Tot voor kort had je geen probleem en logde je computer automatisch in, maar als je nu je computer opstart moet je het gebruikerspictogram klikken om door te starten!

Dit is vermoedelijk het gevolg van een Windows Update waarbij je het .Net Framework hebt geïnstalleerd. Daarbij is tegelijkertijd een extra account aspnet_wp toegevoegd en daarom moet je nu dus eerst klikken om Windows XP op te starten.

Ga als volgt te werk om dit ongemak te verhelpen:

Klik Start, Configuratiescherm Kies Gebruikersaccounts Klik een account wijzigen Klik op het aspnet_wp account Kies De account verwijderen Klik Bestanden verwijderen Klik Account verwijderen Sluit de vensters

Bij een volgende start zal de computer weer net als voorheen, dus zonder klikken, opstarten.

Automatische updates instellen

Om de Automatische updates aan te passen aan jouw wensen kies je:

Start, Configuratiescherm Prestatie en onderhoud Systeem Klik de tab Automatische updates

Je vindt er drie keuzen welke mijns inziens geen nader betoog behoeven.

Autostart CD speler uitschakelen

Het is wel makkelijk als de cd's etc. automatisch worden opgestart, maar die optie kan ook tamelijk hinderlijk zijn, zoeken, menu tonen, keuze maken... Als je dat lastig vindt en liever zelf de betreffende media op wil starten dan ga je als volgt te werk:

Klik Start, Uitvoeren Type regedit Zoek de sleutel: HKEY_LOCAL_MACHINE\SYSTEM\CurrentControlSet\Services\Cdrom Verander de waarde van autorun van 1 in 0

Na een herstart van Windows zal geen cd nog automatisch opstarten en... als je later bedenkt dat het automatisch opstarten toch wel makkelijk was dan hoef je alleen maar de waarde terug te veranderen in 1

Beschadigde Windows Media Speler

Bij versie 10 doet zich een probleempje voor, als je een bestand af gaat spelen kan rechts onderin het beeld van de speler soms beschadigd zijn.

Dit wordt veroorzaakt door een Nero Plug-in, als je die de-selecteert is het probleem verholpen en ziet Windows Media Speler er weer normaal uit.

Kies Extra, Plug-ins en verwijder het vinkje voor Nero Fast CD-Burning Plug-in. Als je de plug-in wilt gebruiken dan kun je die op dezelfde manier weer inschakelen.

Bestanden hernoemen

Als je meerdere bestanden hebt die wél de zelfde naam moeten hebben, maar elk een eigen nummer, dan kun je die in een keer hernoemen.

Selecteer alle gewenste bestanden (Ctrl + A), klik met de rechtse muistoets op het eerste bestand en kies Naam wijzigen. Geef het bestand een naam en druk op Enter. Alle bestanden worden hernoemd naar de zelfde naam en voorzien van een nummer.

Bootmenu - Prioriteit instellen

Als je naast Windows XP nog een andere Windows versie gebruikt dan zal het systeem opstarten met een bootmenu en daarvan de laatst geïnstalleerde versie als standaard opstart gebruiken en… dat kon wel eens niet jouw keuze zijn.

Klik Start, Configuratiescherm, Prestaties en onderhoud, Systeem Kies Geavanceerd Klik de knop Instellingen onder Opstart- en herstelinstellingen

In het volgende venster kun je je keuze bepalen en tegelijk ook de tijd instellen dat het bootmenu in beeld moet blijven alvorens automatisch door te starten.

Brander software start traag op

Windows XP heeft standaard al CD brandersoftware geïnstalleerd. Deze software is duidelijk minder uitgebreid dan de meeste andere voor dit doel geschikte programma’s en soms kunnen er conflicten optreden, zoals met Nero het geval is. Nero neemt de nodige tijd om op te starten, nou ja, nodige tijd, het duurt gewoon erg lang, maar dat kun je veranderen:

Klik Start, Configuratiescherm, Prestaties en onderhoud, Systeembeheer Kies Services en zoek COM-service voor IMAPI cd branders Klik met de rechtse muistoets op de sleutel om de eigenschappen te wijzigen en verander de opdracht Handmatig in Uitgeschakeld
Klik Toepassen en OK

Nero zal na deze wijziging weer als vanouds opstarten.

Extensies zichtbaar maken

Klik Start, Deze computer of open een map naar keuze.
Kies uit het rolmenu Extra, Mapopties...
Klik het tabblad Weergave.
Verwijder het vinkje voor 'Extensies voor bekende bestandstypen verbergen'.
Klik op Toepassen of op Op alle mappen toepassen (naar keuze).

Koppeling maken in een netwerkverbinding

In de map Mijn netwerklocaties vind je systeem mappen, als je die bijvoorbeeld naar het bureaublad sleept dan worden daar geen snelkoppelingen van gemaakt. In plaats daarvan worden mappen verplaatst. Om dit te voorkomen ga je als volgt te werk:

Klik Start

Klik Mijn netwerklocaties

Klik Zoeken naar computers in werkgroepen

Kies de computer waarop de nieuwe map te vinden is (dubbelklik)

Klik met de rechtse muistoets op de gewenste map en sleep die naar de plaats waar de snelkoppeling moet komen

Laat de knop los en kies 'Hier snelkoppeling maken'.

Normaal gesproken worden koppelingen binnen een netwerk automatisch weergegeven, maar soms is dat niet het geval, ook dan kun je op voornoemde manier de koppelingen toevoegen.

MSN .Net accounts organiseren

Als je meerdere e-mail adressen hebt gebruikt om in te loggen bij een .Net service of MSN Messenger, dan zal je de lijst zien groeien en... er is geen optie om de inmiddels vervallen accounts te verwijderen, althans niet in messenger. Maar...

Klik Start, Configuratiescherm Klik Gebruikersaccounts Kies de gewenste gebruiker Kies Verander mijn .Net paspoort Klik Netwerkwachtwoorden beheren

In het venster 'Opgeslagen gebruikersnamen en wachtwoorden' kun je de eigenschappen van een account veranderen of het account verwijderen.

Nieuw geïnstalleerde programma's

Wel een aardige gedachte om de nieuw geïnstalleerde programma's in een ander kleurtje weer te geven, maar die grote tekstballon hoeft misschien niet zo nodig.
Om dit aan te passen klik je met de rechtse muistoets op de taakbalk:

Kies Eigenschappen Klik Menu Start Klik Aanpassen Kies Geavanceerd

Verwijder het vinkje bij: Onlangs Geïnstalleerde toepassingen markeren en klik OK.

Pictogrammen op het bureaublad

Bij vorige Windows versies was je gewend dat er een aantal systeem pictogrammen op het bureaublad stonden. Met Windows XP is dat niet het geval, althans niet standaard, maar ze zijn er nog wel.

Klik met de rechtse muisknop op het bureaublad en klik op Eigenschappen. Klik Bureaublad. Klik Bureaublad aanpassen... Plaats een vinkje voor de gewenste pictogrammen en klik op OK

Slaapstand uitschakelen

Het bestand hiberfil zorgt ervoor dat de computer in een slaapstand kan worden gezet. De computer zou dan nadien weer sneller op moeten starten, hetgeen volgens mij niet het geval is, want na wat testen leek het alleen maar langer te duren om de computer uit z'n slaap te doen ontwaken. Het bestand gebruikt wel een behoorlijk stuk harddisk ruimte, wat voor sommige systemen misschien minder goed uitkomt. Om de slaapstand uit te schakelen en dus ruimte te besparen kies je:

Start, Configuratiescherm Kies Prestaties en onderhoud Kies Energiebeheer Klik de tab Slaapstand en verwijder het vinkje voor Slaapstand inschakelen Klik OK om je keuze te activeren

Verder hoef je niets te doen, want het bestand wordt automatisch van het systeem gewist. Je kunt de optie op deze manier ook weer inschakelen.

Snelstart menu aanpassen

Rechts onder in de taakbalk verschijnen een aantal pictogrammen, waarvan je de meeste waarschijnlijk niet zal gebruiken. Je kunt dit tegengaan door in de diverse programma's de optie uit te schakelen, waardoor ze niet meer zullen verschijnen. Maar... er zullen er ook zijn die je soms wel wilt gebruiken. Windows XP heeft een optie om ze tussentijds te verbergen, met behulp van een pijltje kun je ze dan zichtbaar maken als dat nodig is.

Klik met de rechtse muistoets op de taakbalk Kies Eigenschappen Klik op de knop Aanpassen

Een lijstje met de in de taakbalk verschijnende programma's verschijnt, met daarachter een drietal opties, die je voor elk programma afzonderlijk kunt instellen:

Altijd verbergen is je keuze als je pictogrammen niet wil zien. Verbergen indien niet actief [standaard]

Het pictogram is zichtbaar maar zal na enige tijd verdwijnen. Altijd weergeven stel je in voor de pictogrammen die je altijd wil zien.

Spam via messenger uitschakelen

Wie ergert zich niet aan al die ongewenste e-mail, het wordt van dag tot dag meer en… het kan nog erger lijkt het want, onder andere het Nederlandse bedrijf Quicksend heeft een software pakket ontwikkeld dat kan worden gebruikt om zomaar pop-up vensters op je scherm te laten verschijnen.

Hierbij maakt men gebruik (misbruik) van een messaging functie die standaard in besturingssystemen als Windows 2000, XP en NT is ingebouwd. De functie is eigenlijk bedoeld als een hulpmiddel voor systeembeheerders om berichten naar gebruikers binnen een netwerk te sturen maar ook spammers kunnen er gebruik van maken.

Gelukkig hebben privé gebruikers deze optie niet nodig en kunnen die dus uitschakelen, ga als volgt te werk:

Klik Start, Configuratiescherm, Prestaties en onderhoud, Systeembeheer Kies Services en zoek de optie Messenger Klik met de rechtse muistoets op de sleutel om de eigenschappen te wijzigen en verander de opdracht Automatisch in Uitgeschakeld Klik Toepassen en OK

NB. De Messenger service heeft niets te maken met het MSN Messenger chat programma!

Standaard XP Firewall

Windows XP heeft een eigen firewall, te vinden bij de eigenschappen van je Internet verbinding maar, deze is duidelijk minder betrouwbaar dan vergelijkbare software als die van Zone Alarm, McAfee, Symantec e.a.

Wil je toch deze firewall gebruiken, dan kun je die inschakelen door dit pad te volgen:

Klik Start, Configuratiescherm Kies Netwerk- en Internet-verbindingen Kies Mijn netwerklocaties Kies Netwerkverbindingen weergeven Kies Eigenschappen van de Internet verbinding door er met de rechtse muistoets op te klikken, klik Geavanceerd en plaats een vinkje voor de optie Klik OK

Systeem opruimen

Na verloop van tijd neemt het aantal herstelpunten toe, omdat je ze zelf hebt gemaakt, maar ook door de automatische controlepunten die Windows XP van tijd tot tijd maakt. Ook de tijdelijke bestanden nemen toe en zorgen voor de nodige megabytes. Als je dat allemaal laat staan zal op den duur je harddisk vol raken dus... zo af en toe eens opruimen kan geen kwaad.

Klik Start, Configuratiescherm Kies Prestaties en onderhoud Kies Ruimte op de harde schijf vrijmaken Er verschijnt een venstertje met daarin de stationsnaam die moet worden opgeruimd. In de meeste gevallen zal dat C: zijn, dus Klik OK

In het volgende venster kun je aangeven wat moet worden opgeruimd.

Plaats een vinkje voor wat je kwijt wilt (maar nog niet op OK) Klik op Meer opties Klik in het verschijnende venster, onder Systeemherstel, op de knop Opruimen Bevestig met Ja Klik op OK om de overige bestanden, die je zojuist hebt aangevinkt, te wissen.

Maar nog niet alle rommel is weg. Je hebt de map Tijdelijke Internet-bestanden zojuist wel leeggemaakt, maar, die zal weer snel vol raken en dus weer ruimte in beslag gaan nemen. Standaard wordt voor dit doel een flink stuk harddiskruimte gereserveerd en... die kun je wat kleiner maken.

Klik Start en klik met de rechtse muistoets op het pictogram van Internet Explorer, kies Eigenschappen voor het Internet. De Internet Explorer opstarten mag ook, kies in dat geval uit het rolmenu Extra Internet opties...

Klik op de tab Algemeen en onder Tijdelijke-Internetbestanden op de knop Instellingen. Type bij Te gebruiken schijfruimte: je voorkeur, bijvoorbeeld 40 of 50 MB. Klik OK om je keuze vast te leggen en sluit de vensters.

Je zal als zo velen ook wel plaatjes, muziekjes e.a. hebben verzameld, kijk eens wat je daarvan kan missen en verwijder die bestanden, samen met eventuele incomplete- en andere nutteloze rommel die je eigenlijk allang vergeten was en dat wat je wil bewaren zou je bijvoorbeeld op cd op kunnen slaan? Ook daarmee maak je extra ruimte vrij.

Systeemherstel aanpassen

Het is natuurlijk wel fijn als je de mogelijkheid hebt om het systeem te kunnen herstellen en in enkele gevallen soms zelfs een laatste redmiddel, maar… je zou je af kunnen vragen of je dat ook wel wilt voor dataschijven en/of partities, wat vaak onnodig is en… extra ruimte in beslag neemt.

Klik Start, Configuratiescherm Kies Prestaties en onderhoud Kies Systeem en klik de tab Systeemherstel

In dit venster kun je kiezen om de optie geheel uit te schakelen of per station verschillend in te delen.

Taakbalk staat plotseling op een andere plaats

Klik met de linkse muistoets op de taakbalk en hou de muistoets ingedrukt. Sleep de taakbalk naar de gewenste plaats en laat de muistoets los.

Je kunt de taakbalk desgewenst dikker of dunner maken door met de linkse muistoets op de bovenste rand te klikken (de muisaanwijzer veranderd in een dubbele verticale pijl), hou de muistoets ingedrukt en sleep de balk omhoog of omlaag.

Om dit plotselinge verplaatsen te voorkomen klik je met de rechtse muistoets op de taakbalk en kiest Taakbalk vergrendelen.

Tijdelijke bestanden verplaatsen

De map tijdelijke bestanden is ondergebracht als verborgen map in Documents and settings onder de gebruikersnaam. Met systeem opruimen wordt deze wel bijgehouden, maar desondanks blijven er vaak bestanden achter. Bij eerdere Windows versies vond je de tijdelijke bestanden in de Windows map en kon je die makkelijk zelf opruimen. Je kunt de map verplaatsen om dit weer mogelijk te maken.

Klik Start, Configuratiescherm Kies Prestaties en onderhoud Kies Systeem Klik de tab Geavanceerd Kies Omgevingsvariabelen Selecteer onder variabele Temp en kies Bewerken Verander de variabele in: C:\Windows\Temp\ Klik OK

Voor de variabele TMP geldt hetzelfde, ook die verander je in C:\Windows\Temp\ en met nog twee klikken op OK sluit je alle vensters weer af.

Virtueel geheugen

De Pagefile was onder vorige Windows versies meer bekend onder de naam Virtueel geheugen (Wisselbestand) Je kunt die optie ook uitschakelen, maar… dat zou geen goede keuze zijn. Het virtueel geheugen wordt gebruikt als je RAM geheugen te kort schiet. Je kunt het bestand wel verkleinen als dat wenselijk is, maar in principe is de hoeveelheid die is toegewezen als virtueel geheugen goed ingesteld (RAM plus 2 * diezelfde waarde wordt als norm gebruikt).

Bij een RAM geheugen van 128Mb zou de maximale waarde die als virtueel geheugen wordt gebruikt dus 3*128=384Mb moeten zijn en de minimale de helft daarvan. In geval van nood (ruimtegebrek) kun je dat kleiner maken.

Klik Start, Configuratiescherm Kies Prestaties en onderhoud Klik Systeem Kies Geavanceerd en klik de knop Instellingen onder Prestatie Kies Geavanceerd en klik de knop Wijzigen onder Virtueel geheugen

Je hebt keuze uit:

Aangepaste grootte

Hierbij vul je zelf de waarden in Door het systeem beheerde grootte

Door Windows geselecteerde waarden voor het systeem Geen wisselbestand

Het virtueel geheugen is uitgeschakeld

Als je meerdere schijven en/of partities hebt kun je natuurlijk ook het virtueel geheugen aan een andere dan de systeemschijf toewijzen. In dat geval kies je voor Geen wisselbestand voor de C: schijf en wijs je een bepaalde ruimte toe aan een andere schijf cq. partitie, welke je in het venstertje bovenaan kunt kiezen.

Windows update werkt niet!

Het wil wel eens voorkomen dat Windows update verstek laat gaan. Updates worden wel aangeboden maar na een poging tot installeren volgt steevast een foutmelding. Vaak zal in dat geval ook Windows Mediaspeler traag reageren en de map Catroot2 in de Windows map groeit tot buitenmaatse proporties.

Oplossing:

Start Windows verkenner. Blader naar: c:\Windows\system32\CatRoot2 Wis het bestand: edb.log Sluit Windows verkenner.

Hiermee wordt de oude database gewist en het systeem verplicht om een nieuwe aan te maken, waarna Windows update weer normaal zal functioneren.

A

AC
AC is de afkorting voor Alternating Current. Dit betekent dat we te maken hebben met wisselspanning. Het voltage verandert dus constant tussen een maximale positieve en een maximale negatieve waarde. Een voorbeeld van een AC-stroombron is bijvoorbeeld het normale lichtnet.

AD-convertor
Een AD-convertor is een stukje elektronica (meestal op iin chip) dat als specialiteit het omzetten van analoge spanningen naar digitale waarden heeft. De kwaliteit van een DA-convertor is afhankelijk van de resolutie (hoeveel ‘bits’?) en de snelheid (hoeveel Hz?). Hoe meer bits een AD-convertor gebruikt, hoe nauwkeuriger een zekere analoge spanning bemonsterd kan worden. De snelheid van de AD-convertor bepaalt de maximale frequentie die het chipje kan behapstukken.

Adres
Een code waarmee een apparaat in een computer geadresseerd kan worden.

Adres van proxyserver
Het adres van de proxyserver is nodig omdat u er anders geen verbinding mee kunt maken en dan profiteert u niet van de extra versnelling die dat mogelijk met zich meebrengt. Merk op: u kunt gebruik maken van de 'DNS naam', maar ook van het viercijferige TCP/IP-adres.

ADSL
Zeer snel protocol. In de toekomst zal het mogelijk uitkomst bieden tegen de filevorming op de digitale snelweg.

AGP
Accelerated Graphics Port

Alt Gr
Dit is de rechter ‘Alt’-toets van uw toetsenbord. Deze wordt meestal gebruikt om speciale tekens te kunnen gebruiken.

AGP, ISA, VESA, PCI
We zullen u niet vermoeien: allemaal manieren om randapparatuur op uw PC aan te slutien. De een is sneller en moderner dan de ander.

AI
Artificial Intelligence.

AMD K6
Een goedkopere processor dan Pentium, die qua prijs concurreert met Celeron.

Analoog
Gegevens voorstellend in continue, vloeiende vorm. Een golf, in welke vorm ook, is een voorbeeld van een analoge entiteit. Tussen twee analoge gegevens is een onbeperkt aantal waarden mogelijk.

ANSI lumen (Al)
Een maatstaf voor de hoeveelheid licht die een projector kan produceren. Meer ANSI lumen betekent meer licht. Om u een idee te geven: de eenvoudigste projector uit onze test gaf 50 lumen, terwijl de helderste projectors tot over de 1000 lumen komen. Voor thuisgebruik lijkt 100 tot 300 lumen voldoende, terwijl voor zakelijke presentaties een hogere waarde snel noodzakelijk wordt. Bij een presentatie zit het publiek gemiddeld genomen op een hogere afstand van het scherm, en dan moet er dus meer licht worden uitgestraald.

API
'API' is een 'Aplication Program Interface' en dat betekent zoveel als dat het gaat om een subroutine waarvan een programmeur gebruik kan maken om iets gedaan te krijgen. De hierboven genoemde API's zijn titels van 3-dimensionale programmabibliotheken voor grafische kaarten.

Arcnet
Het 'ARC' staat voor 'Attached Resources Computer', wat feitelijk vertelt dat we meerdere PC's op elkaar kunnen aansluiten. Arcnet kan maximaal 255 computers tegelijkertijd aan elkaar koppelen, waarbij de overdrachtsnelheid 2 Mbit/seconde is.

ASCII
Staat voor 'American Standard Code for Information Interchange'. Hiermee wordt de standaard-tekenset van de computer bedoeld. Dus? Alle letters van het toetsenbord en zhlfs nog de speciale tekens die u alleen met behulp van een cijfercombinatie tussen 0 en 255 op het numerieke eiland kunt maken.

ASCII-editor
Interessant voor programmeurs, minder voor gebruikers: alle systeembestanden werken met een gedocumenteerde en gestandaardiseerde karakterset. Als u deze wilt bewerken om instellingen van de PC te veranderen heeft u een speciaal hulpprogramma nodig. Zo'n hulpprogramma heet een ASCII-editor. DOS/Windows 95 levert er eentje gratis mee: EDIT.

Associatie
In Windows wordt hiermee de verbinding bedoeld tussen een bepaald bestandstype en een programma dat automatisch wordt gestart als er met de muis op een bestand van dat type wordt geklikt.

ATAPI
'AT Attachment Packet Interface' dit is een uitbreiding van de EIDE-standaard waarmee het mogelijk is om CD-Rom-spelers aan te kunnen sturen.

Attachment
Een bijlage bij een E-mailbericht. Een E-mailbericht bestaat standaard alleen uit tekst. Door hier een bijlage aan te koppelen kunnen ook bestanden zoals documenten of afbeeldingen elektronisch verstuurd worden.

Audio-uitgang
Contact waardoor geluidsignalen een apparaat – in dit geval een kaart – verlaten.

Autoexec.bat
Is een bestand dat DOS-commando's bevat die tijdens het opstarten van het systeem worden uitgevoerd. Ook dit bestand is bij Windows 9x voor Windows-toepassingen niet meer nodig. Het kan alleen nog nodig zijn voor het gebruik van sommige DOS-toepassingen.

Autofocus
Autofocus betekent automatische scherpstelling. De camera probeert scherp te stellen op een onderwerp in het midden van het beeld. Moet daar niet de scherpte komen, dan kun je meestal eerst scherpstellen en die instelling vasthouden door met half ingedrukte ontspanknop je motiefkeuze te maken.

AVI
Audio Video Interleave. Bestandsformaat dat gebruikt wordt door Video For Windows van Microsoft. Inmiddels ook een veel gebruikt formaat in andere programmatuur. Een AVI-bestand bevat beeld en geluid.

B

Back-up
Een kopie van gegevens. Het is altijd te adviseren om belangrijke data-bestanden als adressenlijsten en werkstukken op twee verschillende data-dragers te bewaren: die ene waar het opstond mocht eens onverhoopt ter ziele gaan...

Bandbreedte
Het aantal "rijstroken" op de digitale "snelweg". Hoe meer bandbreedte, hoe meer gegevens in iin tijdssegment kunnen worden verstuurd.

Bank 1
Geheugen dat op het moederbord wordt geplaatst, komt in de zogeheten 'banken' terecht. Die banken zijn allemaal genummerd en als u begint met insteken, dan begint u met 'Bank 1'. Zodoende...

Basisdoorvoersnelheid
De doorvoersnelheid van het netwerk waarover men gegevens verstuurt. Bij GSM bedraagt de basisdoorvoersnelheid [06] 9.600 bps. Met trucjes zoals [07] foutcorrectie en [08] datacompressie kan men de basisdoorvoersnelheid opvoeren tot ongeveer 38.400 bps.

Basisstation
Zender die de verbinding legt tussen GSM telefoon en GSM netwerk, met andere woorden de lokale zender die her en der door het land staan opgesteld.

BBS
Bulletin Board System = Een programma dat anderen via een inbelverbinding met een modem de mogelijkheid biedt om bestanden te raadplegen. De beheerder van een BBS kan informatie aanbieden of bestanden ter download beschikbaar stellen. Eigenlijk een primitieve voorloper van het Internet.

Beat’ em-up
Arcade-vechtspel.

Behangetje
Het behang, meestal op z’n Engels met Wallpaper aangeduid, is de achtergrond van uw bureablad.

Bemonsteren
Op gezette tijden wordt het geluidsniveau (sterkte, hoogte) van de geluidskaart gemeten, ofwel gedigitaliseerd.

Besturingssysteem
De belangrijkste software in een computer. Zonder het besturingssysteem zou een computer een dood ding blijven, en elementaire handelingen als bestanden kopikren niet kunnen verrichten. Er zijn verschillende besturingssystemen voor PC’s op de markt, te weten Dos, Windows 95, Windows NT, Unix en OS2. Voor de Apple is er dan nog System 8.

Binair
Getallen die alleen uit nullen en enen zijn opgebouwd heten binair. Waar getallen uit ons vertrouwde tientallige stelsel worden opgebouwd uit de cijfers 0 tot en met 9, kennen binaire getallen alleen de cijfers 0 en 1. Je telt dus als volgt: 0(onze 0), 1(onze 1), 10(onze 2), 11(3), 100(4), 101(5) enzovoort.

BIOS
Een computer is een dom ding, hoewel u daar misschien anders over denkt. Als een PC opstart namelijk, moet u het apparaat precies vertellen hoe het gaat functioneren. Zie dit als het 'inprogrammeren' van de radio of de televisie: "De voorkeuzekanalen moeten erop worden gezet!" Welnu, in de zogeheten BIOS-setup regelt u dergelijke zaken voor de PC.

BIOS-setup
Een computer is een dom ding, hoewel u daar misschien anders over denkt. Als een PC opstart namelijk, moet u het apparaat precies vertellen hoe het gaat functioneren. Zie dit als het 'inprogrammeren' van de radio of de televisie: "De voorkeuzekanalen moeten erop worden gezet!" Welnu, in de zogeheten BIOS-setup regelt u dergelijke zaken voor de PC.

Bitmap
Afbeelding gevormd door losse punten met uitsluiten kleurinformatie. Het standaard formaat voor afbeeldingen gemaakt met het Windows programma MS-Paint. Bestanden met de bestandsextensie .bmp

Bits
Een computergeheugen is opgebouwd uit een soort elektrische schakelaars. Deze kunnen ofwel aan, ofwel uit zijn. Deze twee standen zijn genoeg om binair te kunnen rekenen. Een enkele schakelaar kan precies iin binaire rekeneenheid ofwel binary digit bevatten, afgekort bit. Een bit is dus altijd een 0 of een 1.

Bitrate
De meting van communicatiesnelheid en deze geeft hoeveel bits (0 of 1) in een vastgestelde tijd worden verstuurd. De bitrate wordt uitgedrukt in bps (ook wel B/s of bit/s), en dat staat voor Bits per seconde. Grotere eenheden zijn; kbps = kilobits/s = duizend/s; Mbps = megabit/s = miljoen/s.

BNC
Een naam voor een stekkerverbinding voor coaxiale kabels. Een coaxiale kabel is een kabel die bestaat uit een draad in het midden en een gevlochten draadmantel daaromheen.

Bookmark
Engels woord voor 'bladwijzer'. Als u het adres van een Internetsite wilt bewaren kunt u dit met een enkele muisklik bij uw bookmarks zetten zodat u de bewuste pagina later eenvoudig weer kunt opvragen.

Bootsector
Elke diskette en elke harde schijf bevat een boot(start)sector. In dat gedeelte staat een klein programmaatje dat gebruikt wordt om het besturingssysteem te laden. Dit programma wordt altijd gebruikt als u uw PC opstart.

Bots
Geavanceerde computertegenstanders.

Bps
De Bit rate is de meting van communicatiesnelheid en deze geeft hoeveel bits (0 of 1) in een vastgestelde tijd worden verstuurd. De Bit rate wordt uitgedrukt in bps (ook wel B/s of bit/s), en dat staat voor Bits per seconde. Grotere eenheden zijn; kbps = kilobits/s = duizend/s; Mbps = megabit/s = miljoen/s.

Brandpuntsafstand
De brandpuntsafstand van een objectief bepaalt de beeldhoek. Korte brandpuntsafstanden geven een grote beeldhoek (groothoek): links en rechts wordt veel van de omgeving in de opname opgenomen. Llange brandpuntsafstanden hebben een kleine beeldhoek: het onderwerp wordt geconcentreerd op het midden en wordt daardoor dichterbij gehaald. De brandpunstafstanden uit de kleinbeeldfotografie zijn zo ingeburgerd dat ze ook bij digitale camera’s worden gehanteerd, hoewel dat technisch niet correct is: 50 mm is ‘normaal’, je ziet de wereld dan ongeveer alsof je met het blote oog kijkt.

Bring-in garantie
U moet het defecte onderdeel zelf komen brengen.

Bron
De onzichtbare serie programmacodes die het uiteindelijke zichtbare resultaat bepalen.

Browsen
Op het Internet kunt u bladeren door allerlei pagina's met teksten en afbeeldingen. De totale verzameling van al deze pagina's wordt het World Wide Web genoemd.

Browser
Een bladerprogramma. Met een browser kunt u dan ook over het World Wide Web bladeren door webpagina's. Dat heet websurfen. Bekende webbrowsers zijn Communicator van Netscape en Internet Explorer van Microsoft.

Bruingoedwinkel
Winkel met radio’s en televisietoestelen als handelswaar.

BTS
‘Base Transceiver Station’. Het basis-zend/ontvangsstation waarmee de GSM rechtstreeks communiceert. U kunt ze overal in het land vinden (de bekende GSM-palen).

Buffer, tijdelijke
De naam 'buffer' zegt het eigenlijk al. Een buffer namelijk, is een tijdelijk opslagplaats voor van alles en nog wat. Een buffer op een videokaart is dus een stukje werkgeheugen waar beeldinformatie 'apart' van het beeldscherm kan worden bewaard en bewerkt.

Bugs
Engelse benaming voor programmeerfouten. Om een bug te repareren kunt een een 'patch' of een 'update' aanschaffen.

Bureaublad
Het beeldscherm dat u ziet zodra Windows 95 is opgestart, het beeldscherm waarop u onder andere 'Start' en de 'Prullenbak' ziet staan. Deze desktop is als het ware de controlekamer van Windows 95 en als zodanig het meest gebruikte onderdeel!

Bus
Mensen gaan met de bus, maar digitale data eveneens. Hoe sneller de databus op het moederbord, hoe sneller de componenten daarop hun info onderling kunnen uitwisselen.

Busmaster
Een begrip dat aangeeft dat een apparaat in de computer 'meester' ofwel de baas van de bus mag worden. Hiermee krijgt dat apparaat de gelegenheid snel gegevens uit te wisselen zonder dat hiervoor tussenkomst van de centrale processor nodig is.

Busnetwerk
Bij een 'busnetwerk', zijn alle werkstations een-voor-een in lijn op elkaar aangesloten; als een soort colonne olifanten die elkaar met de slurf bij de staart vasthebben. Laat een 'olifant' los, dan ligt het hele netwerk plat. Is wel goedkoop!

Busstandaard
Een standaardwijze om verschillende computercomponenten met elkaar te verbinden voor het uitwisselen van gegevens.

Byte
acht bits samen vormen een zogeheten byte. Computers werken vaak met bytes tegelijk, omdat de geheugenelementen per acht gerangschikt zijn. Acht bits, iin byte dus, kunnen op 256 manieren met elkaar gecombineerd worden, tel maar na: 00000000, 00000001, 00000010 enzovoorts tot 11111111. In een byte kan dus een getal tussen 0 en 255 worden opgeslagen.

C

Cache geheugen
Dit is een snel geheugen wat dient als buffer tussen de processor en het gewone geheugen. Cache werkt zeer prestatie bevorderend. Het is ook duur, en daarom doorgaans in een kleine hoeveelheid aanwezig.

Cachen
Het woord 'cachen' is een toverwoord in het hedendaagse computergebruik. Eigenlijk betekent het gewoon 'bij de hand houden'. Zie het als een boek waarvan - voor het slapen gaan - steeds een paar pagina's leest. Dan laat u zo'n boek op het nachtkastje liggen. Dat is wel zo makkelijk, want anders blijft u maar naar de boekenkast - elders - heen en weer lopen.

Carrier select
Dienst die verschillende telecombedrijven aanbieden, waarmee consumenten en bedrijven geld kunnen besparen op de telefoonkosten. Deze bedrijven werken als ‘tussenhandelaars’ tussen u en de KPN. Carrier select is niet te gebruiken bij een Belbudget-abonnement van KPN en alleen voordelig voor het bellen naar interlokale, internationale en mobiele nummers. Het is niet mogelijk om via carrier select naar buzzers en service nummers te bellen.

Cartridge
Onder een 'cartridge' verstaan we de verpakking van inkt, toner, enzovoort. Na gebruik wordt een cartridge weggegooid of - wat steeds vaker gebeurt - gerecycled.

CCD
Charge coupled device. Chip die het opvallend licht vertaalt naar numerieke waarden, die gebruikt worden voor digitale opslag. Het CCD vervangt bij digitale camera de film. Omdat de chip is ingebouwd in de camera, vervalt dus ook de mogelijkheid van filmkeuze.

CD-brander
Een CD-brander (ook wel een CD-writer of CD-schrijver genoemd) is een apparaat waarmee CD-Recordables en soms ook CD-ReWritables kunnen worden beschreven. Op CD-Recordables kunt u gegevensbestanden opnemen die op een CD-ROM-speler kunnen worden gelezen. Ook kunt u audio-CD's maken die ook op audio-CD-spelers kunnen worden afgespeeld. CD-ReWritables kunnen meerdere keren worden gebruikt, echter deze kunnen vaak niet op gewone audio-CD-spelers worden afgespeeld.

CD-drivers
Stuurprogramma4s die nodig zijn voor het aansturen van een CD-ROM-speler.

CD-i
CD-interactive. Een CD-i kan alleen op een CD-i-speler afgespeeld worden. Wat CD-i speciaal maakt, is het feit dat deze naast geluid ook bewegende beelden kan bevatten. De CD-i stelt de gebruiker in staat om de op het schijfje vastgelegde informatie naar eigen keuze op de televisie te krijgen (vandaar interactief). Door als het ware de laser naar behoeven de CD af te laten speuren, kan de gebruiker precies bepalen wat er op het scherm verschijnt of door de luidsprekers klinkt.

CD-Recordable
Afgekort CD-R: een CD-formaat, even groot als de CD-ROM, dat eenmalig beschreven kan worden.

CD-recorder
Een CD-brander (ook wel een CD-writer of CD-schrijver genoemd) is een apparaat waarmee CD-Recordables en soms ook CD-ReWritables kunnen worden beschreven. Op CD-Recordables kunt u gegevensbestanden opnemen die op een CD-ROM-speler kunnen worden gelezen. Ook kunt u audio-CD's maken die ook op audio-CD-spelers kunnen worden afgespeeld. CD-ReWritables kunnen meerdere keren worden gebruikt, echter deze kunnen vaak niet op gewone audio-CD-spelers worden afgespeeld.

CD-Rewritable
Afgekort CD-RW: een CD-formaat, even groot als de CD-ROM, dat meerdere malen beschreven kan worden

CD-ROM
Met de audio-CD zijn we allemaal bekend, niet? Welnu, een CD-ROM is feitelijk hetzelfde alleen zijn de gegevens die op het zilveren plaatje staan geschikt gemaakt voor computergebruik. Anders gezegd: een CD-ROM is een harde schijf waar ruim 600 MB data op past, maar die niet opnieuw is te beschrijven. Het is dus een 'read only'- oftewel een 'alleen lezen'-medium.

CD-ROM-drive
Een CD-ROM-drive is een apparaat waarin u steeds een ander CD-ROM-plaatje (CD-ROM) kunt steken. CD staat voor 'Compact Disc' en ROM voor ‘Read Only Memory’. Een CD-ROM bevat dus digitale gegevens die alleen te lezen c.q. op te vragen zijn. Op een enkele CD-ROM past al gauw een dikke 600 MB (!) gegevens en dat is natuurlijk reuze interessant voor de distributie van software. Immers, anders zouden we 600 / 1,44 = 416 diskettes nodig hebben om datzelfde te kunnen bereiken.

CD-ROM-speler
Zie CD-ROM drive

CD-RW
Een CD-formaat, even groot als de CD-ROM, dat meerdere malen beschreven kan worden. De CD-RW spelers zijn net op de markt, en lijden nog aan kinderziektes.

CDRW-recorder
Een CD-recorder die ook CD-RW’s kan lezen.

CD-Writer
Een CD-brander (ook wel een CD-writer of CD-schrijver genoemd) is een apparaat waarmee CD-Recordables en soms ook CD-ReWritables kunnen worden beschreven. Op CD-Recordables kunt u gegevensbestanden opnemen die op een CD-ROM-speler kunnen worden gelezen. Ook kunt u audio-CD's maken die ook op audio-CD-spelers kunnen worden afgespeeld. CD-ReWritables kunnen meerdere keren worden gebruikt, echter deze kunnen vaak niet op gewone audio-CD-spelers worden afgespeeld.

CD-ROMs branden
CD-ROMs kun je ook zelf maken. Dat heet branden, omdat het met een laserstraal gebeurt. Nodig hiervoor is een CD-writer. Ze kosten nu rond de zevenhonderd gulden. Een beschrijfbare CD kost ongeveer zes gulden.

Celeron
Een goedkopere variant van de Pentium, als antwoord op de concurrerentie: de AMD K6-processor. Celeron en Pentium zijn allebei van Intel.

Chat mode
Vergelijkbaar met de console mode, als u de chat mode (praatmodus) activeert (vaak door een bepaalde letter in te drukken, meestal ‘t’), kunt u tekst intikken, hetgeen dan door andere spelers on-line gelezen wordt. De chat mode kan ook gebruikt worden om cheats te activeren.

Chatten
Live communiceren via Internet. Chatten werkt als een babbelbox waarvoor een PC met modem, beeldscherm en toetsenbord nodig zijn. Iedereen kan een regen intypen en alle chatters in die 'babbelbox' kunnen lezen wat de ander heeft geschreven. Chatten kan met meerdere mensen tegelijkertijd, maar ook privi, met z4n tweekn.

Cheat
Trucje van de makers dat in het spel verstopt zit en dat vaak, door ergens in het spel een woord in te voeren, wordt geactiveerd. Een cheat wordt vaak gebruikt om de speler oneindige levens en munitie mee te geven. Ook kunnen ze verborgen grapjes van de makers tevoorschijn toveren.

Cilinder
Maakt deel uit van de traditionele aanduiding van de indeling van harde schijven. Track, Head, Sector (THS). Een schijf heeft de gegevens opgeslagen in sporen (tracks). Hetzelfde spoor op meer (zijden van) schijven vormen samen een cilinder.

Client
Engelse term voor software op uw computer die via een netwerkverbinding maakt met een server. De client kan daarna om een bepaalde dienst verzoeken.

ClipArt
Allerlei afbeeldingen die op CD-ROM zijn opgeslagen.

CMYK
CMYK staat voor de kleuren cyaan, magenta, geel en zwart. Dit zijn de kleuren die in de drukkerswereld worden gebruikt om tijdschriften te maken.

Coax
Dit is een ronde afgeschermde kabel met een 'hart' en een 'mantel'. Deze kabel wordt onder andere gebruikt voor televisie- en Ethernet-verbindingen.

CompactFlash-kaart
Veel gebruikt opslagmedium voor digitale foto’s. Het zijn kleine kaartjes, die gemakkelijk te verwisselen zijn. De CompactFlash-kaart is compatibel met de PC-kaart (vaak nog PCMCIA-kaart genoemd), maar wel een stuk kleiner. Er zijn adapters beschikbaar waarmee een CF-kaartje kan worden gelezen in een PC-kaartslot, zodat de foto’s gemakkelijk op de PC kunnen worden ingelezen. Een CompactFlash-kaartje bezit een eigen controller en is steviger dan een SmartMedia-kaart, de belangrijkste concurrerende technologie. CF-kaartjes zijn dan ook duidelijk duurder dan SmartMedia-kaartjes. De meest gebruikte opslagcapaciteiten zijn 4 en 8 MB, maar ook 15 MB-kaartjes zijn beschikbaar.

Compatibel
Als software of hardware werkt met de PC of met Windows 95 praten we over 'compatibel'. Werkt het niet? Dan is het 'niet compatibel' of 'incompatibel'. En hoe kom je te weten of iets wel of niet compatibel is? In de eerste plaats door de vakbladen te lezen en door - vssr aankoop - de verpakking te bestuderen. Komt een kreet als "Windows 95 Compatible" niet voor en is er geen sprake van systeemeisen? Dan is het verstandiger om even verder te zoeken.

COM-poort
Zie ook serikle poort.
Een apparaat met een 25-polige of 9-polige stekker waarmee vanuit de computer communicatie met externe apparaten kan worden uitgevoerd. COM staat hier dus voor communicatie. De meeste PC4s hebben iin of twee COM-poorten (COM1 en COM2). Meestal wordt hier een modem of soms een printer op aangesloten. Een COM-poort wordt ook wel seriele poort genoemd. Een computer heeft meestal ook nog een parallelle poort, waarmee parellelle communicatie kan worden gepleegd. Deze wordt vaak gebruikt voor het aansluiten van een printer of bijvoorbeeld een scanner en heet in de volksmond de printerpoort. Het verschil tussen serikle en parallelle communicatie is dat bij serikle communicatie de informatie per bit wordt, verstuurd terwijl bij parallelle communicatie de informatie met 8 bits tegelijk (dus parallel) wordt verstuurd.

Compressie
Het verkleinen van de bestandsgrootte door het anders beschrijven van gegevens. Indien alle gegevens daarbij bewaard blijven, spreken we van verliesloze (lossless) compressie. Is dat niet het geval, zoals bij JPEG-compressie, dan treedt verlies aan gegevens op, waardoor de kwaliteit van het beeld vermindert. Geringe compressie is met het blote oog niet of nauwelijks waarneembaar, maar sterke compressie resulteert in een duidelijk merkbare kwaliteitsvermindering. Uiteraard geldt, dat hoe groter de compressie is, hoe kleiner het bestand wordt.

Comprimeren
Het kleiner maken van digitale bestanden door ze samen te persen, zeg maar: de lucht eruit te halen.

Config.sys
Een speciaal systeembestand dat tijdens het opstarten van de PC wordt aangesproken om wat huishoudelijke zaken te regelen. Denk aan de instellingen voor het land, aan het starten van de CD-ROM-driver, enzovoort. Sinds de komst van Windows 9x is de rol van Config.sys op de achtergrond geraakt en dient het eigenlijk alleen nog maar voor (oude) DOS-toepassingen. Windows 9x namelijk, kan zijn zaakjes – middels System.ini en het register – zelf wel regelen.

Configuratie
De inrichting van uw computer, uit welke onderdelen bestaat deze? De soort en de kwaliteit van de onderdelen bepaalt hoe goed de computer presteert.

Configureren
Softwarematig aan passen aan de hardware.

Connector
Stekkertje of aansluitpunt voor van alles en nog wat. Voor audio gebruikt u een tulp-connector, voor computerbeelden een VGA-connector, noem ze allemaal maar op.

Console (1)
Een scherm waar alle gegevens van het spel worden bijgehouden en dat u ook kunt openen. Het scherm opent u vaak door tijdens het spel op ‘~’ te drukken. Deze toets bevindt zich negen van de tien keer recht onder de ‘Esc’-knop en anders boven de ‘0 ’-knop (graad).

Console (2)
Consoles of videoconsoles zijn niets anders dan spelcomputers. De populairste consoles zijn de PlayStation van Sony en de nieuwe Nintendo 64.
De Sony-console is gebaseerd op de 32-bits-techniek en Nintendo 64 maakt gebruik van de nieuwste 64-bits-techniek. Hier geldt: hoe meer bits, des te sneller de data kan worden verwerkt. Dit leidt ertoe dat er bijvoorbeeld meer kleuren en scherpere beelden kunnen worden gerealiseerd. Daarnaast gebruikt PlayStation zwarte CD's en Nintendo spelcassettes. Het voordeel van dit laatste is dat je een spelcassette in de Nintendo 64 stopt, het ding aanzet en er direct mee kunt spelen. De PlayStation moet veel laadwerk verrichten, maar er kan wel twintig keer meer data op dan bij een Nintendo-cassette. Een Nintendo-spel zal dan ook zelden gebruik maken van echte videobeelden, want dat vereist veel geheugenruimte.

Console-prompt
Plek waar u zich op dat moment in het console-scherm bevindt en waar u tekst kunt intypen.

Controller
Besturingsapparaat. We onderscheiden bijvoorbeeld de IDE-controller, waarop in de meeste computers de harde schijf en CD-ROM speler zijn aangesloten en de SCSI-controller, die hoofdzakelijk in zwang is bij de professionelere gebruikers.

Conventioneel geheugen
Conventioneel geheugen is het 'lage geheugen' oftewel de eerste 640 KB van het werkgeheugen van de PC. Dit dateert nog uit de begintijd van de PC toen 640 KB het maximum was. Later kreeg men behoefte aan zwaardere processors en meer geheugen, maar om het DOS-besturingssysteem 'terugwaarts compatibel' te laten blijven, worden we nog altijd geconfronteerd met de 640 KB-grens.

Cookie
Een cookie is een klein tekstbestand dat door sommige sites op uw harde schijf wordt geschreven. Het bevat door uzelf opgegeven informatie, zoals uw voorkeuren of E-mailadres. Als u de site later weer bezoekt, hoeft u dus niet weer dezelfde vragen te beantwoorden. Een cookie kan in pricipe alleen gelezen worden door de site die het heeft aangemaakt. U kunt uw browser ook zo instellen dat hij uw toestemming vraagt alvorens een cookie te accepteren, of zelfs zo dat alle cookies geweigerd worden. Dat laatste kan problemen opleveren bij sites waarvoor u met een naam en/of wachtwoord moet inloggen. Bij deze procedure wordt wel eens van cookies gebruik gemaakt.

Co-processor
Een in de CPU geontegreerde hulpprocessor, die alle berekeningen doet met getallen achter de komma. Dit soort berekeningen komt op een PC weinig voor.

Copyshop
In (kleuren)kopikren en scannen gespecialiseerde winkels. Vooral in grote steden te vinden.

Corps
Lettergrootte

CPU-cooler
CPU? Jawel: Central Processing Unit: uw processor! Die wordt warm als ‘ie aan het werk is en heeft verkoeling nodig. Van een ventilator bijvoorbeeld.

Crashen
Als uw PC vastloopt en bevriest. Een crash kan door allerlei problemen in de software veroorzaakt worden. Als uw PC crasht, is de enige manier om hieruit te komen door uw computer uit te zetten of te resetten door middel van Ctrl+Alt+Del tegelijk in te drukken. U zult alles kwijt zijn wat u hebt ingetikt na de laatste keer dat u het bewaard hebt.

Cross-STP
Een kruiskabel wil zeggen dat ingaande signalen worden verbonden met uitgaande aan het ander einde en vice versa natuurlijk. STP staat voor 4Shielded Twisted Pair4 dit is een kabelsoort die wel is afgeschermd, dat wil zeggen dat er een metalen mantel is die het binnendringen van storingen van buiten tegengaat. Dit is dus in tegenstelling tot de UTP kabel die deze afscherming niet heeft.

Cursor
Het knipperende symbooltje dat in documenten op het computerscherm aangeeft waar tekst wordt ingevoegd.

D

DA-convertor
Een DA-convertor is een stukje elektronica (meestal op iin chip) dat als specialiteit het omzetten van digitale waarden naar analoge spanningen heeft. De kwaliteit van een DA-convertor is afhankelijk van de resolutie (hoeveel ‘bits’?) en de snelheid (hoeveel Hz?). Hoe meer bits een DA-convertor gebruikt, hoe nauwkeuriger een zekere analoge spanning benaderd kan worden. De snelheid van de DA-convertor bepaalt de maximale frequentie die het chipje kan genereren.

DAO
Disk At Once, een term die gebruikt wordt bij het schrijven van een CD-R. Hiermee wordt bedoeld dat een CD in iin keer ononderbroken wordt volgeschreven. Dit in tegenstelling tot de 'Track At Once' (TAO) schrijfwijze, waarbij de tracks afzonderlijk op de CD worden geschreven.

Database
Databases kunt u vergelijken met de hangmappenarchieven van vroeger. In databases kan een grote hoeveelheid computerdata overzichtelijk worden opgeslagen en weer snel worden opgeroepen.

Datacompressie
Het samenpersen van digitale gegevens. Hierdoor worden bestanden kleiner, dus sneller te versturen.

DAT
De ouderwetse cassettebandjes zijn echt passi. De nieuwe standaard is DAT, wat staat voor Digital Audio Tape. Op de tape wordt het digitale signaal opgeslagen. Omdat het signaal digitaal is, treedt er geen kwaliteitsverlies op, ook niet na herhaaldelijk afspelen.

DC
DC staat voor Direct Current. Dit is de tegenhanger van AC, en dus gaat het hier over een gelijkstroom. Het voltage van de bron is constant en varieert niet. Een voorbeeld van een DC-bron is een auto-accu of een ordinaire batterij.

DCC
Philips kon natuurlijk niet achterblijven en zoals gewoonlijk bestond het antwoord uit een geheel nieuwe, niet uitwisselbare standaard, te weten DCC of voluit Digital Compact Cassette. Het fysieke formaat van de cassettes is echter zo gemaakt, dat de ouderwetse cassettebandjes ook nog afgespeeld kunnen worden, digitaal weliswaar.

DCS1800
Vanwege de enorme groei van het telefoonnet is de opvolger van de GSM ook alweer in aantocht. DCS1800 maakt gebruik van een hogere zendfrequentie (u raadt het al: 1800 Megahertz) dan GSM. Dit heeft tot gevolg dat de celgrootte veel kleiner is. Dit vereist op zijn beurt weer meer BTSsen, maar heeft als voordeel dat er meer mensen tegelijkertijd van het systeem gebruik kunnen maken. Daarom is DCS1800 bij uitstek geschikt voor dichtbevolkte gebieden. Het duurt zeker nog een jaar voordat dit systeem geheel is ingevoerd.

DDL-bestand
Dynamic Link Library, een programmabibliotheek die tijdens de uitvoering van een programma daar automatisch aan wordt gekopppeld.

Deathmatch
Met zijn allen tegen elkaar spelen (vechten) waarbij de spelers met diverse wapens de tegenstanders moeten neerschieten. Hoe vaker de speler iemand neerschiet, hoe meer punten hij krijgt, na het maximale aantal haalbare punten te hebben gescoord, begint het spel opnieuw in een andere ‘map’. Deathmatch kan alleen (tegen bots) of in teamverband (tegen andere mensen) gespeeld worde

Defragmentatie / Defragmenteren
Ook wel het ‘aanstampen’ van de harde schijf genoemd. Tijdens het gebruik van de computer raken bestanden gefragmenteerd, dat wil zeggen dat iin bestand over verschillende plaatsen van de schijf is verdeeld. Door het gebruik van het Defragmentatie- programma worden alle bestanden weer netjes aaneengesloten op de schijf geplaatst en komt er meer ongebruikte ruimte vrij. Windows 98 plaatst belangrijke programma’s zoals het besturingssysteem zelfs op het snelste gedeelte van de harde schijf (waar ze meestal al stonden, maar goed).

Demagnetiseren
Als er kleuronzuiverheid is ontstaan in het beeld, bijvoorbeeld doordat een luidspreker (magneet) te dichtbij heeft gestaan, dient de beeldbuis gedemagnetiseerd te worden. Dit wordt degauss genoemd. Een moderne monitor heeft hiervoor een speciaal knopje, of een keuzemogelijkheid in het on screen display.

Desktop
De 'desktop' van Windows 95 noemen we ook wel het 'bureaublad'. Het gaat hier om het beeldscherm dat u ziet zodra Windows 95 is opgestart, het beeldscherm waarop u onder andere 'Start' en de 'Prullenbak' ziet staan. Deze desktop is als het ware de controlekamer van Windows 95 en als zodanig het meest gebruikte onderdeel!

Dialoogvenster
Een klein venster dat in Windows wordt getoond. Vaak wordt het gebruikt om een boodschap weer te geven, soms is het een waarschuwing van het programma aan de gebruiker. Aan de onderkant van het venster zitten knoppen: ‘OK’ en ‘Annuleren’ zijn twee standaardknoppen.

Digitaal
Gegevens voorstellend in discrete, niet-vloeiende vorm. Tussen twee digitale gegevens is slechts een beperkt aantal waarden mogelijk. Digitaal is niet beter of sneller dan analoog, maar wel minder gevoelig voor storing. Daarnaast is digitaal werkende apparatuur eenvoudiger en compacter ((dus goedkoper) te produceren.

Digitale zoom
Zie Zoom.

DIN-formaat
Deutsche Industrie Norm: een standaard stekkervorm.

Diode
Een elektrische component die analoge signalen naar digitale omzet.

Direct 3D
Microsoft heeft een poging ondernomen om 3D-effecten te realiseren in spellen, onafhankelijk van welke chipset u op uw 3D-kaart heeft. Zij hebben een set instructies bedacht, Direct 3D genaamd (D3D in het kort), die alle makers van 3D-chipsets inmiddels in hun chips hebben opgenomen. Spelletjesprogrammeurs kunnen bij het programmeren gebruik maken van deze instructieset, zodat hun spel daarmee D3D-compatible is. Hierdoor kan zo'n spel met alle 3D-kaarten worden gespeeld zonder dat er extra programmeerwerk aan te pas komt. Helaas is de D3D-instructieset nog niet geheel feilloos en zijn er nog regelmatig patches nodig om alles werkende te krijgen. Bovendien benut D3D alleen de meest algemene functies van een 3D-videokaart en de icht mooie functies van de betere 3D-kaarten blijven erdoor onbenut.

Directory
Map, folder, waar u bestanden geordend kunt bewaren (of door programma’s kunt laten bewaren), en waar u; in uw programma’s; ze ook weer terug kunnen vinden

DirectX
DirectX is speciaal door Microsoft ontwikkeld om de multi-media-programmeur (lees: de kopers van spelletjes) tegemoet te komen. De standaard video-aansturings-programmatuur van Microsoft is gewoon te traag voor applicaties die een snelle beeldafhandeling vereisen. Vandaar dus DirectX.

Disk At Once
Afgekort DAO is een term die gebruikt wordt bij het schrijven van een CD-R. Hiermee wordt bedoeld dat een CD in iin keer ononderbroken wordt volgeschreven. Dit in tegenstelling tot de 'Track At Once' (TAO) schrijfwijze, waarbij de tracks afzonderlijk op de CD worden geschreven.

Diskdrive
Het allereerste contact tussen de PC en het besturingssysteem wordt altijd gelegd door de diskdrive of zo u wilt de 'floppy drive'. Hoe 'dom' een computer ook is, de floppy drive wordt altijd wel gevonden. Staat er op de ingestoken diskette software waar de PC mee wegweet, dan wordt er een simpel besturingssysteem (meestal DOS) opgestart. Meteen hierna, kunt u verder gaan met het opstarten of installeren van andere programma’s.

Disc-at-Once
Afgekort DAO is de aanduiding die gebruikt wordt bij het schrijven van een CD-Recordable namelijk voor het schrijven van de hele schijf in iin keer. Dit in tegenstelling tot 'Track At Once' waarbij tracks los geschreven worden.

Distributie
In Linuxtermen: naast de kern van Linux zelf een brede sortering randprogramma4s. Iedere distributie heeft zijn eigen karakter en moeilijkheidsgraad.

DMA-kanaal
DMA staat voor 'Direct Memory Access' ofwel 'Directe geheugentoegang'. Een apparaat in de PC zoals bijvoorbeeld een geluidskaart krijgt dan rechtstreekse toegang tot het geheugen van de computer. Hierdoor is snellere gegevensoverdracht mogelijk.

DNS-server
DNS-servers zetten adressen op Internet - die feitelijk uit lange rijen nummers bestaan - om in 'woordelijke' adressen als bijvoorbeeld:

DOD
Department Of Defence. Het Amerikaanse ministerie van defensie. Een bron van normen op het gebied van beveiliging van informatie.

Domeinnaam
De naam van een internetsite. Zoals bijvoorbeeld www.volkskrant.nl, www.vnu.com en www.i-land.nl. Domeinnamen zijn gekoppeld aan zogenaamde IP-nummers. Die nummers vormen de echte namen van internetsites, maar ze zijn erg lang en in de praktijk moeilijk bruikbaar. De domeinnamen zijn daarentegen makkelijk te onthouden en vormen dus een soort masker om vervelende nummers aan uw zicht te onttrekken.

Doorvoersnelheid
Voor Internetgebruik is een 14k4-modem (14.400 bps = bits per seconde) het minimum, beter is een 28k8- of een 33k6-model. Nog beter is 56k of ISDN. Helemaal luxe is Internet via de kabel.

Doorzichtzoeker
Bij compactcamera's wordt, in tegenstelling tot bij spiegelreflexcamera's (zie aldaar), gebruik gemaakt van een optische zoeker ofwel doorzichtzoeker, waarbij een boven en/of naast het objectief geplaatste lens een beeld projecteert op een matglas. Dit beeld komt dus niet exact overeen met het te fotograferen beeld (parallax), maar wijkt (met name bij bijvoorbeeld dichtbijfotografie) daar door de afwijkende plaatsing van beide lenzensystemen min of meer van af.

DOS
Afkorting van Disk Operating System. Het is een besturingssysteem dat in functionaliteit niet afwijkt van Windows 3.x of 9x, maar zich alleen anders en minder begrijpelijk (voor leken) laat bedienen dan voorgenoemde Windows-versies, namelijk door getypte commando’s.

DOS-box
De zogeheten 'DOS-box' is een soort van virtuele machine. Binnen Windows 95 is het mogelijk om een venster te starten dat zich precies zo gedraagt als onze oude DOS-PC. En het leuke is: we kunnen meerdere van die DOS-boxen tegelijkertijd laten draaien. Probeer maar!

DOS-driver
Een klein besturingsprogrammaatje, in dit geval voor gebruik in de DOS-modus, om apparaten zoals bijvoorbeeld CD-ROM-spelers of printers aan te sturen.

Downloaden
Een programma van een op Internet aangesloten computer kopikren naar de eigen PC. U maakt dus een kopie van een bestand dat ergens op Internet staat. Meestal gaat het downloaden door middel van het aanklikken van een woord of icoontje op de webpagina.

Draadmodelvenster
De huidige generatie pc’s is nog niet in staat om ingewikkelde ruimtelijke voorstellingen te berekenen terwijl ze nog worden bewerkt. Objecten worden daarom meestal als draadmodel weergegeven. Hierbij zijn alleen de randen zichtbaar en geen oppervlakken, materialen en dergelijke. Het weergeven van een draadmodel kost minder rekenkracht zodat een animatie eerst op deze manier kan worden bekeken om hem pas daarna in volle glorie te laten renderen.

Draaitabel
Een interactieve tabel waarin gegevens uit bestaande lijsten en tabellen kunnen worden samengevoegd en gegroepeerd.

Driver
Engels voor stuurprogramma, klein programmaatje dat gebruikt wordt om specifieke onderdelen van de computer aan te sturen, zoals bijvoorbeeld de videokaart of CD-spelers.

DSTN
Double-layer Supertwist Nematic. Dit is een speciale variant op de oudere LCD technieken. In plaat van iin laagje met LCD-elementen bevinden zich in een DSTN-scherm twee laagjes. Deze techniek wordt toegepast om de kleurechtheid te verbeteren.

DTP
'Desk Top Publishing'. Dat betekent zoveel als het maken van folders, tijdschriften en boekjes vanuit de eigen huiskamer. En eerlijk is eerlijk: dat kan met de hedendaagse computers!

Dual band
Dual Band betekent dat uw toestel op twee verschillende GSM-netwerken kan bellen. Op dit moment hebben we in Nederland twee GSM 900-netwerken:die van Libertel en KPN. De nieuwe aanbieders Telfort, Dutchtone en Ben hebben een DCS 1800-netwerk. Het principe van het netwerk is hetzelfde, maar het werkt op een andere frequentie. Met de meeste oudere toestellen kunt u alleen maar op het 900-netwerk bellen. Er zijn ook (nieuwe) single band-toestellen die het alleen maar op het 1800-netwerk doen. Dual band-telefoons kunnen wel op beide netwerken bellen. Zij kunnen zelfs overschakelen van het ene netwerk op het andere, zonder dat u daar zelf iets van merkt.

DVD / DVD-Speler
Staat voor Digital Versatile Disc. De DVD speler stelt u in staat om DVD's af te spelen. Het is de opvolger van de CD-ROM, en kan meer dan tien keer zo veel informatie bevatten. Geschikt voor speelfilms. Een DVD RAM kan ook beschreven worden, een DVD ROM niet.

DVD-Audio
Een standaard voor muziek op DVD, die een betere geluidskwaliteit mogelijk moet maken dan de traditionele CD. De standaard is op dit moment nog niet vastgelegd.

DVD-ROM-speler
Staat voor Digital Versatile Disc. De DVD speler stelt u in staat om DVD's af te spelen. Het is de opvolger van de CD-ROM, en kan meer dan tien keer zo veel informatie bevatten. Geschikt voor speelfilms. Een DVD RAM kan ook beschreven worden, een DVD ROM niet.

DVD-Video
Een standaard om videobeelden vast te leggen op een DVD-schijfje. Hiermee is een beduidend betere beeld- in geluidskwaliteit mogelijk dan met bijvoorbeeld een videorecorder.

DX, SX of DX2
Verschillende 486 processoren. De SX is een 486 zonder mathematische coprocessor (hulpprocessor, die vooral door reken- en tekenprogramma’s gebruikt wordt). De DX is de standaard en in de DX2 is de kloksnelheid verdubbeld.

E

E-commerce
Electronic commerce. Het verrichten van transacties via Internet, meestal met inbegrip van de mogelijkheid van elektronisch betalen.

ECP
Extended Capability Port. Dit is een ten opzichte van EPP weer verbeterd protocol waarmee sneller tweerichtingsverkeer mogelijk is tussen apparaten aangesloten aan de parallelle printerpoort.

ECP Test
De ECP test is een erkende hardware test. Hij meet de prestaties van alle computeronderdelen afzonderlijk, en bepaald aan de hand daarvan een totaalscore.

Editors
Editors zijn kleine, maar soms vernuftige programmaatjes die door hobbyisten zijn geschreven en waarmee het originele spel kan worden veranderd. In het geval van bijvoorbeeld Grand Prix 2 gaat het vooral om editors waarmee het uiterlijk van het spel kan worden aangepast. Zo kunt u zelf cockpits, circuits en wagens ontwerpen.

EIDE
'Enhanced' IDE. Dit is de verbeterde versie van de (IDE)-standaard waarmee schijven en CD-Romspelers worden aangesloten aan de computer.

E-mail
Afkorting van ‘Electronic Mail’ ofwel elektronische post. E-mail bestaat uit brieven of kattenbelletjes die met een computer zijn geschreven en via interne netwerken (bijvoorbeeld binnen bedrijven) of via Internet naar de ontvanger gestuurd worden. Die ontvanger kan het berichtje op zijn beeldscherm lezen of printen. Een E-mailadres is de elektronische brievenbus waarin E-mailberichten worden opgeslagen.

E-mailen
Het – via Internet – versturen van elektronische post. Ofwel u tikt een berichtje in met uw E-mail-programma, stuurt het naar het E-mailadres van de ontvanger en deze kan het bericht met zijn E-mail-programma weer lezen op zijn PC.

Encryptie
Het versleutelen van bestandsinformatie heet encryptie. Door dit proces kan bepaalde software uw bestanden omvormen tot geheimtaal die pas leesbaar wordt nadat het bestand weer gedecodeerd is met de passende softwaresleutel. Op deze manier kunt u uw bestanden afschermen voor vreemde en misschien kwaadwillende ogen.

EPP
Enhanced Parallel Port:Verbeterde Parallelle Poort. Met deze instelling van de parallelle printerpoort, krijgt deze meer mogelijkheden om met apparaten op deze poort aangesloten te communiceren.

Ergonomie
Dit zegt iets over hoe goed een apparaat geschikt is om mee te werken, levert hij geen rugklachten op, werkt het lekker? De ergonomische geschiktheid van een computer is met name afhankelijk van de kwaliteit van de monitor, het toetsenbord en de muis.

Ethernet
Dit is de meest populaire netwerk-uitvoering, waarbij kan worden gekozen voor een aantal kabel-oplossingen. Tot voor kort was Coax het meest gebruikte kabeltype, waardoor Ethernet relatief goedkoop aan te leggen was (is). De snelheid van Ethernet is 10 Mbit/seconde, maar er is ook fast-Ethernet verkrijgbaar dat wel 100 Mbit/seconde aankan.

Extensie
Een extensie is (in deze betekenis) een klein stukje software dat extra faciliteiten toevoegt aan een Apple Macintosh computer, zoals de iMac of de G3.

Extern opslagmedium
Iedere data-opslag buiten de harde schijf: diskettes, CD-ROMs, Zip-disks, Jaz-disks, tapestreamers, enzovoort.

Extra ingang: (monitor)
Sommige monitoren bieden naast de standaard VGA ingang nog een andere aansluiting. Hierbij kan het gaan om een RGB ingang (voor de aansluiting van computer zonder VGA uitgang) of een USB hub.

Extrusie-object
Tweedimensionale vorm die loodrecht op zijn eigen vlak wordt uitgerekt om een driedimensionaal voorwerp te maken.

F

FAT32 bestandssysteem
'FAT' staat voor 'File Allocation Table': het mechanisme waarmee het bestandssysteem op orde wordt gehouden. Voor Windows 9x bestaan er twee FAT-systemen: een 16-bits en een 32-bits FAT. U hoeft alleen te onthouden dat een 32-bits FAT beter geschikt is voor grote harddisk-partities; dus vanaf 512 MB. FAT32 is beter dan voorganger FAT16 in staat om de harddiskruimte optimaal te benutten.

Faxen via de PC
Faxen zonder papier, dus. Digitale documenten kunnen door een fax-apparaat prima op papier worden uitgedraaid (een fax is tenslotte een soort printer), en papieren faxen kunnen door een PC prima worden ontvangen en op het beeldscherm getoond.

FDISK
Het standaard bij Windows geleverde programma waarmee op een tamelijk ondoorzichtige wijze het partitioneren kan worden uitgevoerd.

Fine-tunen
Het fijn regelen van de instellingen op een computer, teneinde de prestaties op te schroeven.

Firmware
De besturingssoftware in een apparaat. Deze zorgt bij GSM-toestellen voor de omzetting van uw spraak naar digitale signalen en voor het bijhouden van een ingebouwde telefoonnummerlijst.

FlashPath
Een adapter ter groote van een normale 3= inch diskette, waaraan een SmartMediakaartje kan worden gestopt. Op een SmartMedia-kaartje opgeslagen foto’s kunnen op die manier uiterst eenvoudig in een computer worden ingelezen.

FlashPix
Een heel modern en veelbelovend bitmap-formaat, dat met meerdere resoluties werkt.

Flat-cable
Platte kabel: wat anders?

Focussering
Met de focussering bedoelen we de instelling van een lens (van bijvoorbeeld een LCD-projector). Voor een scherp beeld moet de lens namelijk nauwkeurig worden ingesteld.

Formatteren
Formatteren is het beschrijfbaar en leesbaar maken van een schijf voor een bepaald type besturingssysteem. Een diskette kunnen we met FORMAT zodanig formatteren dat we met behulp van een UNFORMAT de originele gegevens weer terug kunnen halen. Dat werkt echter niet altijd! Om te beginnen moet er voldoende ruimte op de diskette over zijn om de UNFORMAT-informatie op weg te kunnen schrijven en daarnaast mag u niet van de switch '/U' gebruik maken, want dan wordt er sowieso onherroepelijk geformatteerd!

FOR-NEXT lusjes
Een constructie uit een BASIC- programma waarmee hetzelfde stukje programmacode meerdere keren uitgevoerd kan worden, maar dan met andere waarden. Bij ons hackprogramma gebruiken we een FOR-NEXT-lusje om alle mogelijke codes in te stellen.

Foutcorrectie
Systeem om storingen op de telefoonlijn op te sporen en de invloed ervan op digitale gegevens weg te werken.

Frames
Frames per seconde is beelden per seconde. We hebben het hier over de beeldverversingsfrequentie die bepaalt hoe vloeiend bewegend beeld kan verlopen.

Freeware
Volwaardige software die gratis – op Internet of op CD-ROM – verspreid wordt.

FTP-site
FTP staat voor File Transfer Protocol. FTP-sites bieden software en andere ‘downloadables’ aan.

Full-duplex opname/afspelen
Dit is een speciale optie van de betere geluidskaart. Met name de mensen die op Internet audio-chatten (lees: een hcht telefoongesprek voeren), willen natuurlijk direct kunnen luisteren en praten. Immers, dat maakt het wel zo echt. Welnu, om dit te kunnen heb je een geluidskaart nodig die deze twee dingen tegelijkertijd doet. En dat heet full-duplex.

Fuzzy
‘Fuzzy logic’ is een methode om beslisprocessen tegelijk sneller en beter te laten verlopen. Als u op uw boodschappenlijstje ‘broemkool’ ziet staan, raakt u niet in de war, en een fuzzy (zoek)programma leest op dezelfde manier over schrijf- en spelfouten in de zoekterm heen.