Basisscholen beslissen zelf of ze meedoen aan de Citotoets, een andere erkende toets doen (10 procent), of helemaal niet toetsen (5 procent). Maar minister Van der Hoeven (onderwijs) schreef in oktober een brief aan de Tweede Kamer waarin ze aankondigde vanaf februari 2008 een eindtoets – van Cito of een andere erkende toetsontwikkelaar – verplicht te willen stellen voor alle leerlingen in groep 8.

Probleem is dat bijvoorbeeld in Amsterdam en Rotterdam zwakke leerlingen van tevoren worden uitgesloten van deelname aan de eindtoets. Het gaat om leerlingen die van de school al het advies gekregen hebben om naar het vmbo met leerwegondersteuning of praktijkonderwijs te gaan. De scholen vinden de Cito voor deze zwakke groep te moeilijk en daarom demotiverend.

Maar door een deel van de leerlingen uit te sluiten, gaat wel de gemiddelde score van de school omhoog. De minister vindt dit onwenselijk. „Met een verplichte eindtoets voor taal en rekenen voor alle leerlingen in groep 8 kan de basiskwaliteit van alle scholen worden vergeleken”, stelt zij.

De minister meent bovendien dat leerlingen voor wie de Citotoets te moeilijk is een andere toets moeten maken, zoals de Niveautoets, tevens een door de Citogroep ontwikkelde test. Dit jaar doen er 1705 leerlingen mee aan de Niveautoets, vorig jaar waren dat er 1487.

Het nieuwe kabinet moet beslissen of de wens van de minister uitkomt en volgend jaar álle leerlingen in groep 8 een eindtoets maken.