Brussel: kolonie of kolonisator? (2)

Hendrik Vuye
Brussel: kolonie of kolonisator? (2)
Hoe kwam het in Brussel zover als het is gekomen? Hoe zit het met de waarborgen voor de Vlaamse Brusselaars? Wie is de kolonie en wie is de kolonisator?
Gisteren kwamen de reacties op de Brusselkeuze uit het programma van N-VA aan bod. Maar is het huidige Brusselmodel dan zoveel beter? Sedert de oprichting van het gewest in 1989 werden de waarborgen voor de Brusselse Vlamingen gevoelig afgebouwd. Wat rest er nog? Wie is hier de kolonie en wie de kolonialisator?
Bij de oprichting van het gewest in 1989 was Brussel de rijkste regio van het land. En nu? De cijfers zijn hallucinant. Eén kind op drie groeit te Brussel op onder de armoedegrens. Dit is op zich al voldoende om te spreken over een flagrante mislukking. Brussel, waar de instelling welig tieren en waar armoede een feit is. Vanwaar komt die Brusselse zwans aan instellingen?
|
1989: surrealistische symmetrie |
Het huidige Brusselmodel zag het levenslicht in 1989. Het gewest heeft sedertdien dezelfde bevoegdheden als het Vlaamse en het Waalse Gewest, tot in het absurde. Zo is Brussel bevoegd voor landbouw, zeevisserij en jacht, net als de andere gewesten. Surrealistisch!
Brussel is zelfs bevoegd, net als de andere gewesten, voor ‘de valorisatie van de steenbergen’ en de ‘aanwending van gas afkomstig uit hoogovens’. Wie heeft dat ook bedacht? Hoe wanhopig moet je als grondwetgever zijn, om zo’n zaken op te voeren?
Het Brusselmodel van 1989 was zeker onvolmaakt, maar het had een voordeel, namelijk de symmetrie. De instellingen waren dezelfde voor Vlamingen en Franstaligen.
|
1993: surrealistische asymmetrie |
|
2001: exit dubbele meerderheid |
|
Het Vlinderakkoord |
Het Brusselse Gewest wordt bevoegd voor beroepsopleiding, toerisme en cultuur. Dit zijn gemeenschapsbevoegdheden. Brussel wordt aldus een gewest-gemeenschap.
Dit gebeurt echter stoemelings. Zo wordt Brussel bevoegd voor de ‘biculturele aangelegenheden van gewestelijk belang’. Kan u zich daar iets bij voorstellen?
Het Vlinderakkoord vermeldt in voetnoot het wel bijzonder onschuldige voorbeeld van de subsidiëring van de Zinneke Parade. Daarover gaat het evident niet. Het begrip bi-culturele materies van gewestelijk belang is een open en een vrij vage norm. Nagenoeg eender welk cultureel initiatief kan onder die noemer worden ontwikkeld. Brussel wordt zo bevoegd voor cultuur. Gaston Eyskens getuigt dat bij de eerste staatshervorming (1970) iedereen het er nog over eens was dat er geen Brusselse cultuur bestond. Meer nog, Eyskens vindt het één van de grote verwezenlijkingen van 'zijn staatshervorming' dat de Grondwet geen Brusselse en ook geen Belgische cultuur erkent. In 2011 werden deze woorden van Eyskens in de wind geslagen. Voortaan bestaat er wel degelijk een Brusselse cultuur en een Brussels cultuurbeleid. Dit betekent ook dat het Vlinderakkoord afrekent met de klassieke indeling in gemeenschappen en gewesten.
Via de Gemeenschappelijke Gemeenschapscommissie (GGC) worden de Brusselaars ook bevoegd voor aspecten van de gezondheidszorg en hulp aan de personen, de gezinsbijslagen en het jeugdsanctierecht. Ook dit zijn eigenlijk gemeenschapsbevoegdheden. Bart Maddens schreef reeds dat Brussel aldus een ‘supergewest’ wordt.
Bovendien wordt Brussel verder verfranst. Belangrijke functies in de juridische wereld zijn voortaan voorbehouden aan Franstaligen. Zo moet de Brusselse Procureur des konings en de Brusselse arbeidsauditeur Franstalig zijn. Vlaamse juristen, rol uw matten!
|
Vlaanderen: de kolonie van Brussel? |
En toch heeft Vlaanderen Brussel niet losgelaten. Voor het Vlinderakkoord ontvangt Brussel per hoofd van de bevolking 2 261 euro. Dit is 501 euro per hoofd of 28,5% meer dan in de twee andere gewesten samen. Na het Vlinderakkoord zal Brussel 3 512 euro krijgen per hoofd. Dit is 857 euro per hoofd of 32,3% meer dan Wallonië en Vlaanderen samen.
Wie koloniseert hier wie? Onttrekt Vlaanderen rijkdom aan Brussel of onttrekt Brussel rijkdom aan Vlaanderen? Is Brussel het wingewest van Vlaanderen of is Vlaanderen het wingewest van Brussel?
|
Betalen en zwijgen: wie gelooft dit? |
Rest nog één vraag, maar ze is wel fundamenteel. Denken de Vlaamse en Franstalige Brusselaars nu echt dat de Vlamingen bereid zijn om te blijven betalen voor Brussel indien zij in dit gewest niets meer te zeggen hebben? De aanwezigheid van de Vlaamse Gemeenschap te Brussel is het cement dat België samenhoudt. Zonder die aanwezigheid, staat de toekomst van de Belgische federatie in de sterren geschreven. Diegene die de banden tussen Brussel en Vlaanderen doorhakt, hakt meteen alle banden door tussen Vlaanderen en België.
|
De Brusselkeuze: vluchten kan niet meer |
En toch, de Vlaamse Brusselaars moeten die keuze in alle vrijheid maken. Ik wil niet langer door Brusselaars beschuldigd worden hen te ‘kolonialiseren’. Kies, maar draag ook alle gevolgen van uw keuze. Wie niet wil gekolonialiseerd worden, moet zich ook niet gedragen als kolonialisator.
Hendrik Vuye, professor staatsrecht, op Doorbraak.be
Lees ook Deel 1






