Einstein 2

     DE FILOSOFISCHE CIRKELGANG

soort (idola
tribus), in de eigen opvatingen ( idola specus ) , in de menselijke taal ( de
idola fori ) en in de filosofische sys-

     temen.

    

     De bevestigingsneiging ( overigens
een vakterm uit de psychologie , die naadloos aansluit bij de idolas van Bacon,
dus de filosofie ) bevestigt dat

het een bizonder hardnekkige dwaling van ons verstand is om meer onder de indruk te zijn van bevestigingen dan van ontkenningen. We zijn er al      lemaal gevoelig voor .        Voorbeeld :  In een discussie over een netelig probleem ( bijv. in de politiek ) komt het regelmatig voor , dat in het heetst van de strijd                    de onderzoek box langskomt, waarbij door de debaters selectief gegraaid wordt wat bij hun eigen opvatting en idee past.                          De toehoorders krijgen dan het onbehaaglijke gevoel, wat die onderzoeken inhouden , op welke wijze ze tot stand zijn gek-                               gekomen of de uitgangspunten van het onderzoek, waarop het onderzoek is gebaseerd , wel valide zijn, of erger nog                          of ze uberhaupt wel bestaan en het dus blufpoker is.        Een andere verteking in ons denken is de zgn. hindsight bias. Deze houdt in , dat wij ons vermogen om gebeurtenissen te voorspellen      schromelijk overschatten. " Ik had altijd al gedacht ,dat het een keer fout zou gaan met de  DSB-bank ". U kent het wel, achteraf zag      iedereen het aankomen. Ook  met de kennis van nu ..........   Al met al kunnen we uit de 2 voorbeelden ( er zijn er nog veel meer, maar dat misschien voor later ) concluderen, dat  de menselijke geest ,hoe vernuftig ook, bepaald niet uitblinkt in onfeilbaar logisch redeneren en dat dit leidt tot nog grotere uitglijers in ons denken.   Voor de liefhebbers:   Het prachtige boek van  Andre Aleman (1975 ) , hoogleraar  neuropsychiatrie aan het Universitair Centrum Groningen. In 2006 ontving hij de prestigieuze  European Young Investigator Award van de Europian Science  Foundation voor zijn onderzoek  naar zelfinzicht en psychose. Andre Aleman is lid van De jonge Akademie van de KNAW.   Uitgegeven bij :                                     ATLAS                                                      www.atlasuitgeverij.nl                                                      ISBN:  978-90-450-1726-6                                                        Zeer aanbevolen.!!!!!       De volgende keer eens kijken en zien hoe we verder kunnen komen in de naar mijn gevoel en milde overtuiging dat alle filosofen in onze westeuropese cultuur zijn opgelopen  tegen de grenzen van hun denken. Ik heb er tenminste wat butsen en builen aan overghouden.   Tot over enige tijd maar weer,   Hartelijke Groet Maup  +31 346261816 +31 630423792 maup.smits@planet.nl     : https://blog.seniorennet.be/maup                                                    -=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=MAUP-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=

 Universalien strijd.

Hartelijke Groet Maup 

+31 346261816

+31 630423792

maup.smits@planet.nl

    : https://blog.seniorennet.be/maup

                               Verkokerd denken en systeem dwang

                                            Houden ons lang in de tang!!!

Verkokerd denken:

Samenwerken bijv.: met een nieuwe collega of met iemand van een andere
universiteit wordt niet altijd welwillend ontvangen en bekeken. Het creeeren van
een gezamenlijke taal en begrippenkader, die gewenst en nodig zijn als middelen
om over de eigen ontwikkelde en gevormde mentale grenzen van onze vertrouwde
denkkaders  heen te stappen, krijg je binnen de wetenschappelijke instituten
zoals universiteiten, hoger, midden en lager onderwijs ; organisaties en
bedrijven als groot, midden en kleinbedrijf, publieke organisaties  en
instellingen zoals zieken-en vepleeghuizen evenals bij de rechtspraak met de
rechtsstatelijk historisch vastgeroeste jurisch prudentieele wetten. Zo ook bij
de constitutionele democratisch gestuurde politieke rechtsstaten en de
cultuurhistorisch gegroeide (geloofs)gemeenschappen zoals kerken ,verenigingen,
clubs enzomeer krijgen innoverende ideeen en gedachtengoed moeilijk toegang.

De bestuurders , integrale managers, beleidsmakers en adviseurs hebben
doorgaans op elkaar afgestemde rolpatronen, die in hoofdlijnen het proces en
voortgang van het bestaan van het bedrijf, instituut en instelling bepalen.
Overbodig te zeggen , dat zulke configuraties nu niet bepaald erg ontvankelijk
zijn voor hetgeen buitengaats op het gebied van de huidige zeer grote en
gigantisch snelle technische - en natuurwetenschappelijke ontwikkelingen, die het
leven van iedereen bewust of onbewust behoorlijk beinvloeden. Dat roept dan
nogal eens moeilijk te beheersen spanningen op, die revolutionaire gevoelens van
binnen uit op de werkvloer ontwikkelen en zich daar in de verschillende lagen in
kritisch gedrag  manifesteren en dat helaas vaak aanleiding is 
 tot weerbarstigheid en nurks gedrag . Dan zijn stakingen niet meer ver weg.

Thomas Kuhn (1922-1992 ) , een gerenomeerd wetenschapsfilosoof, heeft dit
groepsgedrag grondig bestudeerd en kwam o.a. tot de conclusie, dat het gedurende
enige tijd mogelijk is het vastgekaderde model het(PARADIGMA) via kleine
aanpassingen te continueren, maar de "houdbaarheidsdatum" is zeer beperkt met
als gevolg dat de opgestapelde aanpassingen het (PARADIGMA) steeds meer onder
spanning zetten. Dan is het opgelapte model toe aan een zgn.
PARADIGMAVESCHUIVING. Er gaat dan een "STRUGGLE OF PITFALLS"  spelen, dat
betekent , dat er een mentale rituele dans wordt uitgevoerd rondom  op de
achtergrond figurerende  verborgen valkuilen, maar die  daarbij steeds meer
prominent naar voren komen. Een paradigmawisseling is dan niet langer meer te
vermijden. Er moet  allereerst langzaam een bestuursreform plaats vinden, die op
een omvorming van een  op democratische verschuiving van een  TOP-DOWN - naar
een BOTTOM-UP hierarchie gebaseerd is. Een ieder moet / mag mee kunnen denken en
praten binnen de medezeggings - raden.  Hoe loopt dat af???  De grootste
valkuil van de democratie, die ook wel eens schrijnend  DEMOONCRATIE wordt
genoemd , en waarvan soms gezegd wordt dat het EEN grote leugen is, is
desondanks de minst slechte van alle staatsvormen. Er is gewoonweg geen beter
alternatief te bedenken. Maar het moet wel duidelijk gemaakt worden dat meedenken
en meepraten over een aantal begrippen een complexe aangelegenheid is . Hierbij
spelen vooral een   hele reeks noties ,die  niet te definieren en dus niet
met   noodzakelijk en voldoende argumenten te funderen zijn zoals:

VRIJHEID, GELIJKHEID, BROEDERSCHAP, GERECHTIGHEID,WAARHEID, VERTROUWEN,
SOLIDARITEIT, OMZICHTIGHEID, BEZONNENHEID ,RELATIVITEIT, OBJECTIVITET, EMPATIE,
HEBZUCHT, EMANCIPATIE, GELUK,LEVENSKUNST EN ZO MEER.

De hier bovengenoemde begrippen zijn een deel van een lange reeks indistincte ( = onbepaalde ) begrippen ,die al, zolang er diepe nadenkers   hier op aarde ronddolen, de grootste valkuilen vormen  , die met de beste wil en denkkracht niet  te dichten zijn. Het blijven open wonden, die aan het leven verbonden zijn en te vaak  voor veel pijn en gebakkelei en gekakel zorgen. Ik beperk me tot de filosoof Roscellino van Compiegne (ca. 1050 - ca. 1124) , die een aparte en interessante rol speelt in de mentale arena waar toen , maar ook nu nog,  de steeds weer oplopende woordenstrijd tussen de bestrijders tegen en de strijders voor de controverse tussen het nominalisme en realisme, dominant aanwezig zijn. 

De volgende keer zal ik u laten weten wat de inhoud  van nominalisme en realisme is en dat de controverse tussen die 2 nooit en te nimmer op te lossen is. Kromme gedachten die deze begrippen probeerden  recht te slaan zijn er al genoeg geweest maar in de "gekluwde realiteit " nooit verwezenlijkt. Het blijft plassen tegen de wind in en om het enigszins droog te houden blijft  er niets anders over je om te draaien om zo je broek enigszins droog te houden en proberen vooruit te kijken door je achter achteruitkijkspiegel. En dat is gebleken een zeer moeilijke klus te zijn. Maar voor wat hoort wat en dat biedt de democratie ,zoals ik hierboven al  heb gesteld, de minst slechte van alle staatsvormen. Maar ja , demos staat voor VOLK en cratie voor MACHT. Maar wat is het volk? Dat zijn in ons land 16 miljoen hoofden met daarin 16 miljoen opvattingen over wat er zou moeten gebeuren. Dat gaat bestuurlijk  natuurlijk niet lukken. Daarom hebben we onze staat democratisch ingericht en voor volksvertegenwoordigers gekozen ,die in 3 lagen zijn geconstitutioneerd: Op landelijk niveau zijn dat de leden van de 1ste en 2de kamer, op gemeentelijkniveau de gemeente raad en in de provincie de provinciale staten.

Het 2de woord is CRATIE, MACHT. Om macht te verkrijgen heb je altijd een meerderheid nodig en die is bij ons wettelijk vastgesteld op "De meeste stemmen gelden" Omdat voor elkaar te krijgen  moeten we veel overleggen en daarom gaan we zoveel mogelijk praten en kakelen  om  aan een limiet gesteld aantal  gelijkgestemde  stemmen te komen om een partij op te richten.Daar hebben we(er) inmiddels genoeg van. En ja hoor , we zitten dan weer in een op en top TOP- DOWN constructie. En zo is de rupsbaan  weer goed opgang en suizen  we met een duizelingwekkende en misselijkmakende rotgang    omlaag vanaf landelijke- provinciale- en gemeentelijke politiek naar beneden en zijn we weer terug bij af.Met rupsbaan en draaimolen kom je niet ver, daar  wordt je alleen maar draaierig en misselijk van.Misschien is het WIEL  een optie om VOORUIT  uit dit dilemma te komen.Maar dan moeten de spaken eerst wel naar  EEn punt lopen  wil je het wiel / probleem    ROND krijgen.

Zo, dan : ik ga er nu eerst even een poosje tussen uit en  genieten van de onvolprezen, ondefinieerbare vrijheid  en momenten van  geluk op deze plek van de aardbol te mogen leven. Ik meld me te zijner tijd weer om verder te filosofern en te analyseren op het punt waar we nu gekomen zijn. (Realisme, Nominalisme en Ethiek)

So long   

Met gr.

-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=MAUP-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-

                     Wij spreken in metaforen

                     Vanuit onze ivoren toren.

De bovenstaande 2 titelregels is een metafoor. Een metafoor vergelijkt altijd iets met iets anders waartussen een overeenkomst bestaat.

Voor Nietzsche ( 1844 - 1900 ),( o.a. een van de grote taalfilosofen ) , is alles waarover wij spreken in en met onze taal EEN grote optocht van metaforen. Wij zijn ons daarvan niet bewust en denken automatisch ,dat alles wat wij zeggen de werkelijkheid weergeeft , maar daarbij  vergeten we  ,dat  onze  taal de merkwaardige eigenschap bezit, dat het  beeldspraak is. Wij verbeelden ons  de werkelijkheid. Dit is een harde noot die filosofisch, maar ook praktisch  lastig te kraken is.Dat gaan we nu even in dit essay niet doen , omdat we het risiko lopen een paar tanden te verliezen en niet tenvolle van het paasbrood kunnen genieten. Toch geef ik hiervan een wellicht smakelijk voorgerecht van voor zich zelfsprekende voorbeelden. 

Gat:  "Hij springt een gat in de lucht"

         "Hij zit de hele dag op z'n gat"

         "In het universum zitten veel zwarte gaten" 

         "Je moet hem goed in de gaten houden"

Ei:     "Op eieren lopen"

         "De eisprong"

         "eieren voor je geld kiezen"

         "dat klusje is een eitje"

Flap: "appelflap"

         "even geld trekken uit de flappenkast"

         "flapdrol"

Klok: "met klokkenluiders  loopt het meestal niet goed af" 

God: "Godverdomme wordt verzacht tot gadverdamme of

        "gadverdikkie.

Cholera: Verzacht tot "klere", "krijg de klere"

               Oppassen: Dat is een mooie klereNkast en: 

                                  Dat is een klerekast.

Kast:  "Iemand op de kast jagen"

          "In de kast(gevangenis)  zitten is dus wat anders dan

            op de kast zitten.

De taal is een bijna onuitputtelijke bron van  metaforische mogelijkheden. De organen  ( nieren, maag, lever en ook de ledematen (been, arm en niet te vergeten , de geslachtsdelen zijn  gebruikte talige objecten voor het spreken in vaak niet al te fraaie metaforen. U kunt voor uzelf in uw eigen taal ongetwijfeld daarvan verschillende voorbeelden  vinden.

Metaforen zijn opmerkelijk verbonden met en sterk bepaald door een taalculturele context. Bijv.: Witte Donderdag = 

Gruendonnerstag; Karfreitag = Goede Vrijdag; Ostern = Pasen;  In het Engels: Eastern = Pasen; Xmas Day = 1ste Kerstdag; Boxing Day = 2de Kerstdag;

Ook de taalsociale context is bepalend.

 Bijv.: Probeer maar eens  nederlandse mop in het Engels of in een andere taal bijv.: in het Russisch of Chinees te vertellen. 

Het domein van de beeldende - musische kunst is iets heel aparts en moeilijk te duiden. De muziek neemt daarin wel een heel bijzondere plaats in.

Bijv.: Een toontje lager zingen

         Een  harde noot spelen

         Schreeuwende kleuren

         seriele muziek

Ik kom daar in een van de volgende essays nog filosofisch uitvoerig op terug. Dat ga ik vanwege het Paasfeest nu niet doen, want:

Als fervent liefhebber , grote bewonderaar van de weergaloze magische, unieke, hemelse muziek van J.S. Bach ga ik met de door L. von Beethoven  eens gesproken metafoor Pasen tegemoet:

"Nicht Bach, sondern Meer sollte er heissen !!" , hetgeen vrij vertaald: "Bach ist kein Bach , sondern ein Meer !!" ( Bach=beek  is geen Bach= beek, sondern = maar ein Meer = een zee!!!!). 

De muziek van Bach is celestiaal en verrijst daardoor  tot onuitspreekbare hemelse hoogte en dan  gaan alle hemelpoorten open en fluistert God: "Stttttttil, luister maar, want daar speelt Bach"

Met deze metafoor wens ik u allen een bijzonder onzegbaar mooi ge(Passie)ioneerd Paasfeest toe!!! 

Tot de volgende keer. 

-=-=-=-=-=-=-=-=-=-==-=-=-=MAUP=-=-=-=-=-=-=-=-=-=       

                          De ontluistering van ons luisteren

                           Wat kunnen wij nog horen met onze oren ?

                                           Het SETI-PROJECT

SETI staat voor: Search for Extraterrestrial Intelligence of wel

De zoektocht naar buitenaardse Intelligentie.

Het zoekt met gevoelige radio- telescopen naar signalen uit de ruimte ,die afkomstig zijn van buitenaardse  beschavingen. Dat is tot nog toe niet gelukt.

Ook heeft men aan boord van ruimteschepen (Pioneer en Voyager) een Plaquette en grammofoonplaat met gegevens over de aarde en de mensheid meegstuurd.

Het is een zeer pretentieus avontuur vol speculatieve aspiraties gesteund door  geniaal ontworpen technische instrumenten. Vooral is De Nasa, het Amerikaanse Ruimtevaart Centrum, met zeer opzienbarende en optimistische theorieen van uitermate geniale, deskundige wetenschappers uitgerust. ( o.a. Stephen Hawkins, Brian Cox, Martin Reeds e.a. ).

Het is buitengewoon indrukwekkend hoever men met de nieuwe moderne technieken,zoals de Kepler Ruimte Telescoop, De Infrarood Detector, ontworpen en gebouwd door astronoom Sherly Wright van de Universiteit in Toronto, erin geslaagd is ver in het heelal te komen.

Ook zijn er ondermeer nog andere technologieen , die een belangrijke rol gaan spelen bij de zoektocht naar buitenaards leven.

Het enige wat deze  onderzoekers nog moeten doen is deze technische know-how ontwikkelen om berichten te sturen en te ontvangen en maar afwachten tot de dag waarop we uiteindelijk nog kunnen meemaken, dat we niet alleen zijn in het Universum.

Kortom "Aliens", laat eens wat van jullie horen en zien , wij kijken en luisteren al zolang, maar zien en horen tot op heden nog steeds niets!! 

De prangende vraag duikt nu op:" Kunnen we in het heelal geluiden horen?" Het antwoord luidt eenvoudig : "Neen!",  dat kan niet( nu nog niet  ) met onze oren, de geluidsgolven hebben een te lage frequentie, die buiten het bereik van onze gehoororganen ligt. Er doen zich in het experimentele veld van de wetenschap allerei stoutmoedige en ,althans voor mij nu nog onacceptable speculatieve theorieen de ronde. Zo zou het met een microfoon wel "lukken", maar die zou    dan een  diameter van 10 lichtjaren moeten hebben. En zo zijn er nog meer  diverse   theorieen , maar voor mij zijn die nu  allemaal nog  van een verregaand wensdenken gehalte!!. ( Eerst horen en dan geloven).

Ik denk, dat u het zo langzamerhand gaat duizelen voor de  ogen en oren, maar tegijkertijd dit  ook een gevoel van grote bescheidenheid en gigantisch respect geeft, bij het lezen van al die astronomische grootheden en afstanden, die  in dat onmetelijk grote heelal   met voor ons nog  vele onopgeloste raadselen gevuld is.

Tegelijkertijd vraagt u zich wellicht af hoe ons brein dat allemaal verwerkt. Welnu , dat brein is een weergaloze supercomputer en recorder , die zich onder ons schedeldak bevindt. Een microcosmos met meer dan  100 mijard zenuwcellen en zo'n 100.000 km aan verbindingen tussen die zenuwcellen. Dat brein , met een gewicht van anderhalf pond stelt ons in staat om TV. te kijken, auto te rijden, wetenschap te beoefenen, te lezen en te schrijven , te genieten en te verwonderen en te bewonderen, te spreken  te communiceren met elkaar,talen te spreken  en noemt u verder nog maar op.

Dat alles dragen wij als HOOFD-zaak met ons mee en zit HOOFD-zakelijk allemaal tussen onze oren . Interessant en belangrijk genoeg om  in de volgende essays van onze wandelingen  door ons brein  nader te bezien, hoe dat in die 1 1/2 pnd gevoelloze geleiklomp mogelijk is !! Een groter wonder bestaat er niet in onze leefwereld hier in het ondermaanse  en op deze aardkloot. 

Maar ,let wel, met dat magisch wonderbaarlijke hoofd lopen wij pijnlijke builen op  toen wij tegen de grenzen van de taal zijn gestoten.  Het onzegbare kan nooit door en in diezelfde taal gezegd worden. Die builen zijn hier , filosofisch gesproken , slechts drogredenen, ofwel  " metafysische opvattingen" ,daar kunnen we nog wel over praten, maar we zeggen er niets meer mee.

                                     SCHIJN DOET PIJN!!!!

Tot de volgende wandeling

-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=MAUP-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=

                        Door je geweten gebeten ( Gewissensbisse)

Sacrament = Geloofsgeheim.

De Katholieke, (Oosters) -orthodoxe kerken kennen 7 sacramenten:

Doop

Vormsel

eucharistie

Biecht

Priesterwijding

Huwelijk

Ziekenzalving

De  reformatische Protestanten kennen 2 sacramenten:

Het Heilig avondmaal

De doop

Bijbel en Ethiek(uitreksel van Maup van tekst Frits de Lange)

De bijbel is een weerloos boek. In de geschiedenis vaak misbruikt om menselijk kwaad goed te praten en van een religieuze wijding te voorzien. Zo zijn slavernij, kolonialisme, apartheid,uitbuiting van de natuur, onderdrukking van de vrouw, doodstraf, oorlogsgeweld allemaal met de bijbel in de hand gelegitimeerd. Sterker nog: Als je sommige onderdelen van de bijbel zou aanhangen en uitvoeren zal je in aanraking komen met het thans geldende strafrecht.

Bijv.: Vrouwendiscriminatie is in strijd met de anti-discriminatiewet. (zie Num. 5 ; Cor.11, 2w; Ef. 5, 22w; Col. 3, 18; 1 Tim.2, 9w; 1 Petr.3,1)

Slavernij: (Col. 3, 22; vgl. Rom.6,16; Ef. 6, 5-8, 1 Tim.6: 1v; Tit. 2,9)

Homosexualiteit: (Lev.18,22; Rom. 1,2 6v)  moet tot de doodstraf worden  veroordeeld.

Maar de bijbel slaat ook een andere toon aan:

Voorbeelden:

Geen oorlog, maar oproept  tot vredelievendheid : (Matth. 5,44)

Tegen de slavernij: ( Gal. 5,1 )

Ook vraagt de bijbel meer, dan we ooit kunnen opbrengen.Naastenliefde ( Deut. 6.v4)

Dus als het om moraal gaat moeten we voorzichtigheid (prudentia) en terughoudendheid (temperentia) betrachten en niet direct maar naar de bijbel  wijzen. De bijbel spreekt  met 2 tongen en heeft een dubbele agenda. Het gezag van de bijbel ligt niet vanzelfsprekend in de bijbel ethisch opgesloten maar heeft een verhoudingsgewijs en een voorwaardelijk gezag.

De bijbel gold binnen de westerlijke cultuur als de Grote Code, het was de ontsluiting van de complexe "werkelijkheid"(N.Frije). Het was een huis om in te wonen.Maar door de culturele,sociaaleconomische en technologische ontwikkelingen is het dak eraf en de muren gebarsten en lekt het aan alle kanten. Kortom, het is een onbewoonbaar verklaarde woning geworden en we hebben   het huis  moeten verlaten  en zijn op zoek gegaan. Dit betekent niet het einde van- , maar wel een wijziging van het bijbelgebruik.

De teksten van de bijbel dragen, aldus de filosoof Gadamer, de ontmoeting  tussen 2 zelfstandige partners. Het  gesprek  tussen hen  impliceert  een uitwisseling van woord en wederwoord en dat lezers geargumenteerd de bijbel kunnen tegenspreken in naam van hun eigen morele ervaring en geweten. Als de bijbel het o.a. bijv.  over homosexaliteit , verlossing , genade , dankbaarheid,  wilsgebondenheid en  uitverkoring heeft,dan kunnen de lezers onder verwijzing  naar verschoven waarden en voortgeschreden wetenschappelijk inzicht van oordeel zijn dat wij nu "het beter weten dan Paulus" ( Prof. Dr. A.A. van Ruler,theoloog).MIJN VOORZICHTIGE CONLUSIE IS DAAROM:  

De strakke  vasthoudendheid aan dogma's, eigen opvatting en  mening moet daarbj worden GERESPECTEERD, maar nooit door de ander worden GEBOMBARDEERD  in de wetenschap,dat het zeker weten dat het "zo is" niets zegt over  dat het werkelijk "zo is" maar alles over hoe wij  DENKEN, dat het ZO IS !!  Tussen feit en fictie (fact en fake) bestaat altijd frictie . Het denken dat je gelijk hebt moet je  nooit verwarren met dat je het ECHT hebt. Zo ook:  Het denken dat je een Ferrari hebt moet je niet verwarren, met  dat je hem ECHT hebt, want dan  ben je  echt megalomanisch en dan wordt het hoogtijd naar een psychiater te gaan.

Zo ook : Het zeker weten  , dat je een oorlog wint is een waandenken, dat dit werkelijk zo is. 

Idealisme leidt altijd tot Defaitisme. Een idee fix

Idealisme leidt tot defaitisme.

Utopien hebben nog nooit de werkelijkheid gehaald

-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=MAUP-=-=-=-=-=-=-=-==-=-=

Op ethiek danst een ieder zijn eigen maat zonder muziek.

      ( Homo mensura: "De mens is de maat van alle dingen) ( " Protagoras ( circa 480 - 410 v. Chr ).

In de 6 de eeuw heeft paus Gregorius  1 een lijst van 7 deugden en 7 ondeugden  opgesteld . Daar zijn vele verschillende concilies aan voorafgegaan. Deze lijst was gebaseerde op oudere lijsten. Gregorius voegde echter de drie Christelijke deugden aan de lijst van de deugden toe . De eerste vier zijn de zgn kardinale deugden. Deze hebben niets te maken met kardinalen , maar afgeleid van het latijnse woord cardo = scharnier of spil. Zij waaieren a.h.w door alle deugden heen . De 3 laatste deugden zijn de zgn. theologale deugden (geloof , hoop en caritas.).

De ondeugden:

superbia ( hoogmoed )

avaritia  ( hebzucht )

luxuria   ( onkuisheid, lust )

gula      ( vraatzucht  )

ira        ( woede, toorn vraak )

arcedia (  luiheid, vadsigheid  )

invidia  (  jaloezie ,afgunst )

De deugden:

prudentia ( wijsheid, bezonnenheid )

iustitia     ( rechtvaardigheid )

temperentia  ( zelfbeheersing , matigheid )

fortitudo   (moed )

fides        ( geloof )

spes        (hoop )

caritas     ( naastenliefde /liefde )

Circa 12 jaar ben ik gids geweest van het prachtige sprookjes kasteel "De Haar" in Haarzuilens , een schitterend dorpje in de buurt van Utrecht en Amsterdam.

1)  Onder de vele pas gerestaureerde Cuyperiaanse zalen en kamers bevindt zich een grote danszaal waar vele mooie antieke objecten het garnituur zijn van een zeer smaakvol hoofdgerecht. Een van die objecten zijn de zgn. misericorde banken. Deze banken hebben een opklapbaar zitblok met aan de onderzijde van dit koorgestoelte prachtige   fantasierijke mens- en dierfiguren. Juweeltjes van houtgesneden miniatuurtjes. Dit alles diende voor het gemak van de kanunniken of kloosterlingen die bij de zeer langdurige koorgebeden (lamentos) geacht werden te staan, stiekem de zitblokken omlaag klapten en  hierop konden steunen. Bovendien waren de armsteunen breed genoeg voor de  steun van de ruim gemeten  maat van de omvang van   achter de ellebogen hebbende geestelijken  op te vangen. Omdat  het merendeel van het dienstpersoneel van de Heilige Vader in die dagen bejaarde geesten waren, zouden zonder  deze geraffineerde manipulaties deze uitvaartdiensten een  nog grotere hemelse vlucht genomen hebben. Zo kon dat dan toch door  dit  bedrogen STAAN enigszins tot staan worden gebracht.

2)  "Het lekkers van Bekkers !!)

Kinderen verwekken was voor de Katholiekenv voor en na de tweede oorlog  huwelijksplicht!! Dit was gebaseerd op de bijbelse opvatting : " Gaat heen en vermenigvuldigt U !!)

Sex buiten het huwelijk was taboe,

Sex binnen het huwelijk was verplicht!! , maar dan beslist zonder voorbehoedsmiddelen. Onthoudt: Onthouding!!

In 1960 werd msr. Bekkers tot bisschop van Tilburg benoemd. Hij sprak de taal van de gewone mensen, zo  vond hij  dat de kerk er voor de mensen was en niet omgekeerd en   liet hij duidelijk doorschemeren dat de kerk als INSTITUUT veel minder van belang was.

De grote "klapper"kwam pas aan het eind van de  50 -ter en het begin van de 60 -ter jaren . De pil werd uitgevonden.

In 1963 sprak hij over de omgang tussen mannen en vrouwen en de gezamenlijke verantwoordelijkheid voor hun gezin. Zonder de pil  bij name te noemen  sprak hij uitvoerig over het thema geboorteregeling. Zo was de weg naar de pil geplaveid. De uitdrukking "Iets lekkers van Bekkers"was geboren.

Maar Bekkers ging verder . De pil was namelijk nog  alleen op recept van de huisarts te verkrijgen. Maar de strakgelovige huisartsen durfden de pil niet voor te schrijven. Tot dusver was de MACHT van de kerk groter dan het GEZAG van  bisschop Bekkers. Deze deed toen een meesterlijke zet om uit dit opgelegde dilemma te komen. Hij stelde een klein comite samen bestaande uit theologen, filosofen, predikanten, medici en  ethici . Na een  uitvoerige discussie kwamen ze tot een gemeenschappelijke oplossing, dat de pil geen VOORBEHOEDSMIDDEL was , maar een GENEESMIDDEL  om de ongemakken voor de vrouw bij de menstuatie te verzachten. Dit had tot gevolg, nu het hek van de dam was,dat  de pillen  als een wolkbreuk uit de farmaceutische fabrieken spoelden. De verpakkings machines konden de stroom niet aan. Geen probleem voor Bekkers. Hij liet de volgepakte kloosters met  vrome nonnetjes nu de pillen aan de lopende band keurig inpakken zonder  dat deze bruiden van Christus in hun vrome gemoedsrust merkten dat ze zelf werden ingepakt. De kerk voelde zich daarbij echter  behoorlijk in haar   kruis getast. Ter nagedachtenis aan Bekkers ga ik als niet Katholiek beslist in de rij langs de route van de geestverwante huidige Paus Benedichtus  staan om hem uit volle borst toe te juichen. Er zijn al voorbesprekingen aan de gang dat hij naar  Nederland komt. Hij zal het nog moeilijk genoeg krijgen met de curie in dat curieuse bastion (arena) van het Vaticaan.

                                    Ik sta weer voor een CRUCIFIXS

                                    en vraag : "Is dat nu niet voor niks?"

                                    Hij hangt er maar , wij staan er bij

                                    verbaasd, want d'ellend is nog niet voorbij

                                    Het offer dat hier werd gebracht

                                    is als rook in een gespookte nacht

                                    en wij zijn nog lang niet veilig thuis

                                    want een CRUCIFIX is en blijft

                                      EEN  DINGMATIG  HOUTEN  KRUIS !

Een leugentje om je best wil vind ik op z'n tijd en op z'n plaats een ondeugende deugd. Dat is natuurlijk niet altijd het geval. Er zijn contexten , waarin je o.a. met jezelf of ook met anderen weloverwogen (prudentia) , zelfbeheersing ( temperentia ) en caritas ( naastenliefde )  in acht moet nemen, zoals msr Bekkers deed(zie 2) . Hoe dat met de oude vadsige rakkers beoordeeld moet worden laat ik lekker aan u zelf over.(zie 1)

  Daar heb je de tijd en de ruimte voor nodig en dat is levenskunde omgezet in levenskunst.!!!!

P.S: Paus Adrianus (1459 - 1523 ) was de eerste Nederlandse paus. Hij is echter maar 1 jaar paus geweest . In zijn wapen stond het advies: Patere et sustine  = Wees geduldig en hou STAND!! Zijn levensverhaal laat zich lezen als een spannende crimi. Ook hij verafschuwde de luxe waarme de kardinalen zich  omringden. Zo zei hij toen 5 kardinalen hem een uitzonderlijk tafelzilver cadeau gaven : " Deze schatten zijn meer voor een koning, jullie zouden als kardinalen beter schatten voor de hemel kunnen verwerven "

Vele geestelijken  werden na het horen van de zuiverende ingrijpende plannen ,die hij wilde doorvoeren nog beduchter voor de Nederlander. De curie zat hem behoorlijk dwars . Zij probeerden de hervormingen ,die op hen van toepassing waren zo veel mogelijktegen tegen te werken . Sabotage alom!!!!.

Adrianus kwam na zijn kroning tot de ontdekking dat hij de zeer grote schulden van zijn voorganger paus Leo x zou moeten afbetalen. Hij was daarom genoodzaakt een groot deel van de hofhouding te ontslaan.

Zo langzamerhand bestond de omgeving van de paus alleen nog maar uit vijanden.

Op 5 augustus 1523 werd hij ernstig ziek en op 5 september 1523 verscheen hij voor het laatst in het openbaar. Boze tongen fluisteren dat hij vergiftigd zou zijn, maar dat zal nooit meer echt kunen worden   bewezen. Maar ja , de maffioso heeft onnavolgbare wegen en dat is van alle tijden. 

Het zou maar al te eenzijdig zijn om alle pijlen op de institutionele RK. kerk te richten, deze rottende en ondeugdelijke praktijken komen overal voor, zo ook bij de protestanten, en daar gaan we in mijn volgende essay eens een kijkje nemen .

Tot dan.

=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=Maup-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=

Ethiek is een vorm van hersengymnastiek

1)

Ik ZONG vroeger:" OP bergen en in dalen,

Ja , overal is God "

Nu , ZEG ik : "Op bergen en in dalen,

Neen , nergens  is EEN god "

DE GOD is BOVENAL, EEN god is niemand en nieman(d)sdal.

Zingen is : Muziek op woorden ( inclusief, insluitend)  vgl. opera en libretto, Mattheus Passion, Cantates, kortom die melodieen kun je naspelen, varieren en nazingen, maar de muziek speelt hier de hoofdtoon. Stotteren kan hier niet

2)

Spreken is : woorden met  muziek ( exclusief , uitsluitend ) de woorden spelen hier de hoofdtoon, ja zodanig , dat in het Chinees en Japans bijv. met de hoogte van de toon veschillende betekenissen aan woorden worden gegeven. Zo ook kunnen wij gevoelens met de stem wisselingen uitdrukken, bijv. schreeuwen van angst, huilen van vreugde of verdriet,schelden en vloeken van woede, lachen van pret.( de prosodie )  Stotteren kan hier wel.

Bij 1 en  2 spreken we van muziek, maar u ziet al dat, ik bij 1 minder woorden nodig heb dan bij 2. We kunnen bij 1 nooit ruzie krijgen, hooguit een verschil van mening. We vinden het mooi of lelijk , maar nooit goed of fout. Bij 1 kennen we geen ethiek, maar bij 2, ho maar  volop ethiek,  we kunnen hierover eindeloos kauwen en mauwen. Ok , zolang dat maar het geval is , dan spartelen en grabbelen we wel , maar als dat niet meer lukt wordt het gevaarlijk.  En dat is zonde , soms zelfs DOOD-zonde

Het draait dan meestal om de volgende hoofd deugden en - ondeugden, al in de 6de eeuw door paus Gregorius opgesteld:

De  ondeugden:

1) superbia (hoogmoed)

2) avaritia   ( hebzucht )

3) luxuria    ( onkuisheid, lust )

4) invidia     ( jaloezie,afgunst )

5) gula         ( vraatzucht )

6) ira            ( woede, toorn, wraak )

7) acedia      ( luiheid , vadsigheid )

De deugden:

1) prudentia ( wijsheid , bedachtzaamheid  )

2) iustitia      ( rechtvaardigheid )

3) temperentia  ( zelfbeheersing, matigheid ) 

4) fortitudo   (  moed,dapperheid )

5) fides         (  geloof  )

6) spes         (   hoop  )

7) caritas     (   naastenliefde, liefde  ) 

Ja, ja dat is me nogal een lijst. Daar heeft men  lang over gedaan. Daarvoor zijn verschillende concilies aan te pas gekomen . Bij de deugden, zijn de eerste vier de zgn kardinale deugden. Die hebben niets te maken met kardinalen , maar zijn afgeleid van de Latijnse naam "Cardo", hetgeen scharnier betekent. Zij openen de de deur  daarmee en waaieren uit over de  rest van de deugden. Ze zijn extra belangrijk omdat ze in elk andere deugd verondersteld worden. Dus als je op onwijze  en onrechvaardige wijze vriendelijk zou zijn , of als je in je ONVRIENDELIJKHEID geen maat weet te houden , of niet de moed hebt om ook vriendelijk te zijn als dat gevaar oplevert , die heeft niet echt de deugd van de vriendelijkheid. 

Maar allemaal mooi gezegd, maar wel langdradig  als een ONVRIENDELIJKE  afspiegeling van de uit langdradig  geweven liturgische kleden.  Kort gesneden rokken om de benen  zijn nog steeds niet in de tempel Gods verschenen. De kuiten gaan via de draaideur  weer  naar buiten.

Ethiek is het moeilijkste domein in alle gebieden van de wetenschap. Het is echt een hoofdbrekende hersengymnastiek. De hierboven  enigszins ludieke voorbeelden laten hopelijk zien , dat we er met die mooi bedachte lijsten van  deugden en ondeugden ver van ons dagelijkse doen en laten zijn. Het zijn hooguit slim bedachte omschrijvingen voor een bizonder lastig cryptogram waarbij de meeste horzontale en verticale vakjes leegblijven. Als je geluk hebt vind je op de kruispunten een paar steunletters.  Maar de meeste vakken blijven leeg. En dat is zeer frustrerend met het gevolg dat we gaan confabuleren, d.w.z. dat we die plekken gaan opvullen met bizonder slimbedachte verzinsels, daarbij ons vaak niet meer beseffen dat het verzinsels zijn, fantasmen, die , ik moet het toegeven, voor menigeen in grenssituaties van hun  leven troostrijk (kunnen) zijn. Daarmee bouwen we kastelen, kerk- regerings-bankgebouwen,rechtbanken en zo nog veel meer in sociaal,maatschappelijk geaccepteerde instituten, waarin  onze oerkrachten als angst ,seksualiteit   agressie  en ONDEUGDEN gekanaliseerd worden en omgezet in ambitie voor werk en kerkwerk, kunst-ateliers-concertgebouwen  en wetenschapsuniversiteiten en scholen. (DEUGDEN) 

In het volgende essay daarvan enkele praktische voorbeelden.

Tot dan.

-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=MAUP-=-=-=-=-=-=-=-= 

e

                        Thinking down the drain?!         

ENTROPIE is de neiging van materiaal om richting wanorde te gaan in plaats van naar meer ordening.

Om naar wanorde te gaan is nu eenmaal makkelijker dan naar orde. Het kost in de regel minder moeite (energie) om rotzooi te maken dan de rommel op te ruimen.

Het woord entropie komt uit het Grieks en-tropei = niet (om) draaien. Tevens wijst dit erop dat het probleem in alle vormen de filosofen en wetenschappers sinds de oudheid , ja en nog eerder, heeft beziggehouden. Het komt in alle belevingsvormen voor zoals o.a. in de natuur, het universum, scheikunde ,bij planten en dieren enz. De duitse natuurfysicus Clausius (1865) heeft het verschijnsel weer gestructureerd op de wetenschappelijke agenda gezet.

Je kunt er op verschillende manieren naar kijken en wel op een alledaagse  - als wel  op een atomaire manier. Dat laatste gaan we nu niet doen. 

Voorbeeld 1:

Vloeibare stoffen

Een belangrijk aspect van en-tropei= niet-omdraaien. d.w.z dat warmte niet teruggaat, dat is een onomkeerbaar proces ( dit is zo volgens de 2de wet van de thermodynamica) U kunt bijv. in een bad met water van 0. gr. Celcius dat water nooit meer met water van 100 gr. celcius   opwarmen  tot het weer gaat koken.

Voorbeeld 2:

Vaste stoffen

Een glazen vaas die u per ongeluk laat vallen  en in scherven en splinters uiteenvalt zal nooit meer vanzelf  een vaas worden. 

Een kamer waarin wordt geleefd wordt vanzelf  een rotzooi. Een kamer kan maar op EEN manier VOLMAAKT worden opgeruimd zijn(pen op zijn plek, laptop op zijn plek, elk boek op zijn plek, maar op miljoenen manieren rommelig: de pen kan op de grond liggen of op de bank , de boeken op allerlei plekken liggen, dus wanneer het leven in een kamer zijn gang kan gaan, dan wordt het geheid een rotzooi , omdat er er veel meer toestanden zijn die "rotzooi"(wanorde) heten dan nette toestanden (orde).

Voorbeeld 3:

De som der delen (emergentie)

Het geheel is meer dan de som der delen. U ziet daarachter het woord emergentie staan, dat woord komt uit het engelse" to emerge", hetgeen betekent: "zomaar te voorschijn tredend"  Door het  proces van het samenvoegen van stukken hout , textiel, spijkers en lijm    is  er iets  ontstaan dat als geheel een nieuwe functie kan vervullen die de afzonderlijke delen niet kunnen vervullen. Op spijkers en lijm kun je beter niet gaan zitten. Ook losse houten balkjes of een lapje stof bieden geen groot zitcomfort. Maar als je de  onderdelen samenvoegt dan  vormen zij samen  bijvoorbeeld een stoel. Zo ook kun je in je uppie geen rij vormen, pas als er zich steeds meer mensen wachtend  voor bijv een loket voegen, dan   sta je al heel gauw in een rij. Een zwaluw maakt nog geen winter , maar in de zwerm- trek naar het zuiden moeten de winterkleren uit de kast. Dit kan natuurlijk ook omgekeerd , dan wordt winter/ zomer en het zuiden/ noorden en winterkleren/zomerkleren.

Een proletarier alleen  is wellicht een communist , maar "Proletariers aller  landen verenigt u  !!  " dat wordt pas  een Communistische Partij. Mark Rutte alleen is Mark Rutte  maar in het politieke (goed) gevulde  domein  wordt hij de leider van de  Liberale Partij. Maup is Maup , maar door zijn huwelijk wordt hij echtgenoot, een individu alleen wordt nooit een volk, maar een miljoen of meer wordt dat wel, of als het een klein getal is wordt het een groep, stam ,club, geloofsgemeenschap. Voor ons als individuen gelden particuliere  AFGESPROKEN omgangs regels,(daar valt over te praten) maar in het publieke domein worden dat politiek /democratisch  VASTGESTELDE wetten. (daar valt over te procederen) Dan moet je naar een advocaat met een goed gevulde beurs.

Voordat we bij de "oplossing" van ons probleem komen vind ik het leuk te constateren  dat met het begrip emergentie  er een (in)- directe overeenkomst is met "onze ligusterhaag" Ook vormen hier de onderdelen( blaadjes en takjes ) bij elkaar samen de ligusterhaag. (zie hierboven de voorbeelden  bij punt 3).

Maar pasop, voordat we er weer instinken gaan de meeste van die   voorbeelden over stoelen, ligusterhaag, rijen en vogelzwermen daar kun je naar kijken en zien en aanwijzen, maar bij echtgenoot, partijen ,clubs verenigingen wordt het toch weer wat lastiger. Als u mij tegenkomt ziet u mij , maar niet direct,  dat ik een echtgenoot ben. Bij bv. een moslima met hoofddoek wordt dat weer duidelijker, maar de geloofsgemeenschap als groep, krijg ik niet in beeld.  Nu zegt u direkt : "Dan ga ik naar die moskee een paar straten verderop" Ook dan ziet u die geloofsgemeenschap niet, maar gewoon een gebouw, dat weer de som is van heel,heel veel stenen en daar kunt u naar binnen gaan om de prachtige beelden en versieringen te bewonderen, maar helaas , de geloofsgemeenschap ziet u nog steeds niet.

Maar nu, waar het nog  interessanter wordt en waar een deel van de gerenomeerde hersen onderzoekers zijn ingetuind( excusez le mot) en zich zo hebben gefocussed op hun prachtig imposante speurwerk naar de geheimen van ons brein en de som van  al die onderzoeken hebben ge-upgrade naar de slotsom  van "wij zijn ons brein! " Zij zijn helaas in de valkuil van de zgn. "naturalistic fallacy" getrapt. Natuurlijk (naturalistic) ben ik m'n brein , maar tegelijkertijd heb ik een brein,een orgaan  en daarmee wordt mijn lichaam (organic)  op een uitermate complexe manier  in deze wereld aangestuurd, zowel mobiel als emotioneel esthetisch en ETHISCH  . Zo kan ik springen, dansen, een kleur krijgen als ik me schaam, lachen van  blijdschap, verliefd worden, ontroerd worden door beeld en muziek. Zo wordt ieders persoonlijkheid bepaald door een onlosmakelijk geheel(holistisch) dat ik mijn lichaam ben en heb!!  

U ziet, ik heb het woord ethisch al gemarkeerd. Daarmee gaan we eindelijk ons probleem te lijf en te "brain"

-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=Maup-=-=-=-=-=-=-==-=-= 

                                      Walking in the b(r)ain.

De titel is veranderd. Dat wil niet zeggen ,dat nu alles over de zintuigen(na)- gezegd en (na)gedacht is. Integendeel, ze zijn niet weg te  denken, weg te spreken en weg te horen, en dat gebeurt o.a.  allemaal in en met ons brein. Dat wordt dus een lange spannende zoektocht, waarbij betoverende paranormale ,paradoxale en  horizonloze vergezichten te zien zullen  zijn . Voordat we dat terrein betreden deel ik eerst wat wandelschoenen uit  en treden dan eveneens in de sporen van de wanderfilosofie en lopen we hopelijk Nietzsche nog eens tegen het lijf. Daar gaan we dan:

Ons brein bestaat uit 1013 neuronen(Wytse Wadman, een befaamde hersenwetenschapper aan de UvA ) Doordat elke neuron ook nog eens contact maakt met zo'n 50.000 andere neuronen bestaan er onvoorstelbaar veel manieren waarop zij met elkaar in verbinding kunnen staan en kun je je nauwelijks voorstellen hoeveel wegen onze hersenen kunnen volgen. Van de 11.000.000 prikkels die voortdurend via onze zintuigen op ons afkomen zijn er 10.000 visueel, dus door onze ogen!! Die overheersen alles. We onthouden plaatjes beter dan woorden. Maar pas op: We zien niet alles , we zien alleen wat onze hersenen toelaten, "......  en dat is maar goed ook , want anders zouden we verward raken in de onderliggende takjes en bladeren en nooit meer onze  bovenliggende mooie ligusterhaag  en zo ook door de bomen het bos niet meer zien(Inlas van Maup: zie vorige essay)"....    . We leren vooral door ervaring en imitatie. Ontwikkeling is de natuurlijke staat van mens-zijn. Ook blijven onze hersenen zich ontwikkelen. Daarom zijn uitspraken zoals: "Leiderschap heb je of heb je niet "  of "ik kan het niet " is nu ook wetenschappelijke onzin". Er is alleen "Ik wil het niet!". (Aldus Wadman).  "Een mens kan goed worden in bijna alles, maar het kost wel 10 jaar vooraleer je ergens echt goed in wordt maar het blijft nog wel even wachten op de onmiddellijke toepasbare neurokennis , de leerpil is er nog niet . Maar ze komt er wel , beloven de neurowetenschappers." Aldus Wadman.

Nou,nou, daar moet ik(we) eerst maar eventjes voor gaan zitten , want meer antwoorden door de natuurwetenschappers roepen  weer steeds meer vragen bij de filosofie- "bedrijvers" op , en dat zijn beslist geen wetenschappers, maar levensstylisten, die begeren EEN wijsheid en beslist niet DE wijsheid, want tussen EEN (onbepaald ) en DE ( bepaald ) ligt een gapend gat, dat met ons ondermaanse beperkte  tijd- en ruimte- notie niet te overbruggen is. Natuurkundigen beginnen met een hypothese die met alle middelen (formules, zeer geavanceerde technische gereedschap zoals o.a.  cumputers , electromagnetische MRI-scans ,nano microscopen rontgenfoto apparatuur  onderzoeken ze naar een rechtvaardiging (verificatie) van hun hypthese  en daar komen ze op een indrukwekkende knappe wijze zeer ver mee, ja zelfs zeer ver  en wij allen profiteren ervan op medisch, cultureelsociologish, en economisch gebied, kortom ons gehele bestaan wordt er door bepaald. Dat geeft ons allen een euforisch gevoel dat uitloopt in een alles moet kunnen, MAAR.... dat zgn. ALLES MOET KUNNEN,is dat grenzeloos, is dat echt waar, is daarvoor echt een pil te ontwikkelen? Er is hier wel via de weg van de ENTROPIE en het ANTROPISCH PRINCIPE zeker  iets over te zeggen. Over dat laatste heb ik in een voorgaand essay al het e.e.a gezegd . Laat u zich vooral niet afschrikken voor dat moeilijke woord Entropie , want dat betekent heel gewoon : " HET GEHEEL IS ALTIJD MEER DAN DE SOM VAN DE DELEN!!  En daarmee zijn we al aardig in de goede richting van ons / mijn  vermeende"oplossing"  van het probleem ,waarmee ik het vorige essay heb beeindigd. Het is nog wel een eindje lopen, maar ik heb u goede wandelschoenen gegeven. Bovendien  zijn er een aantal rustbanken in zicht, waar we in het volgende hoofdstuk rustig zittend van een mooi panorama kunnen genieten.

-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-MAUP=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=- 

                                       Geluiden klinken, maar je kunt er lelijk bij instinken!

Ik kan hier op mijn blog onmogelijk de talloze geopperde mogelijkheden  , die de taalkundigen hebben be-DACHT vermelden hoe taal is ontstaan.  Die mogelijkheden lopen uiteen dat gesproken talen( let wel : dus klanken) zijn ontstaan zo'n 35000 - 40000 jaar geleden  tot (schrik niet ) 2.5 tot 4 miljoen jaar geleden.

Met GEDACHTEN kun je gelukkig als mens  creatief  de mooiste draden spinnen en verzinnen, ( zie de hierna volgende zijsprong) maar voor KLANKEN lukt dat niet, daarvoor geldt dat   niet de klanken in de lucht hangen maar alles wat wij erover ZEGGEN:  ergo:  HERSENSPINSELS! zijn. Bij heel mijn lange zoektocht deze week  op mijn  taalverwervingsreis op internet ben ik er met mijn onomatopeeen  zelf ook lelijk ingestonken en wel :

1.) Er is bij mijn weten op deze aardbol geen mens meer te vinden die mij kan vertellen hoe die klanken echt hebben geklonken.

2.)  Bovendien zou hij ze ook moeten nabootsen, maar ja , een nagebootste klank is een  imitatie van de echte weggevloeide (flux/flow) klank. Mocht ik het onwaarschijnlijke geluk hebben nog een tweede, derde enz persoon te  treffen dan hebben we weer te maken met een nabootsing enz. enz. etc. etc. ,dus een oneindige regressieve onverifieerbare  voortgang  van imitaties.

Nu eerst even een  fabelachtige zijsprong die ik nodig heb om de ingewikkeldheid van het onomatopeische probleem in een volgende essay   enigszins helder te krijgen: 

  In het bijbelse  symbolische scheppings verhaal wordt door God in zeven dagen  de schepping voltooid. Hij deed dat d.m.v een logos( een goddelijke woord): God SPRAK: "ER ZIJ LICHT" , en hij ZAG, dat het goed was. Enz, etc.   Op de laatste dag schiep hij  zo de mens (Adam). Die stond daar in z'n uppie alleen te wezen naar het evenbeeld van God in een prachtig paradijs. Hij zag de planten, dieren water en ademde de levens  lucht.(atman)in . Geen goed en geen kwaad , maar ook geen taal. Hij Stond daar met een "Benediction de Dieu dans le Solitude",omringd door de vrijzwevende en ongebonden dierengeluiden. Die klonken alle kanten op  in de vorm van erratische (zwerf)klanken. Geen imitatie en communicatie mogelijk. Daar was een contrastvloeistof voor nodig en die spoot God in met een organischmiddel uit de rib van Adam. Eva, de stammoeder van het nageslacht was spontaan ontstaan. De erratische zwerfklanken veranderde in erotische  extatische liefdes klanken . Dit veranderde abrupt door de satanische verleidings kunsten  van de slang om Eva en daarna Adam van de verboden appel te  laten eten. God verjoeg ze uit het paradijs  met o.a. de opdracht."GAAT HEEN EN VERMENIGVULDIG U !!" Gevolg, dat we door de tijden heen  beland zijn  in een veranderde  context van :" VERMENIGVULDIG U EN GAAT HEEN!!" en terecht gekomen zijn  vanuit Het HOF VAN EDEN IN DE SOF VAN HEDEN!!.

Dit is dus duidelijk weer een van de parafrases die ik aan het scheppingsverhaal  heb toegevoegd. Maar al met al, het blijft een symbolisch fabelverhaal.Ik blijf nog even doorgaan:

In Spanje zijn tekeningen in een rots  gevonden ,die 48.000 jaar oud zijn. Dat zijn dus voorBEELDEN, die zijn te zien , dat staat rotsvast. Een betere verificatie kun je niet hebben. En dat overtuigt mij in mijn mening dat het onmogelijk is voorBEELDEN van klanken te zien, zoals ik in  mijn gemarkeerde scheppingsverhaal heb toegevoegd. Let wel, er komt heel misschien nog eens een ontdekking dat men een notenschrift vindt, (bijv een stukje "partituur"), en dat zijn inderdaad weer BEELDEN, maar geen  KLANKEN  en hupsakee daar gaan we met onze onomatopeeen. Maar ja we kunnen nog EVEN op een bedachte  fabelachtige oplossing wachten  , maar niet zolang , want onze aardse korte tijd verliest het van de eindeloze goddelijke eeuwigheid en dat is een gebed zonder end.

In het volgende essay ga ik een poging wagen  hoe  deze spagaat  uit te houden is.!?!?

-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=MAUP-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-= 

                                                          De klanknabootsingen

                                                  Dierengeluiden

Er zijn zeer vele mogelijkheden in taal KLANKnabootsingen te maken. Maar wij gaan het hier specifiek  hebben over de nabootsing van dierenGELUIDEN . Zoals  u ziet  kunnen deze GELUIDEN soms zeer sterk verschillen .  Zoals u uit het onderstaande overzicht kunt vaststellen hebben de meeste talen hun eigen manier om die dierenGELUIDEN weertegeven. In enkele talen lijken die GELUIDENsterk op elkaar bijv.:

eend: Kwak (ned)

          cuac   ( spaans)

         quack  ( eng  )

Maar de overgrote meerderheid geven deze geluiden in een grote verscheidenheid van klanken weer:

een haan: Kukelekuu  ( ned )                   een kat: miauw ( ned)

                cock-a-doodle - doo  ( eng  )                  nryka  ( Russisch )

                Kikeriki  ( duits )                 

                cocorico  ( frans )                      een hond :   waf of woef  ( ned)            

                quiquiriqui ( spaans )                                              guau ( spaans )

                chickirichie ( italiaans )                                ouah - ouah ( frans )                            

                cuenricu      ( portogees )                             arf-arf ( italiaans )  

 een varken: buu   ( japanees )                een paard :  i-go-go  (russisch )               

                                                                                                      nyihaha   ( hongaars )

Ik zit bij het raam  terwijl ik aan het typen ben. Door het raam kijk ik op de mooi glad  en in strakke vorm geknipte ligusterhaag. Mooi geschoren in strakke rechte lijnen.  Boven deze mooie overzichtelijk , geordende vorm dwalen mijn blikken naar onderen en zie ik een chaos aan vertakte wortels en kriskras met en in elkaar  verstrengelde takkjes en blaadjes . Ik besef nu dat met  het door de mens vervaardigde snoeimes cultureel is ingegrepen  op het natuurlijke groeiproces van de ligusterhaag. Dit is een vorm van techniek die wij als mens letterlijk in de hand hebben.  Het geeft ons een gevoel van maakbaarheid, een gevoel dat in de culturele periode van DE VERLICHTING  (16/17de eeuw ) ons heeft opgeduwd naar een rationele verklaarbaarheid waarvan de gevolgen nog steeds voelbaar zijn. Aangestuurd door de prachtige ontdekkingen van een rij van geleerden in het domein van de natuurwetenschappen zoals physica, biologie astronomie heeft dat geleid tot een grenzeloos met  het aan arrogantie grenzend optimisme:" ALLES MOET KUNNEN".  en dat gold ook voor VEEL , maar niet voor Alles. En dat is even wennen, die vele deels oplosbare vragen oproept , maar daarnaast voor veel meer onoplosbare problemen zorgt.  En u weet, naar ik hoop,  nu inmiddels wel dat dit volgens mij ook altijd onoplosbaar zal blijven en daarvoor hebben wij het verlangen naar wijsheid nodig en dat heet met een "vreemd" woord Philosofie!! .Ik begrijp volledig , dat u zich langzamerhand afvraagt   wat dat met  de klanknabootsingen van dierengeluiden te maken heeft. Daarvoor moeten we eventjes de diepte in.  Om niet verzeilt te raken in academisch philosofisch gepraat  , waar ik ver vandaan wil blijven, probeer ik om aan de hand van concrete voorbeelden die onoplosbaarheid transparant te krijgen.

Wanneer wij  met elkaar praten doen we dat met generaliserende woorden, want zonder dat kunnen we niet communiceren.  dus vliegtuigen, appels , peren, kortom alle concrete voorwerpen zijn generalisaties.  Stelt u  zich eens voor, dat we die mogelijkheid niet hadden , dan zou u, net als  bij die ligusterhaag in een wirwar van details terecht komen om tenslotte nooit bij het  generalisatie-  begrip Vliegtuig ,Appel, Peer enz.  uit te komen. Want die begrippen bestaan dan   niet.  U moet dan het WORDINGSPROCES  zoals kleur, gewicht materiaal enz enz paraat hebben om tot een zekere vorm van  PRODUKTKENNIS     te komen en dat haalt u nooit. 

Dat is om gek van te worden, want zoals de volksaardige uitdrukking luidt: DOOR DE BOMEN ZIE JE  HET BOS DAN NIET MEER !! We zouden net als die baby in zijn alleerste stadium van taalontwikkeling in een oeverloos gebrabbel en gekabbel van woorden terecht komen omdat je zelf de enige bent , die het nog net  snapt m.a.w. je zit in je eigen referentie kader opgesloten en dat is het gekkenhuis. Jaren geleden ontdekte men de zgn wolfskinderen en berenkinderen  Deze waren  opgegroeid bij repectievelijk wolven en beren en   nooit in contact gekomen met mensen. Daarmee zijn afschuwelijke dingen  gebeurd , die nu als grove kindermishandeling gelden. Al in de oudheid zijn hiervan door de Griekse historicus Herodotus (ca.485 voor Christus )  van pharao Psammetichus verteld dat deze twee kinderen adopteerde om ze tussen wolven te laten opgroeien om er"achter" te komen of ze nog talig gevoelig zouden zijn. Welnu ,slechts wolven taal spraken ze d.w.z. brullen , janken en huilen was het resultaat. Ze hebben nooit meer normaal  leren spreken. En zo verhaalt de geschiedenis van nog meer afschuwewelijke experimenten.We hebben het tot nu nog over concrete objecten gehad, maar hoe zit het nu met abstracte begrippen. Kun je daar ook refereren aan generaliserende begrippen , zoals bij  de aanwijsbare concrete objecten (ligusterhaag, auto's vliegtuigen enz?) Ja,nee,ja,nee, het geruzie hierover staat in de geschiedenis bekend als de zgn.UNIVERSALIEN STRIJD!!

Met universalien strijd wordt de eeuwige strijd met betrekking tot de status van algemene BEGRIPPEN (universalia) bedoeld , die een hoogtepunt  beleefde in de Middeleeuwen. Met recht, een eeuwige strijd , want deze netelige kwestie heeft de filosofen al vanaf de oudheid beziggehouden. Hierbij kwamen vragen aan de orde zoals: "Zijn het slechts namen die wij aan dingen geven , of bestaan ze onafhankelijk van ons denken  en bestaan ze  dan in  een   wereld, die buiten ons BEGRIPPEN-  apparaat  valt?? .  Spannend , maar of het gelukt is om hier tot een oplossing te komen. ??  Dat de klanknabootsingen hierbij een doorslaggevende rol spelen is bij die ingewikkelde speurtocht  naar mijn weten nooit echt of voldoende  aandacht geschonken.  De strijd  bij de universalia is nl. een BEGRIPPEN -strijd , en klank nabootsingen zijn (talige)flow/flux  Klanken en geen begrippen en helemaal geen dingen. Spreken en denken zijn,  zoals we hier boven hebben vastgesteld , wel te onderscheiden ,maar niet te scheiden. !!  Raar,maar(en) waar???

Tot de volgende keer.

-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=MAUP=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-==

                                                                           De context(en zo meer)

In een museum komen we allereerst om te kijken.

Bij een concert komen we primair om te luisteren.

Het wezen(de essentie ) van kijken zijn BEELDEN.

Het wezen ( de essentie) van luisteren zijn KLANKEN.

BEELDEN  staan stil, we kunnen ze ophangen, neerzetten, belichten, omdraaien, manipuleren (foto's bijv ), beetpakken , kortom het zijn concrete objecten.

De context bij onze taalverwerving speelt zich af in BEELDEN en KLANKEN!

Baby's van circa 1 tot 2 jaar zien bewust allereerst beelden. Het grijpen en tasten ernaar begint langzaam op gang te komen Verder in de ontwikkeling horen ze vanuit de omgeving( de context dus) de daar bijHORENde klanken, die voor hen  niet meer te grijpen en te betasten zijn. In ongecoordineerde klankstootjes en brabbeltaal wordt daarop gereageerd. In de verdere groei worden dat langzaam voor ons herkenbare woordjes, die verderop in de knop komen tot voorzichtige zinnetjes om dan heel wat later uit te groeien tot een prachtige volwassen boom met wortels,  vertakkingen en bladeren  tot de wonderbaarlijke configuratie van onze moeder/vadertaal! EEN MAGISCH WONDER VAN PRACHT EN SCHOONHEID!! Poezie, romans,verhalen en veelzeggend  spreken zijn daar sprankelende  voorbeelden van.  Dat is de taal in de context van het discours, de zgn omgangstaal. Maar ook hier bepaalt de context weer de gevoelslading van die taal. Toespraken bij feesten, bruiloften , crematoria aula's ,promoties, oorlog, ruzies, preken in kerken,conferances , thuis en zo verder en zo meer. Maar u ziet, ik heb DE KUNST  in mijn opsomming niet genoemd. Geen toeval, maar opzet. We komen hier nl. aan bij de taal in de context van de kunst die tot uiterst interessante problemen leidt.  , en wel  , omdat hier pas echt duidelijk wordt dat de omgangs taal hier buitengewoon grofmazig is  in vergelijking met de buitengewone complexe functionaliteit van ons BREIN! De esthetica( beeldende kunst , musische kunst (muziek, zangkunst ) literatuur  ja, ja, en dan nog   de cognitiviteit (denkkunst). Esthetica is het verzamelbegrip voor de kentheorie, waarin diep wordt ingegaan hoe onze zintuigen gedeeltelijk  werken en hoe wij mogelijk denken. De grondbetekenis van theorie is AANASCHOUWELIJK MAKEN ,( theater ) dus kijken hoe het nu precies zit ( in het engels betekent "theatre" ook operatiezaal (kijkoperaties) 

Voor ons is het nu van belang wat en hoe we horen, en wat en hoe we kijken bij de beeldende en musische kunst. Welnu beelden zijn statisch

                                                        geluiden zijn dynamisch

Beelden krijg ik dus via mijn ogen naar  mijn brein in z'n geheel binnen en  geluiden via mijn oren achter elkaar. ( in a flow).

Geluiden zijn in een flow als  zwevende,fragiele  zeepbellen met iriserende(afwisselende) kleuren, die niet te grijpen  en voor ieder individu verschillend zijn . De zeepbel is dus voor iedereen wel hetzelfde ,maar  het kleurenpalet op die bel voor iedereen verschillend . Dit noemen we eenheid in verscheidenheid.(  de IN VARIETATE  CONCORDIA). Nu, en dat is het grote  , maar ook gelijkertijd het uiterst boeiende probleem van onze tekortschietende taal om de complexe functionaliteit van onze brein in woorden te vangen . Het lokt daarom vaak  heftige discussies uit omdat we nogal  in onze arrogante koppigheid niet toegeven dat onze zeepbel opeens ook uiteen zal spatten. Over smaak valt NIET te twisten.( deftig heet dat: De gustubus non disputandum est)

Over geluid voorlopig genoeg voor deze week, maar er valt nog veel meer over te zeggen. Daar  komen we een volgende keer  nog over te spreken. Dat wil dus zeggen iets zeggen over het zeggen en spreken over het spreken. Maar eerst gaan we het over de klanknabootsingen hebben. Daar gaat het voor mij om een groot raadsel, dat naar mijn weten nog steeds niet is opgelost. En zo hoort het ook, want u weet , in de filosofie gaat het nooit om oplossingen, maar alleen  om de juiste vragen te stellen. Want denk je de oplossing gevonden te hebben, dan heb je echt niet goed gezocht!!!

-=-=-=-=-=-=-=-===-===-=-==-=Maup=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-== 

                                                               De context

"De context is de totale omgeving waarin IETS  zijn betekenis krijgt", zo luidt de definitie. Met dat "IETS" kan zowel een tekst, als een situatie of betrokken personen worden bedoeld. Dit gaat dus over geschreven en  gesproken taal, op papier, met woorden en door sprekende personen. Taalkunde dus. Maar dan zijn we er natuurlijk nog lang niet. Voor ons (voor mij althans) is de prangende vraag "hoe zit dat nu met de taal van de muziek??!!, in een bepaalde context??!!"  (1) We gaan daarvoor maar eens luisteren naar onze favoriete muziek op een CD in de context van onze woonkamer, lekker luierend luisterend zittend op de bank. Toevallig hebben we ook die muziek op een DVD.(2) We zien nu de musici spelen o.l.v. van de dirigent. We noemen dit  het zien van "het gebaar van de muziek" (3) Vervolgens beluisteren en bekijken we  naar dit alles weer in het concertgebouw. En zo kunnen we nog wellicht doorgaan met nog bredere contexten, waarin dat gebaar nog meer onze belevenis van de muziek intensiveert. Voor mij was dat bijv. het geval  toen ik op vakantie 's avonds om 11 uur in de heerlijke Italiaanse zwoele  lucht  de prachtige uitvoering van Verdi's opera Aida mocht meemaken in de thermen van Caracalla  in Rome. Dit was voor mij de subliemste belevenis van de muziek , mede bepaald door een context gevuld  met jubelende bravo roepende Italianen staande op hun zitplaatsen om nog steeds meer toegiften ( encores)!!  Ik begreep toen volledig Schopenhauer, die de kunst in het algemeen , maar de muziek in het bizonder de hoogste plaats in de hierarchie van de kunsten plaatst in zijn filosofie. Hij vond dat muziek de allerhoogste vorm van kunst was. Dit behoeft voor mij geen verdere dicussie.

Een geheel andere vraag is hoe het komt dat er zoveel verschillende vragen en smaken zijn van wat mooi en lelijk is? Hoe komt het dat ik bijv. hard rock geen muziek meer noem, maar radioactief afval of het ene schilderij mooi vind en voor een ander geen waardering heb. Hoe komt het dat ik nog nooit in een museum mensen heb gezien, staande voor een schilderij , die bravo en encore riepen of boeh  schreewden.?  De filosofische dicipline , die zich hiermee bezighoudt is de Esthetica. Daar gaan we de volgende keer  maar eens even op bezoek.    Tot dan.

-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=MAUP-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-==-=-=-=-=-=-==

                                               Luisteren en opluisteren van geluid

Het vorige blog eindigde ik met met mijn opmerking , dat er nog wel haakjes  en oogjes  aan het geluid zitten. Hiermee bedoel ik nu niet in  de negatieve , maar in  de positieve betekenis en wel  in de vorm van een  versiering,een opluistering, zo ongeveer als een garnituur bij het hoofdgerecht. Maar wel een bijzondere garnituur vol verbijsterende schoonheden,mysteries en magie.

Omdat duidelijk te krijgen staan we stil bij de volgende vraag: HOE LEREN DOOFGEBORENEN/KINDEREN SPREKEN?! 

Dit zijn de zgn. prelinguale gevallen. Zij kunnen zichzelf en de omgeving niet horen. Vaak maken zij gebruik van een eigen gebaren taal. Daarin is het aanleren van intonatie zeer moeilijk,waardoor zij meestal   monotoon  praten. Ook bestaan er in deze taal niet de mogelijkheid de lidwoorden ,zoals "de, het en een" te produceren . Ook spreekwoorden,uitdrukkingen ,gezegden leveren grote problemen op. De woordenschat is ook zeer beperkt. Kortom grote problemen. Zonder gespecialiseerde logopodisten kunnen zij met grote inspanning vaak moeilijk (of niet)  goed leren spreken. Gelukkig beschikken wij nu over instituten en scholen, waar wij , dankzij  grote auditieve  technische hulpmiddelen, toch een heel eind kunnen komen.Hierbij worden van   visuele en tactiele eigenschappen  (kijken,voelen en tasten ) optimaal gebruik gemaakt. Daartoe wordt ook de hand van de patient vaak op de keel van de logopodist(e) gelegd om zo de "juiste"klank en stemintonatie te krijgen. Ook kunnen ze tot op zekere hoogte leren liplezen door een bizondere methode , genaamd "spraakafzien" Maar hierin zijn slechts 10 klanken goed van de mond aftelezen. Woorden zoals:"paard,  haard, baard ,waard " zijn voor hen zeer moeilijk te onderscheiden. Als u nog meer details en verbluffende technieken wilt leren kennen geeft het boek van Corrie Tijsseling: "ANDERS DOOF, EEN NIEUW PERSPECTIEF OP DOOF ZIJN" 

(ISBN: 9077822119}een goed overzicht. Liplezen is eigenlijk een verouderd woord. Officieel heet het "SPRAAKAFZIEN", omdat het niet alleen om de lippen gaat , maar ook juist om het hele gezicht van de spreker. Diens lichaamshouding,zelfs de situatie daar om heen ( de context en het embeddedment ) zijn  van groot belang. Lchaamstaal is hierbij een heel belangrijk sleutelwoord.

In het volgende blog komt de filosofie aan het woord , over welke mysteries en magie een onopmerkelijke en raadselachtige rol spelen bij onze taalverwerving. Een rol, die filosofisch nogal dikke  stof doet opwaaien en  nogal voor wat  gekuch en gerochel zorgt. We gaan luisteren, maar of we ook wat horen wachten we maar af.!!?? Tot dan. 

-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=MAUP-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=

. 

                         Je oor te luister leggen, je luistert wel maar je hoort niets.

Geluid en en licht, het blijven lastige "rakkers", die moeilijk te grijpen zijn ( zie ook mijn blog over licht ). Maar eerst nu geluid. Daartoe maken we even een duik in de historischculturele  geschiedenis van de filosofie.

 We gaan eerst  terug naar het eiland Samos. Hier werd in 580 Pythogoras geboren. Een zeer getalenteerde denker. Hij leerde dat alles wiskundig van aard is. Zo ook het geluid. Hij is voor de muziek als  de grondlegger van de tonaliteit niet meer weg te denken. Nu, het geniale was dat hij louter en alleen door wiskundige berekeningen er achter kwam, dat de hemellichamen zich   in cirkelvormige banen bewegen. De stralen van deze banen verhouden zich als de tonen van een octaaf. Door hun beweging in deze banen brengen de hemellichamen muziek voort: DE HARMONIE DER SFEREN. Die muziek is niet hoorbaar, maar, let wel, het concluderende resultaat van  een  "eenvoudig" harmonisch en mathematisch concept. Het geniale ervan is  dat dit mathematische concept juist is gebleken.( DE KWINTENCIRKEL ) Natuurlijk kloppen die cirkels niet want Johannes Kepler (1571-1630 ), ook al zo'n kei, (astronoom,astroloog en wis-en natuurkundige) werd vooral bekend door zijn studie van de hemelmechanica en in het bizonder vanwege de berekening van de planeetbewegingen en de daarover geformuleerde wetten,. Maar ja , u weet wellicht nog wel dat Pythagoras in het tijd perk leefde dat de aarde het middelpunt van de aarde was. Pas bij Galileo Galilei ( 1564 ) kwam niet de aarde ,maar de zon in het middelpunt te staan, waar de kerk weer onder levensbedreiging van Galileo heftig te keer ging.    DE WETTEN VAN KEPLER. De 1ste wet van Kepler zegt dat alle planeten zich om de zon bewegen in elliptische banen. Isaac Newton (geb. 1643 ) zou deze ontdekkingen door zijn algemene wetten van de zwaartekracht natuurkundig verklaren.

Nu de VRAAG

Is er geluid in het heelal?? ( onze woestijn )?

Neen,In de ruimte is het ontzettend stil,er is daar niks te horen.,terwijl er eigenlijk heel veel gebeurt. Denk  bijv. aan botsende meteorieten, enxploderende sterren. Ja zegt u , maar hoe zit het dan met radiogolven ? De grote radiotelescoop in Westerbork zendt radiografische GOLVEN tot ver in het heelal uit maar  daarbij hoort een heel ander verhaal  waar we het tzt over zullen hebben. , hier  hebben wij het  over geluidsTRILLINGEN, en die hebben maar circa 340 m/per seconde reikwijdte. Ergo: die ronkende motor produceert geen geluid, want het is inharent aan een  gedachteexperiment dat je extreem kunt denken. Nu het extreme hier is dat er helemaal , maar dan ook echt helemaal geen luisterend oor in de omtrek is die de geluidstrillingen opvangt  en zoals het hoort, zit een oor altijd aan een hoofd met daarin een brein. Maar ,zoals gewoonlijk, zitten hier toch ook weer een paar haakjes en oogjes(een paradox) aan , maar dat is voor de volgende keer. 

-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=MAUP-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=