Archief

De Franse Benedictijnen van "Notre Dame de-la-Pierre-qui-vire" zijn inderdaad ingevolge de wet Combes uit Frankrijk verdreven. En de Bareels stellen hen,na hun kennismaking met Lucien Bareel in het Brusselse, 5 hectaren grond ter beschikking in de Missiehuislei om er te verblijven.  Als tegenprestatie moeten de paters voor de Sovets, Bareels,Van Dammes en cie dan de Heilige missen verzorgen.

De zondagsmissen zullen daarbij trouwens al heel vlug een openbaar karakter krijgen.  Zo geven de "Paridantstelgen" inderdaad de aanzet tot wat zal uitgroeien tot het Missiehuis van Heide-Kalmthout. Dit Missiehuis zal trouwens doorheen de tijd ten noorden van Antwerpen de uitstraling aannemen van een gekend centrum voor missiewerking en lithurgie en daarnaast als het ware een "tweede parochie" worden voor heel wat mensen in de brede regio van de noorderkempen boven Antwerpen.Voor een gedeelte van de " Kalmthoutse Heidenaars " wordt het Missiehuis als kapelanie op een bepaald ogenblik trouwens hun effectieve parochie.

In eerste instantie richten de franse Benedictijnen van "Notre Dame de-la-Pierre-qui-vire" op de door de Bareels geschonken stuk grond een houten gebouw op waar zij, na een kort verblijf in het "Hof Ten Oost" bij de Sovets, hun intrek nemen. Zij beschikken er o.m. over een klampoven, een droogloods en een windmolen.  Al heel vlug echter gaan ze in 1904 over tot het bouwen van een bakstenen gebouw met klooster en kapel.

In de omgeving zitten immers ondiep in de ondergrond de kleien van de Kempen en zowel de Bareels als de Van Dammes hebben er, zoals reeds is aangehaald, gerenomeerde steenovens. En daar de Benedictijnen van wanten weten...  .  In de tuin van het missiehuis onderscheidt men trouwens vandaag bij goed toekijken nog altijd sommige inzinken die doorverwijzen naar deze kleiwinning . De arduinen eerste steen van de kapel is heden ook nog steeds aanwezig in de rechter kolom op het koor, onderaan.

Oorspronkelijk heeft de kapel nog geen toren. In 1909 echter gaan de paters de gebouwen uitbreiden.

Zo krijgt de kapel haar spitse toren, die wij vandaag nog kennen : de vinger naar de vader.

Aldus groeit de kapel van het Missiehuis van Heide uit tot dat unieke juweeltje met zijn combinatie van verschillende neo-stijlen, ingeplant tussen al die winterharde groenbomen van Dennendaal. Zo getuigen de kleine vensters met hun minimale, maar speelse lichtinval van een neo-romaanse stijl, heeft de rijzige torenspits en de steunberen aan de buitenmuren neo-gothische allures, terwijl de dorische kapitelen aan de ingangsdeur van de kapel dan eerder weer getuigen van een neo-classicistische stijl.

De ingebouwde toren met zijn zijkapellen is drieledig opgebouwd. Het schip bestaat uit vier traveeën, terwijl het koor met zijn vlakke sluiting twee traveeën telt. De zijbeuken zijn embryonaal uitgebouwd.

Vooraan in de kapel bevindt zich het hoogaltaar met een Mariabeeld. In een zijaltaar wordt de heilige Benedictus uitgebeeld.  Reeds van in de tijd van de franse Benedictijnen immers, wordt deze patroonheilige van in de grensdorpen van Noord-Brabant tot in onze Kempense kontrijen aanbeden als beschermheilige tegen de veeziekten.

( vervolgt )

-  poëzie  +  -

Vragenderwijs  (Anton Van Wilderode)

Hangen hier de wedergalmen
eeuwenverre, eeuwenlange
van devoot gezongen psalmen,

verft het zonlicht op de vloeren
kleurgedaanten en kontoeren
die onopgemerkt veroeren,

zit in de eiergroene banken
onder zachte orgelklanken
de gemeente om te danken.

vliegt, terwijl de tranen drogen
of de ziel diep wordt bewogen,
uit het halflicht van de bogen
hier de geest aan van den hoge ?

-  actua  +  -

- Gedurende de ganse maand januari 2007 stelt de Kalmthoutse akwareliste Germaine Van Tichelt tentoon in het Natuureducatief Centrum De Vroente, Putse steenweg, nr 129, grote heideparking te Kalmthout.

- ARBORETUM KALMTHOUT : Van 15 tot en met 18 januari 2007 dagelijks van 10u. tot 17 u. >  HAMAMELISFEESTEN : een echt festival voor alle winterbloeiende planten ! Komt ze ontdekken bij ons in Kalmthout. Info : www.arboretumkalmthout.be

-  Op zondag 21.1.2007 van 11 uur tot 18 uur organiseert ZIEKENZORG NIEUWMOER in de parochiezaal van Nieuwmoer een pannenkoekenslag met soep, frikadellen met krieken, spek met eieren, pannekoeken en desserten.

-  Op 20&21 januari 2007 restaurantdag Sint-Tunisfeesten in de Parochiezaal van Achterbroek. Info : 03/666.85.54. .

-  awdoe  +  -

tot volgende week met weer een Kalmthouts broodje "Het Missiehuis van Heide (3)" en vergeet het niet om de reeds verschenen broodjes in chronologische volgorde weer op te roepen onderaan het blog telkens op de rode pijl links klikken.

Zijn de zondagsmissen in het Missiehuis van Heide al heel vlug openbaar, dan rijst er tegelijkertijd toch ook een bepaald probleem op. In het prille begin van de 20-ste eeuw krijgt de Vlaamse beweging meer en meer vorm in onze kontrijen. Franse openbare preken zijn dan ook niet langer vanzelfsprekend.  Ook het bisdom moet daarmee rekening houden. Maar van de Franse Benedictijnen kan men moeilijk verwachten dat zij het nederlands dermate onder de knie hebben dat zij vanop de preekstoel in onze taal volledig kunnen schitteren .  Vlaamse collega's, vooral de Benedictijnen van Affligem, zullen hen dan ook ter hulp schieten.

In 1910 mogen de Franse Benedictijnen van "Notre Dame de la-Pierre-qui-vire" van de Franse autoriteiten plotseling terugkeren naar hun land. En het Missiehuis van Heide wordt nu een tweede thuisbasis voor de Vlaamse Benedictijnen van Affligem. Zij zullen er verblijven van 1910 tot 1928.

Naast hun missiewerk is ook de lithurgie voor deze paters heel belangrijk. Ze zullen het Missiehuis van Heide dan ook uitbouwen tot hun lithurgisch secretariaat "Felix Concordia". Vooral pater Constantinus Bosschaerts verwerft in deze activiteit rond 1918 grote bekendheid.

In 1920 organiseren de Vlaamse Benedictijnen te Kalmthout-Heide dan ook de allereerste nederlandstalige lithurgische week. Noteer dat op dat ogenblik het nederlands door de kerk nog steeds niet erkend is als lithurgische taal. Is zijne excellentie Kardinaal Désiré Joseph Mercier er trouwens niet diep van overtuigd geweest dat onze taal geen cultuurtaal kan zijn?  Maar daar denken de Vlaamse Benedictijnen, Ruusbroeck indachtig, gelukkig anders over.

Ter gelegenheid van die eerste nederlandstalige lithurgische week stellen onze paters in het Missiehuis van Heide de toendertijd magische "Kruisweg" van Albert Servaes tentoon.

Deze Vlaamse expressionistische schilder van de Latemse school heeft ook in het buitenland als kunstenaar roem verworven. Naast zijn landschappen is hij ook knap in portrettekenen en hebben ook religieus-mystieke voorstellingen, zoals de "Kruisweg", hem geboeid.

Maar helaas, het instand houden van twee kloosters, naast hun missieverplichtingen, groeit de Benedictijnen van Affligem boven het hoofd. Zij moeten dan ook kiezen. En uiteraard is de keuze snel gemaakt : de missies blijven de hoofdbekommernis.  In 1928 verlaten ze het missiehuis van Kalmthout-Heide.

In hun plaats komen nu voor een korte periode van 1928 tot 1932 de zusters Benedictinessen het Missiehuis van Heide bewonen.Zij zijn trouwens geen onbekenden voor onze Kalmthoutenaars daar zij reeds sinds 1921, eerst in Kapellenbos in de villa "De Kluis" van de beroemde professor Muls -  die zoveel gedaan heeft voor het behoud van onze Kalmthoutse heide - en later in het Keienhof aan de Putse steenweg te Kalmthout, hebben verbleven.  Het zijn de Benedictinessen die het Missiehuis de welluidende naam "Maria Middelares" meegeven, naam die achteraf door de Paters van Steyl zal worden geofficialiseerd.

Tijdens het verblijf van de zusters Benedictinessen in het Missiehuis blijven er wel op dat ogenblik twee paters van Affligem in Heide ter beschikking voor de kerkdiensten.

In 1932 zullen ook de Benedictinessen uit het Missiehuis van Heide vertrekken.  Zij gaan dan hun intrek nemen in hun abdij van Hekelgem.

(vervolgt)

- poëzie +  -

De Moerbeitoppen ruisten ( Nicolaas Beets of Hildebrand 1814-1903)

"De moerbeitoppen ruisten";
God ging voorbij;
Neen, niet voorbij, hij toefde:
Hij wist wat ik behoefde,
En sprak tot mij;

Sprak tot mij in den stillen,
Den stillen nacht;
Gedachten die mij kwelden,
Vervolgden en ontstelden,
Verdreef hij zacht.

Hij liet zijn vrede dalen
Op ziel en zin;
'k Voelde in zijn vaderarmen
Mij koestren en beschermen
en sluimerde in.

Den morgen, die mij wekte
Begroette ik blij,
En Gij, mijn Schild en Wapen,
Waart nog nabij. 

- actua  +  -

- Nog tot eind januari 2007 stelt de Kalmthoutse akwareliste Germaine Van Tichelt tentoon in het Natuureducatief Centrum (grote heideparking), Putse steenweg nr 129 te Kalmthout.

- Op donderdag 25 januari 2007 is het ook in Kalmthout GEDICHTENDAG. Het gemeentebestuur van Kalmthout wou deze dag van " de gemoedssynthese in een notendop " niet onopgemerkt voorbij laten gaan. Daarom worden er in de plaatselijke gemeentelijke bibliotheek gratis poëtische postkaarten aangeboden.  Haal ze af! Poëzie is ongetwijfeld ook jouw belangstelling waardig!


- awdoe +  -

tot volgende week met weer een Kalmthouts broodje " Het Missiehuis van Heide (4)" en vergeet het niet om de reeds verschenen broodjes in chronologische volgorde weer op te roepen onderaan het blog telkens op de rode linkse pijl klikken.

Op 19 mei 1932 na het vertrek van de zusters Benedictinessen nemen de paters van Steyl bezit van het missiehuis van Heide-Kalmthout. Zij zullen er als gemeenschap blijven tot in 1996.

En menig Kalmthoutenaar, van het nabije Heide tot het verder afgelegen Nieuwmoer herinnert zich ook vandaag nog zeer intens de één of andere fietsende " pater van Steyl naar hun hart " op weg naar één van onze 6 parochies om er hand- en spandiensten te verlenen : een populistische Jan Struylaert, een fijn besnaarde Ben van Beek, een filosofische Marcel Hendrickx, om slechts enkelen van de laatste generatie te noemen, komt men in die tijd steeds met een fiets, een brede glimlach en een forse handzwaai langs Kalmthouts landelijke wegen tegen. En zo staan zij ook vandaag nog diep in ons geheugen ingeprent.

Maar wie zijn nu deze paters van Steyl die in 1932 in Kalmthout-Heide komen opduiken ? Zij behoren tot een internationale missiecongregatie die werkzaam is in zo maar eventjes 36 landen.  Het algemeen bestuur van de orde is gevestigd in Rome en weerspiegelt in zijn samenstelling deze internationaliteit.

" Steyl " refereert naar een klein dorpje aan de Maas in Nederlands Limburg waar zich het stichtingshuis bevindt.  Is de benaming "Paters van Steyl" de meer volkse benaming om de congregatie te benoemen, dan luidt de meer officiële benaming trouwens "Sociëtas Verbi Divini" (S.V.D.) of het " Gezelschap van het Goddelijk woord ".

In het kader van de missiewerking, hun hoofdopdracht, heeft de thuiswacht van de paters van Steyl zich in Kalmthout-Heide in eerste instantie vooral bezig gehouden met een intensieve missiepropaganda, die er is opgericht de missiebelangstelling in onze kontrijen aan te zwengelen.  Zo geven zij er een algemeen missietijdschrift uit onder de titel "De Katholieke missiën".  Zo worden er ook de " Sint-Michaëlsalmanakken " en de scheurkalender " Maria Middelares " aangeboden.  Daarenboven liggen de paters in Heide aan de bron van een immense missie-filmactie.  Het gaat daarbij zowel over documentatie als over speelfilms, die doorheen het hele land aan de man worden gebracht. Voor Wallonië wordt speciaal naar de franse taal getransformeerd.

Maar in 1954 dan krijgt het Missiehuis van Heide binnen de congregatie een enigszins andere opdracht. Voor de Belgische en Nederlandse provincies gaat men er nu voor de naoorlogse aanstormende generaties het noviciaat en het philosoficum inrichten.  Het noviciaat omvat er een tweejarige opleiding, terwijl het philosoficum er nog een supplementair jaar aan toevoegt.

De oudere Kalmthoutse generaties herinneren zich ongetwijfeld nog de instroming van al die jonge  "Sint-Franciscussen" in het Missiehuis van Heide tussen al die groenbomen van Dennendaal.

(vervolgt )

-  poëzie  +  -


Sint-Franciskus  (Felix Timmermans)

Het is gedaan met al die ijdle dingen!
De maan speelt op de zilveren avondfluit;
hij zingt nu niet meer mee, dat lied is uit,
een schoner stem kon in zijn ziele dringen.

Hij zal in d'afgrond van Gods liefde springen,
trekt zijn verleden en zijn kleêren uit,
en in een pij, met zijn ziel als luit
gaat hij al beedlend langs de huizen zingen,

zingt voor de wolf, de vogels en de bloemen,
kan al wat leeft zijn broers en zusters noemen,
de liefde zingt hem mager als een riet.

In zulke pure mens wil God staan branden
boort hem zijn vuur door voeten, hart en handen.
Uit elke wonde juicht het zonnelied.


- actua  +  -

-  Nog tot 18 februari e.k. dagelijks van 10 tot 17 uur in het arboretum van Kalmthout : HAMAMELISFEESTEN ! Deze feesten zijn uitgegroeid tot een echt festival voor alle winterbloeiende planten. Info : www.arboretumkalmthout.be.
-  zondag 4 februari e.k. gratis heidewandeling onder begeleiding van een natuurgids van VMPA. Vertrek om 10 uur aan de parking van de Putse steenweg, 129/131. Info : chrisvandersypt@skynet.be.

- awdoe  +  -

tot volgende week met weer een Kalmthouts broodje "Het Missiehuis van Heide (5)" en vergeet het niet om de reeds verschenen broodjes in chronologische volgorde op te roepen telkens onderaan het blog op de linkse rode pijl klikken.

In 1966 komt er dan weer een nieuwe opdracht op het Missiehuis van Heide af. Het missiehuis wordt een bezinningscentrum. Reeds voordien trouwens zijn er in het missiehuis regelmatig retraites geweest voor, eerst diocesane priesters, maar later ook voor kajotters, andere jeugdbewegingen, Bonden van het Heilig hart enz... .

En met de aanbouw van een nieuwe vleugel komen er dan zo maar eventjes 24 extra kamers bij en een grote zaal. Met zulk een beschikbare ruimte worden nu ook de deuren open gezet voor bezinningsdagen voor de leerlingen van het middelbaar onderwijs.

Maar buiten alle voorgaande hoofdactiviteiten zullen de paters van Steyl, zoals we reeds hebben gesteld,  in de geest, maar vooral ook in de harten van onze Kalmthoutenaren blijven voortleven als gedienstige hulppriesters - en op het laatste zelf als volwaardige parochiepriesters - in onze zes parochies, elk met hun specifieke eigenzinnigheid. En inderdaad, onderpastoor, ja zelfs dienstdoend pastoor, biechtvader voor de bonden van het Heilig hart, of enthousiaste proost van de één of andere jeugdbeweging : geen enkele van deze functies is de paters vreemd geweest. Niet alleen  bij ons in Kalmthout trouwens hebben ze hun diensten aan de parochies aangeboden, maar ook in de omliggende dorpen Stabroek, Brasschaat, Sint-Mariaburg, ja zelfs tot in het Nederlandse Putte. De paters van Steyl hebben dan inderdaad, hoe kan het anders, ook vandaag nog een heel warm plaatsje in heel wat harten van onze oudere Kalmthoutenaars.

Het Missiehuis zelf trouwens dat reeds onder de franse Benedictijnen openbare missen houdt is in 1975 uitgegroeid tot de kapelanie "Onze Lieve Vrouw Middelares " met een echte parochiefunctie voor het oostelijk deel van Heide.

Het Missiehuis van Heide, het Missiehuis Maria Middelares, de "Kapelanie Onze Lieve Vrouw Middelares" : welk jong gezin in Kalmthout heeft er met zijn opgroeiende en dus soms rumoerige kinderen in de met glas afgeschermde ruimte bezijden het koor niet de zondagsmis bijgewoond, zodat de andere volwassenen binnen het schip niet kunnen worden gestoord ? 

En welke Kalmthoutenaar is er niet onder de indruk gekomen van die indringende preken van pater Jan Struylaert, die eerste kapelaan van "Onze Lieve Vrouw Middelares" ?
 
En wie onder ons, die af en toe op zoek trekt naar zichzelf,  kan de pater bij uitstek van die kwart-voor-elf-mis op zondag, pater Hendrickx, vergeten? Na de kwart-voor-elf-mis wordt er trouwens door de professor in de moraal-filosofie nog lustig verder gefilosofeerd op de bank in de tuin tussen de herten die er steeds weiden. Een wijlen Aloïs Overlaet, een Harry Van Oers, een Stan Milbou zijn de trouwe discipelen geweest voor deze wekelijkse intelectuele inspanning.

En hoe enig is het geweest als, bij feestelijke gelegenheden, Jan Alen zijn Gemengd Koor Vreugde en heel de kerk "U zij de glorie" heeft laten zingen.

In 1996 hebben de missionarissen van Steyl, spijtig genoeg, ingevolge een afnemend aantal nieuwe roepingen, afscheid moeten nemen van het Missiehuis van Heide. Het dienstencentrum Sint-Jozef is er thans ingetrokken.

Maar een kapelteam en enkele paters verzorgen er tijdens het week-end  nog steeds de openbare eucharistievieringen.

En aan de muren van de kapel schittert nog steeds de "Kruisweg van Jamars" in 1951 aangebracht. En het Pelsorgel uit 1966 is nog steeds beschikbaar voor een Jan Alen en collega's. En naast de kapel schittert nog altijd de Mariagrot, die zoveel bedevaarders uit de Antwerpse Kempen en Noord-Brabant destijds hebben bezocht.

Maar ook een Heilige mis met het Eddy Sels-kwintet lokt vandaag nog heel wat mensen naar de kwart-voor-elf mis in het Missiehuis van Heide waar een  -  weliswaar op hogere leeftijd gekomen, maar nog altijd bezielende - pater Marcel Hendrickx  nog steeds het beste uit zichzelf geeft als hij op zoek gaat naar dat "   Woord van God ".

-  poëzie  +  -

(uit) In de Webbe der tijden (Henriette Roland Holst van der Schalck -1947.)

Dit ene weten wij en aan dit één
Houden wij ons vast in de duistere uren :
Er is een Woord dat eeuwiglijk zal duren,
En wie 't verstaat, die is niet meer alleen.

- actua  +  -

- Zondag 11.2 e.k. natuurwandeling in de Maatjes met VMPA-gids. Vertrek om 14 u. aan de kerk van Nieuwmoer, hoek Kerkstraat/Wuustwezelse stwg 1. +/- 2 uur wandelen. Deelname gratis.Info 036664803.

-  Nog tot 18 februari e.k. dagelijks van 10 tot 17 uur in het Arboretum van Kalmthout HAMAMELISFEESTEN! Deze feesten zijn uitgegroeid tot een echt festival voor alle winterbloeiende planten. Info www.arboretumkalmthout.be.
-  awdoe  +  -

tot volgende week met weer een Kalmthouts broodje "De Joodse Gemeenschap van Kalmthout-Heide (1)" en vergeet het niet om de reeds verschenen broodjes in chronologische volgorde op te roepen onderaan het blog telkens op de linkse rode pijl klikken.

Met de Antwerpse stedeling komt eind negentiende eeuw/begin twintigste eeuw ook de Joodse medeburger mede naar Kalmthout, meer bepaald naar Heide. De spoorwegverbinding tussen Antwerpen en Heide-Kalmthout wordt als het ware "een navelstrang tussen "de pelikaanstraat in Antwerpen" en "de Leopoldstraat in Heide".

En ook voor de Antwerpse joden is Heide in het begin van die twintigste eeuw een "klein Zwitserland" waar het goed is te verblijven voor de gezondheid, voor de recreatie, voor de rust in het groen.

Maar daar bovenop heeft Kalmthout-Heide nog een ander specifiek Joods voordeel in het begin van die twintigste eeuw. Als overblijfsel van de grote Suyderheide en dus van de gemeenschappelijke  Vroente van voorheen zijn er in de aanvangstijd weinig bewoners in Heide, zodat een meer gesloten gemeenschap als deze van de Joden er beter aan haar trekken komt.

Wie is nu eigenlijk die Joodse medeburger ?  Op de vraag wie Jood is, kan men maar zo geen antwoord geven.

De Joodse traditie stelt in algemene regel dat hij of zij Jood is die geboren is uit een Joodse moeder. Maar daarnaast zijn er nog andere mogelijkheden om Jood te zijn.Deze  kennen echter een ingewikkelder constructie en vereisen een tussenkomst van het Rabinaat.. In ieder geval situeert de oorsprong van het Joodse volk zich in oeroude bijbeltijden.

Men wijst de Hebrëer ("Hij die van de overkant komt", uit het land van Oer) aartsvader Abraham aan als de Joodse stamvader.  Samen met ondermeer die andere Joodse aartsvader Jacob (die in een geheimzinnig gevecht worstelt met God en wier kinderen "de twaalf stammen van Israël" creëren) ligt hij ten grondslag van het Joodse volk.

Aartsvader Abraham ontdekt de ene, ware en ondeelbare God, die schepper is van hemel en aarde. Hij belooft hem eeuwige trouw en dienstbaarheid. God van zijn kant wijst Abraham aan als "vader van alle volkeren" en "belooft een land" voor de zijnen.. Dit verbond, veruiterlijkt in de besnijdenis, krijgt zijn volledige betekenis nadat de profeet Mozes God' s wetten en geboden in ontvangst heeft genomen. Hierin staat het geloof in de ene ware God en de eerbied voor een sterk ethisch gerichte leer centraal.  Het komt het "uitverkoren volk" toe, ze in de wereld "kond te doen". In geloof en trouw aan God en door het naleven van zijn geboden kan "het beloofde land" worden ingenomen. Overtredingen van de geboden door het volk zullen nochtans een blijvende realisatie van "het beloofde land" in de weg staan en na de tweevoudige verwoesting van de Tempel van Jeruzalem, eerst door de Babyloniërs, vervolgens door de Romeinen, finaal uitmonden in de " verstrooiïng " van het Joodse volk over de wereld : de Joodse diaspora is daarmede geboren. Tegelijkertijd ontstaat echter het sterk verlangen bij onze Joodse medeburgers naar de terugkeer, naar de uiteindelijke komst van een verlosser, naar een " Messias uit het huis van David ". Deze Joodse diaspora is over de eeuwen heen wereldwijd en zelfs het totstandkomen van het hedendaagse Iraël heeft ze niet beëindigd.

In de eerste helft van de twintigste eeuw wordt Kalmthout-Heide dan een, als het ware onvermoede, ankerplaats binnen deze Joodse diaspora.

(vervolgt) 

-  poëzie  +  -

Uittreksel uit de Zohar (vertaling)

" Evenals dat zij zich verenigen daarboven in het Ene, zo ook zult gij één worden hier beneden in het mysterie van het Ene, om met hem daarboven één te zijn tegenover het Ene... want de Heer is één en zijn naam is één...  ".

-  actua  +  -

-  Gans de maand februari 2007 : in de gangen van het gemeentehuis FOTOTENTOONSTELLING door de mensen van de Kalmthoutse fotokring  ; toegankelijk tijdens de openingsuren van het gemeentehuis.

-  Nog tot 18 februari 2007 : in het Arboretum van Kalmthout HAMAMELISFEESTEN, winteropenstelling ; info : www.arboretumkalmthout.be. 

-  awdoe  +  -

tot volgende week met weer een Kalmthouts broodje "De Joodse gemeenschap van Kalmthout-Heide (2)" en vergeet het niet : om de reeds verschenen broodjes in chronologische volgorde weer op te roepen onderaan het blog telkens op de linkse rode pijl klikken.

In de eerste helft van de 20-ste eeuw wordt Kalmthout-Heide dan, als het ware onvermoed, een ankerplaats binnen de Joodse diaspora. De eerste Joodse medeburgers die de uitzwermende Sinjoren naar het perifere Kalmthout volgen zijn in prille oorsprong Amsterdamse Joden die, via de diamantnijverheid, in de Antwerpse regio zijn aangeland. Deze eerste Joodse inwijkelingen worden door de Kalmthoutenaars dan ook als "Hollandse Joden" aangeduid. Uiteraard behoren zij tot de rijkere Antwerpse bourgeoisie.

Tijdens het interbellum echter, tussen de twee wereldoorlogen, onder druk van de situatie in Nazi-Duitsland, zullen het vooral Poolse en Duitse Joden zijn die, via Antwerpen, in Kalmthout - Heide een onderdak komen zoeken.

Een oorspronkelijke vluchtroute , via Antwerpen, van Oost-Europa naar de Verenigde Staten van Amerika wordt door allerlei Amerikaanse maatregelen immers meer en meer afgeblokt.

In tegenstelling tot de "Hollandse Joden" zijn de nieuwe inwijkelingen op godsdienstig vlak veel orthodoxer en hebben zij als vluchtelingen door hun materiële problemen nood aan een grotere groepsvorming.  In Kalmtout gebeurt dit in grote mate in de wijk Heide.

Tijdens het interbellum zijn er dan ook officieel een 700-tal Joden in de gemeenteregisters ingeschreven, maar daarnaast zijn er heel wat Joden die "incognito" voor kortere of langere tijd in Kalmthout verblijven.  Hun aantal doet het cijfer tot een 2000-tal verblijvers oplopen. Mensen uit alle rangen en standen. Zij verblijven er in dure en minder dure eigen villa's, in pensions en hotels, maar ook in huurhuizen en gastenkamers.Er ontstaat tussen de twee wereldoorlogen een echte en hechte Joodse Gemeenschap in Heide-Kalmthout.

Zoals altijd wanneer dan toch twee verschillende leefwijzen zich in eenzelfde ruimte gaan ontmoeten ontstaan er soms problemen.  Het is niet altijd koek en ei geweest tussen de Kalmthoutse autochtonen en de Joodse aangelanden. Zo zijn er zelfs aanvaringen geweest tussen de Kalmthoutse Katholieke gemeenschap, met de heer Pastoor en de burgemeester Lucien Bareel op kop en de Joodse gemeenschap van Heide.Zo zijn er wrijvingen geweest tussen autochtone en Joodse middenstanders. En één en ander groeit natuurlijk naar een climaks bij het naderen van de tweede wereldoorlog en de komst van een stilaan medogenloos nazisme.  

De Joodse gemeenschap van Kalmthout-Heide zal dan ook finaal als gemeenschap als het ware in de tweede wereldoorlog opgaan. Onze Joodse medeburgers zullen Kalmthout-Heide verlaten, hetzij zelf tijdig op de vlucht voor, ofwel als slachtoffer van, een niets ontziende holocaust.  

(vervolgt).

-  poezie  +  -

(uit) De Bewegingen (Ronny Van Gastel - 1999)

Ook toen het nacht was geworden, was het dorp niet gaan slapen, maar was het blijven waken voor het beuken van de storm en het kraken van de bomen. Al was de komst van de soldaten voor hen uitgefluisterd, de buren waren binnen gebleven toen de Duitsers het domein van villa Vinkenhof waren opgetrokken. De soldaten hadden mama alleen in bed aangetroffen.  Ze hadden haar buiten op het grasplein gezet "om te beginnen".
....................................................................................................................................................

Toen vader Kornreich ook dan nog niet was komen opdagen, hadden ze de kinderen erbij gehaald. Die waren dapper geweest en hadden geen kik gegeven, zelfs niet toen het speelgoed op een hoopje was geworpen. Pas toen de grote soldaat het tijgertje in een plas had gegooid en er zijn hiel op gezet, was de kleinste beginnen te huilen en was papa onder de kolen vandaan gekropen.  De scène had iets potsierlijks. Papa had zich sinds zijn jongenstijd niet meer verstopt en ook de Duitsers waren nog niet aan het spel gewend. Het moest hun eerste Jood zijn geweest. De buren zagen van achter het natte vensterglas hoe vader Kornreich werd weggevoerd.

-  actua  +  -

- Op zondag 25 februari e.k. cultuur-historische wandeling met gids : "Den Ijzerenweg". Vertrek om 13 uur aan het station van Kalmthout.Duur 3 uur ( ongeveer 5 kilometer wandelen ). Eindpunt Heide station. Terugrit per trein naar Kalmthout station is mogelijk.
-  De gemeente vertelt en luistert tijdens de " Wijkvergaderingen 2007 ". Deze gaan door :  op 5 maart voor het Centrum in de parochiezaal "Zonnedauw", op 7 maart voor Heide in de parochiezaal van Heide, op 8 maart voor Nieuwmoer in de parochiezaal Sint-Norbertus, op 12 maart voor  Heuvel/Dorp in de zaal van het  Arboretum van Kalmthout,op 19 maart voor Achterbroek in de parochiezaal aldaar. Info :www.kalmthout.be. 

-  De Biegilde Kalmthout organiseert vanaf 25 februari e.k. in het Natuureducatief Centrum "De Vroente" een gratis cursus bijenteelt. Info 03/6669209.


-  awdoe  +  -

tot volgende week met weer een Kalmthouts broodje "De Joodse gemeenschap van Kalmthout-Heide (3)" en vergeet het niet om de reeds verschenen broodjes in chronologische volgorde op te roepen onderaan het blog telkens op de linker rode pijl klikken.

Helemaal bij de aanvang van de toeristenstroom naar Kalmthout-Heide is de Oude Withoef er ook voor de Joodse medeburgers één van de weinige, maar gegeerde verblijfsmogelijkheden. Ook voor hen vertrekt van daaruit de geliefde wandeling langs het Minnedreefje naar de Geuzenback. Maar naarmate de 20-ste eeuw vordert rijzen dan, zoals we reeds zagen, de hotelletjes, de vastere pensions en de lossere gastenkamers in dat kleine Zwitserland Kalmthout-Heide als paddestoelen uit de grond.
Bij deze logies- en verblijfsmogelijkheden zijn er enkelen die in Joodse handen zijn of zich in grote mate op de Joodse medeburger toespitsen. De gasten kunnen er "Kosjer eten", zodat ze aldus niet langer verplicht worden valiezen vol maaltijden mee te sleuren tijdens de treinreis van Antwerpen naar Heide.  Dit "Kosjer eten"  is inderdaad een primordiaal gegeven in de Joodse traditie en staat daarenboven onder rabinaal toezicht. Het slaat vooral op dierlijke voedingsmiddelen. Vlees mag wel genuttigd worden, maar dan zonder het levende bloed. Daarenboven mag het alleen om vlees van reine dieren gaan. En de melk en het vlees moeten steeds van elkaar gescheiden zijn. Ondermeer in de Heidestatiestraat en in de Thillostraat hebben er trouwens ook typisch Joodse winkels bestaan die dat "Kosjer eten" aanbieden.

Volgende hotelletjes en pensions hebben op de één of andere manier een Joods karakter gehad : 't Hof van Heide, achteraan op de hoek van de Heibloemlaan en de Nieuwstraat, het hotel Meyer in de Heidestatiestraat, het Hotel De Zwaan op de hoek van de Heidestatiestraat en de Leopoldstraat, het hotel - pension Brünner in de wijk Vredesburg tussen de Kapellensteenweg en de Thillostraat, het Rozenberghof in de Thillostraat, het Acaciahof op de Kapellensteenweg.

Vooral 't Hof van Heide van de Joodse schoonbroers Bernard Bolle en Paul Lewedow schrijft geschiedenis. Niet alleen is het "Joods hotel " zoals men het in Kalmthout noemt, één van de eerste hotels in Kalmthout-Heide, maar daarenboven straalt de organisatie in zijn uiterlijke verschijningsvorm, o.m. ook door de aanleg van een kindvriendelijke tuin en een sprookjesachtige toegang vanuit het station van Heide, een familiale sfeer uit. Daarbij is de speelse creatieve geest van een Joodse levensopvatting niet weg te denken. 't Hof van Heide zal later afbranden en als hotel niet meer heropgericht worden.

We hebben ook reeds gezien dat naarmate de twintigste eeuw vordert er te Kalmthout-Heide "huizen van plaisanciën" ontstaan, eerst als buitenverblijf, vervolgens als residentie. Ook bij de Joodse gemeenschap van Heide kunnen in het begin van de twintigste eeuw een paar imposante huizen van plaisanciën worden aangewezen. Zo is er het Keienhof op de Putse steenweg van de Joodse diamantair Mozes Tolkowsky, zo zijn er de vijf villakes in de Nieuwstraat, die voor rekening van 5 Amstertdamse diamantairs zijn tot stand gekomen.Zo zijn er verder een paar imposante dubbelwoningen die mede de Joodse straat bij uitstek , de Leopoldstraat, schragen. De meest gekende van deze dubbelwoningen zijn ongetwijfeld de tweelingenvilla's Felice Helena en Flora Roza, alzo genoemd naar de twee dochters van de eigenaar, de Joodse diamantair, Jozef Schreiber. Na diens dood heeft elke dochter trouwens "haar" woning geërfd. Men kan beide woningen nog steeds in hun imposante glorie in de Leopoldstraat gaan bekijken. 

Tenslotte nog dit. Wanneer tijdens het interbellum heel wat arme Oost-Europese Joden op vlucht voor "Nazi-Duitsland" Kalmthout-Heide binnen stromen zullen, gesteund door de inter-Joodse solidariteit, sommigen onder hen ook hun intrek nemen in de tuinhuisjes van Vredesburg, de Vogelhuisjes van de Thillostraat, gastkamers in de Heidestatiestraat en op de hoek van deze straat met de Leopoldstraat.

(vervolgt)

-  poezie +  -

De hoeve zonder schaduw (Gaston Bursens 1896)

De hoeve staat wit in heldere nacht
Wellicht is de heldere nacht
Wit als de hoeve
maar wit als zij is geen gelaat
daarin de vlam van een donkere kaars verlicht de donkere groeven

De maan kijkt als een wit konijn
De bomen staren met open blik
hun eigen schaduw aan
De velden hebben hun eindigheid
oneindig overwogen
tot het veelvoud van enkelvoudigheid
en slapende kinderogen

En wie de diepte van deze velden
van deze kinderogen peilt
heeft in de witte hoeve verwijld
maar zelden.

-  actua +  -

-  "Met Zonnige Groeten" : Met ingang van 3 maart eerstkomende en heel de zomer lang richt het natuureducatief Centrum "De Vroente" aan de Putse steenweg nr.129 te Kalmthout deze "uitnodigende" nieuwe tentoonstelling in voor zijn bezoekers.  Dat de zon voor de mens een onschatbare waarde heeft weten reeds de Oude Grieken. Maken zij van hun zonnegod Apollo niet hun lievelingsgod. Trouwens ook onze Antwerpse dichter Maurice Guilliams doet de vuurbol boven de zandgronden van de Kempen schitteren, zodat onze " Kempenaars  kunnen juichen ". Info : 03/620.18.30. 

- " Vlaanderen feest 2007 "  - Ook in Kalmthout viert men de Vlaamse Feestdag rond 11 juli. Het gemeentebestuur nodigt iedereen uit om als individu of als vertegenwoordiger van een vereniging dit jaar mede vorm te geven aan het feestprogramma.     Startvergadering op maandag 26 februari 2007 om 20 uur in de schepenzaal van het gemeentehuis. Geinteresseerd ? Graag voor 20 februari je aanwezigheid bevestigen bij de gemeentelijke cultuurdienst op het nummer 03/620.22.66 of op het mailadres cultuur@Kalmthout.be.

-  "Missiefeesten" - De Missievrienden van Kalmthout organiseren op Zondag 4 maart vanaf 11u.30 in de parochiezaal De Zonnedauw hun jaarlijkse missiefeest.  Info 03/66675.67.

-  " Thomas van Acquino " : Lezing door Rudi te Velde in cyclus De Middeleeuwen van het Gemenebest op vrijdag 2 maart e.k. om 20u.30 in Strijboshof . Prijs : 7 euro.Info : fonsbuyens@skynet.be .

-  De Koninklijke Heemkundige Kring van onze historische zustergemeente Essen viert dit jaar haar 20-jarig bestaan. Ter gelegenheid van deze jubileumviering organiseert de Koninklijke op 14 en 15 april e.k. in de Rietendakschuur van de Kiekenhoeve, Moerkantse baan, 48 te Essen haar "Frankendag" met een fantastische tentoonstelling " De familie Franken ".  Deze echt Kempense tentoonstelling over de eeuwenoude stamboom van de "Frankensen" in onze kontrijen is ook voor Kalmthout niet zonder belang.  Ook bij ons zijn de  "aloude Franken" niet te tellen.  Met veel geduld verzamelde documenten maken van deze tentoonstelling een unieke manifestatie.  Daarenboven heeft de heemkundige kring rond de tentoonstelling een pracht van een kataloog en een CD ontwikkeld die aan de heemkundige fanaten onder ons aan een schappelijk prijsje zullen worden aangeboden. Om reeds nu in de agenda te noteren! 

- awdoe  +  - :

tot volgende week met weer een Kalmthouts broodje "De Joodse Gemeenschap van Kalmthout-Heide (4) en vergeet het niet om de reeds verschenen broodjes in chronologische volgorde op te roepen onderaan het blog telkens op de rode linkse pijl klikken.
 

De Joodse Gemeenschappen zijn in hun " verstrooiing " over de wereld, en dat spreekt voor zichzelf, gevestigd in de grote steden. Derhalve moet men ook hun bidhuizen, de synagogen, in deze grote steden gaan zoeken.  Binnen de Belgische kontekst is Kalmthout-Heide hierop nochtans de grote uitzondering die de regel bevestigt.

Tijdens het interbellum is de Joodse gemeenschap te Kalmthout-Heide dermate uitgegroeid en daarenboven ook economisch sterk, dat zij zich de bouw van een synagoge kan permiteren met de steun van Joods Antwerpen.

In de jaren 1927/29 komt de synagoge van Kalmthout-Heide tot stand onder de bezielende leiding van de diamantair Mendel Kornreich, waar we in een volgend broodje meer uitgebreid kennis zullen mee maken.

De architect van de synagoge van Kalmthout- Heide is Beirens en de aannemer Alexander Nagels. De synagoge van Heide vertoont architectonisch neo-Moorse stijlelementen zoals daar zijn de hoekige voorgeveltorens aan de uiteinden van een sierlijke voorgevellijn en de geblokte vormgeving van het gebouw in zijn geheel.  Maar in zekere zin is de synagoge van Heide ook een kind van het interbellum. Zowel in haar horizontale als in haar verticale geleedheid is de harmonie aanwezig en door talrijke vensters is het licht overdadig en de natuur nooit ver af.

Bij de ingang van de synagoge bevindt zich een kleine consistoriekamer, met er boven een eveneens kleine conciergerie.

Verder is het interieur voorzien van een ruim balkon voor de dames.  Aan de Oostkant bevindt zich de Heilige Ark met de Torarollen en erboven een prachtig raam dat de Davidsster voorstelt. Ook het verhoog is aanwezig van waarop de Torarollen kunnen worden voorgelezen en uiteraard ook de studiebanken voor de "sjoel".

Bij de definitieve verwoesting van de Tempel van Jeruzalem en de aanvang van de Joodse diaspora gaat de synagoge een belangrijke rol spelen binnen de Joodse gemeenschappen, zoals die zich in vele landen gaan ontwikkelen.

Een synagoge is uiteraard een huis van God, waar ondermeer de Torarollen met teksten uit het Oude Testament zijn ondergebracht en waar de Joden zich in gemeenschap tot hun God richten. Maar een synagoge is ook nog veel meer.In de eerste plaats is een synagoge binnen de Joodse diaspora voor alles een ontmoetingsplaats, een niet onbelangrijk gegeven in de over de wereld verspreide Joodse gemeenschappen die alleen kunnen overleven door een sterk ontwikkeld gemeenschapsleven.  De hoofdopdracht van de synagoge is en blijft nochtans die van een "sjoel", een leerfunctie. In de Joodse traditie zijn God, zijn aanbidding en het menselijk weten door studie immers heel nauw met elkaar verbonden.

(vervolgt)

-  poëzie  +  -

(uit ) De Bewegingen (Ronny van Gastel - 1999)

Heide-Kalmthout, januari 1946.
....................................................................................................................................................
Ze liepen zwijgzaam voort, de eerste zonnestralen hingen over de toppen van de dennen. Het beloofde een mooie dag te worden. Er stegen geuren op van witte bladeren, van verbrand hout en veendauw.  Naast keuterboerderijtjes stonden nette villa's in vakwerk, met houten erkers en Engelse ruitjes. Merels en Vlaamse gaaien riepen op de lente, al was er hier een krater geslagen, daar een dak stuk geschoten.
Een enkele keer strekte Simon zijn hand uit en zei : "De familie Baum". Op  een hoek wees hij een bakstenen gebouw aan, dat afstak tegen de hoge dennen. Een paar trapjes leidden naar de ronde voordeur. In de sierlijke ramen van de trapgevel zat geen glas meer. "De synagoge" zei Horn. Simon knikte. "Die was hier nog voor er een kerk was". Ze namen de zijwegel links.
......................................................................................................................................................

-  actua +  -
-  Natuureducatief Centrum "De Vroente, Putse steenweg nr. 129-Kalmthout : tentoonstelling "Met Zonnige groeten". Info 03/620.18.30.

-De Koninklijke Heemkundige Kring van onze historische zustergemeente Essen organiseert op3 en 4 april e.k. ter gelegenheid van het 20-jarig bestaan een "Frankendag" in de Rietendakschuur van de Kiekenhoeve aldaar. Om reeds nu in uw agenda te noteren.

- Op 23 en 24 maart e.k organiseert onze Nieuwmoerse harmonie "De Heidebloem" haar jaarlijks lenteconcert in de plaatselijke Sint-Norbertuszaal. Ieder jaar weer een unieke belevenis in ons Kalmthouts koninginnedorp. Want inderdaad...: " Zij zijn de Heidebloem, de muzikanten van ons klein Nieuwmoer". Heel Kalmthout zal er zijn !

-  awdoe  +  -

tot volgende week met weer een Kalmthouts broodje "De Joodse gemeenschap van Kalmthout-Heide (5)" en vergeet het niet om de reeds verschenen broodjes in chronologische volgorde op te roepen onderaan het blog telkens op de linkse rode pijl klikken.

Dat de Joodse gemeenschap van Kalmthout-Heide tussen de twee wereldoorlogen een levenskrachtige gemeenschap is geweest bewijst ook de oprichting door de heren Masel en Burack van de jeshiva "Ets Chajiem" of  "De Levensboom".  Dit is een Talmoedhogeschool waar Joodse godsdienst wordt onderwezen.  Het initiatief start in de vogelhuisjes in de Thillostraat, meer bepaald in het huis van Shaul Wachstock, met gebedsstonden. In 1929 is de school officieel opgericht. Vijf leerlingen volgen er oorspronkelijk de les bij Rabijn Schapiro, die een woning bewoond heeft in de Leopoldstraat, op de plaats waar zich nu het rusthuis heeft ontwikkeld.  De Talmoedhogeschool van Heide krijgt bekendheid in binnen- en buitenland.  Al heel vlug stijgt het aantal leerlingen en verhuist de hogeschool eerst naar het hotel Meyer in de Heidestatiestraat en vervolgens naar het hotel de la Station in dezelfde straat tegen de spoorweg aan.

Maar een privé-hogeschool kost wel geld. Overleven is voor "Ets Chajiem" dan ook niet gemakkelijk.  Er moet ondermeer gespaard worden op het eten en het eten van oud brood is voor de leerlingen dan ook schering en inslag.Op een bepaald ogenblik moet één van de initiatiefnemers, de heer Masel zelfs zijn textielhandel verkopen om te overleven.

In 1936 nochtans start men bezijden de Wilgendreef met de bouw van een nieuw seminarie tussen de Leopoldstraat en de spoorweg.  In 1938 gaat de eerste steenlegging nog door, maar finaal gaat de tweede wereldoorlog roet in het eten gooien. De verdere opbouw is gestopt. Er komt een woonwijk op de plaats waar de Talmoedhogeschool zou hebben gestaan.

De Joodse Talmoedhogeschool van Kalmthout-Heide verhuist nu eerst naar Kapellen om zich tenslotte in 1961 in Wilrijk te gaan vestigen.

Eén van de aangekleefde methodes binnen het Joodse godsdienstonderricht is het uitlokken van de botsing tussen het "positieve" en "het negatieve", tussen "het goede" en "het kwade" als men wil. Oudere mensen uit Heide vertellen dan ook heel graag hoe men bij het naderen van het hotel de la Station tijdens het interbellum vanuit de open ramen somtijds wordt geconfronteerd met heel wat lawaai : de resultante van de botsing tussen "de leerlingen die het goede vertegenwoordigen" en "de leerlingen die het kwade uitbeelden". Ongetwijfeld een boeiende methode.

Bovenop hun godsdienstonderricht kunnen de leerlingen van de Joodse Talmoedhogeschool voor hun profane opleiding nog terecht in "Le Nid d'Aiglon" aan de vijver achter het Drieboomkeskapelleke van Heide waar ze, samen met niet-Joodse leerlingen, o.m. geïnitieerd worden in de technieken van diamantsslijperij en -kloverij.

Uit wat vooraf gaat zou men verkeerdelijk kunnen concluderen dat alle Joden van Kalmthout-Heide zeer gelovig zijn geweest.  En toch is dit niet helemaal juist. Ook in Heide zijn er Joden geweest met een sterke vrijdenkersmentaliteit en die o.m. een rol hebben gespeeld bij de opbouw van de socialistische beweging in onze gemeente.  

(vervolgt)

-  poezie  +  -

(vertaling uit ) De Siddoer.

" Wij danken U dat U eeuwige onze God en God van onze voorouders bent, de God van allen die bestaan, onze schepper, schepper van het oerbegin.Uitingen van prijzen en dank komen Uw grote en heilige naam toe, omdat U ons het leven hebt geschonken en ons staande hebt gehouden.  Moge U ons zo laten voortleven en ons stand doen houden.  Moge U onze ballingen verzamelen naar Uw heilige voorhoven om Uw wetten stipt na te komen en Uw wil te doen, om U met een gaaf hart te dienen, omdat wij U dankbaar mogen zijn wordt U geprezen God, die wij dank verschuldigd zijn."

-  actua   +  -

-  Op vrijdag 23 en zaterdag 24 maart telkens te 20 uur in de Sint-Norbertuszaal te Nieuwmoer : jaarlijks lenteconcert van de plaatselijke harmonie "De Heidebloem"   (  Zij zijn de Heidebloem, de muzikanten van ons klein Nieuwmoer ! ).

-  Op 14 en 15 april e.k. in de Rietendakschuur van de Kiekenhoeve, Moerkantse baan, 48 in onze historische zustergemeente Essen organiseert de plaatselijke heemkundige kring ter gelegenheid van haar 20-jarig bestaan een tentoonstelling over de eeuwenoude stamboom van de "Frankensen".  Ook bij ons zijn die "aloude Franken" niet te tellen.  Om reeds nu in de agenda te noteren.

- Op zondag 22.4.2007 gaat BERKENBEEK "SNEUKELEN" : fietsen, peuzelen, smikkelen en snoepen. Deelnemerskaarten enkel via voorinschrijving. Info en inschrijving 3/669.68.19.


-  awdoe  +  -

tot volgende week met weer een Kalmthouts broodje "De Joodse gemeenschap van Kalmthout-Heide  (6)" en vergeet het niet om de reeds verschenen broodjes in chronologische volgorde weer op te roepen onderaan het blog telkens weer op de linkse rode pijl klikken.

Twee hoogvliegers uit de Joodse gemeenschap van Kalmthout-Heide hebben over de jaren heen ook een belangrijke rol gespeeld binnen onze Kempense en Vlaamse Gemeenschap.

In de eerste plaats is daar de diamantnijveraar Mendel Kornreich die op het Vinkenhof in de Kinderwelzijnsstraat woont.  Het Vinkenhof is vandaag nog altijd vanaf de trein tegen de sporen aan te bezichtigen.

Mendel Kornreich heeft een eigen diamantfabrikaat, gesteund op een uniek geslepen diamant, gegeerd over de wereld.  Hij bezorgt daardoor werkgelegenheid in gans de Kempen .  Ook bij ons in Kalmthout ontstaan diamantslijperijen op de Bessemhei en in het dorp en een diamantkloverij op Nieuwmoer.

Maar Mendel Kornreich is niet alleen een geslaagd zakenman.  Hij zal ook een grote rol spelen bij de opvang van de Poolse en Duitse Joden die, op de vlucht voor de nazi's, hun landen hebben verlaten.  We hebben ook reeds gezien dat Mendel Kornreich aan de basis ligt van de Joodse synagoge van Kalmthout-Heide. Tenslotte speelt hij ook nog een rol binnen de Joodse gemeenschap van Kalmthout-Heide in de begrafenisrituelen.

Maar ook deze rijke diamantair met een groot gemeenschapsgevoel en een sterke inzet voor de medemens zal niet ontsnappen aan een niets ontziende holocaust.Ook hij wordt door de Duitsers weggevoerd.

Na de oorlog dan wordt het Vinkenhof van Mendel Kornreich een soort van landbouwschool waar jonge Joden voorbereid worden op een bepaalde taak, meer bepaald afgestemd op het leven in Israël.  Gebouwen van deze school  zijn vandaag nog als ingerichte appartementen aanwezig in de Nieuwstraat.

Vervolgens is er dan ook nog Nico Gunzburg waarvan het intieme riante zomerhuisje nog altijd terug te vinden is in de doodlopende Steeg aan de Kapellensteenweg op de grens met de Bezemheide.

Nico Gunszburg is professor aan de Rijksuniversiteit van Gent. Hij speelt er een belangrijke rol in de vernederlandsing van deze universiteit.  Ook in de Vlaamse culturele wereld laat hij zich niet onbetuigd. Maar ook binnen de Joodse Gemeenschap is  hij een autoriteit. Zo is hij voorzitter van de Joodse Vereniging van België en van het centraal beheer voor Joodse weldadigheid en maatschappelijk hulpbetoon. Ook binnen de Joodse gemeenschap van Kalmthout-Heide zijn er dus mensen geweest die, zoals professor Gunszberg, zich actief hebben ingezet voor een democratisch gerechtvaardigde Vlaamse ontvoogdingsstrijd.  Juist trouwens zoals bij een mensonterende holocaust autochtone Kalmthoutenaars hun leven hebben geriskeerd voor de redding van Joodse kinderen. Of   :  ...    "  Zie broeder 't spel der vlammen en d'helder lichtenschijn ...  " .

En om deze bijdrage over de Joodse aanwezigheid te Heide te beëindigen tenslotte nog iets over de Joodse diamantair Bernsohn.

In 1908 komt de "Mont Noire" in de handen van deze Jood. De Mont Noire is een bijzonder toeristisch initiatief ten oosten van de Kriekelaren in het hartje van de Kalmthoutse Heide.  In 1884 koopt een zekere Mignot het tentoonstellingspaviljoen van Roemenië op de toenmalige wereldtentoonstelling aan en laat het op zijn landgoed "Mont Noire" in de heide overbrengen. Rond het paviljoen legt hij parken en vijvers aan. Wanneer Bernsohn de eigendom overneemt laat hij, in het verlengde van het zandspoor naar de Cambuus, zijn gasten aan het station van Heide afhalen met een met de hand voortbewogen treinstel.Op de Mont Noire kunnen de dames dan heerlijk modderbaden nemen, terwijl de heren gaan jagen.

Helaas, met het naderen van de oorlog moet ook de heer Bernsohn vluchten.  En in het hart van de Kalmthoutse heide wordt het Roemeens paviljoen helemaal geplunderd en afgebroken. Achteraf  laat de heer Carlier er zijn " Löwenvilla" bouwen, die trouwens ook de tand des tijds niet zal overleven.

-  poezie  +  -

Zie broeder 't spel der vlammen (nederlandstalig canongezang op melodie van W.A.Mozart)

Zie broeder 't spel der vlammen
en d'helder lichten schijn.
Zo zullen ook ons harten
vol gloed en liefde zijn.

Toe jongens flink gezongen.
De zang verkwikt het hart.
De droefheid weggedrongen
door klucht en luim en part.

Dus vrolijk opgesprongen
Zo smoren wij de smart.

-  actua  +  -

- Natuureducatief Centrum "De Vroente", Putse steenweg, 129, Kalmthout : tentoonstelling "Met zonnige groeten ". Info : 03/620.18.30.

- Vanaf 15 maart ll. is het ARBORETUM van Kalmthout weer open voor zijn bezoekers. Iedere dag bent U weer welkom in onze Kalmthoutse "Droom van een Tuin" een ganse zomer lang en tot diep in het najaar telkens van 10 tot 17 uur. En vandaag zijn zij er reeds : de toverhazelaars, de magnolea's, de kriekelaren, de madeliefjes !Info : 03/666.67.41

- vrijdag 23 en zaterdag 24 maart e.k. in de parochiezaal van Nieuwmoer telkens te 20 uur optreden van de harmonie "De Heidebloem" ( zij zijn de Heidebloem, de muzikanten van ons klein Nieuwmoer) met hun jaarlijks lenteconcert."Straus" is aanwezig, maar ook "Lennon met zijn Beatles". En natuurlijk ons turfstekersdorp is een "Land van Wind en Water".Heel Kalmthout zal er zijn! En U?

-  Op 14 en 15 april e.k. organiseert de Koninklijke Heemkundige Kring van onze historische zustergemeente Essen, ter gelegenheid van haar 20-jarig bestaan, een "Frankendag" in de Rietendakschuur van de Kiekenhoeve aldaar. Het betreft een tentoonstelling over de stamboom van de "Franken" in onze kontrijen, met bijhorende katalogus en CD.

-  Op zondag 22.4.2007 gaat BERKENBEEK " sneukelen " : fietsen, peuzelen, smikkelen en snoepen.  Deelnemerskaarten enkel via voorinschrijving. Info en inschrijving 03/669.68.19.


-  awdoe  +  -

tot volgende week met weer een Kalmthouts broodje "Op de Heuvel  (1)"  en vergeet het niet om de reeds verschenen broodjes in chronologische volgorde op te roepen onderaan het blog telkens op de linkse rode pijl klikken.