WEERKUNDE

Vroeger ging in ons land het zaaien met allerlei gebruiken gepaard. Sommige hadden wel iets van wangeloof en superstitie, doch algemeen erkende men het vroom geloof van den landman die in de algever hoopte om de oogst te laten gedeien.
In sommige streken werd het Sint Jans Evangelie gebeden bij het bereiden van het zaaigraan; men voegde er ook processiestrooisel aan toe tegen het  zwart, evenals eieren op Witte donderdag of Goede vrijdag gelegd.
Het zaaigraan werd gewijd op Sint Denijsdag (9 oktober) en alvorens men dan begon te zaaien, maakte ze een kruisteken en zeiden ze :

"God zijn macht,
is boven den duivel zijn kracht."

Het zaaien gebeurde altijd zwijgend of biddend. Hoe hoger men het graan wierp, hoe hoger het zou worden. Dit gelde ook voor het vlas en als grondregel bij het zaaien diende dan volgende spreuk :

" Zaait de rogge dat zij stuift,
zij zal dragen dat zij buigt.
Zaait de tarwe dat zij plakt,
zij zal dragen dat zij zwakt. "

Zaaien deed men best op een dins-, woens-, of zaterdag, nooit op een vrijdag. Men zaaide liefst op de dag waarop kerstdag viel, dan zou men geen zwart hebben. Men mocht ook nooit zaaien bij een nieuwe maan, zij moest ten minste een vrijdag gehad hebben want :

Zaait gij in 't wassen van de maan,
dan zal meest het kruid inslaan.
Maar wat gij in 't afnemen zaait,
de kracht haar in de wortels laait.

Wanneer het land bezaaid was, dan sloeg de boer met zijn spade een kruis op de laatst bezaaide hoek.

Oktober wordt de ZAAIMAAND genoemd.  Karel de Grote noemde ze Wijnmaand en de Vlamingen gaven haar de naam van Reuzel; - Aarzel, en ja zelfs Eikelmaand. Reuzel omdat deze maand met het slachten werd begonnen.  Aarzel omdat deze maand aarzelt tussen twee seizoenen. In kerkelijke kringen spreekt men van de Rozenkransmaand. Best noemt men ze zaaimaand naar het werk op de akker !

Het weer van vandaag krijgt blijkbaar alle gelijk want :

" Bamisweer : Regen en wind,
maar raar of  nooit goed gezind."

Heel wat weerspreuken wijzen op de komende winter en geven u een gouden raad :

" Houden de kraaien school,
zorg dan voor hout en kool. "

of

" Komt van 't land de veldmuis,
breng dan turf en hout in huis. "

Omdat het op of rond 1 oktober bijna altijd slecht weer is, met wind en regen, is de uitdrukking gegroeid " Het is Bamisweer " Wanneer het Bavodag was dan trok den boer vroeger jaren zijn rood slaaplijf aan om het pas met Pasen weer uit te schieten. De vrouwen trokken op die dag een blauwe rok aan bovenop hun traditionele kledij, ook weer tot Pasen. Mocht het vandaag echter regenen, wees dan volgende spreuk indachtig :

" Als het regent op Bamis,
dan komt er een natte Kerstmis. "

Terwijl we september uitwuiven kijken we al een beetje vooruit naar wat oktober ons zal vertellen. Een klein voorproefje........

" Is oktober warm en fijn,
't zal een scherpe winter zijn. "

en.....

" Een koude oktober,
een zachte nieuwjaarsmaand. "

Vroeger jaren moesten de boeren hun pachtgeld in twee beurten gaan betalen. Eén van die betaaldagen was 1 oktober, op Bamisdag dus. En wanneer je dan weet dat men rond Pasen zijn zonden moest gaan bichten dan zal je beseffen dat volgende spreuk eigenlijk een heleboel waarheid inhoudt :

D'r Zijn twee kwaai getijden in het jaar,
zei de boer :
" Pasen, wanneer je moet zeggen
en Bamis wanneer je moet leggen."

Vandaag bepaald regen hoe de winter zal zijn, lees maar :

" Valt de regen op Sint Michiel,
dan doet de winter slecht zijn stiel. "

of.......

" Met Sint Michiel een malse regen,
komt een zachte winter tegen. "

Weerspreuken zeggen ons vandaag :

" Met Sint Michiel verdwijnt de hitte "

en......

" Sint Michiel steekt het licht aan,
Maria Boodschap blaast het uit. "

Vroeger jaren, heeeel lang geleden dan deden de meisjes op deze dag, volle en lege noten in een zak. Wie er dan een volle noot trof, die zou gedurende het jaar nog trouwen.

Lang voor er wekkers waren aanriep men Sint Michiels ook wel eens voor hulp wanneer men vroeg moest opstaan. Men behielp zich dan met volgend gedichtje :

" Heilige engel Sinte Michiel
bewaar mijn lijf en mijn ziel,
wil mij wekken metter spoed,
niet te vroeg of niet te laat,
wanneer de klok 5 uren slaat. "

Hopelijk krijgen we vannacht geen open hemel want leest u maar :

" Is de nacht voor Sint Michiel klaar,
aan een strenge winter, verwacht je maar. "

Vele jaren geleden placht men de eikels te beschouwen om daaruit het weer te kunnen voorspellen. Als ze een "kobbe" (spin) in den eikel verborgen vonden, was het een teken van een ongelukkig jaar; was hij droog langs binnen, het zou en droog jaar zijn; was hij nat, dan volgde regenachtig weer. Zat er een vlieg in, dan was het een middelbaar jaar te weeg, een worm of made voorspelde een goed jaar. Was hij ijdel, dan vreesde men pest, dood en sterfte onder het vee. En veel eikels tenslotte, wel die voorspellen veel sneeuw !

De Heilige Michiel, aartsengel
Deze heilige die den duivel in de hel wierp, wordt (werd) nogal in ons land gevierd. Oude lieden hadden hunne opmerkingen gevestigd op den tijd korts vóór en na Sint Michielsdag, en meenden dat zij daaruit al de eigenschappen van het aanstaande jaar konden voorzeggen. Samen met St. Raphaël en Sint Gabriël vormen ze de patroon van de brievenbestellers