Archief

Oud zijn is teren op herinneringen,

wonen in steden die men eens bezocht,

is gaan en keren in al kleiner kringen,

lopen op effen wegen zonder bocht.

 

Is wars van heimwee naar de einder kijken

waarachter niets gebeurt dat ik niet ken,

de dagen met de dagen vergelijken

de man zijn die ik steeds gebleven ben.

 

Is wachten op beweging van bezoekers

van wie ik van vooraf de woorden weet

als kwamen die uit eer gelezen boeken.

Geluk is alles wat men niet vergeet.

     

Anton van Wilderode

 

3^de VASTENZONDAG B – 4 MAART 2018

‘DE WIJSHEID VAN HET KRUIS’

 

In de veertigdagen tijd gaan de lezingen regelrecht en zonder omwegen naar de kern van Jezus’ ‘blijde boodschap’, die niet alleen uit zijn woorden, maar bovenal uit zijn leven naar voor treedt. Zo luisteren we vandaag naar Paulus, die ons spreekt over ‘die ongewone wijsheid’: de dwaasheid van het Kruis. Meer dan wie ook heeft Jezus in zijn eigen leven ondervonden dat ‘zijn weg ten leven’ geen applaus oogstte, maar – op het eerste gezicht – alleen maar ‘ten dode’ leek te leiden. Met dit inzicht voor ogen kijkt Hij ons aan. In deze wijsheid nodigt Hij ons uit.

Het evangelie – de uitdrijving van de kooplieden uit de tempel – toont een anekdotisch voorbeeld van die ‘ware wijsheid’, die noodgedwonden MOET botsen met de berekening en de leugen van deze wereld, de berekening en de leugen, die ook ons hart kunnen beheersen.

Zusters en broeders,

de Joden vragen om wonderen

en de Grieken zoeken wijsheid,

maar wij verkondigen een gekruisigde Christus,

voor Joden aanstootgevend en voor heidenen dwaas.

Maar voor wie geroepen zijn, zowel Joden als Grieken,

is Christus Gods kracht en Gods wijsheid,

want het dwaze van God is wijzer dan mensen,

en het zwakke van God is sterker dan mensen.

(1 Korintiërs 1,22-25)

 

 ‘GODS WIJSHEID: DE DWAASHEID VAN HET KRUIS’

Een gekruisigde Christus, een dwaasheid in het oog van de mensen, is Gods kracht en Gods wijsheid. De woorden van Paulus zijn schokkend. En toch: als Jezus de gids voor ons leven wordt, wacht ook ons een heel persoonlijke kruisweg. De weg van Jezus is de weg van het kruis. Bij zowat alle heiligen vinden we sporen daarvan in hun leven. Jezus had dat trouwens voorspeld: net als Hij zelf, zullen ook zijn vrienden te lijden hebben en ‘gekruisigd’ worden.

Soms zien we uitwassen: mensen, die zichzelf pijn doen, een kruis opleggen, uit een verkeerd begrepen boete of versterving. Jezus echter zocht het kruis niet om zichzelf. Zijn kruis vloeide voort uit zijn diepste roeping of keuze. De roeping en de keuze om de mens te verlossen en de zonde weg te nemen uit deze wereld. Hij is immers het Lam Gods, dat de zonde wegneemt uit de wereld. Daarom is zijn diepste keuze een keuze tegen kwaad en onrecht, een keuze tegen de goddeloze wanorde die deze wereld regeert.

Dat lijken harde woorden, maar zelf spreekt Jezus veel scherper: ‘Jullie weten dat heersers met ijzeren vuist regeren, mensen onderdrukken en hun macht misbruiken. Zo mag het bij jullie niet zijn. De Mensenzoon is immers gekomen om te dienen en zijn leven te geven als losgeld voor velen.’

De keuze van Jezus gaat regelrecht in tegen de wijsheid van deze wereld: Hij koos, tot in de dood, voor hen die door de machten van zijn tijd en van altijd, verschopt werden, uitgesloten, als uitschot beschouwd. Hij koos voor hen, die niet verwaand en trots waren, maar die zich klein en arm wisten.

Wie deze diepste keuze van Jezus volgt zal het kruis niet moeten zoeken op een kunstmatige wijze. Wie voor kleinen en armen kiest, botst vanzelf wel met rijken en machtigen, die hem, net als Jezus zullen kruisigen, omdat hij opkomt voor gerechtigheid, mildheid en mededogen. In de wereld en in de eigen omgeving.

 

EEN BIJKOMENDE BEZINNING

(Bron: ‘Tertio’ 942, van 28 februari 2018: Een interview van hoofdredacteur Emmanuel Van Lierde met de kardinaal-aartsbisschop van Conakry, Guinée, Robert Sarah)

 

Emmanuel Van Lierde: ‘U kwam in Brussel uw boek ‘Dieu ou rien’ voorstellen. Is die titel niet te radicaal? Het leven is toch niet zo zwart-wit?’

Monseigneur Robert Sarah: ‘De broosheid van het leven, de tragedies en het lijden beletten niet dat er zwart en wit bestaat. Er is dag en nacht, hemel en aarde, goed en kwaad, man en vrouw, zieken en gezonden. We moeten niet alles afzwakken en relativeren omdat er lijden en tragedies bestaan. God heeft immense ambities met ons. Hij wil ons niet laten steken in de modder. God wil dat we heilig worden. Al tweeduizend jaar brengen christenen daartoe enorme offers. De radicaliteit van het evangelie is geen rigorisme, geen rigiditeit. Het is onze roeping: allen zijn geroepen tot heiligheid.’

‘DIEU OU RIEN’: ik neem niets terug van die titel die goed weergeeft dat de mens altijd voor de keuze staat, een alternatief waarvan zijn eeuwige bestemming afhangt. Dat geldt zelfs nog meer in onze tijd, want het is niet alleen een keuze voor elk individu afzonderlijk, maar ook voor de toekomst van de hele mensheid. Sinds de Tweede Wereldoorlog en de twee atoombommen weten we dat ze sterfelijk is. Ze kan de nucleaire vernietiging over zichzelf uitroepen. Iets gelijkaardigs is het misprijzen van de natuur en het uitputten van de natuurlijke rijkdommen. Zelfde resultaat: vernedering, perversie en zelfdestructie. Ja, God of niets, dat is het alternatief. Ik geef toe, radicaal, maar eigenlijk is het een kreet van verdriet, de kreet van een zielzorger tegenover de hardvochtigheid van onze tijdgenoten. Het is niet anders dan een echo van Gods jammerklacht die als rode draad door de Bijbel loopt tot het Lam Gods alle lijden op zich neemt.  … Ja, wij hebben een keuze te maken: of God, of onze zelfvernietiging.’

…

Emmanuel Van Lierde: ‘Elke christen is een martelaar, iemand die getuigt van de radicaliteit van het evangelie’, zegt u. Hoe zijn wij vandaag martelaars, niet in het Midden-Oosten, maar hier in het Westen?’

Monseigneur Robert Sarah: ‘Christen-zijn is niets anders dan worden als Christus, op Hem gelijken en radicaal en helemaal het evangelie en de leer van de kerk volgen. Een christen is in staat te sterven uit trouw aan Christus en door een heroïsch getuigenis van het evangelie. Je bent geen christen om te grappen. Het is belachelijk God en Christus voor te stellen als lamme goedzakken. Ja, God is goed en barmhartig, maar ook een veeleisende Vader.  ‘Als uw rechteroog u tot zonde zou verleiden, ruk het uit en werp het ver van u, want het is beter voor u dat één van uw leden verloren gaat en niet uw hele lichaam in de hel geworpen wordt’  (Matteüs 5, 29-30). Christen-zijn is je kruis opnemen en Christus volgen. Luister niet naar een hol evangelie!  ‘Het evangelie, dat is zout, en jullie hebben er suiker van gemaakt’, zegt Paul Claudel. Laten we trachten met moed, heroïsme en waarheid het voorbeeld van de martelaren te volgen.’

 

 

HOOPVOL NAAR PASEN GAAN
 

Jezus’ woestijntocht gaan

en vaster gaan vertrouwen,

biddend in ’t leven staan,

in aandacht niet verflauwen.

       

Weer doen wat Jezus zegt,

onze daden diepte geven;

eenvoudig, goed en echt

met open handen leven.

             

Horen wat Jezus vraagt,

Gods wil laten geschieden

en doen wat Hem behaagt;

het kwaad geen kansen bieden.

            

Weer zien wat Jezus deed,

de arme niet vergeten

en ons door mensenleed

steeds opgeroepen weten.

        

Bij ’t kruis van Jezus staan,

zijn wijze woord bewaren,

hoopvol naar Pasen gaan

en zijn vrede daar ervaren.

          

Frans Weerts

‘VOLARE’ – AFSCHEID VAN MIJN VADER

Op tweede kerstdag is mijn vader zachtjes weggevlogen,

de eeuwigheid tegemoet.

 

Mijn vader droomde ervan om te kunnen vliegen als een vogel. Hoog in de lucht, vrij en vrolijk, van bovenaf neerkijkend op het menselijk gewriemel.

Als kind hoorde ik hoeveel verlangen er sprak uit die dagdroom.

Mij leek het maar niks. Daarboven waaide er vast een harde, koude wind. Ik had op de begane grond al moeite genoeg om de weg terug te vinden, dat zou in de lucht alleen maar erger worden. En van zwaaien en buitelen werd ik beslist nog misselijker dan wat ik steevast bij elke busrit ondervond.

Maar de ogen van mijn vader glansden als hij erover sprak. Mijn rustige, stipte vader die nooit iets onverwachts deed, was in het diepst van zijn gedachten een vrije zwaluw.

Mijn vader is nooit weggevlogen, hij was er altijd.

Samen speelden we landverkoper met een mes in de aarde, legden we een herbarium aan, verdiepten we ons in de Bijbel. Altijd wisselden we over alles van gedachten.

Hij nam mij serieus en dat deed mij groeien.

Hij bleef een vanzelfsprekende aanwezigheid in mijn leven. Hij werd 70 en 80 en 90 en er leek geen einde aan te komen. Alleen werd hij de laatste maanden brozer en doorschijnender, alsof hij stilaan vervluchtigde.

Tot hij op tweede kerstdag in zijn slaap naar de hemel vloog.

Het lievelingsliedje van mijn vader is ‘Volare’. Het gaat over al je zorgen achterlaten en samen met wie je lief is wegvliegen naar een oneindig blauwe hemel. Het ritme wiegt je mee op de zachte cadans van de wolken. Wij luisteren er keer op keer naar, ook al weten we dat mijn vader nooit meer tussen ons zal landen. Want hij zweeft nu in de zachte armen van God, met een ziel als een vogel zo vrij.

 

KOLET JANSSEN, in ‘KERKNET’, vrijdag 29 december 2017

ECHTPAAR IN DE TREIN

    
Met de allerliefste in een trein

kan aangenaam en leerzaam zijn.

De prachtig vormgegeven stoel

geeft allebei een blij gevoel.

   
Voor ‘t verre reisdoel kant en klaar

zit ik dus tegenover haar.

De trein maakt zijn vertrouwd geluid

en zij rijdt vóór-, ik achteruit.

     
We zien dezelfde dingen wel,

maar ik heel traag en zij heel snel.

Zij kijkt tegen de toekomst aan,

ik zie wat is voorbijgegaan.
     
Zo is de huwelijkse staat:

de vrouw ziet wat gebeuren gaat,

terwijl de man die naast haar leeft

slechts merkt wat zijn beslag al heeft.

    
Van nieuw begin naar nieuw begin

rijdt zij de wijde toekomst in,

en ik rij het verleden uit.

En beiden aan dezelfde ruit.

 

Willem Wilmink

BIJ VRIENDEN IN DE ROçA

Het is moeilijk om een goede vertaling te vinden voor het woord ‘roça’. In ‘Het vlakke land dat het mijne is’ (Jacques Brel) zouden we spreken van het ‘platteland’ … of zelfs van de ‘polder’ … maar er is hier zo weinig vlak, en alles is zo heuvelachtig. En waar zou je hier in ’s hemelsnaam enig spoor vinden van ‘inpoldering’.

Daarom een omschrijving, in plaats van een vertaling. De ‘roça’ is dan de aanduiding voor alle terreinen die enigszins van de woonkern verwijderd liggen, en waar doorgaans heel eenvoudige mensen wat landarbeid of een beetje veeteelt als beroep uitoefenen en op die manier een bescheiden inkomen, maar bovenal een heel mooie, aantrekkelijke levenswijze vinden, die vanzelf tot rust brengt, op het ritme van de zon: het werk begint nog voor zonsopgang en bij valavond gaat de rusttijd in, met soms een beetje televisie (sinds enkele jaren is er elektriciteit) en dan heel vroeg naar bed … want om 04.00 uur morgen begint een nieuwe dag.

Vorige zondag werd ik uitgenodigd voor een dagje in de roça bij Madalena, José en Janio. Het was een heel mooie dag met leuke babbels, prachtige panorama’s, een heerlijke caipirinha en een even heerlijke churrasco, die bereid werd door Madalena en Lene.

Geniet mee, als je de foto’s bekijkt.

Dank je wel aan mijn vrienden in de roça!

NAAR DE BERG VAN JUDAS TADEÜS 4

 

Bij valavond bereik ik de top van de berg

- met de zendmasten,

- met een ‘levenswerk’ van Senhor Vanderlan: ‘Que Vista Linda’

- met de kapel van Judas Tadeüs, in blauw en groen

- met de bezoekers en pelgrims

- en dan weer de berg af: ‘O Heer, d’avond is neergekomen, de zonne zonk, het duister klom

NAAR DE BERG VAN JUDAS TADEÜS 3 

‘DE LAATSTE LOODJES’

Pratend met de mensen, kijkend naar alle kanten … stapje voor stapje kom ik aan een driesprong op de weg: helemaal links lijkt de weg opnieuw naar beneden te leiden (goed te zien op de laatste foto van vorig verslagje), helemaal rechts leidt een andere weg, ook bergaf naar een andere plaats in Mundo Novo. De middenweg dus, de ‘Sapé’ ligt nu volledig achter mij en ik kom aan een nieuwe ‘povoado’: ‘Santa Cruz’.

Meteen moet ik opnieuw kiezen: je kan doorheen de wijk wandelen langs 2 wegen: bovenaan dichtbij een reeks huizen op je linkerkant, of, zowat 10 meter lager, langs een andere parallele weg, iets meer verwijderd van de huizen in de wijk. Alleen bij het begin staan rechts enkele woningen.

Omdat mij gezegd was dat een wandeling door ‘Santa Cruz’ gevaarlijk is om overvallen te worden, kies ik voor de lagere weg, en kan ondertussen de bedrijvigheid aan alle kanten goed volgen, met onder andere een ezeltje en enkele plaatselijke ‘modellen’, die om aandacht vragen.

Van gevaar heb ik evenwel niets gemerkt, wel – zoals steeds – veel sporen van armoede in de ‘povoado’, let bijvoorbeeld op het zwerfvuil en op de afvoerbuizen die uit de bergwand steken: zo wordt afvalwater ‘in vrije val’ en zonder riool afgevoerd .  

Achter de volgende bocht – aan het einde van de wijk – wenkt de top van de berg, waar drie ‘wonderen’ wachten:

- de koele technologie van de kleurloze zendmasten voor ‘cellulars’ en televisie,

-  de ‘toren’ ‘Que Vista Linda’ van Senhor Vanderlan, die na een carrière als leraar Engels en directeur in de ‘Polyvalente’ een tweede loopbaan uitbouwde ten dienste van Mundo Novo, met bouwwerken her en der

- de kleine kapel, in mooie schakeringen van blauw en groen, toegewijd aan de heilige apostel Judas Tadeüs

NAAR DE BERG VAN JUDAS TADEÜS 2

De ‘Sapé’, een ‘povoado’ dus, met vele verhalen, zoals alle woonkernen wel hun vele verhalen kunnen vertellen. Na een korte babbel met drie kleine meisjes en een deugniet van een jongen, met ogen die – van de pret en de levenskunst – het lachen niet kunnen laten, zie ik aan de overkant van de straat een bejaarde man zitten. Veel van zeg was hij niet, zijn handen daarentegen spraken des te meer. Als vanzelf gaan mijn gedachten uit naar een jeugdherinnering van zo lang geleden, die wel eens meer in mijn hoofd opduikt: ‘Vaders handen’ uit ‘Bartje’ van Anne de Vries:

Vaders handen – die waren het voornaamste van vader. Zijn woorden waren niet veel, zijn ogen waren maar somber, maar zijn handen, daarin staat zijn hele leven gegraveerd.

(een meer uitvoerige tekst, op deze blog: 2017.06.11 ‘BIJ VADERDAG – EEN HERINNERING VAN LANG GELEDEN’)

Veel zeggen deed hij dus niet – maar onvriendelijk was hij evenmin. Hij was alleen geen man van woorden. Zoals bij Bartjes vader was zijn leven in zijn handen gegrift, een hard leven, zoals voor vele mensen hier. Misschien had hij wel vele jaren lang, als onderbetaalde ‘peão’ of dagloner, bij die andere ‘kaste’ van superrijke ‘fazendeiros’ gewerkt – herenboeren, die veel meer heer dan boer waren: een ingenieur of dokter, uit Salvador, die als geldbelegging een of meerdere supergrote ‘fazendas’ liet uitbaten door een ‘gerente’ of beheerder: 1500 koeien en 150 paarden staan, als investering immers garant voor een beter rendement dan een spaarboekje!

Langzaam ga ik verder, de berg op, tallenkante kijkend, ondertussen. Een overjaarse vrachtwagen, ‘gepantserd’ voor de wegen van hier, dendert naar beneden. Links van mij, enkele meters lager, zie ik eerst een eenzaam huis, nadien een klein groepje van schamele huizen, nadien een hele armzalige straat, het blijkt de ‘rua do Hospital’ te zijn. Langs daar kom je bij het plaatselijk ziekenhuis. Nog enkele auto’s en brommers, omhoog, omlaag, en dan een mama met haar zoontje, te voet onderweg van ‘Santa Cruz’ boven tot de ‘Sapé’, waar zij wonen – een verdieping lager langs de berg.

Zo bereik ik de afslag rechts naar ‘Santa Cruz’, die andere wijk, gevaarlijk – naar het zeggen van de mensen hier – maar daar heb ik niets van gemerkt. Van de armoede daarentegen des te meer.

NAAR DE BERG VAN JUDAS TADEÜS 1

 

Wellicht is de ‘berg’ met de kapel, die toegewijd is aan de apostel Judas Tadeüs, het belangrijkste symbool van Mundo Novo, het stadje waar ik telkens verblijf. Er gaat dan ook geen jaar voorbij zonder één, en meestal meerdere, bezoekjes aan deze plaats. De lokale devotie tot deze, niet zo ‘populaire’ heilige apostel – en de oorsprong daarvan – zullen misschien bij een latere gelegenheid wel eens aan bod komen. Vandaag is er een andere klemtoon.

Al vele jaren zijn gesprekjes met de meest eenvoudige mensen van Mundo Novo één van mijn favoriete bezigheden, wanneer ik hier ben. De voorbije week had ik bovendien de gelegenheid om dit te combineren met een andere ‘hobby’, namelijk een redelijk fikse wandeling.

Heel ver is de afstand van het centrum tot de top van de berg – met de kapel – niet, en het hoogteverschil is ook niet zo indrukwekkend, maar op een vrije namiddag is het toch altijd leuk om eens te voet naar boven te stappen, met een babbeltje links en een groetje rechts. Alles samen goed voor een goed gevulde namiddag van 4 uur. Allemaal heel gewoon, en de wereld verandert er niet veel door, maar het kan wel een beetje deugd doen en een dag wat zonniger kleuren. Zoals die jonge man van 26 zei tot zijn vrienden, toen ik een gesprekje begon: ‘Ik ken die man al van vroeger, die wil altijd een beetje pret maken met ons en ons een beetje blij maken.’ Groter moet een compliment of een dankwoordje niet zijn.

Daarom vandaag enkele foto’s van enkele gewone eenvoudige mensen, die ik deze week mocht ontmoeten, op mijn pelgrimage naar Judas Tadeüs.

De tocht vertrekt aan de zijkant van de kerk en begint meteen erg steil, met een helling van 25 of 30 %, een fikse kuitenbijter dus van enkele honderden meters over hobbelige kasseien. Dan kom je in één van de ongeveer 25 ‘povoados’ of woonkernen van Mundo Novo: ‘Sapé’. Veel armoede, maar ook een lagere school … én het kerkhof van Mundo Novo: ‘Mansáo de Saudade – de rustplaats vol van heimwee’. En zoals steeds veel hartelijke mensen en veel kinderen. Met elk zijn eigen verhaal of verhaaltje, dat een beetje verteld wordt door de rimpels rond de ogen, door de lach of door het traantje of door de groeven in de handen.

 

DE WATERVALLEN OP DE RIACHINHO

Voor een laatste keer nog even terug naar de ‘Chapada Diamantina’. Woensdag 31 januari, we hadden net ons rondje gedaan in het centrum van ‘Vale do Capão’: genoten van de muurschilderingen op de huizen en de benen ook even gestrekt. En dan weer verder naar de volgende bestemming. Via een rit over – weer eens – een zandweg, die er ditmaal niet zo best bij lag, wilden we ‘Guiné’ bereiken en daar overnachten in de plaatselijke ‘pousada’. De afstand was niet echt groot maar de zandweg ook niet echt goed. Enkele jaren geleden waren we daar bijna vast gereden op een steile helling, die niet voor niets de bijnaam ‘Cansa cavallo – de helling die de paarden afmat – gekregen  had en die er toen uiterst stofferig bijlag. Op een bepaald punt moesten we zelfs halt houden, omdat de auto helemaal onder het stof zat. Dat stukje van de weg was ondertussen wel verbeterd, maar het blijft desondanks een karwei voor de chauffeur – Lene, in dit geval – om veilig en wel daarover te geraken.

Maar bij het buitenrijden van ‘Vale do Capão’ was er eerst nog een plaatsje dat we wilden aandoen: het gemeentelijk natuurpark van ‘Riachinho’. Na zowat zes kilometer met de auto, konden we weer eens beginnen aan een afdaling – alweer rond de 70 meter diep – die niet zo moeilijk was, maar wel de moeite loonde. Zo kwamen we bij één van de watervallen op de ‘Riachinho’, een klein riviertje – dat is trouwens de letterlijke vertaling van de naam – met stroomversnellingen en prachtige watervallen.

Ook dit bezoekje was nieuw – voorheen nog nooit bezocht – en het was opnieuw een grote meevaller: een goede, niet al te zware fysische inspanning en een prachtige plaats om even te verpozen en tot rust te komen. 

De foto’s tonen eerst ons bezoek aan ‘Riachinho’ en nadien enkele beelden van de ‘cansa cavallo’ … zoals die er tot voor kort bijlag.