Archief

Colum Mc Cann: een ontdekking!

Zijn roman Apeirogon, een wonderlijk hybride roman, in de kern rustend op fantasie, maar aangevuld met historische gebeurtenissen, herinneringen, citaten en de beschrijving van schitterende en tegelijk onthutsend-tragische scenery. De hoofdpersonages, de Palestijn Bassan Aramin en de Israelier Rami Ethanan zijn allebei vader van een dochter en worden geconfronteerd me het ergste dat een ouder kan overkomen: het verlies van een kind door oorlogsgeweld.

Colum Mc Cann belicht hun geschiedenissen, hun mysterieuze wereld, hun cultuur, de brute realiteit waarin ze leven.

De roman bevat 1001 hoofdstukken. Zoals in de vertellingen van 1001-nacht. Maar sommige hoofdstukken bestaan maar uit 1 zin, daarom maken zij zoveel indruk. Deze zinnen zijn commentaren, samenvattingen, opmerkingen,  flarden herinnering...

Bijvoorbeeld:

De kogel sloeg tegen de achterkant van Abirsschedel, viel op het wegdek en hervond zijn vorm.

Vijf jaar lang waren ze de best betaalde bouwvakkers in de regio: ze noemden het de Sjekelmuur.

(Over de Palestijnse bouwvakkerd die 'De Muur' moesten bouwen).

Khamsin -het Arabische woord voor vijftig- is de naam van de winden die in een periode van vijftig dagen, heet en zandbeladen, van het zuiden naar het noordoosten waaien.

Onder de Johannesbroodboom, waar de menigte stond, las Rami uit de kaddisj en later uit het lied van Salomo.

Maar wat me het meest bevalt is Colum Mc Cann's lyrische, melancholische en muzikale manier van vertellen: hij is niet voor niets een Ier - en als er een volk is dat deze kunst perfect beheerst, zijn het de Ieren... Open de link onderaan, dan kom je op de pagina van amazon audible en luister naar Colum Mc Cann's voordracht.

Maar wat me het meest bevalt is Colum Mc Cann's lyische, melancholische en muzikale manier van vertellen: hij is niet voor niets een Ier - en als er een volk is dat deze kunst perfect beheerst, zijn het de Ieren... Open de link onderaan, dan kom je op de pagina van amazon audible en luister naar Colum Mc Cann's voordracht.

https://www.amazon.com/dp/B082P7614J/ref=dp_bookdesc_audio

In de maand mei begon ik met nota's te nemen over de pandemie covid 19, een mysterieuze ziekte die de wereld heeft overrompeld. Maar toen hoorde ik zoveel verhalen, zoveel vreselijke en ongelooflijk belachelijke verhalen, dat ik stopte met schrijven.

Maar nu zijn we de maand september. We zijn nog niet genezen, mensen gaan slordig om met de maatregelen tegen de pandemie. Ik vind dat men van in het begin te laks is geweest en te vlug de lockdown heeft versoepeld.

Er zijn landen waar de problemen zowat zijn opgelost. Landen met een gedisciplineerde bevolking.

Hieronder dus mijn uitgewerkte nota's, en een foto betreffende de zoveelste tip (het gebruiken van de bloem echinaforce als geneesmiddel).

authentiek ontbijt, registratie van een chat

onthutst keek zij naar de broodkruimels
onder tafel, zag het witte walmen boven
de nieuwe koffiezet. dacht aan verdriet,
wou er eigenlijk niet aan denken. sloot
haar kanalen, nipte gulzig van de mix uit
guatemala, colombia en kenia, met liefde
bereid door zorgzame handen in de nacht.
echinaforce, zei je, of een ander preparaat.
werkt bij covid 19! gebruik de pure mist
verstuiver, ruik de pittige bloemengeur.
ach, hoor je hoe de klokken luiden voor
de zoveelste covid 19 dode? droefheid,
neuriede zij, wat is droefheid? treurnis,
hartzeer, melancholia, saudade, suerte?
ben te moe, te verdrietig om nog droef
te zijn. als we echt door en door treuren,
als we echt lijden, kunnen we het niet meer
zeggen, soms. al die dode oudjes in de wzc,
de lijkjes in de gymzaal. zij vond geen tranen.
word dan maar eens negentig, lig dan
verschrompeld, op je buik nog wel, eenzaam
en gerimpeld in je bedje. buiten schijnt
een harde zon, maar het licht bezorgt mij
kriebels. zij niest en zij niest, opent
zich, danst en danst. de dag begint.

Mijn grootse ontdekking sinds het uitbreken van Covid 19, de tijd waarin lezen mijn hoofdbezigheid was, is de Duitse schrijfster Juli Zeh.

Ik las achtereenvolgens 5 romans van haar en was helemaal in de wolken over Ons soort mensen, in het Duits Unterleuten, uitgegeven in 2018.

Juli Zeh heeft met "Ons soort mensen' een meesterwerk geschreven. Het lijkt alsof Linda in het paradijs is beland in het dorp Unterleuten. Maar de plattelands-idylle wordt wreed verstoord wanneer een investeringsmaatschappij besluit er een windmolenpark te gaan bouwen.
Twee dorpsgenoten, een belegger en een boer, zijn bereid grond te verkopen voor een paar miljoen euro, maar dat grondgebied is nét te klein. Als Linda ook verkoopt is er wel genoeg plek. In gedachten ziet ze haar droom in vervulling gaan: eigenaar van een manege worden. Ze probeert het onderste uit de kan te halen.
Dan is er nog een doorgewinterde herrieschopper, die alles op alles zet om het windmolenpark tegen te houden. Oude geschillen steken de kop op in het dorp – hoeveel intriges kunnen de bewoners aan?

Juli Zeh ontleedt de personages meesterlijk en met subtiele humor en laat hun ware gezichten zien. "Ons soort mensen' is een bestseller in Duitsland!

Dit is een politiek boek. Juli Zeh zet iedereen in zijn (haar) hemd: de linksen, de conservatieven, de groenen... met verhelderend inzicht toont zij de mens in al zijn verzuchtingen, in al zijn lichtende en donkere kanten. De mens ondergeschikt aan zijn lot, ondanks al zijn positieve en negatieve betrachtingen, zijn extreme en gematigde uitgangspunten, al dan niet gestaafd en ondersteund door de wetenschap of de politiek. Ik ben overoverenthousiast!

Wat een intelligente schrijfster, wat een dame!




Juli Zeh werd in 1974 in Bonn geboren, maar woont en werkt sinds 1995 in Leipzig. Zij is de dochter van professor Dr. Wolfgang Zeh, één van de belangrijkste Duitse ambtenaren (van 2002 tot 2006 directeur van de Bundestag). Zeh is juriste gespecialiseerd in Volkenrecht. Zij publiceert ook veel essays. In 2010 stond zij op de lijst van de 100 invloedrijkste vrouwen van haar land op de 29ste plaats..

Auteur: Juli Zeh
Uitgever: Ambo Anthos

Nederlands Paperback 9789026341694 Druk: 1 februari 2018 672 pagina's

Zie ook:

https://www.bol.com/nl/f/ons-soort-mensen/9200000059721002/?country=BE

Zie ook fragment in bijlage.

Het is zomer en de Covid19-ellende is zo goed als achter de rug. Ondanks alle mij aangeboden betoogjes, spelletjes, oefeningen, nominaties en activistische uitnodigingen om 'mee te doen', met de  bedoeling de maatschappij stante pede te 'veranderen' (de wereld NA Corona dus) ben ik gewoon rustig thuis gebleven. Zo veel mogelijk proberen te ontspannen en te slapen en ja, ik droom weer elke nacht. Goed teken.

Ben van plan deze heerlijke zomermaanden op dezelfde manier door te brengen. De tekst van Yoshihito KENKO, een Japans schrijver uit de 13de-14de eeuw - uit zijn postuum uitgegeven meesterwerk, de Tsurezuregusa - lees ik steeds opnieuw. Ik vind de gedachten en overpeinzingen van Kenko, die zijn positie aan het keizerlijk hof inruilde voor een bestaan als dichter en kluizenaar, heel inspirerend!

Niets dwazers dan in beslag te worden genomen door faam en winstbejag. Misschien lijkt het wenselijk om een naam na te laten die niet gauw vervliegt. Een mens wil graag een reputatie nalaten van wijsheid en geestelijke verfijning, maar als je er even bij stilstaat betekent dat alleen dat hij zijn hart wil ophalen aan lofbetuigingen. Noch degenen die ons prijzen, noch  degenen die ons door het slijk halen zullen het lang uithouden op de wereld; ook zij die naar hen luisteren zullen spoedig verdwenen zijn. Voor wie moeten we ons dan schamen en door wie willen we graag worden erkend? Bovendien leidt roem tot lasterpraat Het heeft geen zin een goede naam na te laten; na winstbejag en het streven naar een hoge positie is dat toch wel het allerdomste.

Als ik een goede raad mocht geven aan diegenen die kennis en wijsheid nastreven, zou ik aanstippen dat kennis tot bedrog leidt en artistieke begaafdheid tot een toename van zondige begeerten. De ware kennis is niet iets waarover anderen je inlichten of dat je verwerft door te studeren. Waaruit bestaat kennis dan wel? Gepast en ongepast gedrag komen uiteindelijk op hetzelfde neer. Wat zullen we dan 'goed' noemen? De ware wijze bezit geen kennis, geen deugdzaamheid, geen verdiensten en geen roem. Wie kent hem, wie zingt er zijn lof? Ik wil niet zeggen dat hij zijn deugden verdoezelt of zich voordoet als domoor; van in den beginne heeft hij zich verheven boven wijsheid en dwaasheid, winst en verlies.

Al het bovengenoemde geldt voor degenen die zich laten misleiden tot het streven naar eer en gewin. Alles op onze wereld is onwerkelijk. Niets is het waard om over te praten of naar te verlangen.

Yoshida Kenko, De kunst van het nietsdoen, Uitgeverij van Oorschot, eerste druk maart 2020, vertaald door Jos Vos.  https://www.bol.com/nl/f/de-kunst-van-het-nietsdoen/9200000125006091/?country=BE
(met recensie in de Groene Amsterdammer).

Ben er mj compleet van bewust dat ik een soort Covic19 - dagboek schrijf, met als aandachtspunt de maan, gezien door de ogen van de Yoshitoshi. Want wat kun je beter doen dan naar de maan kijken, nu we overspoeld worden door de paranoia van de Corona-pandemie, al  meer dan twee maanden lang?

Tot nu toe publiceerde ik alleen maar gracieuze Japanse en Chinese dames die lonkten naar de maan, maar Yoshitoshi maakte ook woodblock prints van Japanse en Chinese helden.

In de eerste prent, The Gion District (Gionmachi), zien we een scene uit het befaamde Kabuki toneelstuk Chushingura: een jongeman die een brief brengt naar een theehuis in Kyoto.

Op de tweede prent The village of the Shi clan on a moonlit night (Shikason tsukiyo) zie je een getatoueerde leraar gevechtssporten en in de derde prent, Mount Ji Ming moon (Keimeizan no tsuki) kijkt de Chinese held Zi Fang (Zhang Liang) in wijdse mantel naar de maan (in 800 voor Chr.)

The Gion District (Gionmachi)
In this scene from the famous Kabuki play Chushingura, the young Oishi Rikiya delivers a letter containing news about the forty-seven Ronin to the Ichiriki Teahouse in Kyoto where his father, Oishi Yuranosuke, is secretly organizing a vendetta to avenge his master’s death. (printed October 1885)

The village of the Shi clan on a moonlit night (Shikason tsukiyo)
Shi Jin, a fictitious martial arts instructor from the Chinese novel Shui hu Zhuan (The Water Margin), became an outlaw-hero when bandits attacked his village. He first captured them, but after hearing their story about corruption and suppression, joined them and fled to the marsh lands of the book title. Shi Jin's nickname Kumonryu (the nine dragoned) reflects his spectacular tattoo pattern. (printed November 1885)

Mount Ji Ming moon (Keimeizan no tsuki)
Zi Fang (Zhang Liang) was a hero of the wars which led to the establishment of the Han dynasty in China in around 200 BC. According to one version of the story, Zhang Liang climbed Mount Ji Ming on the eve of the decisive battle, and played the flute so beautifully that the enemy soldiers became homesick. They fled their camp in large numbers, leaving their commander no other option than to commit suicide. (printed June 1886.)

Eigenlijk ben ik nog altijd dolblij met de lockdown.
Eigenlijk wil ik al lang stoppen met social media, met facebook in het bijzonder.
Maar stel me daarbij dan ook vragen over mijn sociaal gedrag. Mijn relaties met anderen.
Heb ik mensen nodig of zou ik op een verlaten plek kunnen wonen?
Onmiddellijke correctie: weet dat er zoiets als eenzaamheid en isolatie bestaat. Weet dat social media misschien kunnen bijdragen om sommigen het gevoel te geven dat ze er niet alleen voor staan.
Maar mensen kunnen zeuren als kleine kinderen. Tegenwoordig moet je voor of tegen de lockdown zijn.
Wablief?
Bij de Halse bib kun je online boeken bestellen, je moet ze dan gaan afhalen (als ze in reserve zijn).
Zo lees ik nu de Duitse auteur Juli Zeh. Een ontdekking!
Op p. 18 van Lege Harten stond deze zin: wij weten tegenwoordig niet meer wat wij moeten denken.
Tja, ik weet het ook niet meer! Gaat ons leven echt drastisch veranderen door de Covid 19 crisis?
Ach, heb besloten mij geen vragen meer te stellen, niet mee te doen aan het opbod van meningen en analyses.
Vind mijn huidig leventje fijn: alle dagen kokkerellen, lezen, schrijven, in mijn tuintje
rommelen, mijn poëzie op mijn nieuw geïnstalleerde app Voicerecorder opnemen.
En ik blijf voorlopig kijken naar de sublieme woordblockprints van Yoshitoshi.
Naar de maan kijken is troostend, ontspannend, doet je dromen van schoonheid.

Mount Yoshino midnight-moon (Yoshinoyama yowa no tsuki)

Iga no Tsubone, a court lady with the exiled emperor Go-Daigo, withstands and exorcizes the spirit of the courtier Sasaki no Kiyotaka under a full, but heavily clouded moon. Kiyotaka, adviser to Emperor Go-Daigo, was forced to commit suicide in 1333, and his angry spirit haunted the Emperor’s temporary court in the Yoshino Mountains. (printed January 1886)

The Yugao chapter from “The Tale of Genji” (Genji yugao maki)

The ghost of Yugao, one of Prince Genji's conquests, floats above a trailing vine bearing the moonflowers (yugao) after which she is named. Yugao died at the age of 19 during a secretive romantic night with Genji, supposedly cursed by the ghost of a jealous rival. This stunning design was known in Europe, and has no doubt influenced the Art Nouveau movement. (printed March 1886.)

A glimpse of the moon (Kaimami no tsuki)

A design that is irreverently known as "Peeping Tom". Ko no Moronao, the chief retainer of the 14th century shogun Ashikaga no Takauji, fell in love with Lady Kaoyo, the wife of a court official, and bribed her maids to arrange for him to glimpse her after her bath. When Kaoyo rejected his advances, Moronao had her husband and his family executed. Moronao is also the villain in the Chushingura, the 18th century play about the Forty-seven Ronin, that was deliberately set back in time in order to avoid censorship. (September 1886)

Als intro even deze vraag op de site van Poezie-Centraal en het antwoord van Johanna M. Pas:

P-C: Heeft de Corona-crisis jou al geïnspireerd tot een gedicht of denk je dat dat in de toekomst nog het geval zal zijn?

JP: Nee, dus. Meer tijd om te schrijven is er niet. En als die tijd er wel zou zijn, weet ik niet of ik er nu over zou kunnen schrijven. Crisissen zoals deze - net zoals kanker hebben drie jaar geleden.- hebben op mijn schrijven een verlammend effect. Zeker op mijn poëzie. Mijn pen lijkt dan te klein om de grootsheid van wat me overkomt te vatten. Ik heb dan meer behoefte aan een hamer en een aambeeld, iets om heel hard op te slaan. Pas als er tijd overheen is gegaan en alles bezonken en verteerd is - en als humus op de bodem van mijn voeten ligt - slaag ik erin erover te schrijven. Ik voel een grote bewondering (en jaloezie) voor schrijvers die op het moment zelf hun pen als wapen tegen de werkelijkheid kunnen gebruiken.

Poëzie schrijven lukt mij pas als in mijn hoofd een stilte valt.

Voel me idem dito! Dankje, Johanna!

Alhoewel ik niet verlang naar een hamer en een aambeeld, maar naar een wolk waarin ik mij kan verbergen. Of ik wil de schaduw van een dennentak bestuderen in het maanlicht. Of ik wil uit wanhoop een douche nemen in een ijskoude rivier. Of ik schrijf een gedicht.

1. Woman watching the shadow of a pine branch cast by the moon
This picture illustrates a verse by the celebrated haiku master Takarai Kikaku (1661-1707): "Bright moon - across the tatami mats shadows of pine branches" (printed October 1885). Stevenson* points out that, based on the hairstyle, the round uchiwa fan, and several other style elements, this design probably is a homage to Utamaro (1754-1806)

2. Moon of pure snow at Asano River (Asanogawa seisetsu no tsuki)
The girl plunging into the icy Asano River with her hands clasped in prayer is Chikako. She hopes that her suicide will persuade government officials to release her father, Zeniya Gohei (1773-1855), from prison. However, her sacrifice fails to impress the authorities, and her father eventually dies in prison. Two startled cranes, often seen as a symbol of justice and longevity, are fleeing from the scene. Together with the reeds they form an essential part of the beautiful triangular design.

3. Michizane composes a poem by moonlight
Sugawara no Michizane (845-903 AD) was a courtier who was posthumously deified as Tenjin, the god of music, literature, and calligraphy. At age eleven, he composed the following poem in classical Chinese form: “The moon glimmers like bright snow, and plum blossoms appear like reflected stars - Ah! The golden mirror of the moon passes overhead as fragrance from the jade chamber fills the garden.” (printed January 1886)

Authentiek ontbijt - registratie van een chat
Nu maar pas wakker.
Onthutst keek zij naar de broodkruimels onder tafel, zij zag het witte walmen boven de Pure Mist verstuiver, rook de pittige citrusgeur, hoorde de klokken luiden voor de zoveelste Covid19 dode.

Zij dacht aan verdriet, wou er eigenlijk niet aan denken, sloot haar kanalen, nipte van haar koffietje, een mix uit Guatemala, Colombia en Kenia, met liefde bereid door zorgzame handen in de nacht. Droefheid, sprak zij, wat is droefheid? Treurnis, hartzeer, melancholia, saudade, suerte? Wij zijn te verdrietig om nog droef te kunnen zijn. En als we echt door en door treurig zijn, als we echt lijden, kunnen we het niet zeggen (soms).
Al die dode oudjes in de verpleeghuizen...

Zij vond geen tranen. Wordt dan maar eens 80, lig dan verschrompeld, op je buik nog wel, eenzaam en gerimpeld in je bedje...
Buiten schijnt een harde zon, het licht bezorgt haar kriebels, ze niest en niest, opent zich, danst en danst. De dag begint.
(Yasmin)

Het zijn natuurlijk sowieso droeve tijden, waarin we, en dat is anders niet het geval (bijvoorbeeld met griep) elke dag over het aantal doden wereldwijd geïnformeerd worden. Ook bekendere mensen, uit de showbizz, het openlijke leven, etc. sterven duidelijk zichtbaarder voor het eigen bewustzijn. De laatste zanger/gitarist die vandaag overleed, John Prine, kende ik nauwelijks, toch een paar video's bekeken. Een paar dagen geleden was het ook met Pussy Galore (intussen 94) voorbij, Bondgirl in Goldfinger. Enz.enz. Niet allemaal door Corona. Dan las ik vanmorgen in Vrij Nederland een artikel over de schrijver Frans Kellendonk, al 30 jaar dood, landde daarmee weer op YouTube en kwam ten slotte terecht op een Site van het Letterkundige Museum, waarin iemand in tientallen video's (de meeste bekeken) een witte roos legt op het graf van Nederlandse en Vlaamse schrijvers, van Hadewijch tot Jan Wolkers, zeg maar, Deelder is er nog niet bij. Inhoudelijk zijn die video's niet erg diepgravend, maar het is mooi, nou ja mooi, om te zien waar ze allemaal wel of niet begraven zijn. Dus ook een dag met doden. Daarna nog gedeeltelijk een oud VPRO Programma met Wolkers bekeken...
https://www.youtube.com/user/LetterkundigMuseum2
Dus wel een zweem van droefenis vandaag, ook
(Jott)

Daarom verkies ik de ingesteldheid van de Japanners: zij hebben droefheid ingebed in hun dagelijks leven, in hun levenshouding, in hun basisattitude, die kan worden samengevat in drie woorden:

wabi-sabi (het schoonheidsideaal van eenvoud, terughoudendheid en elegantie), mono no aware (het diep geroerd raken door de schoonheid en de vergankelijkheid van de natuur) en ukiyo-e (de drijvende wereld, ook zeepwereld genoemd, de wereld van het vertier).

Ik plaats bij alle volgende sessies op deze plek prints uit de collectie 'A Hundred Views of the Moon van Yoshitochi Tsukiyoka

1.The Courtesan Takao

Takao is the name used by several celebrated courtesans who lived in Edo in the 1600s and early 1700s. It is not known which Takao is depicted here, but Stevenson* suggests that it may be the 6th Takao, who was also known for her writing talents. Early in the morning her lover has just left the pleasure quarters to return to the city. She hears the lonely call of the cuckoo at dawn, and composes the accompanying verse as she imagines her lover arriving at the boat landing in Komakata: "By now you must be near Komakata - a cuckoo calls." (printed October 1885)

2.Chang'e flees to the moon (Joga hongetsu tsuki)

According to one version of this Chinese legend, the Queen Mother of the West rewarded the husband of Chang'e with the elixir of immortality. She stole and drank it, and fled to heaven where she became the spirit of the moon. (printed October 1885)

3. Rising moon over Mount Nanping (Nanpeizan shogetsu)

This scene from the Chinese novel "The Romance of the Three Kingdoms" shows Cao Cao (150-220 AD), at the time the most powerful ruler in northern China, standing in a small boat, overlooking the Yangtze River. If the crows flying towards the moon bring good news - as they in Asia often do - they are bringing it somewhere else. After several brilliant victories, Cao Cao was defeated in the year 208, in the decisive battle of Chibi (The battle of the Red Cliffs) on the Yangtze. Cao Cao was also an established poet who contributed to reshaping the poetry style of his time. The Red Cliffs reappear in print #81. (October 1885)

Zo lang geleden is het, dat ik nog inlogde op deze blog: sinds 31 mei 2019! Bijna een jaar dus. Heb mijn (door intimici gekende) aversie en tegelijk 'verknochtheid' voor facebook vandaag overwonnen, ttz. had zin om dingen te schrijven die meer ruimte vereisten dan mogelijk op facebook.

Facebook is me dikwijls te vluchtig.

Nochtans was het een post van de Nederlandse schrijfster Manof Uphoff op facebook die me ertoe aanzette dit opstelletje te beginnen. Zij presenteerde op originele wijze een kunstboek, door het met een camera te doorbladeren: Yoshitoshi's One Hundred Aspects Of The Moon.
Omdat ik de laatste tijd veel naar de maan heb zitten staren en foto's heb genomen van 'de superroze maan', te zien in de nacht van dinsdag 7 maart en in de ochtend van woensdag 8 maart, was ik helemaal gebiologeerd en echt 'vertrokken'.

De woodblockprints van Yoshitoshi Tsukioka zijn subliem.

Daar ik heb besloten heb tot mezelf terug te keren en te schrijven over onderwerpen en domeinen waar ik al jaren aan verknocht ben, deels om persoonlijke redenen, deels omdat ik door mijn interesses en achtergronden (oa door mijn opleiding en praktijk als leerkracht geschiedenis) daarheen automatisch werd gedreven en ook ben gevormd.

Ik bedoel: het Verre en Nabije Oosten.

Let wel: ik was vroeger ook enthousiast over de Toearegs in Noord Afrika (geloof dat ik als kind - wij woonden nog bij Bobonne en Parrain- in een oud historisch krantje in Halle, genaamd de Gazet van Halle, over dit geheimzinnig volk een feuilleton gelezen had), de Indianen van Noord-Amerika en Ierland, omdat ik ondertussen Dylan Thomas ontdekt had.

Het Verre Oosten dus en Japan in het bijzonder.

Daarom open ik de nieuwe sessies op deze site met deze prachtige cover en een foto van Yoshitoshi.

Yoshitoshi's One Hundred Aspects Of The Moon
by John Stevenson

Tsukioka Yoshitoshi (1839-1892) was the most influential and prolific woodblock print artist of Meiji Japan. This book presents his masterpiece, the wildly popular One Hundred Aspects of the Moon (Tsuki Hyakushi). The series was begun in 1885 and completed just before the artist's death in 1892.