1352 – “...te Leest op Rinnecouter prope Langhenbruel inter terram d. tgoet van

            Boutershem...” (GM)

         -  “Op den 12 meert ’s nachts is grooten schade geschiet door tempeest van winde.”

            (KCM)

         -  17 augustus : vrouwe Kathelijne Lancvoets verrijkt namens Leliëndael wegens

            achterstallige cijns het land van Jan Molnere tussen Klaas vander Straten en

            Beatrijs vander Manden te Leest. (IFL,blz.81)

1353 -  “Syn buyten Mechelen dycken ende grachten gemaeckt om het water te houden.

            In het selve jaer hebben de sprinckhanen schade gedaen aen de vruchten der

            Aerde.” (KCM)

         -  17 september – H. Lambertus : Broeder Zeger van der Linden, monnik van Sint

            Bernards, verkoopt 6 bunders land op 2 percelen onder Leest, op de Rinnecouter

            Aan Wouter van Scelle. (MS,nr.4182)

1354 – 12 november : Vrouwe Kathelijne Lancvoets verrijkt t.b.v. Leliëndael wegens

            achterstallige cijns het erf met tuin en land van de kinderen van Margriet Tielens

            te Leest tussen Walter van Halle en wijlen Jan van Bechengheem. (IFL,blz.81)

1356 – 2 maart – woensdag na H.-Matthias:  Margaretha van Leliëndael geeft aan de

            Kiste 58 solidi erfelijke rente op een perceel land van de Leesterkouter en op een

            stuk land van de Hombekerkouter. (Schepenbrief van Mechelen)

1357 – 28 juli : Vrouwe Kathelijne Lancvoets, religieuze van Leliëndael, verrijkt ten

             behoeve van het klooster een stuk land  van Jan Molnere, groot ongeveer 2

             bunder, te Leest tussen wijlen Geert van Hofstaden, ridder en Jan van  Parijs

             wegens achterstallige cijns. (IFL,blz.82)

          - 12 november : Zondag na H. –Martinus : Egidius Doude verkoopt aan Mathias

            Van den Brande 2 vierd. rogge lijfrente op een blok onder Leest. (MS,nr.23100)

          - 13 december – Vigilie van h. Nicasius : Zeger Van den Venne verkoopt aan

            Elisabeth Van den Dijke   40 solidi  erfelijke rente op  3 bunder grond  van

            Boudewijn Van der Molen op Swittenblok onder Leest. (MS,nr.2102)

1358 – De bruggen te Hombeek, Hofstade en Leest, die wegens de oorlog waren

            afgebroken, werden hersteld.

         – 9 november : vrijdag voor h.-Martinus : Jan van Leest verkoopt aan de H.-

            Geesttafel van Sint Jan 5 pond erfelijke rente op anderhalf bunder land onder

            Leest. (MS,nr.2103)

1360 – “Dideric Stradiot van Faversines hout een woeninge te Leest bi Mechelen met

            20 buenre lants daer bi gelegen ende waren wilen Boudewijn Van Houthem.”

            Aldus het oudste document over het Hof ter Haelen  dat bewaard is gebleven in

            een leenregister van het leenhof van Brabant onder hertogin Joanna.

                                      HET HOF VAN HALEN

Het “Hof van Halen” was, zoals Rendelbeek en het Hof ten Broecke, een leenhoeve.

Alhoewel het helemaal binnen het grondgebied lag van de Mechelse Vrijheid, hing het af van de Hertogen van Brabant. In het document van 1360 over het Hof ter halen vinden we meteen de oudstgekende eigenaar van het hof : BOUDEWIJN VAN HOUTHEM (voor 1300) alsook de toenmalige uitgestrektheid van het domein : 20 bunder (ongeveer 25 ha). Deze 20 bunder waren, in 1440, verdeeld als volgt :

“ eene woeninge geheiten Thoff van Halen met twintich buenderen lants dair by in de prochie van Leest gelegen in de manieren hier nae volgende : te weten:

I. Yerst de voirs, woeninge ende Hoff houdende tsamen bijnnen de grachten een buender.

II. item drie ende een halff buenderen lants in de voirse prochie gelegen, tusschen die thienschuere strate aldair aen deen zijde ende derve wijlen Jans van den Walle ende Aernts Vermost aen daender.

III. item een block geheiten thouten block, vore thoff gelegen; houdende zeven buenderen, tusschen tbedeken van halen aldair aen deen syde, ende die goede wijlen Jacops Lutman, Willem Van der Aa ende Jans Metsirs aen de Stappe aen dandere.

IV. item opten Couter van Leest twee buenderen lants geleiten, comende mitten eenen eynde aende voirs. zeven buenderen.

V. item drie buenderen lants op ten voirs. Couter gelegen comende mitten eenen eynde aen een cleyn straetken aldaer.

VI. item eenen bosch geheyten kerckenbosch, twee buenderen groot, gelegen neven des heeren strate aldaer aen deen syde.

VII. item noch eenen bosch geheiten den Molenberch, groot synde anderhalff buenderen gelegen te Leest aen de heyde.”

Nadien vermeldden de leenregisters van Hertog Jan III van Brabant MACHITILDIS DE HELBEKE  als eigenares. Ze was gehuwd met Henricus de Walcourt, Heer van Faverchines.

DIEDERIK STRADIOT DE FAVERSINES werd vermeld in een register opgesteld tijdens het begin van de regeertijd van Hertogin Jeanne van Brabant, die regeerde van 1355 tot 1404..

Rond 1370 kwam het Hof in het bezit van VRANCKE VAN HALEN die het zijn naam meegaf.

De familie van Halen de Mirabello was afkomstig uit Lombardije in Italië. Ze vestigde zich in onze provincies voor 1300 en hield zich bezig met financiën en geldhandel, waardoor ze een groot fortuin verzamelde.

De familie schafte zich grote heerlijkheden aan zoals Halen bij Diest en verenigde zich met de meest eerbiedwaardige families. Enkele leden van deze familie droegen zelfs de titel van miles. Het is algemeen bekend dat tijdens de middeleeuwen vele geldhandelaars uit Italië of uit het zuiden van Frankrijk zich in onze streken vestigden, alwaar “Lombaardys” en “cahorsins” synoniem werden voor bankier.

Franco (Vrancke) de Mirabello, genaamd van Halen, heer van Lillo, ridder, zat ooit met zijn vader in de gevangenis. Hij werd jonker in dienst van de koning van Engeland en was gouverneur van Mechelen  in naam van graaf Lodewijk van Vlaanderen wiens raadgever hij  was.

Vrancke van Halen speelde een aanzienlijke rol op politiek en militair vlak. Hij werd genoemd bij de helden bij de kroning van koning Edward van Engeland in 1326, voerde oorlog in Schotland in 1331, onderscheidde zich bij de slag van Ecluse in 1340, begaf zich naar Bretagne, viel de Fransen aan voor Hennebont en nam deel aan een groot steekspel in Londen in 1342. In 1344 vocht hij voor Bergerac, legde beslag op Langon en nam deel aan het gevecht van Auberoche in 1345. In 1350 werd hij naar Gascogne gestuurd.

Als gouverneur van Mechelen nam hij de leiding van de Mechelse troepen die trouw waren gebleven aan de graaf van Vlaanderen en die in 1356 en 1357 vochten tegen het leger van de graaf van Brabant.

Hij was in Champagne in 1359, zwoer trouw aan de vrede van Bretigny in 1360 en ontving van Edward III van Engeland de gewaden voor het feest van de Kouseband in 1364. In 1366 werd hij belast met de bewaking van het kasteel van Rochefort in Gascogne. Omstreeks die tijd keerde hij terug naar de Nederlanden alwaar hij aanzienlijke bezittingen bezat.

Vrancke van Halen overleed te Mechelen op 9 augustus 1375 en zijn tweede echtgenote Marie van Ghistelle overleefde hem tot 10 maart 1405. Beiden werden begraven in de St.Romboutskerk onder een prachtig praalgraf versierd met twee liggende figuren, uitgevoerd op kosten van de stad door beeldhouwer Jan Keldermans. Dit document, het enige van de kerk dat ontsnapte aan de woede van de beeldstormers, werd op 27 september 1810 vernield. Belangrijke gedeelten ervan werden aangekocht door de graaf van Beaufort. Ze bevinden zich nu in het museum van de Cinquantenaire.

Franco van Halen had 7 kinderen van twee echtgenoten (Margaretha Berthout van Duffel en Marie van Ghistelle) en een bijzit (Margriete van Werffelt).

Zijn zoon, eveneens VRANCKE VAN HALEN genoemd, (kind van Margriete van Werffelt) was hoofdman van de kruisbooggilde te Mechelen die zich in 1397 met 24 schutters begaf naar het graafschap van Juliers om hulp te brengen aan gravin Jeanne van Brabant.

Vrancke van Halen junior had zware schulden en was verplicht in 1451 de Leenhoeve te verkopen aan SYMON LATHOUWER alias INT POORTKEN.

Deze laatste, gehuwd met Yde Ghijsbrechts, bezat gronden te Leest en woonde te Mechelen alwaar hij verschillende huizen bezat. Symon Lathouwer was lid van de Mechelse corporatie van de edelsmeden. Hij leverde aan de stad 12 bekers in zilver die deze schonk aan de kanselier van Bourgondië in 1425.

REYNE DE LATHOUWER erfde op 26 mei 1460 van zijn oom Symon een gedeelte van het Hof van Halen. Op 18 februari 1466 stonden Lysbet Tswilden en Jan van Steensele, haar echtgenoot, hem een ander gedeelte af, zodat hij eigenaar werd van ongeveer de helft van het domein. De andere helft was nagelaten aan HENRICK DE LATHOUDERE maar in 1463 had Reyne zich ook dat deel toegeëigend zodat hij het geheel van 20 bunders herstald had.

In 1466 verkocht Reyne de Lathoudere heel zijn bezit aan meester DIERICK ADRIAENS, secretaris van de stad Mechelen. Deze deed, samen met zijn eerste vrouw Catheline Meynaerts, alias van Tilborch, nieuwe aankopen en vergrootte zijn domein te Leest aanzienlijk. In 1491 was hij al hertrouwd met Katheline Schermers die stierf in 1508.

Achtereenvolgens kregen we dan als eigenaars : JAN ADRIAENS, zoon van Dierick, AMBROSIUS ADRIAENS,broer van Jan en in 1518 deken van de gilde der edelsmeden te Mechelen (in 1507 bestelde Margaretha van Oostenrijk bij hem een gouden keten).

ADRIAEN ADRIAENS , genaamd WILDERLANTS, zoon van Ambrosius en zijn zuster MARGRIETE. 
  

Meester Adriaen  Wilderlants woonde in de Molenstraat te Mechelen waar hij van 1557 tot 1559 de functie waarnam van superintendent van den gemeynen huysarmen, t.t.z. aalmoezenier van de stad. Deze functie was voorbehouden aan de meest gefortuneerden van de stad. Zoals zijn vader was ook hij lid van de gilde der edelsmeden.

In 1564 noteerden we ADAM WILDERLANTS, zoon van Adriaen en in 1575 FRANCHOIS WILDERLANTS, broer van Adam, als eigenaars van het Hof van Halen.

Op 22 december 1575 kocht Franchois  de heerlijkheid van zijn broer. Hij stierf te Diest rond 1580 en liet geen kinderen na. Zijn echtgenote Barbara Goetkint was overleden  in 1573. Franchois Wilderlants liet na zijn dood zoveel schulden achter dat dat het Hof op 3 juli 1614 publiek verkocht werd, (na een jarenlange procedure tussen de erfgenamen) en wel aan GUILLIAM DE GRISPERRE, ridder, raadslid van de Grote Raad te Mechelen en raadgever bij de Raad van Staten.

Bijna 150 jaar bleef het goed nadien in handen van de familie de Grisperre en kreeg vanaf dan de naam “Pachthof van Grisperre”.

  

CHARLES DE GRISPERRE erfde het Hof van Halen van zijn vader in 1631. Hij was raadgever van het Rekenhof van Rijsel en was gehuwd met Anne-Catherine van Essen die hem 9 kinderen schonk waarvan er drie achtereenvolgens de heerlijkheid bezaten : LOUIS DE GRISPERRE (eigenaar vanaf 1666) was kolonel in dienst van de Staten Generaal en baron. Hij werd onthoofd in Den Haag in 1698. Daarop was het zijn broer PHILIPPE DE GRISPERRE die eigenaar werd. Toen ook die stierf ging het Hof van Halen naar de derde broer Baron GUILLAUME-ALBERT DE GRISPERRE, een man van groot aanzien. Hij was achtereenvolgens lid van de Grote Raad van Mechelen, lid van de Staatsraad en lid van de opperste raad van Vlaanderen die gevestigd was in Madrid.  Hij werd voorzitter van de Grote Raad te Mechelen en kanselier van Brabant.

Hij had  geen kinderen en zo ging na zijn dood in 1725 de hoeve naar de natuurlijke dochter van zijn broer Philippe : MARIE-JOANNA-JOSEPHA DE GRISPERRE die gehuwd was  met RUMOLDUS VAN BLINCKEN.

Ook die familie maakte vele schulden en was op haar beurt verplicht het goed te verkopen in 1759. Het werd gekocht door de familie de Meester.

Zo zien we dan PIERRE DE MEESTER als eigenaar in 1760. Hij bezat o.a. ook het Expoel kasteel te Hombeek.

Zijn zoon GASPAR-ANTOINE DE MEESTER volgde hem op. Gaspar-Antoine was advokaat bij de Grote Raad van Mechelen en onder de Franse bezetting voorzitter van het noordelijk kanton van Mechelen.

Na diens dood in 1823 werd zijn zoon JOSEPH-ANDRE DE MEESTER eigenaar. Hij was kommandant van de burgerwacht in Mechelen en burgemeester van Heffen. Eén van zijn broers, PIETER-JAN was te Leest burgemeester van 1818 tot 1836.

Een andere broer PIERRE-JOSEPH DE MEESTER werd eigenaar in 1840 bij de dood van Joseph-André, niet voor lang want hij stierf het jaar daarop. Pierre-Joseph was o.a. schepene van Mechelen en burgemeester van Walem.

  

Zijn dochter CATHERINE-ANTOINETTE DE MEESTER kreeg dan de hoeve in handen. Bij haar dood behield haar echtgenoot FRANS JOSEPH DE CANNART D’HAMALE het vruchtgebruik tot aan zijn dood, waarna de hoeve in het bezit zou komen van LEOPOLD en ATHANASE DE MEESTER, de twee neven van Catherine-Antoinette.. Ze stierven echter beiden voor hem, zodat na zijn dood in 1888 de hoeve in het bezit kwam van de kinderen van Leopold de Meester. (burgemeester van Leest van 1871 tot 1879) Die hielden het in onverdeeldheid tot aan de dood van hun moeder Anna Rachel de Coussemaeker in 1916, datum waarbij  HENRI DE MEESTER DE RAVESTEIN, één van de kinderen van Leopold, eigenaar werd.

Hij was burgemeester van Zandhoven en bestendig afgevaardigde. Henri de Meester was gehuwd met Cecile van de Werve. Tijdens de eerste wereldoorlog was hij vrijwilliger en bracht het tot majoor bij de Genie.

In 1931 verkocht Henri de Meester de Ravestein het Hof ter Haelen aan het echtpaar EMIEL VERSCHUEREN – CATHARINA LAUWERS, die ook voor de uitbating instonden.

De Pachters

De eerste eigenaars van het Hof zullen er wellicht ook hun verblijf hebben gehad. Later werd het domein echter een gewoon “pachthof”, behorend tot de bezittingen van de eigenaar, maar dat hij verpachtte aan een plaatselijke uitbater. Enkele van die pachters zijn ons bekend : JAN COREMANS  bewoonde het hof in 1614.

In 1704 stond Guillaume-Albert de Grisperre een huurceel toe voor een duur van 6 jaar aan MATHEUS BULENS en JACQUEMINE VAN DORSELAER, huurceel die telkens vernieuwd werd in 1711, 1716 en 1721.

In 1723 stierf Matheus Bulens. Hij liet vier minderjarige en twee meerderjarige kinderen achter : ENGEL BULENS en Maria Bulens gehuwd met Peeter van Causbroeck uit Kapelle o.d. Bos. Deze laatsten vertrouwden de belangen van de minderjarigen toe aan de weesmeesters van Mechelen die,volgens Mechels gebruik, de verkoop bevalen van de meubels die zich bevonden in het Hof van Haelen.

Engel Bulens tekende hiertegen verzet aan op grond dat de woonst gelegen was in de provincie Brabant en niet in de provincie Mechelen. De weesmeesters verwierpen deze bewering en gaven op 3 december 1723 opdracht aan de meier van Leest, Borquelmans, over te gaan tot publieke verkoop. De heer van de heerlijkheid  Op-Hombeek (Brabant) Petrus van Steen kwam echter ter plaatse met een aantal gewapende mannen. Ze verzetten zich met geweld tegen de verkoop. “Ze stelden zich op voor de deur van de schuur en gaven zelfs kolfslagen aan één der mannen van Leest.”

Volgens de magistraat van Mechelen voerde Engel Bulens dit verzet alleen maar om zich meester te maken van de hoeve en om de meubels en het vee te laten verdwijnen in zijn voordeel. Hoe dit conflict is afgelopen is niet bekend. Vast staat dat Engel Bulens huurder bleef van de hoeve, dit voor 325 gulden. De huur werd in 1731 op 400 gulden gebracht.

Engel Bulens pachtte in totaal van baron van Goyck 17 bunder, 1 dagwand en 24 roeden (21 ha, 40 are en 77 ca). Hij had twee knechten in dienst : Jan Van den Heuvel, die later met zijn jongere zus Jeanne zou trouwen,  Jan Lamberegs  en een meid : Katrien Keersmakers.

Toen zijn vrouw ELISABET SIBENS weduwe werd, hertrouwde ze met PEETER NAGELS en die nam de pacht over in 1743.

In het begin van de 19^e eeuw werd de hoeve bewoond door JAN FRANS STEENMANS die stierf in 1820. Zijn weduwe ANNA CATHARINA HUYSMANS hertrouwde in 1824 met CAROLUS WOUTERS die het beheer van de hoeve overnam.

Carolus Wouters was burgemeester te Leest van 1836 tot 1858.

Zijn dochter Maria Virginie Wouters huwde met FRANS VOET en dat werd dan de volgende pachter.

 Na zijn dood in 1877 hertrouwde Maria Virginie met JAAK BERNAERTS die burgemeester was te Leest van 1888 tot 1924. Hij bleef op het Hof ter Haelen tot 1893.

De laatste pachter op de hoeve was JAN-BAPTIST DE COSTER, gehuwd met CATHARINA VAN DAM.

In 1931 kocht EMIEL VERSCHUEREN de hoeve aan om ze voor eigen rekening uit te baten. Emiel was gehuwd met Catharina Lauwers en was burgemeester te Leest van 1939 tot 1944 en van 1954 tot 1965.

Hij overleed te Leest op 1 februari 1975.

(L’Hof van Halen à Leest – Bernard de Meester de Ravestein.

  LG,blz.70 en volgende. Verschillende nummers van de periodiek De Band)

1344 – Donderdag na oktaaf van Sakramentsdag : Henricus de Papenbroec schenkt aan

            de H. Geesttafel van Hanssewijc een half bunder land  te Leest op het Hertsvelt en

             behorende Zegher van Hertsveld. (Schepenakte Mechelen-Parochiearchief Leest)

1345 – 22 september - (donderdag na H. Matheus) :  Elisabeth, echtgenote van Egidius

            van Bremen, verkoopt aan de H.Geesttafel van Sint Jan 40 solidi erfelijke rente op

            een eigendom onder Leest en 40 solidi op 6 dagwand op Ten Goeten Winkel in

            deze gemeente. (MS, nr.2026)

1347 – “In dit jaer is groote pestilentie begonst door de geheele wereldt, het gene dry

             jaeren geduert heeft”. (KCM)

1347 -  “Item van de brugghe te Leest te makene ende van den  weghe te Leest dat h.

             Kerman besteede...” (SR 1347)

1347 -  Eerste vermelding van een “Brug” te Leest.

            Later vonden we :  “Item Janne Bogart ende sine ghesellen van den pilen ute te

            doene  die int water stoeden voir de brugghe te Leest ende te Heffene ende die

            te voerne in de halle.” (SR 1366-67) en “..in Leest prope pontem inter Warandiam

            et terram dictum Treghel.” (GM 1380), tot slot : “prope pontem de Leest..”

            (LGM-1377)

1347 – 19 augustus – zondag na O.L.V.Hemelvaart : Adam de Bever geeft aan Jan

            Muishond 14 roden land onder Leest tegen 5 solidie jaarlijks cijns.

            (Schepenbrief van Mechelen)

1348 – Feest van Ste Magdalena : Arnoldus de Bersele en Arnold zijn zoon verkopen aan

            Johannes Witte ten profijte van de H. Geesttafel van Leest een rente op een half

            bunder land te Leest. (Schepenakte van Mechelen, parochie-archief Leest)

1348 - 19 januari – zaterdag voor St.Paulus bekering : Sophia, weduwe van Gerard van

           Hofstade, geeft het vruchtgebruik van 4 pond erfelijke rente op het huis “de  

           Minne” in de Cathelijnestraat, aan haar zoon Arnold.

           Deze schenkt de rente aan de H.-Geesttafels van Sint Rombouts, Sinte Catharina,

           O.L.V. over de Dijle, Sint Jan, Hanswijk, aan de Kiste van het begijnhof, aan de

           H.-Geesttafel van Hever en Leest.  (MS,nr.416)

1349 – “...te Leest in de Hasselstrate...” (GM)

1349 - 6 jaunari : Gillis Langheneese verkoopt aan Gillis Portier al zijn rechten op

-        diverse stukken land en weide te Leest op Rendelbeke tusssen de kinderen Van

-        Hoffstaden en Jan van Parijs nabij de beek. (IFL, blz.79)

1350 – “...te Leest in Duvekensveld...” (GM)

1350 - 1 april : Donderdag na Pasen – Schepenbrief van Mechelen : Catharina Van der

-        Elst verkoopt aan Jan van Hertveld 1dagwand land onder Leest.

1351 – “...item I bonarium terre te Leest inter Raepbloc inter Joh. De Erdbrugghen et

            Groenendoncstrate.” (GM)

1351 – “...in Leest in platea Elststrate.” (GM)

 1351 -  “ is soo groote drooghte en hitte geweest dat de vruchten der aerden

             uytdrooghde,waer naer grooten hongers-noot gevolght is.” (KcM)

1311 – Nicholaus Wammesoel verkoopt aan Nicolas Van der Zennen ten profijte van

             van de H.-Geesttafel van Leest een erfelijke rente op grond te Leest.

             (Schepenakte van Mechelen, parochiearchief Leest)

1315 – 10 maart : Willem, graaf van Henegouwen, Holland, Zeeland, Heer van

             Gelderland, publiceert de voorwaarden waaronder Floris Berthout hem de

             Stad Mechelen verkocht, met alle  afhankelijkheden alsook met Nekkerspoel,

             Nieuwland, Heide, Muizen, Hever, Hombeek, LEEST en Heffen. (MS)

1315 -  “In de maent Mey begonst het te regenen durende continuelyk tot in de maendt

             van Meert, welck soo grooten overvloedt van water veroorsaeckte, dat overal

             veel menschen en beesten verdroncken, oock datter dat jaer geen vruchten noch

             eenigh zaedt ryp wierden welck heeft veroorsaeckt dusdanigen dieren tydt, dat

             een Mucken terwe tot loven gelde negen guldens, en tot Antwerpen een Viertel

             rogge verkocht wirdt 60 Coninckx Tornoisen, ’t welck tentien tyde een

              merckelijke somme gelts was, soo dat de meeste menighte van de menschen

             gedwongen zynde wortelen, schorsse van boomen, gras, enz. Te eten, hunne

             krachten verloren hebbende, op de straeten nedervallende, hunnen geest gaven,

             uyt welck quadt voedtsel ten lesten de peste is voortsgekomen, de welck meer als

             een derde der menschen heeft wegh-geruckt.” (KCM)

1316 – “...in parochia de Liest in loco dicto de BIEST...” (LGM)

1316 -  1 mei : Aleydis Smeets, haar man Gillis en haar zuster Elisabeth verkopen aan

             Hendrik Rouc 30 schellingen erfcijns ’s jaars op hun erf te Leest op de Biest

             Tussen Hildegard de Borch en Goswin Sanghere. (IFL,blz.66)

1317 – 8 mei – Schepenbrief van Mechelen : Jan Van der Haghen verkoopt aan Zeger

            Van der Schueren een stuk land onder Leest.

1318 – 2 april : Hendrik Roec, van Leest, schenkt aan Leliëndael 20 schellingen erfelijke

            cijns ’s jaars op een erf van het St Jacobshospitaal bij de Overste Poort te

            Mechelen. (IFL,blz.68)

1318 -  8 april : zaterdag na Letare : Arnold van Erdbrugghen verkoopt aan Godfried De

             Doncker 40solidi 4 capoenen op 1 bunder land onder Leest en op de helft van 

             Een woonst op Ter Erdbrugghen. (MS,nr.1961)

1318 -  Woensdag na Pinksteren : Willis Gisebrecht is verschuldigd aan de H.-Geesttafel

             van Leest een rente op 9 bunder zaailand.

             (Schepenakte van Willebroek, parochiearchief Leest)

1320 – 3 augustus : Walter Vroede en zijn vrouw Kathelijne transporteren  aan Aleydis

            van Leest ½ bunder land genaamd d’Espt gelegen te Leest tussen het erf van

            Walter vander Biest en de straat op een erfelijke cijns van 20 schellingen ’s jaars.

            (IFL,blz.69)

1321 – 12 januari – maandag na Drie koningen : Arnold van Erdbrugghen verkoopt aan

            Godfried de Doncker 40 solidi erfelijke rente op 6 dagwand land op de Grote

            Winkel onder Leest (MS, nr.1966)

1324 – Zondag na Maria Lichtmis: Walter de Boeghaerde verkoopt aan Nicholas

            Boudens goed te Leest ten profijte van de H.-Geesttafel van Leest.

            (Schepenakte van Mechelen, Kerkarchief Leest)

1324 -  8 augustus – Schepenbrief van Mechelen : Jan van den Broecke geeft aan de

            Infirmerie een halve coredag, een halve snitdag en een halve maaidag, alsook 12

            deniers  1 capoen, die hij had op de goederen van de Infirmerie onder Leest, tegen

            3 deniers oude Leuvense.

1325 – Donderdag na 2^de zondag in de vasten : Walter van der Biest verkoopt aan

            Nicholas Boudens zone Vander Zenne een rente op goed te Heffen ten profijte

            Van de H.-Geesttafel. (Schepenakte van Mechelen,Parochiearchief Leest)

1328 – 31 mei  : De grenzen van Leest worden officieel vastgesteld door de gezanten van

            Adolf de la Marck (Bisscop van Luik en Heer van Mechelen), van Hertog Jan III

            van  Brabant en door gezworenen van Mechelen. (DB-1/5/1956)

1332 – 5 december : Jacob de Wuwere, genaamd van Leest, verkoopt aan Jan van

            Swertebeke 30 schellingen oude groten tornois Franse koningsmunt voor 26

            pen. En 2 kap. erfcijns ’s jaars, bezet op zijn bunder land te Leest tussen Hendrik

            de Wuweres eigen landerijen. (IFL,blz.72)

1334 – 10 november – Vigilie  van H.-Martinus : Egidius van der Erdbrugghen verkoopt

            aan Arnold Van den Putte 1 vierdeel rogge erfelijk op een eigendom onder Leest.

            (MS,nr.1975)

1337 – Oorkonde van de proviseurs van de H.-Geesttafel van Leest. Perkament, zegel van

            de proviseurs, van de pastoor van Leest, Jan vanden Broeke, en van Jan vanden

            Mortere : zij gaven aan Jan Schudsac “meester van den hove” van Leliëndael een

             stuk land op Hombekerkouter op een jaarlijks erfcijns van 8 schellingen bepand

             op huis en hof van Jen Sthevens in de Biest. (IFL,blz.73)

1337 – 26 december – vrijdag na kerstmis : Jan de Backer van Oudenghem verkoopt aan

            Godfried De Doncker anderhalf dagwand land onder Leest. (MS,nr.4126)

1340 – 19 mei – vrijdag voor H. Urbanus : Jan Puppin verkoopt aan Godfried De Donker

            zijn perceel land “Het Beekstuk” onder Leest, semen met 3 andere stukken.

            (MS,nr.4134)

1343 – Eerste vermelding van “Hof van Moere”, later ’t Hof van Broeke. (VD-1343)

1291 – November : oorkonde van de proost en het klooster van Leliëndael. Ten overstaan den de dominus fundi Gillis de (van) Dike en met toestemming van hertog Jan van Brabant, geeft Sophia van Mechelen, weduwe van Hendrik van Breda aan Leliëndael 5 bunder land te Hombeek op de Zenne mits een jaarlijkse heerlijke grondcijns van 5 solidi. Zij behoudt het vruchtgebruik voor zichzelf. Na haar dood zullen een aantal personen dit vruchtgebruik verder genieten. Als dezen gestorven zullen zijn zal de opbrengst als volgt verdeeld worden : 5 solidi aan de H.-Geest-tafel van Leest, 12 dinarii aan de pastoor van Leest, enz... (IFL,blz.59) 

1295 – “Van Huldenberghe alias Van der borch Van Musick in gheboorte-Linie oft geslachts afkomste derHeeren vooghden van Mechelen zegt : “Des Bisschop- pengherechtigheyt in de Heerlykheid van Mechelen is de hooghe, middele en nedere justitie mitsgaders ’t hoofd over de Vooghdye. De gerechtigheyd van de Heeren Berthouders is de Voogdye van Mechelen met de dorpen van Heyst, Hever, Muysen, Hombeeck, LEEST, Heffen, Nieuwland en Neckerspoele, den waterstroom, tol, staepele van zout, visch en haver, opene straeten, Lombardiers en Joden gelyde te gheven, wissel houden, alle de maeten van gewichte, met een deel chyns en laethoven onderhoorende.” (MK – F.Berlemont) 

1295 - April : Omdat er al lang een betwisting bestond tussen Leliëndael enerzijds en wijlen Daniël de Ponte (alias vander Bruggen) en zijn zoon Arnold anderzijds,   over het visrecht in de Zenne tussen de brug van Weerde en de brug van Leest, heeft genoemde Arnold uit zijn naam en uit naam van de kinderen van zijn broer Daniël daaraan volkomen verzaakt in het bijzijn van Floris Berthout...” (IFL, blz.60) 

1301 – “Gerardus, plebanus de Leest...” (Gijs-Thys, akt Leliëndael) 

1301 - 13 september : woensdag voor de Kruisverheffing : de justiciarius van Sint Rombouts meldt dat Willem en Arnold van der Molen aan Henri de Goudsmid drie vierdelen rogge verkocht hebben, bepand op een lap grond onder Leest “Aan den langen Bruul”. (Schepenbrief van Mechelen, MS, nr.104) 

1302 – “Den 11 Julii wierdt die Battaillie voor Cortryck geslaegen daer die Francoisen al meest doodt bleven, men schryft dat daer oock bleven achtthien Edele van Mechelen, fonder de andere, ende een groote menighte van Edele Brabanders, Ende Vlamingen, soo dat hierom desen Slagh genoemt wirdt de Bataillie van de Goude Sporen.” (KcM) 

1302 – Jan, zoon van Claus Roec, bekent aan Leliëndael 10 schellingen payments ’s jaars op een dagwant land, tussen Wain Roec, zijn grootvader en de molen van Leliëndael, schuldig te zijn. (Schepenbrief van pastoor Geraard van Leest, IFL,blz.62) 

1302 - 29 septermber : Arnout van Segbroche bekent jaarlijks aan Leliëndael schuldig te zijn een rente van 10 schellingen op een half bunder land, naast zijn huis te 29/9 : Jan van Haexdonc bekent aan Leliëndael 10 schellingen payments schuldig te zijn in jaarlijkse erfcijns op een stuk land van een half bunder te Leest op Fleerdonc. (IFL,blz.62) 

1302 - Leest. (IFL, blz. 61) 

1302 - 29/9 : Jan van Rendelbeke werd, in een paar oorkonden, genoemd als schepene van Leest. 

1303 – 31 januari – donderdag voor Lichtmis : Henri de Goudsmid verkocht aan de H.-Geesttafel van Sint Rombouts drie vierdelen rogge op een stuk land onder Leest, aan den langen Bruul”. (MS,nr.111) 

1304 – “Segheren, den prochiaen van Leest...” (Gijs-Thys. Topon.kerk) 

1305 – Dat jaar werd Willem de Langhe in een handvest vernoemd als schepene van Leest. 

1305 - 5 januari : Zeger Bulen bekent aan Leliëndael jaarlijks erfelijk 20 schellingen payments schuldig te zijn op ½ bunder land gelegen bij het hof van Waen Roec. (Schepenbrief van Leest, IFL,blz.63) 

1306 – Betwisting van een bepaalde tiende tussen Kortenberg en Jan van Houthem, genaamd van der Maleizen. Meer specifiek over detiende van een half bunder onder Leest. (IFL,blz.64) 

1306 - 2 februari : Jan vander Bijst heeft aan Leliëndael 20 schell. ’s Jaars erfelijk  verkocht op 5 vierendeel land op d’Espt. (IFL,blz.64) 

1308 – Woensdag na St Paulus bekering – 31 januari 1308 : Theobaldus, bisschop van Luik, oorkondt dat hij met Egidius Berthout een verdrag heeft gesloten : Hever, Muizen, Hombeek, LEEST, Heffen, Nieuwland en Nekkerspoel, alsook hun afhankelijkheden blijven voor immer onder Luikse bevoegdheid en onder deze van de schepenen van Mechelen. In gezegde gemeenten zullen geen andere rechters zijn dan de schepenen van Mechelen. Alle voordelen, boeten en betalingen die zullen komen of komen kunnen uit rechtspraak in Mechelen en in de andere voorzeide dorpen met hun afhankelijkheden zullen in gelijke delen ten goede komen aan de bisschop van Luik en Egidius Berthout, behoudens de rechten van de stad. Alle inkomsten zullen gemeenschappelijk zijn. Nemand mag het andere deel inpalmen zonder wederzijdse toestemming, en is het reeds gebeurd dan is het goed te verdelen. De schout, als afgevaardigde van de Luikse bisschop, houdt de schepenen in gehoorzaamheid waar het nodig is, zo voor de bisschop als ten overstaan van Berthout in dier voege dat hij eerst de schepenen zal verwittigen en na hem mag de dienaar van Berthout ze vermanen indien hij het wil en aanwezig was.
Was de schout nalatig om het recht te vervolgen dan mag Berthout’s dienaar de schout verzoeken gedurende drie dagen tot hij de schepenen verwittigt. Weigert de schout, dan mag de dienaar van Egidius de schepenen manen en moeten ze in deze zaak recht spreken met inachtname van de bisschoppelijke rechten op de boete. Zo de dienaar van Berthout nalaat te manen, dan blijft de maning aan de schout             voorbehouden. Op dezes maning moeten de schepenen recht spreken. Komt het in deze plaatsen tot oorlog of handgemeen en de schout was er niet aanwezig doch de dienaar belooft op haar beurt aan Egidius deze vrede naar best vermoegen te bewaren.
(Zegel van de stad Mechelen – MS)

Door dit verdrag werden de Leestse schepenen eenvoudigweg gezworenen. Voordien berustte de gewone rechtspleging in het dorp bij de schepenbank, een voortvloeisel uit het vroegere Germaanse burenrecht, volgens hetwelk de rechtspraak geschiedde door de buren of vrijgeborenen. De schepenen waren naar de opvatting van het oude recht de “ordinarissen rechteren”, d.i. de gewone rechters van het dorp. Zij spraken na onderlinge beraadslaging over het hun voorgelegde geval, een verklaring of bescheid uit met kracht van rechtsgeldigheid. Ook waren de schepenen dikwijls getuigen van wettelijke akten en overeenkomsten, die dan werden vastgelegd in de zogenaamde “schepenbrieven” en konden gelden als eigendomstitel.
De Leestse schepenen waren vijf in getal wanneer zij de vierschaar spanden en hun vonnissen en uitspraken deden. Na 1308 heeft Leest geen schepenbank meer ; alle vonnissen gaan dan uit van de schepenbank van Mechelen, want Leest en de omliggende dorpen behoren van dan af tot de Vrijheid van Mechelen. De Leestse gezworenen , die de opvolgers zijn van de oude schepenen, hebben dan slechts een raadgevende stem behouden. Zij worden door de Mechelse schepenen gehoord en geraadpleegd, maar mogen geen beslissingen meer treffen. Daardoor verdween een eeuwenoude instelling, die tevens teken was van de oude gemeentelijke vrijheid en zelfstandigheid. Leest is als het ware een verlengstuk van de Dijlestad geworden. 

1308 – 1 oktober : Jan vander Sinnen, zijn vrouw Margriet en haar zuster Kathelijne geven aan de kosterij van Leliëndael 17 schellingen leuvens erfelijke cijns ‘s jaars, min 2 penningen en 2 kapoenen, op een blok land te Leest bij de molen en op een stuk land bij de cijnsschuur bewerkt door Willem, zoon van de smid. (IFL, blz.65) 

1309 – Donderdag na O.L.V.Boodschap : Johannes Van Opstalle verkoopt aan Nicolaas Van der Zennen ten profijte van de H.Geesttafel van Leest een jaarl. erfel. Rente op land in de Biest. (Schepenakte van Mechelen) 

1309 - bonarium terre sit in loco dicto opt Aerlantcontigue terre Walteri de Zantvoert et terre Arnoldi de Rendelbeke a domino episcopo le odieuse ac Bertholdo depen. (LGM)

1234 – Adam de Lehist stond zijn tiende, die hij in leen had van Arnoud van Grimbergen, af aan de abdij Kortenberg, in aanwezigheid van Arnouds leenmannen, Wouter van Sottegem, Wouter van den Damme, Jan van Ramsdonk en Arnoud Bichus.(AA. Cartularium van Kortenberg, nr.491) 

1235 – Eerste bekende vernoeming van “Walterus, miles de Leest”. (de Leest, ook de Strata genoemd). Hij wordt rond 1235 vernoemd als leenman van de tienden van het kapittel te Hombeek. Het is de enige aan wie de titel van Miles wordt gegeven. We kennen verder een Willelmus de Leest, dictus de Strata in 1270 en 1271 met zijn broeder Nicolaus de Strata, die tienden aan de abdij Kortenberg vermaakte, een Johannes de Leest in de 14^e eeuw, Balduines de Leest in 1243 en Adam de Lehist in 1234, leenman van Arnoud van Grimbergen. Al deze de Leest blijken in verband te staan met de Berghouts.” (J. Verbesselt – Het Parochiewezen in Brabant) 

1236 – “Peregrinus, presbyter de Leest.” (Gijs-Thys f°190.) 

1242 – “Actum predicto domino duce presente et consentiente in domo ipsius apud lyre anno dominice incarnationis M°CC° quadragesimo secundo mense augusto”. Oorkonde van Wouter Berthout. Wouter Berghout stond het visrecht in de Zenne af aan het klooster van Leliëndael en dit tussen de brug van Weerde en de kerk van Leest. (IFL,blz.54, ook Laenen p.39) 

1243 – In dit jaar trad Baldiunus presbyter (pastoor) de Leest op als getuige in een schenking van 9 bunder moerland te Espenlo aan de abdij ter Kameren door Wouter en Hendrik Bertold. (J.Verbesselt – Het Parochiewezen in Brabant) 

1250 – 8 mei : Hertog Hendrik III van Brabant gaf aan de vrouwenabdij van Kortenberg en aan zijn lieden van Zemst, Hombeek en Leest 250 bunder van de “woestien” of heide van Hoksdonk. Zo werd het grondgebied van Leest eens zo groot. Dat nieuw aangeworven stuk grondgebied maakte “wereldlijk” deel uit van het Hertogdom Brabant.Zo kwam Leest in dezelfde toestand te verkeren als het nabijgelegen Hombeek, dat eveneens uit een Mechels en een Brabants deel bestond. Kerkelijk bleef Leest een parochie, precies zoals Hombeek. (DB-1/5/1958)
Rond 1260 zou de Hertog daar nog 58 andere bunders aan toevoegen ten voordele van Leliëndael. 

1253 – “...Monasterium de Valle Lilliorum...sub nostra protectione suscipimus....praeterea...in locis de Hombeeck et Lest...cum pratis, vineis terris,.....(Wij nemen het klooster van Leliëndael onder onze escherming...bovendien..te Hombeek en Leest...met weiden, wijngaarden...”) Een stuk getekend door paus Innocentius IV.             (J.D.D in DB 1/7/1957) 

1261 – Geschil tussen de abdij Kortenberg en de “presbyter ecclesie” de Leest, omtrent zijn competentie of bezoldiging vanwege de abdij. Het ging er om 20 sisters graan, half rogge en half haver, en 100 solidi Leuvens, die de abdis hem jaarlijks moest geven.De zaak kwam voor de officiaal van Kamerijk en daar werden ook de offeranden en andere inkomsten ter sprake gebracht. Door de deken van Brussel werden de scheidsrechters aangesteld. Vanwege de abdij trad G. Dictus de Helsdergensis, pastoor van Huldenberg op, vanwege de pastoor van Leest, Wouter, presbyter Leprosorum Maghlimensis. Er werd overeengekomen dat voortaan de pastoor 12 sisters, half rogge en haver, zal hebben. Voor het aandeel in de offer zal hij zich verder schikken naar de aanspraak van de scheidsrechters. Op het einde vernemen wij nog dat de akte werd           verleend : “ante institutionem Stephani tunc ecclesie ejuxdem curates.”     Pastoor Stefaan wenste dus een regeling voor zijn aanstelling. Onder de getuigen vernemen wij dus dat in de 13^e eeuw elke pastoor van Leest contraktueel werd aangenomen door de abdij en dat de bezoldiging niet vast was. De voorganger van pastoor Stefaan werd blijkbaar meer bevoordeligd. (J. Verbesselt – Het Parochiewezen in Brabant) 

1263 –Dat jaar had Johannes de Rendelbeca een twist met de abdij Kortenberg over een tiendegebied.
“In juni 1263 verschenen Walterus, dictus dapifer nobilis viri domini Walteri, dicti Berthout, de abdis van Kortenberg en Johannes de Rendelbeca, die twist hadden super quadam parte decime site in parochia de Leest apud dictum locum de Rendelbeca. Tandem post multas altercationes verzaakt vn. Jan van Rendelbeke zijn aanspraken op vn. tiende en verklaarde “se nihil habere juris in dicat decima”.
Als getuigen traden op Magister R., rector ecclesie de Campenhout en B., plebanus de Berga (Berg bij Kampenhout), Guillielmus de Linth, Arnoldus de Poddeghem en Ywanus de Campenholt. Rond dezelfde tijd bekomt Kortenberg een ander voornaam deel van de tienden van Leest in pand vanwege Vrouwe Beatrix van Houtem voor 60 Keulse mark en 20 pond Leuvense munt. Hiervan verlenen Lutgardis van Breda, in haar hoedanigheid van opperleenvrouw en haar zoon Godfried een bevestiging.”
(Het Parochiewezen in Brabant – J. Verbesselt) 

1269 – Dat jaar werd de pastoor van Leest aangesteld als scheidsrechter samen met Willem, pastoor van Wemmel, in een geschil tussen de pastoor van Hombeek en Leliëndael omtrent de rechten van het toedienen van sacramenten en de begrafenis te Hombeek. (L.Gevelus, het voormalig klooster van Leliëndael, bijdragen dl.III blz.254-56) 

1269 - 24 december: Oorkonde van Jan Van Leest, genaamd Piscator (alias Visschere). Perkament, zegel van B., deken van Mechelen, J. Cantor van Mechelen, plebaan van Leest, Stephanus de Fleto (Vande Vliet) en Walterus de Heida (Vander Heiden) :hij neemt voor 15 jaar het visrecht in de Zenne, zoals dit werd gegeven door hertog Hendrik van Brabant en Wouter Berthout heer van Mechelen, aan Leliëndael, in pacht van het klooster tegen 20 solidi Leuvens per jaar, te nemen op de tiende van Wilnout. (IFL, blz.57 nr 68) 

1270 – In 1270 trad Johannes de Rendelbeca als schepene van Leest op in een overdrachtsbrief van tienden aan de abdij Kortenberg door Niklaas van Leest.
- Ook Arnoldus de Proddeghem trad als schepene van Leest op in een overdrachtsbrief van tienden te Leest aan de abdij Kortenberg door Willem van Leest.
Hoe de schepenen hun vierschaar spanden is niet geweten. Toch waren zij, als elders de “ordinarissen rechteren” van het dorp. Hun voornaamste taak was het “twistende twivelnisse” te beslechten. Van ambtswege waren zij “sculdich altoes te verclaerene ende te bescedene,alsoo verre alst hun cont wre, welc igewelcs recht ende haren brengen ware int dorp.”
Kwam iemand ter vergadering om een vonnis of, zoals het heette om “een  waarheyt te horen” of “om een claernisse te hebbene” dan gingen de schepenen, na de klacht of het verzoek ontvangen te hebben, buiten ter beraadslaging “ende sy bespraken hen wel ende quamen dan weder inne ende verclaerdent ende besciedent”.
De schepenen van Leest waren waarschijnlijk met vijf. Althans een akte van 3 januari 1308 noemt er zoveel. Zij moeten hun ambt ook uitgeoefend hebben over buurgemeente Heffen, maar namen dan de titel aan van “schepenen van Heffen”.
Verscheidene handvesten van de eerste jaren der 14^e eeuw laten dat
veronderstellen. .Er zijn niet zoveel namen van Leestse schepenen bekend.
In janauri 1271 vonden we terug : Gozewijn Dunker, Gozewijn vander Molen (de Molendino) en Jan van Rendelbeke.In een paar oorkonden van 29 september 1302 : Jan vander Varent en Willem de Langhe. In een handvest van 1305 Peter vanden Santvoorde en Giesbert vanden Amere of Hamere. In een oorkonde van 2 februari 1306 Mathys vander Sinnen en Willem de Langhe.
In een handvest van 1308 staat nogmaals deze Willem de Langhe samen met zijn medeschepenen : Jan de Smet, Wouter ser Godevert, Peter vanden Santvoorde en Nikolaas Holteken.
Het akkoord tussen Gielis Berthout, de heer van Mechelen en Theobald van Bar, de prinsbisschop van Luik, in 1308 gesloten, zette Leest onder de schepenbank van de stad Mechelen. Door dit akkoord vervielen de schepenen van Leest tot simpel gezworenen, die wel geraadpleegd werden, maar niets te beslissen hadden.(F. De Ridder – De Schepenen van Leest)          

1270 - In 1270 vonden we te Leest als grondbezitters Adelaide en Boudewijn de Visschere, later de edele familiën van der Aa, van Winckele, van Voisdonck en van Walle.

1270 - 14 april : Oorkonde van de priorin, de proost en het klooster van Leliëndael, perkament, zegel van de priorin en van het klooster, beschadigd : zij sommen al de jaargetijden op, gesticht door Boudewijn van Leest, genaamd Visschere (alias Piscator) en zijn vrouw Adelisa, met de inkomsten daaraan verbonden. (IFL,blz.57, nr 69) 

1271 – In januari van dat jaar werd een deel van de tienden van Leest aan Kortenberg opgedragen door Niklaas, genaamd van der Straten (dictus de Strata), mits twee  penningen oude Leuvense munt jaarcijns, telkens op kerstmis vervallend. Deze tiende werd door voormelde Niklaas in leen gehouden van zijn broeder, “Willelmus de Leest, dictus de Strata” die het van alle leenrechterlijke banden ontsloeg. De desbetreffende oorkonde kwam voor de schepenen van Leest en de voornaamste ingezetene mannen van het dorp, o.a. Jan van Rendelbeke, Goswijn Dunker,           Goswinus de Molendino, Arnold van Blaasveld, Arnold van Prodegem e.a.   Ook de persoonlijke akte van Willelmus van Leest, waaraan het zegel hangt van “Johannis curati de Humbecka et g. (osuini ?) curati de Leest”, bleef bewaard.(J.Verbesselt – H.P. in Brabant) 

1273 – “Nicholaus dictus de Strata posuit sen obligavit in certo vadio coramnobis margarete sorori sue et Willelmi de Wilnout…” (LGM) 

1284 – “Gheraert Van der Mortere”. (AAB) 

1289 – Andermaal ontstaan van een geschil tussen de abdij van Kortenberg en de pastoor van Leest enerzijds en de pastoor van Heffen anderzijds, omtrent de novale tienden van de “heide et bruaria ; vulgariter nuncupata MAGNA HEIDE DE LEEST.”
Om het proces, dat reeds geruime tijd aan gang was en nog een hele tijd schijnt te zullen voortduren, met succes te kunnen voortzetten, maken de abdis van Kortenberg en Reinerus, presbyter curatus de Leest, gemene zaak wat het dragen van de onkosten betreft. De pastoor van Leest verplicht zich jaarlijks aan de abdis 30 schelling leuvense munt te betalen in twee termijnen d.i. 15 schelling op Sint-Remigiusfeest in oktober en 15 schelling in het midden van Quadragesima.
Wat het overige van de proceskosten betreft, verplicht de pastoor van Leest zich steeds te verschijnen op al de zitdagen en alles te betalen wat boven vermelde 30 schelling zou in rekening gebracht worden. Bij gunstige afloop van het proces zullen zij de inkomsten van de betwiste tiende           onderling verdelen. “In cujus rei testimonio sigillum meum quo usus fui et utor Presentibus duxi apponendum”, verklaart pastoor Reinerus.
Uit deze gegevens volgen twee vaststellingen :
1. Er bestaat nog geen vaste grens tussen Heffen en Leest ; de twist betreft immers het gebied van het novale tiende, dat aan een van beide partijen toekomt. Dus totnogtoe werd de Grote Heide van Leest, waarvan hier sprake is, nog niet ontgonnen.
2. Vanaf deze jaren is hierin verandering getreden. Ook de Grote Heide van Leest wordt van nu af vruchtbaar gemaakt, vermits er novale tienden worden van geëist door de twistende partijen. De algemene conclusie is dus de volgende : ook te Leest is op het einde van de 13^e eeuw de evolutie in volle gang. Nieuwe en uitgestrekte gebieden van de parochie worden ontgonnen. De verkaveling van meer dan 300 bunder heide tussen 1250 en 1260 door Hendrik III ten voordele van zijn mannen van Zemst, Hombeek en Leest was hiervan de inzet.
De landbouw ondergaat daardoor grote verandering.Er ontstaat welstand en aangroei van de bevolking. Ook de parochie ondergaat er de weerslag van. Ze deelt in de algemene welstand en wordt door giften en            Stichtingen verrijkt, zodat ze bij het intreden van de 14^e eeuw in de taxaties van de aartsdiaken voor XII pond aangeschreven wordt.           (J.Verbesselt – H.P. in Brabant)

AFKORTINGEN DIE VERWIJZEN NAAR GERAADPLEEGDE BRONNEN. 

AAB : Aelmoessenkiste arme Beghinnen (1359).
AB   : Algemeen Aenkondigingsblad van Mechelen (1827-1857).
AM   : Registers amptman stad en jurisdictie Mechelen (1545-1715).
AVDW : Akten van de Weeskamer van de stad Mechelen (stadsarchief Mechelen nrs 203-207- regesten 1796-1805).
BCPA : Beschermd Cultuurpatrimonium in de provincie Antwerpen 1997-1998.W.Aerts e.a. Uitgave : Bestendige Deputatie v.d. Provincieraad van Antwerpen.
CAW : Centraal Archief Weenen (Pitzemburg).
CEP : Cynzen en Pachten binnen en buiten Mechelen onder Graaf Lodewijk van Male (14^e eeuw).
CKB : Chynsboeck kisten Groot Begijnhof.
CKM : Cynsboek klooster Muizen (1424).
CKL : Cynsen klooster van Leliëndaele (14^e eeuw).
COG : Cynsrol O.L.Vrouw Gasthuis (rond 1220).
CPL : Vernieuwing cynsen Pytantien Lelyendale in 1561.
CVL : Chynsen Prosdge ende Clooster Lelyendale in 1637.
DB : “De Band” – maandblad van Milac, Leest, alle nummers.
DMW : De Mechelse Week – weekblad, alle nummers.
GA : Gemeente-Archief Leest (uitgaande briefwisseling, diverse jaren)
GR : Gemeenteraden gemeente Leest (diverse jaren).
GM : Schepenakten Mechelen (Archief Mechelen).
GVM : Gazet van Mechelen (diverse jaargangen).
HCM : Cens Seignouriaux domaine Malines, 1594.
HGK : Cynsboek van den H. Geest St.Kat.Kerk (14^e eeuw).
HGO : Chynsboek Heyligen Geest O.L.Vr. Kerk.
IFL : Inventaris v/h fonds Leliëndael – H. Installé 1984.
KCM : Korte Chronycke der stadt ende provincie van Mechelen, Acevedo.
KH : Kroniek van de 20^ste eeuw, Deel 1 en 2. Hoembekania 8^ste deel, 2001.
KL : Kerk en Leven, parochieaal weekblad.
LGM : Losse Schepenakten van Mechelen (Archief).
LG : “Leest Geweest”, Georges Herregods, 1978.
MB : Mechels Bericht (1857 en volgende jaren).
MC : Mechelsen Courant.
MK : Mechelse Kronieken, F.A. Berlemont, 1975.
MS : Mechelse Schepenbrieven op het Rijksarchief te Antwerpen.
RPL : Renten Pietantien Godhuus Leliendale 1408-1458 en 1503.
SC : Schepencolleges der gemeente Leest, diverse jaren.
SPM : Dits my vrouw Sofie Panels Chysboeck A 1521.
SR : Stadsrekeningen Mechelen, vanaf 1311 en volgende.
VD : Van Doren, uittreksels.
VVH : Archief Victor Van Hoof, veldwachter.
WB : Wekelijks Bericht, Stads en provincie Mechelen (1773-1827)
WLS : “Waar Leestenaars samenkwamen”, G. Herregods, Davidsfonds Leest 1980.

ANDERE GERAADPLEEGDE BRONNEN. 

-Dr F.G.C. Beterams – Inventaris van het Archief v.d. Commissie van Openbare Onderstand van Mechelen (1957), het Begijnhof te Mechelen.
-Dr Louis Th. Maes – Vijf eeuwen stedelijk strafrecht. De Sikkel 1947.
-Frans Verhavert – De Duitschers te Mechelen, drukkerij L en A Godenne 1919.
-de la Faille – Hongersnoden en volksziekten Mechelen 1874.
-J. Laenen – Geschiedenis van Mechelen tot op het einde der middeleeuwen.Mechelen
-W. Van Melckebeke – Geschiedk.aantek. rakende Kruis- of Voetbooggilde te Mechelen. Mechelen 1869.
-Valerius Remmerus – Chronyke van Mechelen 1680.
-F. De Ridder – Geschiedenis der gemeente Hombeek , 1931.
-F. De Ridder – Geschiedenis der parochie Hombeek, 1931.
-F. De Ridder – De Schepenen van Leest, 1933.
-Dr J. Muyldermans – Nota’s nopens Leest.
-Dr J. Muyldermans – Simon De Heuck, pastoor te Leest.
-J. Verbesselt – Het Parochiewezen in Brabant.
-Archief de Lalaing, boek 1020 – Leenboek van Huges De Prant 1497 – 1580.
-Notaris Guido De Hondecoutere Mechelen 1552-1600 (oudste notaris van Mechelen, Stadsarchief Mechelen, bewerkt door Gaston Roggeman Blaasveld, register nr.997).
-Notariaat Sporckmans Verhulst Mechelen 1650.
-Notaris Antoon Van Der Veken – Willebroek.
-Notaris Adolf vande Venne – Mechelen 1585.
-Notaris Jan De Cock – Willebroek.
- ’t Vaartland – allle nummers van 1973 tot 1980.
-Vaertlinck contactblad van de Werkgroep Genealogie en Heemkunde Willebroek, losse nummers, diverse jaargangen.
- Den Burger 1858.
-Notaris Henri De Bruyn.
-De Maanblusscher 3/12/1889 tot einde 1890.
-Den Denderbode 1857.
-De Provincie vroeger en nu – Antwerpen.
-Gazet van Mechelen 1857, 1858, 1860, 1861, 1862, 1863, 1864, 1896 tot 1910 en losse nummers diverse jaargangen.
-J. David – Geschiedenis van de stad en de heerlykheid van Mechelen, Leuven 1854.
-Mechelse Courant van 2/1/1881 t/m 31/12/1882.
-J. Van Balberghe – Achttiend’eeuwse toponiemen (archief M6668 – (a) ).
-Zondagsvriend, weekblad van 1930 t/m 1938 volledig + diverse losse nummers.
-Pachtboek van Juffrouw De La Rue,Mechelen over 1735 tot 1785.
-R. Van Kerckhoven – Een dorp in een wereldoorlog. Zemst 1914 1918. Drukkerij Binst, Zemst.
-De website van de familie Lauwens/Lauwers : www.laurentii.be van Patrick Lauwens.

                                              V O O R W O O R D

In 1975 verkreeg ik via mijn vriend en collega, wijlen Frans Berlemont, een oud beduimeld boekje. Daarin stonden een aantal van de oudste Leestse toponiemen vermeld. Zijn enige voorwaarde was wel dat ik Leest “aanpakte” op de manier zoals hij Mechelen had behandeld.

De vonk van Francois’enthousiasme sprong over en zo werd de basis gelegd voor een jarenlange aangename en passievolle hobby.  
Het bleef niet bij toponiemen. Na een tijdje stapelden de gegevens over Leest zich zo op dat sommige onderwerpen om een eigen klassement vroegen.
Zo kreeg het Leestse onderwijs zijn aparte map, evenals de kerk, het politieke leven, het verenigingsleven, de geestelijken...
Ruim 2.000 doodsprentjes van Leest werden chronologisch gerangschikt per datum van overlijden (drukjaar).
Ook van de individuele Leestenaar groeiden de gegevens snel aan. Deze werden alfabetisch gerangschikt tussen de stambomen van de voornaamste families van het dorp.
Vanaf 1978 ontstond er jaarlijks (dit tot begin jaren 90) een tamelijk complete en representatieve map ‘Leest in krantenknipsels’. 

Deze “Kronieken van Leest” zijn verre van volledig. Aanvankelijk was het de bedoeling al mijn beschikbare gegevens chronologisch weer te geven, zoals in de historische kronieken uit vroegere eeuwen. Deze boden hun lezers immers een overzicht van de belangrijkste gebeurtenissen in chronologische volgorde.

Later volgde jarenlang opzoekingswerk naar nieuwe gegevens.
Tijdsgebrek noopt me nu om mijn verdere opzoekingen te staken en het werk te publiceren in zijn huidige staat, maar met de hoop dat iemand ooit de draad weer opneemt om het te vervolledigen.  

In een dorp zoals Leest gebeurden er in de loop der eeuwen weinig wereldschokkende dingen. Inlichtingen van personen, huizen, gronden, “fait d’hivers”, werden aangevuld met bijkomende –al dan niet reeds gepubliceerde- gegevens.

Zo werden bv ook natuurrampen zoals aardbevingen en watersnood, waarvan we kunnen vermoeden dat ze ook op Leest een weerslag hadden en die we terugvonden in Mechelse kronieken, vermeld.

Ook het klooster van Leliëndael, op grondgebied Hombeek maar op de grens met Leest, drukte ongetwijfeld zijn stempel op ons dorp en werd bewerkt.

De schaarse gegevens uit de middeleeuwen werden aangevuld met schepenakten en aan sommige vermelde toponiemen werden extra gegevens toegevoegd.

Vanaf de 19^e eeuw botsten we op een massa gedetailleerde gegevens waarvan de meeste, al dan niet verkort, worden weergegeven, alhoewel er bij de samenstelling werd naar gestreefd de teksten voor zichzelf te laten spreken om bepaalde feiten en gebeurtenissen in hun juist daglicht te plaatsen.

Veel zaken over Leest vond ik terug in de geschriften en gegevens van Jan De Decker, George Herregods, Hendrik Diddens, Stan Gobien, J.A. Huysmans, Frans Teughels, Eddy Apers, Guido en Wilfried Hellemans. Zij zijn de ware baantrekkers van de Leestse geschiedschrijving en het is aan hen dat ik dankbaar deze “Kronieken” opdraag.

Mijn dank langs deze weg voor de vele dorpelingen die bereidwillig hun archief ter beschikking stelden en op wie ik ten allen tijde kon en kan rekenen, vooral dank aan wijlen burgemeester Lauwers, Jean Van Dam, Emmerance Van den Heuvel en Victor en Leonore Van Hoof-Mees, Robert en Bertha Verbruggen-Smulders,  Raf Selleslagh, Amelie Portael, Antoon en Agnes Lauwens-Piessens, Hugo Lauwens, Karel Soors, Wilfried en Lieve Spruyt-Huysmans, Karel Duysburgh, Paul Van Roy, Lisette Polspoel-Fierens, Jeroom Verbruggen, Jan Teughels, Frieda Arduwie, Jean Apers, Jan Van Rompaey, Maria Lauwens, Maria Peeters, Harry Cauwenbergh, Daniel Nuytkens, Jozef Vloeberghen, Eduard en Greta Geerts en de vele anderen die ik bij vergetelheid niet vermeld heb. 

Dit werk vergde jarenlange opzoekingen. We durven nochtans niet met zekerheid beweren dat er geen onnauwkeurigheden in voorkomen. Met dankbaarheid zullen we dan ook alle aanmerkingen en aanvullende inlichtingen ontvangen.

                             Marcel Eduard Van Hoof
                             van.hoof.marcel@skynet.be
                             TF 03/886.63.33
                             Mechelsesteenweg 386
                             2830 Blaasveld