveren bij Roeselaere (Bron poorterboek RA Brugge).
Willem Leenknecht vervaardigde klokken te Veurne (1379) en St.Winoksbergen (1383). (Bron: Biekorf A.Deschrevel).
Uit het stadsarchief Winoksbergen : << Meester Willem Leenknecht,  die men hiet de clockgieter  had gemaeckt in tiden verleden een klok van het belfort : ,, Poortmeesters, scepenen ende raed vander stede van Berghen, int Westland " betalen aan Jan Venant te Brugge, het saldo van wat zij, wegens het vermeerderen van het gewicht der klok, nog schuldig waren aan Lysbet , zijne vrouw, die weduwe was van Willem Leenknecht, en het magistraat van Brugge levert aan Venant's bekentenis een acte af den 29e April 1391 >>.

De klok In Veurne (zie foto) hangt in de toren van de St.Niklaaskerk , deze Maria klok wordt "Bomtje" genoemd. De klok heeft een diameter van 142 cm en is hoog 118 cm. met een gewicht van 1917 Kg. Na de elektrificatie is deze klok gebarsten en is door M.Michiels Jr. in 1955 exact hergoten.

Op twee regels bovenaan staat de volgende tekst :

ARMA VOCO SIGNIS PER ME CLAMATUR ET IGNIS ET PERCUSSA FORIS DISTINGO TEMOUS IN HORIS ANNO DOMINI MCCCLXXIX MAGISTER WILLELMUS DE HAERLEBEKE ME FECIT IN HONORE DEI MARIA VOCOR XPS VINCIT XPS REGNAT XPS IMPERAT O MATER DEI MTO MEI.

Mijn grootmoeder Johanna Kegel is geboren in het mooie Zuid-Bevelandse plaatsje Nisse , zie bijgaande foto van het dorp.

1 Hendrina Koens ,geboren op 28-09-1838 in Henkenszand en is overleden op 06-11-1912 te Oostburg.
De voorouders van Hendrina kwamen uit Duitsland uit het plaatsje Anrath gelegen in de buurt van Dusseldorf in Nord Rhein Westfalen.
Hendrina trouwde ,20 jaar oud, op 23-06-1859 in Heinkenszand met Marinus van de Plasse, 29 jaar oud. Marinus is geboren op 30-10-1829 in 's-Heerenhoek, zoon van marinus van de Plasse en Tannetje Servaas. Marinus is overleden op 20-07-1878 in Heinkenszand, 48 jaar oud.
Hendrina trouwde voor de tweede maal, 43 jaar oud, op 19-01-1882 in Heinkenszand met Cornelis Nagelkerke, 44 jaar oud. Cornelis is geboren op 21-12-1837 in Borssele, zoon van Adrianus Nagelkerke en Leuntje Olleman. Cornelis is overleden op 23-01-1923 in Oostburg , 85 jaar oud.
Kinderen van Hendrina en Marinus :
1) Antonette van de Plasse, geboren op 24-06-1861 in Heinkenszand en is overleden op 06-03-1949 in 's-Heer Arendskerke.
2) Maria van de Plasse, geboren op 22-01-1864 in Heinkenszand, Maria is overleden op 27-09-1934 in Biezelinge.
3) Johannes van de Plasse, geboren op 22-08-1870 in Heinkenszand en is overleden op 19-10-1954 in IJzendijke, beroep landbouwer te Oostburg.Hij trouwde op 27-04-1898 in Nisse met Johanna Kegel.

Generatie 2 (ouders)

2 Jan Pieterse Koens, geboren op 04-12-1801 in Heinkenszand. Jan is overleden op 21-01-1861 in Heinkenszand.Hij trouwde op 01-09-1825 in Heinkenszand met de 18 jarige
3 Maria van de Dood, geboren in 1807 in Goes.Maria is overleden op 20-08-1878 in Heinkenszand.
Zij hadden 11 kinderen waaronder Hendrina.(zie 1)

Generatie 3 (grootouders)

4 Pieter Koens,geboren op 21-09-1760 in Anrath (D). Pieter is overleden op 09-05-1807 in Heinkenszand.Hij trouwde op 16-07-1787 in Heinkenszand met de 21 jarige
5 Hendrina Franse van den Berge, geboren in 1766 in Ovezande. Hendrina is overleden op 30-01-1842 in Heinkenszand.
Kinderen van Pieter en Hendrina :
1. Stoffelina Koens, geboren in 1789 in heinkenszand ,overleden in 1839.
2. Antoni Koens, geboren in 1792 en overleden op 10-09-1832 in Heinkenszand.
3. Jan Pieterse Koens, (zie 2)
4. Anna Koens, geboren in 1807 in heinkenszand.
5. Johanna Koens, geboren in 1808 in Heinkenszand en overleden op 07-04-1836 in Heinkenszand.

6 Janus van de Dood, geboren in 1762 en overleden op 21-02-1812 in Heinkenszand, Hij trouwde met:
7 Maatje Voet, geboren in 1766 en overleden op 29-02-1812 in Heinkenszand.

Generatie 4 (Overgrootouders)

8 Matthias Koens, geboren omstreeks 1732 en is overleden op 06-01-1799 in 's-Heer Arendskerke, Hij trouwde op 25-10-1757 in Anrath (D) met
9 Sybilla Monsters, Sybilla is overleden op 04-01-1796 in Heinkenszand.

kind van Matthias en Sybilla :
 1) Pieter Koens (zie 4)

10 Franciscus van den Berge, hij trouwde met:
11 Christophora Jobse Verduijn.

kind van Franciscus en Christophora:
1) Hendrina Franse van den Berge.(zie 5)

Generatie 5 (betovergrootouders)

16 Petrus Konst, geboren op 14-10-1716 in Anrath (D). Petrus trouwde met:
17 Mechtildis Baechre.

kind van Petrus en Mechtildis :
1) Matthias Koens.(zie 8)

Hendrina Koens mijn overgrootmoeder is geboren op 28-09-1838 in Heinkenszand en is overleden op 06-11-1912 in Oostburg , 74 jaar oud.

In de 14e en 15 e eeuw was de familie Leenknecht heel actief in het maken van luid-klokken , uit de periode tussen 1365 en 1443 zijn er meer als 50 stuks van hun bekend. Terecht kunnen we spreken van een klokkengietersfamilie die hun roots hadden in Harelbeke, hun werkterrein lag hoofdzakelijk in Vlaanderen alhoewel klokken van hun aangetroffen zijn in Denemarken, Frankrijk, Duitsland en Spanje. De oudste nog in wezen zijnde Leenknecht klokken zijn aanwezig in het stadhuis van Damme , de uurklok is gemaakt in 1398 en de halfuur klok in 1392, de klok "Kleine Maria"in de Sint Martinus kerk te Halle dateert van 1390 en is gemaakt door Daniel en Michiel de Leenknecht alias van Harelbeke.
Uit documenten zoals poorterboeken, inventarislijsten, pachtbrieven en opschriften op de klokken blijkt dat de Leenknecht familie verbleven hebben te Harelbeke, Waregem, Bergen, Bevere, Desselgem, Gent en Brugge.

Op basis van gegevens uit tijdschrift Biekorf 1959-1962 van A.Deschrevel kunnen we een geslachtslijst opmaken van deze klokkengietersfamilie, echter de geboorte data zijn geschat en zijn gebaseerd op werken door hun geproduceerd :

Andries de Leenknecht van Harelbeke, geboren ca. 1320, was gehuwd met Beele en hebben de volgende kinderen:

1. Jan de Leenknecht alias van Harelbeke, geboren ca. 1345, woonde in Gent rond 1380.
    Kind: Heynderic de Leenknecht, geboren te Gent ca. 1380 was poorter te Brugge op
    07-11-1435.

2. Daniel de Leenknecht, geboren ca. 1350, was voorzitter van de Gentse bronsgieters en 
    reizend  klokgieter, woonde in Gent rond 1380.
    Kinderen:
    Willem de Leenknecht, geb. ca. 1380.
    Jeroen de Leenknecht,  ,,       ,,      ,,  .
    Geeraard de Leenknecht, geb. ca. 1380.

3. Clais de Leenknecht ,geboren ca. 1350, gehuwd met Katelyne.
    Is pachter van land te Nazareth in 1406.
    Kinderen :
    Michiel de Leenknecht, geboren te Gent ca. 1380, poorter van Brugge op 09-05-1421.
    Pieter de Leenknecht, geboren te Gent ca. 1380, poorter van Brugge op 03-04-1422.
         K: Pieter, geboren ca. 1410, is pachter van land te Ser Pauwelspolder in Hulsterambacht.

4. Michiel de Leenknecht, geboren ca. 1350 te Harelbeke en was poorter te Brugge op
     07-08-1422.
     Kinderen:
     Colaert de Leenknecht, geboren ca. 1380.
     Jan de Leenknecht, geboren ca. 1380.
     Olivier de Leenknecht, geboren te Waregem ,ca. 1380.

Uit de "Inventaris der landbouwpachten in de Gentse jaarregisters van de Keure" blijkt dat "Klaas de Leenknecht alias de clocgieter" en zoon- en kleinzoon Pieter landbouwer zijn geworden. Klaas pachtte land gelegen te Nazareth onder Eke, Pieter de clocgietere pachtte land te Wielsbeke en Sint Baafs-Vijve, terwijl kleinzoon Pieter land in Hulsterambacht pachtte.
Zoon Michiel van Clais vinden we nog terug als gieter van diverse klokken in de periode van 1427 tot 1443.
Kleinzoon Pieter zou mogelijk de stamvader kunnen zijn van de Leenknegt tak die neergestreken is in Oost-Zeeuws Vlaanderen. Om de eventuele verbinding van de klokkengietersfamilie met de huidig bekende Leenknecht tak vast te kunnen stellen , is verder archief onderzoek noodzakelijk.

Hier volgen nog enige opschriften van klokken :

a) Klok te Kortrijk Belfort/St.Maartenskerk, 1395, gieter Jan de Leenknecht :

VICTOR ES MINE NAME MIIN LUUT SI GODE BEQUAEME VAN TEMPEESTE   BEHOET GOD AL ALSO VERRE MEN MIIN LUUT HOEREN SAL IAN DE LEENKNECHT MAECTE MI ANNO DOMINI M CCC XCV.

b) Klok te Kastelnij Oudenaarde, 1400, gieter Michiel de Leenknecht :

MARIA ES MYNEN NAME MYN GHELUYT ES GODE BEQUAEME MICHIEL DE LEENKNECHT HEEFT MY GHEMAECT INT IAER ONS HEEREN M CCCC.

c) Klok te Damme, O.L.Vrouwekerk, 1376, gieters drie gebroeders van Harelbeke :

DRIE GEBROEDERS MAEKTEN MY VAN HARLEBEKE WAREN ZY MARIA IS MYNEN NAEM ENDE MYNEN KLANK IS WEL AENGENAEM.



Hier volgt nog een voorbeeld van een contract dat door de klokgieter Daniel de Leenknecht werd afgesloten met de kerkmeesters van de St.Niklaaskerk te Gent op 29 juli 1401, voor het leveren en gieten van de "kantste klok" die de hoogste van toon van een tribel of driegeluid moest zijn :
(uit register van Acten en Contracten keure Gent 1400-1401, fo. 89) 

>> Kenlic zij .... dat meester Daniel de Leencnecht clocghietere, commen es... kende ende lijde dat hij heeft ghenomen te ghietene jeghen de kercmeesters tsente Niclaus, eene clocke, acorderende up de twee clocken hanghende tsente Niclaus, gheheeten deene Glorieuse ende dander Marie, dats te wetene Marie de groufste sijnde , ende Glorieuse daer na volghende, ende de clocke, die ghiete sal de kantste clocke wesende, ende alle drie goet acort siinde, ende dit omme eene sekere somme van v ponden ij Sceelen grooten.
Ende ghevielt dat de clocke die hij ghieten sal , niet wel en acorderde up de vorseide twee clocken, so soude hij se selve houden, ende af doen, ende hemlieden eene andre goede acorderende clocke leveren sonder der kerken cost.
Ende de clocke, die acorderen sal, die sal hij moeten waranderen jaer ende dach gave en goed.
Te betaelne tvorseide ghelt ij ponde groote tornoyse ghereet, ende tsurplus als hij de clocke ghelevert sal hebben. 
Ende de kercmeesters sullen hem de spise leveren voer tforneys , ende meester Daniel sal de clocke leveren onder den turre, ende dit tusschen nu ende Bamesse naest commende ten lancsten, versekert up hem ende up al tsijne.  Actum 29 die Julij 1401 >>.  

Volgens het trouwregister van de Hervormde kerk te 's-Heer Arendskerke woonde Josijntge Gillis ,de echtgenote van Pauwels Leenknecht , in Baarsdorp zodat aangenomen kan worden dat ook het gezin van Pauwels hier woonachtig was in de periode 1580 tot 1658.
Het middeleeuwse kerkje schijnt in de jaren 1232 -1234 gebouwd en in gebruik genomen te zijn, de zoon van Wolfert van Borssele zou hier begraven zijn.
Het van oorsprong katholieke kerkje was na 1571 in gebruik als hervormde kerk, hier werden slechts vier maal per jaar diensten in gehouden zodat het begrijpelijk is dat inwoners van Baarsdorp hun kinderen lieten dopen in het dichtbij gelegen 's-Heer Arendskerke.Pauwels Leenknecht heeft 4 kinderen laten dopen in 's-Heer Arendskerke in de periode 1585 tot 1590, terwijl hij niet stond ingeschreven als lidmaat van die kerk.
Het kerkje in Baarsdorp is in 1880 gesloopt, alleen de gerestaureerde kerkmuur staat nu nog overeind als getuige uit vervlogen tijden.
Het plaatsje Baarsdorp heeft ook mijn interesse omdat mijn moeder daar geboren is.