Berichten van 31 oktober 2005 tot 6 november 2005

Les Très Riches Heures: OKTOBER

Het zaaien is gewoonlijk het thema van de oktobermaand. De schilder van wie we het werk op het kalenderblad van maart hebben kunnen bewonderen levert hier nog fraaier werk. Als standplaats koos hij een plek op de linkeroever van de Seine ter hoogte van het tegen­woordige Palais de l'Institut, dus tegenover het Louvre dat op de andere oever oprijst. We zien het kasteel hier in de staat waarin Karel V, een broer van de hertog, het had gebracht. Niet alleen de buitengewone precisie waarmee het Louvre is uitgebeeld verdient onze aandacht, maar ook de minuscule wandelaars op de kade die blijkens hun kleren na de dood van de hertog zijn geschilderd, voorts de vogelverschrikker in de gedaante van een boogschutter die in zijn werk wordt bijgestaan door een grof net van gespannen draden waaraan witte lintjes hangen, de dief­achtige eksters en de steen waarmee de eg wordt ver­zwaard. Hoewel het paard bewonderenswaardig is ge­schilderd loopt het niet zoals het zou moeten: net als alle andere middeleeuwse kunstenaars heeft de schilder er zich geen rekenschap van gegeven dat viervoeters tijdens het lopen tegelijkertijd de rechter voorpoot en de linker achterpoot vooruitzetten en omgekeerd. Deze opmerking is uiteraard ook van toepassing op de andere paarden in dit getijdenboek.

 Les Très Riches Heures: September.
September roept onvermijdelijk het beeld van de druivenoogst op. Hoe onafhankelijk ze ook waren, de verluchters van de Tres Riches Heures konden daar niet omheen. Ze situeerden hun wijngaard bij het kasteel van Saumur, in een gebied waar zonder twijfel een betere kwaliteit wijn vandaan kwam dan die welke de hertog uit zijn eigen Berry of Poitou kreeg aangeleverd. Het kasteel, dat we kunnen identificeren dank zij de nog bestaande ruïne, behoorde toe aan zijn neef Lodewijk II van Anjou die het ook had laten bouwen. Nog niet achterhaald is de functie van het merkwaardige, ondoorzichtige hek aan de rand van de wijngaard dat, zo te zien, uit teenwilg of gevlochten riet bestaat. Rechts daarvan een kleine mont-joie, aanmerkelijk eenvoudiger en in een latere stijl dan die op de maartminiatuur. Op de weg die naar het kasteel leidt loopt een vrouw met een mand op haar hoofd. Links bij de uitvalspoort van de ophaalbrug zien we de hoge schoorsteen van de keuken. Het naburige klooster van Fontevrault heeft er net zo een.

 Les Très Riches Heures: Augustus
Het calendarium van Les Très Riches Heures is volgens specialisten het enige dat bij augustus een jachttafereeel geeft. Op de prent als illustratie bij de maand augustus staat meestal het dorsen van het graan. Hier zien we echter twee jonge edelmannen die op valkenjacht gaan. Ze zitten op paarden met hun dames achterop en worden vergezeld door een dame zonder cavalier die een schimmel berijdt. De valken op de gehandschoende vuisten zien er al tamelijk opgewonden uit. De vrouw zonder cavalier draagt een zelfde mantel als de jonge edelman op de meiminiatuur, van wie er wordt vermoed dat hij misschien de hertog van Berry is. De hoge Tour Guinette van het kasteel van Étampes is tegenwoordig nog te zien, zij het in een vervallen staat. Op de akkers vóór het kasteel wordt kennelijk de laatste hand gelegd aan de oogst: men is bezig de schoven op een wagen te laden. Daaronder stroomt de Juine. Het frisse water heeft vier baders aangelokt, onder wie minstens één vrouw die geheel naakt zit te pootjebaden.