Donderdag 16 februari 2012


Roken en drinken zijn twee sociaal geaccepteerde vormen van gedrag. Alleen gaat het hier wel om twee potentieel verslavende stoffen: nicotine en alcohol. Wat maakt deze stoffen zo moeilijk weerstaanbaar? Wat doen ze met je lichaam en geest?
Nicotine en alcohol hebben allerlei effecten op ons lichamelijk functioneren. Als het daarbij bleef, zouden we niet snel verslaafd raken, want lichamelijk voelt het uiteindelijk niet erg fijn. De valkuil schuilt 'm in de psychische effecten van nicotine en alcohol. Ze doen iets met je 'beleving'. In mijn zoektocht naar heldere en aanschouwelijke informatie over roken en drinken ten behoeve van mijn cliënten, stuitte ik op de website van Jellinek waar fantastische animaties staan over wat alcohol en nicotine (en andere drugs) in je lichaam en in je hoofd doen.
Lichamelijke effecten
Nicotine belandt doorgaans via je longen in je lichaam (soms via kauwgum of pleisters), alcohol via je slokdarm. Daar triggeren deze stoffen allerlei lichamelijke reacties. Dat zijn niet de reacties waardoor je je 'lekker' gaat voelen. Het gaat hier om de processen die op gang komen om deze (giftige) stoffen te verwerken en weer af te voeren. Als je veel rookt of drinkt leidt dat op den duur tot allerlei ernstige beschadigingen. In de Jellinek-animaties kun je hierover gedetailleerde animaties bekijken. Waar het mij om gaat is het psychische effect van deze stoffen.
Het psychische effect
Wanneer alcohol of nicotine in je lichaam circuleren, komen ze via de bloedbaan ook in de hersenen. Daar treden ze uit de bloedbaan en komen tussen de hersencellen in. Daar veroorzaken ze 'fop-effecten' in zenuwcellen. Nicotine veroorzaakt in de receptorcellen (die ontvangen instructies) een sterker beloningseffect (je 'lekker' voelen) dan de normale stof die daar op die plek moet landen. Een sigaret opsteken doet je dus 'goed' voelen. En je ontwikkelt een hang naar dit kunstmatig 'goede' gevoel: je neemt nog een sigaret en nog een.. Het stofje werkt verslavend en heeft ondertussen ook negatieve lichamelijke effecten (longen, bloedvaten, etc). Alcohol heeft ook een fop-effect: ook alcohol treedt uit de bloedbaan en omstroomt dan de hersencellen. Daar veroorzaakt het dat de receptorcellen steeds inactiever worden. Je ervaart dat in het begin als ontspannend, maar hoe meer je drinkt, hoe meer allerlei hersen- en lichaamsfuncties hun activiteit verliezen (zie figuur): je wordt minder beheerst, je inschattingsvermogen vermindert, je zicht, spraak en motoriek gaan achteruit, je coôrdinatie en evenwicht verminderen. Hoe verder je gaat hoe meer ook je vitale lichaamsfuncties (longen, hart) in het geding komen (coma of erger). En ook van alcohol heb je steeds meer nodig om datzelfde gevoel van 'ontspanning' te bereiken. En dan hebben we het nog niet over de lichamelijke effecten van alcohol en zijn afbraakproducten op je maag, lever, nieren, bloedvaten, etc.