Gepensioneerd leraar Nederlands en woordkunstenaar Marcel Ryssen heeft eindelijk zijn meesterlijke Reynaertvertelling op CD opgenomen. (Meer uitleg op: www.Reynaertgenootschap.be ). Zie daar "Reynaertnieuws".
De Cd is zeer mooi uitgegeven, klik op de afbeelding om te vergroten. 
Ik laat Marcel zelf aan het woord.

Op het eind van de jaren 1950 loodste de notoire vossenjager Broeder Aloïs mij in de Broederschool te Sint-Nïklaas het Reynaertland binnen. Als West-Vlaming, die weinig bekend was met 'den fellen metten grijsen baerde', kreeg ik de smaak meteen te pakken. Vol enthousiasme las ik jaren met mijn studenten het volledige verhaal, zoals Jan Frans Willems het in 1834 had hertaald (later uitgegeven in de Ooievaarreeks). Preciezer gezegd: ik 'speelde' het verhaal. Wij fietsten doorheen het Reynaertland tussen Hulst en Daknam langs kromme paden. Nadien werd Reynaert in de klas geboetseerd, geschilderd en getekend. Eén van mijn leerlingen was Rik Van Daele. Toen het pensioen mij 'trof', hielden we in 1988 met Herman Heyse 'Tiecelijn' boven de doopvont. En terwijl het Reynaertgenootschap jaar najaar steeds dieper wortel schoot, ging ik overal het Reynaertverhaal vertellen. En zo rijpte geleidelijk het idee van een cd-opname..

Wat u te horen krijgt, is een live opname, voor de vuist weg, sterk geïnspireerd door ­de versie van Jan Frans WiIlems.

Gerard Gaudaens levensverhaal start in 1927. Hij werd op 9 januari 1927 te Sint-Niklaas geboren, als tweede zoon in het gezin van kunstsmid Jean Gaudaen, vak dat Jean later moest opgeven om gezondheidsredenen. Vinden we hier niet al een genetische bron voor Gaudaens artistiek talent en handvaardigheid? Zoals bij vele beeldende kunste­naars stellen we bij Gerard Gaudaen reeds jong een niet aflatende tekenwoede vast, hij groeide op al tekenend. Gesteund door zijn vader en zijn tekenleraar Romain Malfliet, de bekende etser en grafische chroniqueur van het Waasland en Antwerpen, trok hij als elfjarige naar de avondcursus tekenen aan de Stedelijke Academie van Sint-Niklaas.

Voor Gaudaen is de tekenkunst de basis van alle grafische expressies. Met volle inzet zal hij zijn opleiding verderzetten aan de Koninklijke Academie in Gent. Hij kan daar voldoende kennis verwerven om in 1947 voor de Centrale Examencommissie zijn diploma van tekenleraar te behalen.

In Gent brengt de bekende houtgraveur en illustrator Victor Stuyvaert hem in de ban van de houtsnede en de houtgravure. Heel zijn leven zal hij zijn bewondering en waardering voor Stuyvaert blijven behouden. Maar Gaudaen is een sterke persoonlijkheid, een man naar het hart van August Vermeylen: "die is wat hij is". Zo is er geen enkele stijlverwantschap tussen het werk van leer­meester Victor Stuyvaert en leerling Gerard Gaudaen, noch stilistisch noch inhoude­lijk. Alleen belangrijke kunstenaars maken zich volledig los van hun leermeester. Gaudaen is warmer en gaat daarom ook dieper dan Stuyvaert, over het werk van Stuyvaert hangt iets meer koelheid.

In de belangrijke monografie Gerard Gaudaen (1997) door George Demey en l. van den Briele duidt Demey de persoonlijkheidsstructuur van Gaudaen als extravert en belevend, een waarnemingstype. Demey schrijft: "Dergelijke typen houden van gezelligheid en maken een sympathieke indruk" (p. 25). Er is zelfs nog meer, Gaudaen maakt niet alleen een sympathieke indruk, hij is ook een aimabel man. Een warme joviale vent. Het is dan ook begrijpelijk dat hij de stellingen van zijn leraars Victor Stuyvaert en Mark Severin onderschrijft: 'Een kunstenaar moet een mens gelukkig maken".

Van 1947 tot 1991 had Gerard Gaudaen een rijke loopbaan, van leraar tekenen te Sint-Niklaas over leraar houtsnede aan de Academie van Gent en Antwerpen tot directeur van het Nationaal Hoger Instituut en de Koninklijke Academie voor Schone Kunsten te Antwerpen. Vakmanschap, inhoud, artistieke en menselijke meerwaarde, dat alles vinden we in het werk van Gerard Gaudaen. Gerard Gaudaen overleed op 75jarige leeftijd..

Gerard Gaudaen en Reynaert de vos

Reynaert is niet de onbaatzuchtige vrijheidsstrijder zoals Tijl Uilenspiegel, maar in Vlaanderen krijgt hij toch dikwijls dit aureool, al is dit positieve beeld nu wel aan het veranderen. Gerard Gaudaen als Waaslander en vechter tegen onrecht, werd reeds vroeg in zijn kunstenaarsleven aangesproken door de Reynaertfiguur. Hij kent het meesterwerk ook echt naar geest en inhoud. Hij zal zich in zijn illustratief werk en ex-libriswerk dikwijls door de Reynaert laten inspireren. Tijdens een vroeger bezoek vertelde hij, dat hij ook sterk geïnspireerd is door de Reineke Fuchs en vooral door de illustraties van Kaulbach. Hij heeft grote waardering voor het werk van Kaulbach en de antropomorfe kracht van zijn prenten.

In 1995 graveerde Gaudaen twaalf grote Reynaertprenten die in een verzamelmap werden uitgegeven. Hierna gaan we deze prenten bespreken.

 Alle dieren groot en klein komen  naar de hofdag. Alleen Reynaert, die een regen van klachten vreesde, liet zich niet zien.
Botsaert de aap heeft zich naast koning Nobel genesteld en kijkt onderdanig naar hem op. Voor de koning zien we Belijn de ram, Grimbeert de das, Tibeert de kater, Izegrim de wolf en Bruun de beer. Gaudaen heeft zijn prent compositorisch evenwichtig opgebouwd. Koning Nobel is groot en dominant uitgebeeld. De andere dieren evoceren een bange of toch onderdanige lichaamstaal. 

Prent 2 Canteclaer

1. Men zag Canteclaar daar gaan
2. en droevig met zijn vleugels slaan.
3. Naast de draagbaar, langs weerszijden
4. zag men bekende hanen schrijden:
5. Cantaert, naar wie het potente
6. vriendje van mevrouw Alente
7. is genoemd, en aan de andere kant
8. dan de beroemde haan Crayant,
9. ook een klepper van formaat,
10. De meest bekroonde laureaat
11. was hij van pool tot evenaar.
12. Ze droegen elk een kandelaar,
13. die in hun gevouwen handen
14. met een helder lichtje brandde.
15. Twee broers van Coppe hadden groot
16. verdriet om Coppes vroege dood.
17. 'O wee! Ons zusje,' riepen zij,
18. 'O-wee! is dood! Heb medelij...'
19. De dragers waren Pinte en Sproete,
20. en het was hun zwaar te moede:
21. zij hadden hun zusje verloren.
22. Mijlenver kon men ze horen,
23. zo luid was hun rouwbeklag.
24. De stoet bereikte nu de hofdag.
25. Cantecleer sprong in de kring
26. en zei: 'Mijn Heer en Koning!
27. In naam van God en zijn genade
28. vraag ik u, of u de schade,
29. die Reynaert mij en al de mijnen
30. die op dit proces verschijnen
31. heeft aangedaan, vergelden wil!

Derde Prent (klik op prent om te vergroten)

Tibeert brengt de dagvaarding naar Reynaert

Deze derde prent is een uitbeelding van de tweede daging. Na het zien van de vermoorde kip Coppe besluit koning Nobel om Reynaert naar het hof te roepen. Hij stuurt eerst Bruun de beer (waarover verder meer). En nadien Tibeert de kater.

Gaudaen toont ons de aankomst van Tibeert voor de poort van Malpertus de burcht van Reynaert. De vos zit rustig voor zijn burcht in een boek te lezen. Bovenaan zien we in Reynaerts opengewerkte burcht een huiselijk vossentafereel. Een buitgemaakte eend ligt klaar voor een schranspartij.

Vierde Prent (klik op prent om te vergroten)

Tibeert in de strop en de castratie van de pastoor

Reynaert weet Tibeert te verleiden om naar de schuur van de pastoor te sluipen om daar vette muizen te vangen, Hij weet dat daar een strop voor het hol in de schuurmuur is geplaatst en lokt zo de kater in de val.

Gaudaen heeft de gestrikte Tibeert  prachtig en prominent in beeld gebracht.

Bovenaan evoceert de kunstenaar Tibeerts  aanval op de pastoor.

Door het lawaai van de klauwende en kermende kater is de pastoor wakker geworden en samen met zijn zoon en vrouw Julock vallen ze Tibeert aan.

En dan:

Richt de pastoor zich op in zijn volle blote lengte, om de kater een doodsklap te geven. Tibeert put kracht uit zijn doodsangst en springt naar de pastoor. Hij belandt tussen diens benen en klauwt en graait en bijt in het bungelende klokkenspel van de pastoor. Een van de klepels bijt hij er zelfs af en die viel op de grond. De pastoor brult van de pijn maar nog luider klonk het gejammer van zijn vrouw Julock. “Wat kan hij nou nog? Wat is hij nou nog waard?" Schreeuwt ze.

Dit is een van de meest uitgebeelde scènes uit de Reynaert.   

 

 

 

 

Vijfde prent (klik op prent om te vergroten)
Bruun de beer zoekt honing
Nadat (zie hoger) Tibeert de kater een testikel van de pastoor heeft afgebeten, kan hij zich uit de strik losmaken en naar het hof van Koning Nobel vluchten. Als Nobel de toegetakelde Tibeert ziet, is hij woedend. Voorheen had hij al de sterke Bruun de beer naar Reynaert gestuurd met een de eerste dagvaarding.
 Zoals Reynaert Tibeert naar de muizen lokt, lokt hij Bruun naar een boerderij waar honing in een stam zou zitten. Op het erf ligt een gespleten boom met een wig in de spleet om de stam verder open te wrikken. Reynaert laat Bruun in de spleet naar honing zoeken en trekt de wig eruit.
Hoe dat er in een prent kan uitgebeeld worden heeft Gaudaen prachtig in een houtgravure gesneden.
Hoe het met Bruun de beer verder zal verlopen zien we op de volgende prent.

Zesde Reynaertprent
Bruun gekwest terug naar het hof

Op dit exlibris gemaakt met droge naald techniek (waar de prent in een koperplaat wordt gekrast en na ininkten afgedrukt) evoceert de kunstenaar de vier element: aarde, water, vuur en lucht of zoals in het latijn is weergegeven: terra, aqua, ignis en aer. De vrouw die de aarde symboliseert heeft de hoorn des overvloeds in de hand. De aqua-vrouw giet water uit een kruik. De engel die als brenger van het vuur is afgebeeld heeft ook de bliksem in de hand en in het element lucht zweeft een tweede engel. Ook de wagen wordt getrokken door vier paarden. De prent is gemaakt door de Oekraïense kunsternaar David Bekker. 
Klik op prent om te vergroten en in rechter benedenhoek om nog meer te vergroten.

Nog een nieuw exlibris (kleurenets) geruild op de ruildag in het Exlibriscentrum te St. Niklaas waar nu ook een grote (prachtige) exlibristentoonstelling loopt.
Het toont In the garden of Pomone. van de Bulgaarse kunstenaar Onnik Karanfilian. Het exlibris is gemaakt voor de Vlaamse verzamelaar en voorzitter van de Belgische Exlibrisvereniging (Graphia) Jack van PEER. Op de prent zie je  hoe de kunstenaar inspeelt op de naam van de opdrachtgever: links boven de opengesneden peer waar je met wat erotische verbeelding  nog meer in kan zien. De vrouw met het uitgesproken peer'kontje' schenkt de open peer aan de man die haar als voorspel zijn volle lippen schenkt. 
(Pomone is o.a. godin van de fruitteelt)
U kan de prent tweemaal vergroten door op de prent te klikken en daarna op de rechter benedenhoek.

Nog een nieuw exlibris geruild op de ruildag in het Exlibriscentrum te St. Niklaas waar nu ook een grote (prachtige) exlibristentoonstelling loopt.
Het toont de Bekoring van Sint Antonius (Temptation of St. Anthony) door Marius Luigaila uit Litouwen.
U kan de prent tweemaal vergroten door op de prent te klikken en daarna op de rechter benedenhoek.