26/10 Definitieve tekst synode roept op tot voortgezet ‘proces’ met synodaal ‘luisteren’ en dialoog (LifeSiteNews)

VATICAANSTAD — De officiële tekst en het definitieve document van de meerjarige synode over synodaliteit zijn gepubliceerd: stiller over zogenaamde ‘hete hangijzer’-kwesties dan vorig jaar, maar in plaats daarvan pleiten ze voor een kerkbrede hervorming in lijn met ‘synodaliteit’ – een woord dat wordt beschreven als een focus op oecumene, luisteren en vernieuwing.

Het document is verdeeld in vijf delen en 155 paragrafen en zal aan de hele Kerk worden verstrekt. Bij het sluiten van de laatste bijeenkomst van de synode op zaterdagavond kondigde Franciscus aan dat hij na de synode geen apostolische exhortatie zou publiceren. ‘Het is genoeg dat we het definitieve document hebben goedgekeurd’, zei hij, eraan toevoegend dat hij het onmiddellijk zou publiceren. 

Volgens Franciscus' eigen Apostolische Constitutie Episcopalis communio uit 2018, maakt het Einddocument deel uit van het gewone Magisterium van de Opvolger van Petrus, zodra het einddocument van een synode "uitdrukkelijk is goedgekeurd door de Paus."

Het einddocument van de synode staat nog steeds vol met open vragen, suggesties voor toekomstige acties en schetsen van voorstellen voor voortdurende "onderscheiding". Op deze manier ontstaat de merkwaardige staat van een ongelooflijk lang proces dat resulteert in relatief weinig concrete resultaten - althans op papier. LGBT-campagnevoerders zullen waarschijnlijk teleurgesteld zijn dat ze niet meer concrete resultaten hebben, hoewel er enkele concessies worden gedaan in paragraaf 50, zoals hieronder uiteengezet.

Maar, zoals Kardinaal Jean-Claude Hollerich zaterdagavond tegen de pers zei, gaat de synode over de reis. "We hebben samen gewandeld en nu moeten we in de toekomst samen wandelen", zei hij over het werk van de vergadering zelf.

Echter, niet alle vragen blijven onbeantwoord. Er zijn definitieve oproepen voor "verplichte" maatregelen die in de Kerk moeten worden geïmplementeerd, zoals de implementatie van verschillende niveaus van raden in de hiërarchie van besluitvorming.

Bovendien wordt er een schijnbare tijdbom geplant met betrekking tot het Pauselijke gezag, waarbij de tekst bepaalt dat het pauselijke gezag de gezamenlijke consensus van diverse adviserende organen niet kan overstemmen.

De synode ging de afgelopen jaren altijd over twee dingen: oecumene en luisteren – het laatste vertaalt zich uiteindelijk in een verandering van het structurele leven en bestuur van de Kerk. Dit, en vooral het laatste, zijn de sterkste punten die uit het slotdocument van de synode naar voren komen.

In zekere zin zegt het verrassend weinig voor een gebeurtenis die drie jaar heeft geduurd. Maar aan de andere kant lezen de voorstellen en oproepen tot verplichte actie als de blauwdruk voor een wezenlijk andere Kerk, een Kerk – zoals het document opmerkt – die is gericht op het ‘zaad’ van het Tweede Vaticaans Concilie, aangezien de synode ‘blijft putten uit de energie van dat zaad en zijn potentieel ontwikkelt’.

‘Geworteld in de traditie van de Kerk, vond de hele synodale reis plaats in het licht van het conciliaire magisterium’, merkt het document op.

Rol van vrouwen

Over elke paragraaf werd individueel gestemd, en ze zijn allemaal goedgekeurd. Het grootste bezwaar was tegen paragraaf 60 (258 voor/97 tegen) die bepaalde vragen behandelt met betrekking tot de rol van vrouwen in de Kerk, en waarin de verklaring staat dat "de kwestie van de toegang van vrouwen tot het diaconale ambt open blijft." (Paragraaf 60: 258 voor/97 tegen)

Het bevestigde dat "vrouwen nog steeds obstakels tegenkomen bij het verkrijgen van een volledigere erkenning van hun charisma's, roeping en rollen op alle verschillende gebieden van het leven van de Kerk."

Een dergelijk scenario, zo voegde het document toe, "gaat ten koste van het dienen van de gedeelde missie van de Kerk."

Bijgevolg:

… vraagt ​​de synode om volledige implementatie van alle mogelijkheden die al zijn voorzien in het Canonieke Recht met betrekking tot de rol van vrouwen, met name op die plaatsen waar ze nog onvoldoende zijn onderzocht. Er is geen reden of belemmering die vrouwen ervan zou moeten weerhouden leiderschapsrollen in de Kerk uit te voeren: wat van de Heilige Geest komt, kan niet worden gestopt.

Bovendien blijft de kwestie van de toegang van vrouwen tot het diaconale ambt open. Dit onderscheid moet worden voortgezet. De Vergadering vraagt ​​ook dat er meer aandacht wordt besteed aan de taal en beelden die worden gebruikt in preken, onderricht, catechese en het opstellen van officiële kerkelijke documenten, waarbij meer ruimte wordt gegeven aan de bijdragen van vrouwelijke heiligen, theologen en mystici.

Toekomst van synodaliteit

Het document merkt al vroeg op dat hoewel de officiële Synode over Synodaliteitsbijeenkomsten zijn beëindigd, het proces nog niet is afgelopen: "Het synodale proces eindigt niet met het einde van de huidige Vergadering van de Bisschoppensynode, maar het omvat ook de implementatiefase." (paragraaf 9: 338 voor/17 tegen)

Het merkt op dat de synodeleden "moeheid, weerstand tegen verandering en de verleiding ondervonden om onze eigen ideeën te laten prevaleren boven het luisteren naar het Evangelie en de praktijk van onderscheiding." (6: 344/11)

Synodaliteit, schrijven de leden, "vereist berouw en bekering ... Daarom willen we een barmhartige Kerk zijn, die in staat is om met iedereen de vergeving en verzoening te delen die van God komen: pure genade waarvan we geen meesters zijn, maar slechts getuigen." (6: 344/11)

Opvallend is dat de synodetekst oproept tot een voortdurende synodale stijl van kerkelijk leven op elk niveau, van lokale kerken tot het Pausdom. “Synodaliteit houdt in dat men op alle niveaus van de Kerk samenkomt voor wederzijds luisteren, dialoog en gemeenschapsonderscheiding,” voegt de tekst verder toe. (28: 340/15)

De tekst getuigt dat synodaliteit het ambt en leven van de Kerk nieuw leven heeft ingeblazen: “om de wortel van de verscheidenheid aan charisma’s, roepingen en bedieningen te herontdekken.” (21: 354/1)

Wanneer “met nederigheid beoefend, stelt de synodale stijl de Kerk in staat een profetische stem te zijn in de wereld van vandaag,” getuigde het document. (47: 350/5)

Het stelde ook een verband tussen liturgie en synodaliteit voor, door te zeggen dat de twee luisteren: liturgie als luisteren naar God en synodaliteit als luisteren naar God door Zijn volk. “Het verdiepen van de band tussen liturgie en synodaliteit zal alle Christelijke gemeenschappen helpen, in de diversiteit van hun culturen en tradities, om feestelijke stijlen aan te nemen die het gezicht van een synodale Kerk zichtbaar maken,” luidt de tekst. (26: 312/43) Op vragen over dit punt tijdens de synodebriefing van zaterdagavond verklaarde Hollerich dat er geen plannen waren voor een liturgische “revolutie.”

“Er is geen plan om Priesters te vervangen door lekenmannen of lekenvrouwen, alleen om het wat participatiever te maken,” zei hij.

De tekst vermeldde ook dat “helaas anderen [synodedeelnemers] nog steeds de pijn ervoeren van het gevoel buitengesloten of beoordeeld te worden vanwege hun huwelijkse situatie, identiteit of seksualiteit,” wat lijkt te verwijzen naar LGBT-kwesties en de gescheiden en “hertrouwde.” (50: 333/22)

Oecumene

De tekst benadrukt ook de intieme band tussen synodaliteit en oecumene: “naast het vormen van de basis van synodaliteit is de doop ook de basis van oecumene.” (23: 336/19) “Oecumene is in de eerste plaats een kwestie van spirituele vernieuwing,” beweert het document, terwijl het “oecumene van bloed” prijst. (23: 336/19)

In een zeldzame definitie van synodaliteit stelt de tekst dat “Synodaliteit het samen wandelen is van Christenen met Christus en naar Gods Koninkrijk, in eenheid met de hele mensheid.” (28: 340/15)

De eenheid van Christenen werd benadrukt (40: 348/7), evenals de religieuze dialoog (42: 334/21) en het vermogen van de “pluraliteit van religies en culturen, de diversiteit van spirituele en theologische tradities, de verscheidenheid van de gaven van de Geest en van de taken van de gemeenschap, evenals de diversiteit van leeftijd, geslacht en sociale affiliatie binnen de Kerk” als een “uitnodiging aan ieder persoon om zijn of haar eigen onbewuste vooroordelen onder ogen te zien, de verleiding te weerstaan ​​om in het middelpunt te staan, en zichzelf open te stellen voor de acceptatie van andere perspectieven.” (42: 334/21)

“Een van de meest betekenisvolle vruchten van de Synode 2021-2024 is de intensiteit van de oecumenische ijver geweest,” aldus de tekst. (137: 346/9)

Pausdom, verplichte raden en besluitvorming

Tijdens de synode werd veel gedebatteerd over het voorstel om Bisschoppenconferenties doctrinaire autoriteit te geven. Er werden ook oproepen gedaan om raden op verschillende niveaus van de nationale kerk verplicht te stellen, waardoor een "synodale" stijl van gedelegeerde uitoefening van autoriteit werd afgedwongen."

In het licht hiervan stelt het document dat de macht van de Paus "een richting die ontstaat door een juist onderscheidingsvermogen binnen een consultatief proces niet kan negeren, vooral als dit wordt gedaan door participatieve lichamen." (92: 316/39) De passage voegt een oproep toe om het canonieke recht te herzien om de formulering van "raadgevende stemming" te verwijderen om de stijl van besluitvorming die wordt gedeeld door de Paus en consultatieve lichamen te verplichten.

In feite, door de verschillende besluitvormingsorganen te schetsen die in het canonieke recht worden vermeld, stelde de definitieve tekst dat om de Kerk "synodaal" te laten zijn, dergelijke lichamen "verplicht moeten worden gesteld." Dit zou waarschijnlijk de gedwongen implementatie van een veel meer seculiere stijl van institutioneel bestuur betekenen. (104: 329/26)

Het document benadrukt ook plannen voor het bewerkstelligen van een “’gezonde decentralisatie’ (EG 16) en een effectieve inculturatie van het geloof.” Met dit doel voor ogen zullen Bisschoppenconferenties meer erkenning krijgen, samen met provinciale en plenaire raden – in lijn met wat werd voorgesteld door bepaalde stemmen in de synode. (129: 317/38)

Over de onderwerpen van zowel oecumene als het Pausdom, publiceert de synode een vast plan voor het oprichten van “een Raad van Patriarchen, Groot-Aartsbisschoppen en Metropolieten van de Oosters-Katholieke Kerken, voorgezeten door de Paus, die een uitdrukking van synodaliteit zou zijn en een instrument voor het bevorderen van gemeenschap.” Dit zou “ook dienen als een middel om liturgisch, theologisch, canoniek en spiritueel erfgoed te delen.” (133: 318/37)

Bovendien riep de synode de Paus op om een ​​speciale synode bijeen te roepen om “de consolidatie en heropleving van de Oosterse Katholieke Kerken te bevorderen.” (133: 318/37)

Bovendien suggereert de tekst, in dienst van “decentralisatie,” een “theologische en canonieke studie waarvan de taak zou zijn om die zaken te identificeren die aan de Paus (reservatio papalis) zouden moeten worden voorgelegd en die welke aan de Bisschoppen in hun kerken of groeperingen van kerken zouden kunnen worden voorgelegd.” In essentie lijkt dit het debat opnieuw te openen over de vraag of lokale bisschoppen kunnen beslissen over de leer. (134: 337/18)

Gezinnen, bedieningen

De tekst benadrukte de belangrijke rollen van het gezin, van kinderen en van de gehuwde staat en gaf een nota van de synodeleden uit waarin stond: "de Assemblee drukte nogmaals haar nabijheid en steun uit voor allen die alleen zijn accepteren als een keuze die is gemaakt in trouw aan de Traditie en het Magisterium van de Kerk over huwelijk en seksuele ethiek, die zij erkennen als een bron van leven." (64: 348/7)

Er is ook veel gesproken over de mogelijkheid van nieuwe bedieningen in de Kerk na de synode, met name in relatie tot de vraag naar nieuwe rollen voor vrouwen. Dit werd verder uitgewerkt in het slotdocument toen er werd opgeroepen tot "onderscheiding" over welke "charisma's ... een bedieningsvorm zouden moeten aannemen en dus zouden moeten worden uitgerust met adequate criteria, hulpmiddelen en procedures", aangezien "niet alle charisma's hoeven te worden geconfigureerd als bedieningen, noch hoeven alle gedoopten bedieningen te worden, noch hoeven alle bedieningen te worden ingesteld." (66: 351/4)

“Een missionaire synodale Kerk zou meer vormen van lekenbedieningen aanmoedigen, dat wil zeggen bedieningen die het sacrament van de Heilige Wijdingen niet vereisen, en dit niet alleen binnen de liturgische sfeer,” voegt de tekst toe. (66: 351/4)

De synode herhaalde een gespreksonderwerp van een recente persconferentie van de synode en riep op tot “een grotere stem bij het kiezen van Bisschoppen” voor de leken. (70: 33/25)

Er werden ook oproepen gedaan voor “een actievere verdeling van taken en verantwoordelijkheden en een moediger onderscheid van wat eigenlijk tot de gewijde bediening behoort,” met betrekking tot de relatie tussen Bisschoppen, Priesters en diakens. (74: 343/12)

Er werd speciaal melding gemaakt van de niet-ingestelde bedieningen – zoals catechist van een gemeenschap – en “buitengewone” bedieningen – zoals die van de Eucharistie. Door te verwijzen naar hoe sommige lekengelovigen al liturgieën leiden bij afwezigheid van een Priester en doop aanbieden, echode het document een oproep van degenen in het Amazonegebied voor door leken geleide kerkelijke structuren en de vorming van nieuwe bedieningen:

In reactie op de behoeften van lokale contexten, moet worden overwogen om deze mogelijkheden voor de uitoefening van lekenbedieningen uit te breiden en te stabiliseren. Ten slotte zijn er spontane diensten, die geen verdere voorwaarden of expliciete erkenning behoeven. Ze onthullen de manieren waarop alle gelovigen, op verschillende manieren, deelnemen aan de missie door hun gaven en charisma's. (76: 345/10)

Oproepen voor "verhoogde deelname" van leken in "alle fasen van besluitvormingsprocessen" werden gedaan in een begeleidende passage. (77: 342/13)

In het verlengde van de nieuwe bedieningen werd opgeroepen tot meer onderscheidingsvermogen voor het voorgestelde idee van een ‘bediening van luisteren en begeleiden’ die ‘in het bijzonder gericht zou moeten zijn op het verwelkomen van hen die zich aan de rand van de kerkgemeenschap bevinden, hen die terugkeren nadat ze zijn afgedwaald en hen die op zoek zijn naar de waarheid en geholpen willen worden om de Heer te ontmoeten.’ (78: 322/33)