Naar de inhoud

boek onder lava

verzwegen berichten
akke.beakke.be

Archief

Marc Herremans

Herremans en Brouwers: één front?
 
In De Morgen van woensdag gaat Jean-Marie Dedecker in zijn bekende stijl tekeer tegen de veroordeling van gewezen triatleet Marc Herremans wegens 'uitkeringsfraude'.
Bestaat er geen verband tussen deze affaire en de zaak Jeroen Brouwers: in beide gevallen lijkt het me te gaan om een gegarandeerd basisinkomen.
Een vervanginsinkomen is wat de term zegt: het dient om het verlies van een gewone verloning op te vangen. Wie het cumuleert met inkomsten uit een economische bedrijvigheid heeft er geen recht meer op.
Is dit geen aanleiding om het Vivantprogramma eens van onder het stof te halen: een basisinkomen voor iedereen of men nu werkt in de economische betekenis van dat woord of niet. Er zijn immers tal van activiteiten waar geen leefbaar loon tegenover staat en die niettemin zinvol en waardevol voor de samenleving kunnen zijn: mantelzorg, allerlei vrijwilligerswerk en ambitieuze projecten in de sportieve of artistieke sector.
Om moreel aanvaardbaar te zijn moet dit verzekerde basisinkomen boven de Europese norm voor armoede liggen, de belastingen moeten verschuiven van productie naar consumptie wat betekent dat deze hervorming alleen een kans op slagen maakt als ze minstens in heel de EU wordt doorgevoerd. Anders gaan de Belgen massaal inkopen in het buitenland of via het internet. Roland Duchatelet kan hierover meer vertellen. En of het zou leiden tot een meer rechtvaardige samenleving wens ik te betwijfelen.
De vraag is echter of de gemeenschap alle exorbitante projecten moet ondersteunen. Marc Herremans lijkt me geen oplichter maar persoonlijk deel ik de mateloze bewondering van Dedecker voor Herremans niet, hij komt me voor als de incarnatie van een prestatiecultus koste wat het kost. Met sympathie maak ik me zorgen over de schade die hij met zijn exploten aanricht aan zijn eigen lichaam.
In deze tijd van onthaasting en noodzakelijke versobering zou men zich eindelijk eens mogen bezinnen over het essentiële en het valt te betwijfelen of toejuichingen en adoratie van de massa daarbij horen. Of projecten die stukken van mensen kosten en alleen dienen om de drang te bevredigen om zichzelf en anderen te overtreffen. Wie 'boven de middelmatigheid wil uitstijgen' (dixit Dedecker) louter om zich van de middelmatigen te onderscheiden moet ofwel zelf instaan voor deze ambitie ofwel zich laten sponsoren door privé-personen. De gemeenschap heeft het recht om te eisen dat ambitie een maatschappelijke relevantie heeft alvorens daarin te investeren.
Het oeuvre van Brouwers bezit deze relevantie onmiskenbaar, een rally die een of ander tropisch woud vervuilt of opschrikt met lawaaierigheid niet.
De tijd van 'the sky is the limit' is voorbij, al blijven er neoliberale politici en hyperindividualisten die dit niet begrijpen.
 
 
Hoe vind je dit bericht?
Geschreven door staf de wilde om 13:34 Reageer op dit bericht

Boeddha

Boeddha in de mailbox

 

Vandaag 2 berichten in de mailbox: een aflevering van Poëzierapport en  een loftuiting van een lezeres, mij persoonlijk onbekend.

Het Poëzierapport bespreekt een Nederlandse bundel uitgegeven bij De Bezige Bij: een gedicht uitgespreid over een 30-tal bladzijden dat begint met 'de wat de wat'  (15 keren) en voor de rest dergelijke zinsneden herhaalt.

Opnieuw komt de vraag naar boven: waarom wordt zoiets uitgegeven door een respectabele uitgeverij en andere poëzie niet?

Het heeft uiteraard met frustratie te maken maar ik spreek niet enkel namens mezelf maar net zo goed namens andere dichters die met ernstig werk bezig zijn en totaal onopgemerkt blijven. En namens talloze kunstenaars, in de plastische kunsten of in de muziek, die zich met hart en ziel in hun werk storten en zelden de kans krijgen om ermee naar buiten te komen, laat staan dat ze er één eurocent aan zouden verdienen.

En steeds zijn het enkelingen die hierover beslissen: een lector of uitgever, een galerijhouder of museumdirecteur, een cultuurpaus à la Jan Hoet.

 

Diametraal hiertegenover staat het voorbeeld van mijn vriend E de C, regisseur van amateurtoneel die de schouders ophaalt bij tegenkanting of geringe opkomst en gewoon doorgaat, met de glimlach. Een eigentijdse Boeddha of Sisyphus in de interpretatie van Albert Camus.

Op het einde van zijn beroemde essay, De mythe van Sisyphus, stelt  deze grote filosoof dat we ons Sisyphus als gelukkig moeten voorstellen.

De mythische held rolt zijn glibberige steen de berg op en wanneer die hem voor de zoveelste keer net voor de top ontglipt, haalt de  antiheld zijn schouders op, en daalt glimlachend de berg af om verder te gaan met zijn schijnbaar uitzichtloze arbeid.

Naar het woord van Boeddha is heel wat kwelling niets anders dan zelfkwelling door te verlangen naar zaken die onbereikbaar zijn en er in feite weinig of niet toe doen. Iedere vorm van ambitie is zo'n zelfkwelling: waarom vinden we geen voldoening louter in het maken en moet er een ervaring van succes bij komen? Succes dat dan wordt toegekend door de anderen en niet door de maker zelf.

Is niet het voltooien van een opdracht die men zichzelf heeft opgelegd, het meest essentiële?

Deze boeddhistische reflectie wordt tegengesproken door de wijsheid van de Engelse dichter John Donne: 'No man is an island.'

Of we het graag hebben of niet, we leven voor de ogen van de anderen en we voelen sinds ons eerste besef of zelfbewustzijn de behoefte om in deze ogen een goedkeuring te zien. 'Mama, kijk zonder handen' is het clichévoorbeeld van een eerste bedelen om aandacht en lof. En van deze primaire behoefte komen we nooit los.

Kortom, de realistische wijsheid bestaat er waarschijnlijk in om beide overwegingen in gedachte te houden en in de praktijk te brengen: enerzijds de onthechting van het Boeddhisme, anderzijds een 'gezonde' ambitie. Dit betekent een hand die niet voortdurend wil grijpen, maar een hand die geregeld open ligt als een waterlelie op een vijver. In de vrede van het licht, onder de zang van vogels.

Ook de bloemen willen bekeken worden, moeten bekeken worden, anders worden ze niet bestoven. Maar ze rukken daarvoor hun wortels niet uit om de aarde te gaan veroveren.

Hoe vind je dit bericht?
Geschreven door staf de wilde om 15:32 Reageer op dit bericht

Elijah

Elijah’s lied

 








vergeet bij deze maaltijd

het bord voor de reiziger niet

die komen zal

of al gekomen is

neergedaald in zijn sjees

als in een bal van vuur

 

en ons gadeslaat in dit uur

zijn adem op het raam

en het gadeslaat:

 

het malen van de kaken

onder de getrimde baard

de tanden als een geribde tang

om de rand van het kristal

 

het bekken zoals het gebogen staat

om het getrappel van het kraakbeen

het trotse hoge been

waaraan de borsten

opbollen als een  zeil

 

vergeet zijn bord niet, hij eet

met smaak - en zie

hoe hij weer die vallei doorwaadt

het bleke zand waarop ze lagen

verspreid en uitgestald

als koopwaar op een laken

 

en hoe – zoals een wind op haren jaagt

tot ze rollen in een bol –

ze nader kwamen gelijk nieuwe buren

en zich herkenden: dij en scheen

en tussen stuit en schedel

het bikkelen snoer

afgestemd als een vedel

 

hoe in zijn lied de kaken

lippen kregen en spraken

want de holte had een tong

die de taal proefde – zachtjes lachend

om de gevonden munt

 

en dan de sjees, het span in dit lied:

vergeet zijn bord bij het venster niet

en zing niet luider in je slaap

dan het juichen van de paarden

Hoe vind je dit bericht?
Geschreven door staf de wilde om 10:21 Reageer op dit bericht

helder moment

 

helder moment?







 

 

het is maar waar je blik op valt

(dat rammelend kistje vol

wat wil ik dat ik mis)

 

je kan kijken tot je nek verkrampt

naar de minderen in aantal

 en hun meer (en geen die méér

naar nog verlangt

en wakker ligt of het verdampt)

 

of heb je het lenige nog

dat het hoofd kan buigen

voor de meerderen in massa

en hun kinderen met ogen

waar de vlieg in thuis is

en buiken die bol staan als ogen

 

het is maar wat je voor ogen staat

een billboard

een rekening

 

het is maar wat er op tafel slaat

een grijpkraan

een vuist

 

het is maar deze demente tekening

o wat kranig

en bijna juist

Hoe vind je dit bericht?
Geschreven door staf de wilde om 17:10 Reageer op dit bericht

verschijning

haar  verschijning

 

haar haren

een hangmat van doezelend licht

met slapers in de ogen

 

de teint van dit ovaal gezicht

een zalm die dromerig heeft bewogen

in een tulpglas van opaal

 

haar lippen bakken zoete broodjes

met de taal, een festijn

zoals het regenen kan

net vóór een volksstam, een vluchtende

clan bezwijkt in een woestijn

 

de lange loden jas

in het zwart van pure nacht

wanneer al wat trilt en dreunt

in steen en been

zijn ontzag en huiver stemt

naar de hartslag van de stilte

 

een zalm die dromerig bewoog

in een tulpglas van opaal

Hoe vind je dit bericht?
Geschreven door staf de wilde om 18:56 Reageer op dit bericht

geniaal maar

geniaal met te korte beentjes
 
Lezer Gert Verwilt uit Berlaar bespreekt (in De Morgen van vrijdag) een veelvuldig voorkomend misverstand: het ophemelen van intelligentie als een opperste waarde.
Hij schrijft: 'Bart De Wever is in veler ogen een intellectuele reus.'
Zelf ben ik nog nooit achterover gevallen van De Wevers intelligentie, wellicht omdat ik er te dom voor ben - zijn verbale begaafdheid kan me soms meer bekoren.
Maar wat is er aan de hand met het aanprijzen van intelligentie als zodanig?
Om te beginnen waren de grootste politieke misdadigers uit de voorbije eeuw - Hitler, Stalin en Mao - allesbehalve dom.
Wat wij van politieke leiders en van mensen die verantwoordelijkheid dragen in het algemeen, mogen en moeten eisen is wijsheid.
De wijze is intelligent, maar deze regel kan men niet omkeren: de intelligentie is niet noodzakelijk wijs.
Wijsheid impliceert, zoals lezer Verwilt aangeeft, bedachtzaamheid: lang genoeg nadenken alvorens men zich uitspreekt. En inderdaad het vermogen tot empathie, emotionele intelligentie genoemd. De onwijze kan zich niet inleven in de gedachten, gevoelens van een tegenpartij: hij of zij kan éénzelfde problematiek onmogelijk van uiteenlopende perspectieven bekijken. En dan plakt men gemakkelijkheidshalve etiketten op een onbegrepen realiteit: 'terroristen' op een verzetsbeweging, 'fundamentalist' of 'extremist' op een  persoon die zijn/haar overtuiging ernstig neemt, 'parasieten' op mensen die niet de vaardigheid bezitten om het te maken in deze maatschappij.
De intelligentie maakt in het beste geval haarscherpe analyses, maar vergeet wel eens de nuance, de achtergrond van de feiten, de perspectiefverschuiving die een zelfde verschijnsel  een totaal andere betekenis kan geven.
In ergere gevallen gaat de intelligentie op een willekeurige, opportunistische manier om met de gegevens en laat ze uit de eigen feitenverzameling elementen weg die het a priori vastgelegde betoog kunnen ondermijnen of tegenspreken. Tot vóór de corruptiezaak in Mechelen hoorde je een aantal Vlaamse politici en commentatoren gretig schieten op de 'politieke maffia' in Charleroi met een allure van morele superioriteit die bij voorbaat uitsloot dat corruptie ook in Vlaanderen voorkomt.
Alsof er niet voldoende bewijzen van het tegendeel waren geleverd in het verleden, al dan niet toegedekt door de tovertruc met procedurefouten of verjaringstermijnen.
 
Heel wat tenoren uit onze Vlaamse politiek - en daarbuiten, denk aan het recente incident met RWDM-voorzitter Vermeersch - zijn in de eerste plaats rad van tong: De Wever, Dedecker, De Winter. Zij overbluffen hun tegenstanders vaak met oneliners, sloganeske overdrijvingen en verbaal 'salonvoetbal': zij zijn inderdaad 'tribunespelers', neem de tribune weg en ze veranderen vaak in charmante kerels niet gespeend van humor.
Maar hun intelligentie doet  meer dan eens denken aan de titel die Louis Paul Boon gaf aan een bundel essays over de hemel in geprezen Vlaamse auteurs: 'Geniaal maar met te korte beentjes'.
Wijsheid vooronderstelt eveneens het vermogen om ten gepasten tijde te zwijgen en zoals Yvan Devadder in Terzake opmerkte heeft De Wever 'een schitterende kans om te zwijgen' verkeken.
 
 
Hoe vind je dit bericht?
Geschreven door staf de wilde om 11:34 Reageer op dit bericht

ter zake

ter zake

 

 

deze wereld

door de mens gemaakt

tot schaduwbeeld van zijn gelijkenis

het is geen engel die erin verdwaalt

en zijn  vleugels heft in het schone

ongemak van een huivering

 

alleen een mens braakt van de mens

alleen een mens

smaakt de hete kruiden van de schaamte

 

deze wereld

dag aan dag zendt hij zijn boden uit

met naald en zuur

zij branden beelden

in je schedel

in al de dragers van herinnering:

 

geen dier van ongeduld

geen engel

als een droom onthuld

zal ze verzinnen

 

alleen de mens bedenkt de mens

vindt een reden uit

om niet te weten

en faalt toch zo schaamteloos

in het vrolijke vergeten

Hoe vind je dit bericht?
Geschreven door staf de wilde om 13:12 Reageer op dit bericht

Allerzielen

Allerzielen

 

miezer-, griezelregen, pezen

knappen hoorbaar als takken

onder je huid: dit is

 

de schedeldag, op een vale lei schrijft

een meeuw haar gil - waar schrikt

ze van, haar schaduwloze vlucht?

 

geen regen, alleen het zweet van

bladeren, bos dat zopas nog zong

op de tonen van oktober

 

je gedenkt niet eens een dode,

de dood bedenkt jouw vezels

met bezoek, woekert gelijk

een virus in een vlies

 

jouw rijk behoort een andere

wereld, de zwijgende, hoorbaar

door afwezigheden, woorden zolang

gebezigd dat ze barsten

als gleiswerk in de vaat

 

neem ze voorzichtig uit het water,

breek ze met zorg zoals men broden

deelt met vogels, bedelaars: zie

de begeerte in hun oog, de angst

dat  iemand ze voor zal zijn

 

een grotere vogel, een bewoner

van karton met een mes onder

het koord dat zijn vodden ophoudt

 

aanwezigen die geuren naar

noodbrug en bladeren,  terwijl

een miezer-, griezelregen

ritselt als een dodenkleed

Hoe vind je dit bericht?
Geschreven door staf de wilde om 15:29 Reageer op dit bericht

sorrycultuur

sorrycultuur en geweten
 
De apologie die stormram Dedecker voor zijn (ex?)boezemvriend Dewever heeft geschreven (zie De Standaard van vrijdag) bevat een merkwaardige contradictie.
Als recept tegen de door Dedecker uitgespuwde 'sorrycultuur'  presenteert hij de volkse wijsheid: 'vergeten en vergeven' - niet zo verwonderlijk voor een populist.
Maar eerder lezen we: 'De herinnering aan de gruwel uit het verleden levendig houden is een permanente opvoedkundige taak van de democratie(...)'
Vergeten is dus ook voor Dedecker geen optie en kan ook niet, noch in het privé-leven noch in het collectieve: wie zich zijn fouten niet herinnert, is gedoemd ze te herhalen.
Maar  het 'vergeven'  is ongetwijfeld een christelijke en algemeen-menselijke deugd. En hierin zijn wij Belgen en West-Europeanen bijzonder hypocriet: wij eisen onmiddellijke verzoening in het buitenland (denk aan de Verzoeningscommissie in Zuid-Afrika, de volksrechtbanken in Rwanda, de afwikkeling van de oorlog in Bosnië en Kosovo) maar zelf zijn we na ruim 60 jaar nog niet in staat om elkaar - 'witten' en 'zwarten' - de hand te reiken.
Wat bemoeilijkt deze verzoening? Precies de herhaling: in het racistisch discours van het VB, hun onmiskenbare banden met intussen verboden paramilitaire organisaties als Voorpost en VMO, komt dat verleden weer in alle duidelijkheid naar boven. En in hun afkeer voor 'volksvreemde' elementen vinden zij partners aan de overkant van de taalgrens, namelijk bij het Front de la Jeunesse.
Juist daarom zijn de excuses van burgemeester Janssens geen overbodige luxe: ze zijn niet enkel gericht tot de joodse nabestaanden maar ook tot de gehele bevolking en in het bijzonder tot de jeugd. Zijn intentie is de herhaling van de gruwel en de waanzin te voorkomen. In essentie gaat het om een oproep tot het individuele geweten: ordewoorden als 'Befehl ist Befehl' kunnen nooit een excuus zijn om misdaden  te legitimeren.
Maar hoe lastig dit is in de praktijk blijkt uit de houding van de commandant van de Enola Gay: aan de grootste moordpartij in zo korte tijd uit heel de geschiedenis had deze man geen enkele wroeging overgehouden. Hij had naar eigen zeggen 'een opdracht' of 'een missie' vervuld.
Opvoeden tot morele weerbaarheid, tot zelfstandig oordelen staat haaks op indoctrinatie met patriottisme,  onderdanigheid en volgzaamheid.
De  jong gestorven Duitse schrijver Wolfgang Borchert, komende van het Oostfront, zet onder een van zijn kortverhalen in blokletters: 'SAG NEIN'.
Er is geen gewetensvrijheid zonder gewetensvorming. De vraag is of deze houding wel voldoende wordt aangebracht in de opvoeding zowel bij ons als elders in de wereld.
 
 
Hoe vind je dit bericht?
Geschreven door staf de wilde om 10:57 Reageer op dit bericht

Stefan Vanfleteren

Belgicum

- Stefan Vanfleteren in het Antwerpse fotomuseum –

 

geboren worden was haast

maken met de nederlaag: ze

kregen er hoogstens een eeuwtje

voor, tegen dan moest het af

 

scherper dan de glans op

straatsteen en boomschors

staat het tekort in hun huid:

geen bevroren veldweg is zo

verbrokkeld, vertreden

 

alsof de aarde werd doorgrond,

gekeken onder alle deksels van

alle pannen, aalputten, bewaar-

kuilen voor dierlijk voeder

 

toch staat er een stok onder

een hand, een magere klauw

in de nek van een weggelopen

hond – schuim glinstert aan

een knevel, een oog loenst

vanonder de flaptekst van

een ooglid: dit boek, bezoeker,

 

had je moeten lezen, deze

maskerade van waarde en trots,

regels geschreven met houtskool,

gereten, gevreten in metaal

 

een verhaal als een landweg

en mist neemt dit land op

met een vaatdoek – en haarscherp

de prothese van een onderbeen

gelijk een vaas op een kast:

 

schuif de laden open, lees

hoe je toch waardig verliest

Hoe vind je dit bericht?
Geschreven door staf de wilde om 17:33 Reageer op dit bericht

Meer van boek onder lava

↑ Terug naar de berichten