STADS ANTWERPEN Bericht
copyright: stad Antwerpen
Antwerpse archeologen stoten op historische draaibrug van de oude Kempische Vaart
Archeologen van de stad Antwerpen zoeken naar overblijfselen van de oude Kempische Vaart onder de IJzerlaan. Na het vooronderzoek in 2014 werd een vervolgonderzoek uitgevoerd. Hierbij werden de verschillende delen van de vaart in kaart gebracht, zoals sluis, land- en brughoofd, duiker en kadetalud. Deze opgravingen kaderen binnen de heraanleg van de IJzerlaan en bieden meer inzicht in de historische waterinfrastructuur van Antwerpen.
De afgelopen twee weken zetten de archeologen van de stad Antwerpen hun onderzoek aan de kruising van de IJzerlaan en de Bredastraat verder. Uit vooronderzoek in 2014 was gebleken dat een van de brughoofden en een deel van kade van de Kempische vaart nog in goede staat bewaard waren. In het kader van de heraanleg van de IJzerlaan, werden er daarom afspraken gemaakt met de aannemer om het vervolgonderzoek mee op te nemen in de planning.
Vondsten
De brug aan de Bredastraat bestond uit een platform, een brughoofd, een zwevend brugdek uit smeedijzer en enkele bijgebouwen. In februari werd aan de zuidzijde van IJzerlaan het volledige draaiplatform van deze brug over de vaart blootgelegd. Dit platform van 12 op 24 meter was verhard met platte kasseien en was monumentaal afgewerkt met natuursteen. Het bevatte nog de metalen geleiders en het mechanisme, waarop de brug met houten brugdek draaide rond een spil. De vorm en werking van de draaibrug kan vergeleken worden met de nog oorspronkelijke Willembrug (1869) in Antwerpen, die het Kattendijkdok met het Willemdok verbindt. Tussen dit bruggenhoofd en het platform was het kanaal 7,5 m breed, net voldoende om een ‘Kempenaar’ door te laten. Dit waren vrachtschepen geschikt voor binnenvaart op ondiepe en smalle kanalen.
Overig onderzoek
Schepen Van de Velde: “Na het onderzoek werden de resten van het draaiplatform en het bruggenhoofd verwijderd om plaats te maken voor de nieuwe aanleg. De metalen elementen van het draaimechanisme en de boorden en trappen uit natuursteen werden ontmanteld. Daarnaast wordt ook een selectie van de kade bijgehouden. Deze blokken krijgen een plaats in de nieuwe aanleg als verwijzing naar de Kempische vaart.”
Net voorbij de spoorwegbrug werd een ander element van de lokale waterhuishouding onderzocht. Hier bevond zich een kanalisatie (duiker) uit baksteenmetselwerk. Door middel van verschillende overwelfde kanalen werd hier een zijarm van de Schijn onder de Kempische vaart geleid. Zowel de dieper gelegen kanalen (op meer dan 5 meter diepte) als de toegangsschacht tot de duiker werden in kaart gebracht. Door duikers werd ook de binnenzijde van de constructie opgemeten. Deze informatie kan nu afgetoetst worden aan de historische plannen.
Historiek Kempische vaart
De Kempische vaart volgde het traject van de huidige IJzerlaan. Aanvankelijk kwam het kanaal uit op het Kattendijkdok, maar bij het graven van het Asiadok (1873) werd de vaart door middel van een sluis op het nieuwe dok aangesloten. Zo verbond de vaart uiteindelijk het Noordschippersdok met het Asiadok. Bij de bouw van het Albertkanaal in 1930 werd het traject voor binnenscheepvaart verlegd en in 1935 werd de Kempische vaart gedempt.
De Kempische vaart nam vrijwel de volledige breedte in van de huidige IJzerlaan. Het westelijk deel tot aan de sluis aan het Asiadok was meer dan 30 meter breed en ter hoogte van de draaibrug aan de kruising met de Bredastraat versmalde de vaart tot circa 20 meter, terwijl de te overspannen doorgang circa 7,50 meter bedroeg. Over de Kempische vaart lagen verschillende draaibruggen, die zichtbaar zijn op oude foto’s en plannen. In de geschiedenis van de Kempische vaart werd de brug aan de Bredastraat als eerste aangelegd.
Eénmaal per kwartaal plannen we een opruimactie in en aan de rand van de Hobokense Polder..jpg)
Zoals al stilaan een kleine traditie begint te worden, hebben we in de nazomer, zo begin september, een verrassingstocht op het menu staan. Veel valt er natuurlijk niet aan te kondigen over wat en waar we iets leuks in het vizier kunnen krijgen. Dat is immers voor de begeleiders van deze tocht nog een verrassing tot op het laatst. De voorgaande dagen wordt alvast online het vogelfront in het oog gehouden. Heel wat trekvogels hebben de tocht naar het zuiden al aangevat en daarbij zitten ook de jongen die dit jaar het ei uit zijn gekropen. Vele zijn dan ook de eerste keer op pad en durven dan al eens wat op de dool te geraken. Dit betekent dat een zeldzaamheid al eens wat gemakkelijker in onze contreien durft op te duiken. Natuurlijk kunnen we niets beloven, maar wie weet... Er is maar één manier om dit te weten te komen, sluit vandaag aan. Hoe meer ogen, hoe meer kans!
Voor vogelaars vormen de Oostkantons één van de beste gebieden om typische Ardeense vogels te zien. Vogels die in Vlaanderen en Nederland zeer zeldzaam zijn, komen hier voor.
