adele

winter. zelfs op de wasdraad prijkt een laagje sneeuw.

er sterven buiten mensen van de vrieskou. wij, de gelukzaligen, zitten in een luxepositie: onze kleum verdwijnt bij de warmte van ons kolen- en houtkacheltje. een aberratie in deze moderne tiid, maar wat voor een!

de centrale verwarming kan dicht, heel de benedenverdieping is zalig warm, een warmte die naar boven stiigt en ook de slaapkamers warmhoudt. alleen in de badkamer blijft het bibberen - ondanks de centrale...

in polen stierf een paar dagen geleden dichteres-nobelprijswinnares wislawa szymborska, in nederland stierf doeschka meijsing.

ik wil hieronder om te beginnen een gedicht van elk van deze dames publiceren, om ze te eren en te koesteren.

Voorbeeld

Een stormwind
heeft vannacht alle bladeren van de boom gerukt
behalve een enkel blaadje,
achtergelaten,
om solo te wapperen aan een naakte tak.
Met dit voorbeeld
demonstreert het Geweld,
dat het, jawel —
soms van een geintje houdt.

Vertaling: Karol Lesman

Daarachter

De diepte ja,
die kennen we.
Die is vaak nogal hartgrondig.

Maar de geur van violieren.
De deur naar de andere
kamer.
Waar ieder
voorwerp specifiek de geliefde
spiegelt.

Waar ieder
ander een rivaal is.

Die deur.
Daarachter.
Wie er liederen zingt.

Die.

------------------------------
uit: 'Paard Heer Mantel', 1986.

.

vanochtend was ik al om vier uur beneden. was vroeg gaan slapen, begon te dommelen naast het kacheltje, midsummer murders kon mij niet langer boeien. wou gedichten lezen van johanna kruit, maar viel terstond in slaap. daarom kipwakker, zo vroeg. het verbaast mij niet dat ik een paar jaar geleden een gedicht schreef over de winterkou in februari, intocht der orchideeën...

de sfeer is helemaal terug. wat een beetje sneeuw en temperaturen tot - 15 graden al niet vermogen!

tot slot dus deze flimpjes bij dit gedicht. de opnamen behoren tot een nieuw genre, object art, in het nederlands dingdingart. u zult zien, beste lezer, dat wij de objecten uit mijn gedicht een speciaal plaatsje geven in onze cast.

wijzelf hebben de opdracht er zo gloomy mogelijk uit te zien. ik zeg mijn tekst met een eresaluut aan julien schoenaerts, vader van mathias, en probeer de woorden te proeven zoals hij dat deed....

intocht der orchideeën

eind februari, nog woelt winterkou 
door mijn gebeente, ijsrif, bevroren skelet.
vrouw van aardalkali ben ik, met heupen 
als kurkentrekkers, knobbelvoeten, eelt.  
nog dreigt sneeuw, maagdelijke snertsneeuw,
merde. bij het haardvuur rommel ik stiekem 
met de telramen: zij zijn met honderden,
de orchideeën. wereldvreemd, als van papier, 
parmantig op hun stengel. zij staren mij aan, 
ietwat verwilderd, gracieus, in bochten gewrongen, 
met open mond en nog opener exotische kont.
ach, mijn lachende afghaanse kruidenier, 
mijn vreselijk bruine buurman, vraagt 15 euro 
voor een orchidee. daarbij krijg ik nog een toefje 
kersttomaatjes cadeau. waw! glimlachend glijd ik 
in de afgrond, mijzelf bevrijdend van referenties of 
onterechte angst. kocht ik tekens van leven? met nog 
2 potjes kersenjam erbij, de meest exquise toevoeging.   

wil dit vruchtbare jaar 2011 afsluiten met een bericht over een van mijn lievelingsschrijfsters van franse origine (jaja, joost houtman*, je hebt gelijk, ook ik heb het gevoel dat sinds we een nieuwe regering hebben 'het weer mag', houden van franse cultuur*), namelijk de magistrale annie ernaux.

ter gelegenheid van het verschijnen van haar verzameld werk* vertelt zij in een interview (in de internetkrant rue 89*) over haar leven. over haar immense woede, over haar schaamte ook, omdat zij, die van eenvoudige afkomst was, haar ouders heeft verloochend, hun vulgariteit, hun slonzigheid, hun onhandigheid in de liefde niet langer kon verdragen. omdat zij hun wereld heeft verlaten zonder ooit tot een andere wereld te hebben toebehoord, de wereld van 'zij die een badkamer hadden', de wereld van geparfumeerde vrouwen die zeiden 'c'est sensas'.

annie ernaux heeft zich van deze problematiek niet kunnen losmaken, integendeel, zij heeft er schaamteloos en in alle vrijheid over geschreven. zij is een geëngageerd schrijver, met marxistische en feministische uitgangspunten; toch heeft het geen zin haar op deze eenzijdige manier te omschrijven, want haar taal is zeer persoonlijk en uniek, naar binnen gericht en intiem.

voor haar is het onmogelijk haar leven te verzoenen met de 'klassenstrijd'. uiterlijk behoort zij nu tot de dominante klasse en leeft zij ook volgens hun regels, maar haar herinneringen bevinden zich in een andere wereld. innerlijk heeft zij nog altijd de visie van het jonge meisje dat opgroeide in yvetot, waar haar ouders een kleine kruidenierswinkel hadden. desondanks deelt zij niet de zogenaamde 'marxistische vreugde' die handenarbeid verheerlijkt, want als zij de RER neemt naar parijs, ziet zij door het raam arbeiders op bouwwerven zwoegen, en zij beseft dat dit zware en onmenselijke arbeid is.

tijdens haar carrière als docent literatuur herkende zij leerlingen die tot dezelfde sociale klasse behoorden als zij en bij wie het belangrijker was boekhouden te leren of te leren typen. de beheersing van taal (eerst en vooral de mondelinge) was al een teken te behoren tot een andere sociale klasse. uiteindelijk besluit zij dat onderwijs, i.p.v. een opstap te zijn voor kinderen uit de lagere klassen naar een beter leven, vooral dient om de jeugd uit invloedrijke famlies te promoten.

op dit ogenblik wil annie ernaux niet langer tot een of andere klasse behoren, het interesseert haar niet langer. het beleven van een passie, of het nu de liefde is, of de passie voor het schrijven: dat helpt. tenslotte vraagt zij zich af, waarom we leven zoals nu, waarom wij de vrije zondagen doorbrengen in supermarkten en winkelketens, waarom wij consumptie verkiezen boven revolutie.


ik vat in bovenstaande italics de voonaamste punten uit het interview samen en vind mij helemaal terug in annie ernaux.

ook ik haat het overdreven consumptiegedrag dat gepromoot wordt in deze tijden, dat leidt tot knotsgekke toestanden als bijvoorbeeld de ontzetting door de politie van de c & a in de nieuwstraat in brussel een  paar dagen geleden.

waar zij wij in godsnaam mee bezig?

tot slot: gisteren met stijgende interesse een docu gezien: happy people, een jaar in de taiga. de trappers die de siberische winter doorbrengen in jagershutten, in het gezelschap van hun hond, zouden perfect gelukkig zijn in de eenzaamheid van de immense bevroren en ondergesneeuwde wereld.... en ik moet zeggen: na urenenlang  te hebben gekeken naar schitterende beelden van ruimte en witheid, voelde ik me vreemd genoeg intens ontspannen, ik sliep daarna in als een marmot...


* zie het artikel in uitgelezen, de morgen van 15/12/2011, joost houtman over het nieuwe francofiele boek van bart van loo, betreffende het franse chanson.

bart van loo, chanson, de bezige bij antwerpen, , 2011

* Annie Ernaux, Ecrire la vie, Quarto/Galimard, 2011, 1088p, 100ill., 25 euro

* Deze nieuwssite heet "Straat 89", "omdat een straat synoniem staat voor verkeer, ontmoetingen, leven, tarrasjes, cafees... en "89" omdat dat het jaar was waarin de internetrevolutie gestalte kreeg". De site is opgericht in mei 2007 door voormalig journalisten van het Franse dagblad Libération. Rue89 profileert zichzelf als een kruising tussen beroepsjournalistiek en participatieve journalistiek. Dankzij een paar primeurs en scherpe artikelen over maatschappelijke en culturele onderwerpen, is Rue 89 een succesformule waar Franstalige internetgebruikers niet meer om heen kunnen.

*Happy people – A year in the Taiga, Documentaire uit 2010 van Dmitry Vasyukov en Werner Herzog, over het leven van Russische trappers in het dorp Bakthia aan de Yenisei-rivier in de Siberische taiga.

De film volgt mensen van het dorp gedurende een jaar, op het ritme van de vier seizoenen met telkens hun eigen kenmerken en uitdagingen. Het leven in het dorp, de routine en de tradities zijn al honderden jaren hetzelfde gebleven.

In de lente begint de machtige rivier te ontdooien en komt hij met veel gekraak en gebulder tevoorschijn van onder het ijs. De zomer is het visseizoen, én dat van de muggen. De herfst brengt eindeloze regen: het moment voor de dorpelingen om hun voorraden verder het woud in te voeren. Ze bereiden zich voor op de lange en harde winter, maken of repareren vallen, ski’s, kano’s en hutten. Dat doen ze met het materiaal dat de aarde en de natuur hen schenkt en op precies dezelfde manier als hun voorouders dat al eeuwenlang hebben gedaan.

waw! bijna 2 maanden geleden dat ik nog een blogbericht heb ingetokkeld. ondertussen is heel wat gebeurd!

een nieuwe dichtbundel van me is verschenen, de tuinen van thevenet * (daarover later meer, ik voeg hier alleen de cover met de schattige grasklokjes en anjers aan toe), mijn essay de dagen zijn huiveringwekkend mooi (over de poëzie van guy van hoof) staat in de steigers, ik ontmoette een paar dagen geleden een mysterieuze dichter (het bleek de auteur te zijn van de verrukkelijke frans vlinderman-gedichtjes) in koksijde (tijdens de presentatie van de tweede uitgave van de 50 meesterdichters van de lage landen bij de zee, waarover ook later rmeer)*, we hebben nu ook een regering,  en ..... ik ben er eindelijk in geslaagd, na een tip van marleen de smet* een utube filmpje te plaatsen op mijn blog!

het is maar een momentopname, ik voer een telefoongesprek. maar toch wil ik het filmpje op mijn pagina, als eerste van een hele reeks, hoop ik toch! 


zie:

http://www.lulu.com/product/paperback/de-tuinen-van-thevenet/18634897
http://vlinderman.blogspot.com/
http://geletterdemens.blogspot.com/
https://blog.seniorennet.be/marleen_de_smet_galmaardse_dorpsdichteres_2011/

toen ik nog niet zo lang geleden uitgenodigd werd om mee te doen aan het project hommage aan willie cools, een kunstschilder uit duffel, die overleed op 4 juli 2011, was het voor mij even schrikken: eigenlijk kende ik willie cools niet echt. ik bezat alleen maar een prachtige monografie, de sprong in de ruimte*, met een uitzonderlijke selectie schilderijen.

wat moest ik doen? ik verzamelde zoveel mogelijk commentaren op internet. ik keek en keek en keek naar de afbeeldingen in de monografie. oeps! ik voelde me een beetje overweldigd door zoveel 'drukte', haha, ik bedoel dit niet negatief, maar de dames op de schilderijen en tekeningen van willie cools zijn wel heel erg beweeglijk en kleurrijk, net of ze een woeste oerritus uitvoeren op doek. daarbij zijn ze allemaal naakt.

hoe voelt een vrouw zich bij het kijken naar deze schilderijen? ik denk in eerste instantie toch een beetje ongemakkelijk, in tweede instantie wat opgelaten. haha, ziet de kunstenaar ons nu echt zo (ik plaats mijn handen in mijn zij, borstjes vooruit, billen samengeknepen) en moeten we dan zo (ik wiebel en ik wemel, ik beweeg) dansen? ik werp mijn linkerbeen de lucht in, dan het rechterbeen, ik beweeg mijn heupen, schokschokschouder en gooi mijn hoofd naar achteren... hoho, oppassen, ik wil hier niet oneerbiedig zijn. toch moet ik bekennen dat ik, een beetje lacherig, bovenstaande dansbewegingen stiekem op mijn kamer uitprobeerde.

indruk maakten deze schilderijen dus wel op mij. bij nadere observatie werd ik me bewust van het pure vakmanschap van willie cools: door zijn teken- en schilderkunst worden deze naakten ontdaan van alle vulgariteit. eigenlijk gaat het willie cools niet om het naakte, zelfs niet om de vrouw, maar om het beleven en tot expressie brengen van een schildersdynamiek: het gaat om vorm, kleur en ritme.

erotiek wordt ontluisterende kunst.

 

.

 

aan dit project werkten 19 dichters mee, 6 vrouwen en 13 mannen. ik wil in dit blogbericht focussen op de reacties van de dames–dichteressen: hoe werkten zij hun hommage uit, wat zagen zij in de schilderijen van cools, wat voelden zij? niet dat ik hier absoluut een manonvriendelijk bericht wil neertokkelen - de gedichten van mijn mannelijke collega’s zijn super!

 

maar ik was een tikkeltje nieuwsgierig: zouden de dames, onder de indruk van al dat vrouwelijk geweld in cools’ schilderijen, een specifiek erotisch uitgangspunt hebben aangenomen voor dit project? zouden zij gedichten hebben geschreven met een vleugje wellust, of zou dit poëtisch eerbetoon een soort sublimatie van pijn en verdriet worden om het afscheid, vooral voor wie willie cools bij leven heeft gekend? 

 

.

 

een vriendin van willie, de dichteres begga mariën, mailde me:

 

‘ik kan me niet precies herinneren wanneer willie me gevraagd had om aan een nieuwe uitgave mee te werken, maar zijn bedoeling was van verschillende dichters (ik weet niet precies wie) bij zijn werk te betrekken en in die zin iets nieuws te brengen met zijn (nieuw?) werk. daarop heb ik toen mijn positieve medewerking beloofd.

...

 

iedereen die willie kent weet dat zijn opzet was van mensen, kunstenaars, met elkaar in contact te brengen’

 

eigenlijk was dit project dus een idee van willie cools zelf, dat na zijn dood verder werd uitgewerkt. geheel volgens zijn opvattingen: laten we de kunst en het leven eren en omarmen, laten we samen, geïnspireerd door mijn schilderijen, in alle vriendschap, iets nieuws uitproberen...

 

.

 

de schrijfster en dichteres suzanne binnemans uit lier verbaasde me door de fijnmazige, ietwat melancholisch- sensuele toon in haar gedicht. niets naakte oervrouw dus, maar wel een schroomvolle, bijna onderworpen minnares, die zich schikt in de krijtlijnen die voor haar zijn opgezet. waarom denk ik plots aan gustav klimt, en zijn mooie zinssnede: "… want ik vrees en respecteer echte liefde."

 

suzanne binnemans’ vrouwelijke figuur geeft zich gewillig over aan de strelingen van haar minnaar, de dichteres vertolkt op verukkelijke wijze het versluierde verlangen naar liefde en geborgenheid, de fragiele droom van elke vrouw...

suzanne binnemans

      ‘Door het gaas van mannenwimpers 
        worden vrouwen dag en nacht bespied’
        (Johan Anthierens)

       eerst verborg je nog mijn gezicht
       liet je mijn armen en handen dwalen 
       mijn benen en tenen spelen
       over een maagdelijk blank vel

       mijn lot lag in jouw handen

       je deed me bewegen tussen grenzen
       binnen de krijtlijnen voor mij uitgezet
       zelf mocht ik niet kiezen
       strelend creëerden jouw vingers

       ik wentelde me in jouw kleuren

       bedachtzaam leunde je over mij heen
       ik voelde jouw hete adem
       wanneer je mijn naakte lichaam
       zorgzaam toedekte met witte sluiers

       angstvallig volgde ik jou

       je dwong me te kijken
       schroomvol vouwde ik me dicht
       plooide toen weer open
       ik gluurde naar wie mijn hoeder was

       getrouw werd ik de jouwe

 

 

.

 

oeps, mijn gedicht. totaal anders. ik besloot, na het schokeffect dat door het door mij gekozen schilderij een nieuwe zomer had teweeggebracht (het vrouweljk naakt zinderde werkelijk van op het doek, ik werd als het ware overrompeld door al dat oranje en roze en vermiljoen) de sterke vrouwenfiguur op het schilderij zelf aan het woord te laten. zij schijnt met haar linkerhand vriendelijk uit te nodigen tot de dans, daarom laat ik dit op het einde ook gebeuren.  

 

 

nicole van overstraeten

      een nieuwe zomer

      omtrent mijn zogenaamde woestheid 
      wil ik echt geen woorden kwijt, ik weiger pertinent.
      ik zeg: dit zomerrood is vuur. ik presenteer 
      de weerbaarheid van vlees, het wachten 
      op het zachte – maar ook het dieproze vertoeven. 
      ondanks mijn tintelende opening, mijn huichelen,
      mijn dijen zogenaamd, spijt het mij zeer.
      dat jokkend reflecteren van jouw licht -

      niets anders dan een droom, een land van zand.

      jij mag mij desondanks wel welig koesteren,
    dat sta ik teder toe. genieten van mijn eigen veinzen. 
      ik weet, mijn schacht is hoog, mijn buik is zoet,
      een hemelvaart van honing. ik wiebel in oranje, 
      ik wemel karmozijn, ik zinder en hou dapper stand.
      ik feliciteer en zeg: dans, dans, dans nu met mij,
      reik mij de hand. in deze nieuwe zomer 
      schuim ik ronduit vermiljoen.

 

 

ik kan niet vragen aan willie cools wat hij van mijn gedicht vindt, maar ik heb toch vaag de indruk dat hij het soort vrouw dat ik beschrijf echt wou tekenen. mannen die van vrouwen houden, laten ze bestaan in al hun kracht en sensualiteit. zij onderwerpen ze niet, zij mogen in alle vrijheid dansen...

aanvulling: hieronder een superleuk fulmpje, mij toegestuurd door enkele geheimzinnige bewonderaars, de gekke dans dus van HH Marat Joy Tchundyk anda his bastardbrotha Marat Tchundyk Gundo.

 

.

 

rose vandewalle introduceert een vrouwenfiguur die wankelt, valt en terechtkomt in een kolkende spiraal. haha, sommige schilderijen van willie cools met wervelende vrouwenfiguren hebben dus dit effect: dat je van het dansen draaierig wordt als een derwisj, dat het uiteindelijk allemaal eindigt in een val.

maar wie dit gedicht subtiel leest merkt op dat de wankelende (dansende?) vrouw eigenlijk wanhopig en angstig op zoek is naar houvast, het zijn de muren van de kamer die bewegen, de dans eindigt in een huiveringwekkende tuimel. ik durf het bijna niet zeggen, maar ik vermoed dat rose hier in enkele penseeltrekken, in enkele verzen, het levenseinde beschrijft. een passend gedicht in deze hommagebundel, vind ik.

rose vandewalle

de kamer
plots kantelt en keert
vangt me op
in haar grijpgrage armen
haar handen zo fel van het willen
bewerkt me
met elk van haar vurige tongen
omsluit me beneemt me

de kamer hitsige adem 
kolk en spiraal
de kamer 
o ze wentelt en wankelt
weldra in versnelling
sleurt me mee in haar val
komt tot een tuimel
tot een huivering wekkende tuimel

 

 

.

 

hannie rouweler heeft ook een schilderij uitgepikt, waarrond ze een gedicht schrijft. ha, die hannie! virtuoos als ze is, schrijft ze een verrukkeljk lang gedicht met een waaier aan ervaringen, die dan nog in een grotere waaier van interpretaties kunnen worden opgevangen. haar verzen zijn zwierig, mededeelzaam. haar zinnen zijn bijwijlen intens, maar soms ook zacht als velours.

geen briesje dus, maar een felle wind zet ze gewind op papier.

passie, erotiek, een spreekwoord, beelden uit haar jeugd, psychologie, vervreemding, humor  - dit alles passeert het oog van de lezer. strofe drie intrigeert me danig: ‘de metamorfose van de tijd buiten het gewricht/ de anonimiteit die in het geel verdwijnt/ granenveld’.

 

een sleutelvers, vind ik. want dit is wat hannie doet: elementen die deel uitmaken van het schilderij, maar ook haar eigen denken en voelen plaatst ze buiten de tijd, ze worden eeuwige abstractie. heel mooi is het einde: alleen het woord granenveld staat daar, als representatie van haar gedachtenvlucht. het beeld van de weidse graanvelden katapulteert de gele fetisj en de poëzie van hannie naar de ruimte, naar de oneindigheid.

 

  

hannie rouweler

       DE SCHILDER EN HET MODEL
       (Willie Cools, Gele Fetisj)

       Dat de passie spreekt – in Gele Fetisj
       dat is duidelijk. De schilder en het model
       voelen zich er blijkbaar beiden niet ontspannen bij:
       zij toont haar kut – maar aan wie of wat?
       Aan hem, aan haar, de kijker, een vreemdeling,
       haar ogen staren in het niets. De droom, suggestie.

       Ik denk aan het boerenland van mijn oom, regen
       en zon, groei en verval, geluk en dikke pech.
       ‘Als de vos de passie preekt
       boer, let op je kippen’!

       Dit zal niet helpen. Het onbedwingbare in de lust,
       de lijnen die het beeld doorkruisen –
       de vrouw zit niet stil, ze verplaatst zich voortdurend.
       De metamorfose van de tijd buiten het gewricht,
       de anonimiteit die in het geel verdwijnt. Granenveld.

       In juni is het vaderdag. Ik geef mijn vader Jan
       postuum een van deze schilderijen op zijn 90^e.
       Als meisje waarschuwde hij me al dikwijls
       als ik me stond op te maken voor de spiegel
       aan de binnenkant van een deur, in de woonkamer:
       ‘Hannie, je draagt te korte rokken’.
       Kunstenaars en dichters. Pas daar maar voor op.

 

.

begga mariën en marije kos schreven de meest abstracte gedichten. zij interpreteren totaal, de beelden staan verder af van de concrete schilderijen. ze inspireren zich nog wel op een doek, maar hun gedicht neemt een meer naar binnen gerichte en tegelijk hogere en verdere vlucht.

toch vind ik beide gedichten (alhoewel ze natuurlijk een eigen profiel hebben) heel romantisch. zij lijken in een droom te zijn geschreven, of op het moment van het ontwaken uit die droom.

de nobelprijswinnaar tomas tranströmer omschrijft trouwens dit moment als ‘een parachutesprong, een bevrijding uit de verstikkende omstuimigheid’...

Waking up is a parachute jump from dreams.
Free of the suffocating turbulence the traveller
sinks toward the green zone of morning.

begga laat een vrouw spreken met een zwarte ziel (wow!) die in haar wezen een zee van klapwiekende meeuwen ervaart (wat een mooi beeld) en ook hier symboliseert het lopende zand de voorbijvliedende tijd.

marije kos’ gedicht vind ik nog geheimzinniger: een herinnering maakt zich los uit het blauw (prachtig beeld)...  maar welke herinnering? en wie is die schim, van wie zijn die ogen, die warme hand, wie ervaart pijn en venijn, wiens zicht wordt belemmerd, wie wordt uiteindelijk gered van de ondergang? gaat het om de schilder, zijn model of gaat het om de dichteres?  marije kos’ gedicht roept bij mij blijkbaar heel indringende vragen op.

maar in deze laatste gedichten eren ook deze dichteressen een kunstenaar die desondanks – en dit is misschien een troostende gedachte, de verstikkende omstuimigheid van het leven heeft ingeruild voor – ik interpreteer en fantaseer nu zelf-  de groene zone van de oneindigheid.

 

begga mariën

        INNERLIJKE WAARHEID

        Hoe helder moet de nacht zijn
        om mijn zwarte ziel te verblinden
        die tussen wier en algen wordt verzwolgen?
        
        - Een zee van meeuwen
        klapwiekt in mijn wezen -
        
        Hier zijn geen kruimels
        voor een weg terug.
        De dwaalster bevleugelt het vuur;
        luide rook wordt zachter
        en balsemt lenig
        het zand dat loopt.

 marije kos

        Bij het schilderij De Ondergang.

        De ondergang

        een schim uit het verleden
        maakt zich los uit het blauw
        herinnering dringt zich op
        glooiende vorm gloeiende kleur
        strelen zijn ogen

        een lach klinkt
        een warme hand raakt
        maar het is maar even

        zweet parelt en adem stokt
         zoetgevooisd klinkt anders nu            
        zacht en rond wordt scherpgetand

        prangend fel en giftig
        zijn napijn en venijn

        de hersenschim vervaagt
        ragfijne spinnenwebben
        en donkere stofdraden
        belemmeren het zicht

        net op tijd gered
          
        van de ondergang

 

 

 

• Guy van Hoof, Willie Cools, De sprong in de ruimte, vzw De Gebeten Hond, Harelbeke, 2002.
• EEN VELD VAN VERWILDERDE ROZEN, hommage aan kunstschilder & graficus Willie Cools (1931-2011), http://www.lulu.com/spotlight/demeruitgeverij123.

 

De Zweedse dichter Tomas Tranströmer kreeg de Nobelprijs literatuur 2011!

Nieuwsgierig als ik ben, sprokkelde ik onmiddellijk (van allerlei websites) gedichten van hem bijeen. De Nederlandse vertalingen zijn van Bernlef.


1. Tomas Tranströmer publiceerde zijn eerste bundel 17 dikter in 1954.

Prelude, het openingsgedicht van het eerste boek van Tranströmer:

Waking up is a parachute jump from dreams.
Free of the suffocating turbulence the traveler
sinks toward the green zone of morning.
Things flare up. From the viewpoint of the quivering lark
he is aware of the huge root systems of the trees,
their swaying underground lamps. But above ground
there’s greenery — a tropical flood of it — with
lifted arms, listening
to the beat of an invisible pump.

2. Tranströmer schreef ook haiku's. Hier eentje uit 2004:

Birds in human shape.
The apple trees in blossom.
The great enigma.

3. Dit stukje schijnproza heeft ook een schitterend einde:

IJSLANDSE ORKAAN

Geen aardschok maar hemelbeving. Turner had het kunnen schilderen, vastgesjord. Zojuist wervelde één enkele want voorbij, verscheidene kilometers van zijn hand vandaan. Ik moet met tegenwind naar dat huis aan de overkant van het veld. Ik fladder in de orkaan. Ik ben geröntgend, mijn skelet dient zijn ontslagaanvrage in. De paniek groeit terwijl ik laveer, ik ga ten onder, ik ga ten onder en verdrink op het droge! Wat is het zwaar, alles wat ik plotseling mee te slepen heb, wat is het zwaar voor de vlinder om een praam te slepen! Eindelijk aangeland. Een laatste worsteling met de deur. En ditmaal binnen. Binnen. Achter de grote glasruit. Wat een eigenaardige en grandioze uitvinding is glas toch – dichtbij zijn zonder betrokken te raken. Buiten stroomt een horde doorzichtige reuzensprinters over de lavavlakte. Maar ik fladder niet langer. Ik zit achter glas, bewegingloos, mijn eigen portret.

 

 4. Transparant, ongerept, gecondenseerd, dat zijn de trefwoorden bij Transtömers poëzie:

UIT MAART ’79

 

Moe van iedereen die met woorden komt, met woorden maar niet met taal

begaf ik mij naar het sneeuwbedekte eiland.

Het ongerepte heeft geen woorden.

De ongeschreven bladzijden breiden zich naar alle kanten uit!

In de sneeuw stuit ik op hoefsporen van een ree.

Taal maar geen woorden.

Besluit: en of ik een fan ben van Tranströmers gedichten!

http://www.nieuwsblad.be/article/detail.aspx?articleid=DMF20111006_091

http://www.poetryinternational.org/piw_cms/cms/cms_module/index.php?obj_id=466

http://home.kpn.nl/kolos/vertalen/herinneringen.htm#begin

http://tijdschriftraster.nl/michail-bachtin-michel-leiris/gedichten/

.
onder andere dit lied van de hollandse band de kift, een songtekst die door merg en been snijdt...

Tot slot

Ik begreep dat je niet mijn moeder was,
maar mijn dochter, nu houd ik je stevig vast
en over je hoofd heen kijk ik ver
uit het raam naar daar waar ik jaren her
als snotneus rondhing, met om me heen
het gajes - en toch was ik altijd alleen,
waar ik heimelijk rookte in de wind,
je enige zoon, je geliefde kind.

Ik hoef je alleen maar steviger vast
te houden, ik moet je niet loslaten straks
in dromen land, bij regen en mist,
de enige die van mijn onschuld wist.

En wanneer je moet huilen in de nacht,
heb ik in gedachten mijn handen zacht
op je schouders gelegd en tot slot erkend
dat je niet mijn moeder, maar mijn dochter bent.

En later, veel later komt er een tijd
dat je niet in zwart-wit, maar in kleur met mij -
niet op foto's, maar in de werkelijkheid -
precies zo omstrengeld zult staan, waarbij
je rimpels verdwijnen en je weer kind
zult worden - een kind in de wind
met een wapperend lint van rood satijn.
...Als jij niet meer bent, als ik dood zal zijn.

de kift, een heel goeie band, de muziek is bij momenten heel bevreemdend, ja om kippenvel van te krijgen, bij momenten meeslepend en vooral vrolijk als fanfaremuziek, je krijgt zin om mee te zingen en te dansen. jaja, het zijn oerhollandse kerels, chapeau voor wat ze reeds hebben verwezenlijkt, hun website is ook supergrappig!



* http://youtu.be/rX-IIwRNQ8I
* http://www.dekift.nl/

 

• http://www.paulineniks.com/Site/pauline_niks.html
• http://jewaserbij.westhoek.be/WesthoekBeDetail.aspx?genericid=1213
• http://devallei.skynetblogs.be/archive/2011/06/12/de-vallei-v.html
• http://users.skynet.be/beatola/publiola/vermeulen.html

 

bijna snakken naar het einde van deze flutzomer. de laatse weken te maken gehad met allerlei bobokes: muggen- of spinnenbeten, weet niet waarvandaan, maar ze zaten zelfs tot in mijn haar en het jeukte de hele tijd, blaasjesbroebels tussen mijn vingers als het dan weer snikheet was zoals gisteren, een tintelende rechterhand omdat ik tot stukken in de nacht pd james had gelezen en mijn vingers tijdens de slaap klem raakten onder dat dikke boek, chronische insomnia en tegelijk ook nieuwe nachtmerries in de korte slaapuurtjes in de vroege ochtend enz enz...

leve september, als het fris en koud wordt en de zon de boomkruinen omvormt tot gouden wolken...

.

tot mijn grootste consternatie ook te weten gekomen dat de met vegetatie begroeide gebouwen in warchau (van vorig bericht) nep zijn! ik had in de maand juli een mailtje gestuurd naar jaroslaw kozakewicz. op 18 juli kreeg ik antwoord:


On 2011-07-18, at 06:14, Jarek Kozakiewicz wrote:

Dear Nicole and Ward,

Thank you very much for your kind e-mail. 

 

As far as the "Nature of/for living" is concerned, the film which is on show at BOZAR is just an artistic fiction. I was asked to present a project regarding the modernist architecture of the 60 and the 70 which still is a problem in contemporary Poland because of a-human solutions. Since I'm interested in ecology and environmental problems and I work quite often with scientists, I came up with the idea of this artistic science-fiction in order to show the urbanist and architectural absurd solution in the communist Poland in an undirect and quite an ironic way. I ment also to point out some urbanistic problems in Warsaw such as the lack of green spaces. 

 

Which means that the modernist buildings are not covered with vegetation and this is just an imaginary situation. I chose the form of documentary film in order to make it ironic and funny.

 

you can find more information about "Nature of/for living" and some other projects of mine on my website: www.kozakiewicz.art.pl.

 

With my very best wishes,

Jaroslaw

 

 

  --- the forwarded message follows ---

From: Nicole Van Overstraeten <nicole.van.overstraeten@telenet.be>

Date: 16 lipca 2011 07:20:17 CEST
To: jarek.kozakiewicz@akademie-solitude.de
Subject: Nature of/for Living (2007)

 

Dear Sir

We admired your project Nature of/for Living (2007) in the expo The Power of Fantasy in Bozar, Brussels.
We were all the time asking ourselves: is this thing real, or is this a product of the imagination of the artist?

In other words: can we really visit in Warsaw those magnificent buildings covered with vegetation?

And also: where can we find more info about the project, what did nature do, what did the artist do?

Once more: congratulations for this magnificent project!

Nicole & Ward
Belgium

argh! voor de zoveelste keer tot de conclusie gekomen dat ik tamelijk lichtgelovig ben. eigenlijk geloof ik alles, haha, het is zeker geen heldendaad mij voor de zoveelste keer in het ootje te nemen... soms vind ik fantasieën zo mooi dat ik wenste dat ze werkelijkheid waren. vooral als de werkeljkheid rauw, ontluisterend, grof, ontgoochelend lelijk en verwerpelijk is. dan is fantasie de reddingsboei, de opstap naar een nieuwe  hemel. een van de redenen denk ik, dat ik reeds als kind onderdook in de literatuur: een paar uurtjes lezen en de saaie realiteit vernevelde in een spannend of dromerig gebeuren.

.

maar soms is de realiteit niet te evenaren, ze is dikwijls dramatischer, intenser nog dan om het even welke verbeelding.

want de zomer, die voor mij gelijk staat aan toch wel enkele weken zon, aan terrasjesbezoek, aan uitstapjes en de welige weelde van het nietsdoen, aan lezen en luieren - dus: van het dieproze vertoeven in een ingebeeld paradijs.... is een zomer van rampen geweest. niet alleen regende het constant in de maanden juni, juli en augustus, er deden zich in de wereld onvergelijkbare drama's voor. epidemieën, mediaschandalen, seksschandalen, massamoorden, vreselijke onweders met dodelijke afloop, overstromingen...  we hebben het deze zomer allemaal gehad!

.

desondanks ben ik in de regenmaand juli begonnen met het schrijven van een verhaal, met de alomvattende en tegelijk nietszeggende titel: regen. eigenlijk een verhaal over de illuminati, een geheim genootschap gelinkt aan aliens en wiens doel het is de wereldorde over te nemen. ook lady gaga inspireerde mij, tegelijk ook het project van jaroslaw, dat zoveel indruk op mij gemaakt had dat ik het wou 'gebruiken' in mijn verhaal.

deed ik dit om de vervelende realiteit, de dagelijkse confrontatie (mede door de media) met die rampscenario's  te ontvluchten? is het leven dat ik beschrijf in mijn verhaal mooier dan de regenrealiteit deze zomer? ja en neen.

door dit verhaal te bedenken voelde ik me niet langer overgeleverd aan actoren: mensen, dingen, gebeurtenissen.... die, vond ik mezelf teveel overweldigden (tegen natuurrampen is bijvoorbeeld niemand opgewassen). neen, ik kon ze loslaten en creëerde een klein stukje eigen werkelijkheid, een entiteit die ik zelf maakte en voor een klein deel zelf bestuurde - want natuurlijk schrijft een verhaal ook zichzelf! maar toch: terwijl ik zat te tokkelen, en ook toen ik mijn eerste versie (met veel te veel verkleinwoorden en bijvoeglijke naamwoorden) samen met een vriend las en herlas, verveelde ik me absoluut niet, integendeel: ik vond het leven plots weer spannend en interessant. 

ben ik iemand die de realiteit niet aankan, ben ik een vluchthaas, een controlefreak, een verveelde vrouw, a lunatic? neen.  ik vind het nog altijd gewoon heerlijk om verhalen te bedenken, terwijl ik onder mijn afdakje zit en luister naar de regen. a. steekt voor mij een paar kaarsjes aan, ik schenk me een piepklein glaasje cognac biscuit in, rook eenmalig een sigaartje met de smaak van rum en amaretto en daar vloeien mijn gedachten ineen tot ideeën, die dan de volgende vroege ochtend, door een geheimzinnige chemie in mijn hoofdje, omgezet worden in zinderende zinnen. een nieuw verhaal betekent voor mij: mezelf vernieuwen. weg met de flutzomer en ikke daar middenin. it's over... ik zeg dus: een nieuwe herfst, een nieuw geluid.

oeps!, daar floept onbewust de aanhef van het gedicht 'mei' van herman gorter door de chemie van mijn hoofdje. de verzen plots omgezet naar de herfst toe...

Mei

Een nieuwe lente en een nieuw geluid:

Ik wil dat dit lied klinkt als een gefluit,

Dat ik vaak hoorde voor een zomernacht

In een oud stadje, langs de watergracht-

In huis was 't donker, maar de stille straat

Vergaarde schemer, aan de lucht blonk laat

Nog licht, er viel een gouden blanke schijn

Over de gevels in mijn raamkozijn.

 

herfst

een nieuwe herfst en een nieuw geluid:

ik wil dat dit lied klinkt als de regen

die ik vaak hoorde in een zomernacht

in mijn achtertuin.

in huis was 't donker, maar het stlle terras

vergaarde schemer, op de trapjes flakkerde laat

nog kaarslicht, er viel een gouden blanke schijn

over de muurtjes over de struiken

 

 

jaja, nu moet ik natuurlijk verder dichten, maar dit blogbericht is al te lang geworden. ik voeg hier twee links aan toe, eentje over de illuminati, eentje over herman gorter.

http://nl.wikipedia.org/wiki/Illuminati_%28orde%29 en 

http://www.cambiumned.nl/poeziegortermei.htm

(met daarbij een utube-filmpje, getiteld women in art. helemaal zoals ik mezelf zie: de kameleonvrouw!)