IJsland herrijst


Terwijl de Griekse situatie steeds grimmiger wordt, gaat het in IJsland steeds beter. Blik op een klein economisch wonder.
Vraag een IJslander hoe het gaat met zijn land en hij begint over vis. Zo ook Bjarni Brynjólfsson. ‘De visserij gaat goed’, is het eerste wat hij zegt. ‘En er zijn meer dingen die hier momenteel eigenlijk best goed uitpakken. We consumeren weer wat meer. Het toerisme trekt aan. Er zit beweging in de onroerendgoedmarkt en de IJslanders reizen weer.’
Hoewel, bij dat laatste heeft Brynjólfsson een kleine kanttekening. ‘Als we naar het buitenland gaan voelen we ons arm. Een biertje in Kopenhagen kost ons nu omgerekend 1.600 IJslandse Kroon (bijna 9 euro), dat is twee keer zoveel als voor de crisis.’

Cowboys
Ruim twee jaar geleden sprak De Pershem ook. Toen lag zijn land aan diggelen en was Brynjólfsson nog hoofdredacteur en columnist bij het Engelstalige tijdschrift Iceland Review in Reykjavik. In scherpe bewoordingen bekritiseerde hij destijds de veroorzakers van de IJslandse bankencrisis. Hij vertelde hoe een klein groepje ‘financiële cowboys’ zijn land ruïneerde. ‘Ze leenden en leenden en namen alles over wat ze voor de voeten kwam. Het was één groot piramidespel.’ De toekomst zag hij somber in. ‘Wij willen als IJslandse burgers niet opdraaien voor de wandaden van een groepje van misschien vijftig IJslanders, die dachten dat ze wel even in een paar jaar de hele wereld konden opkopen.’
De Brynjolfsson die nu aan de telefoon hangt heeft een nieuwe baan. Lachend: ‘Ik werk nu bij het grootste bedrijf in IJsland.’ (Hij is hoofd communicatie bij de gemeente Reykyavik). Ook is hij optimistischer. ‘We klimmen hier langzaam uit.’
Zijn optimisme lijkt terecht. Kredietbeoordelaar Fitch verslapte vorige week nogmaals zijn cijfermatige wurggreep op het eiland. Het oordeel werd naar boven bijgesteld, van BB+ naar BBB-. ‘De vooruitzichten voor IJsland zijn stabiel’, aldus Fitch.
Daarnaast kwamen begin deze week de werkloosheidscijfers naar buiten. Klein minpuntje: er zijn iets meer langdurig werklozen. Aan de andere kant: er kwamen vorig jaar ruim duizend banen bij. Dat lijkt weinig, maar IJsland telde eind 2011 in totaal 12.700 officiële werklozen (op een beroepsbevolking van 183.200 mensen). In 2011 lag het werkloosheidspercentage rond de 7 procent, in 2010 was dat nog 7,6 procent.

Maar het zijn vooral de algemene cijfers over de 13 miljard dollar grote IJslandse economie die verwondering wekken. In 2009 kromp die nog met 6,7 procent. Vorig jaar schreef het eiland een groei van 2,9 procent in de boeken. Trefwoorden: aluminium, visserij en groene stroom. Volgens schattingen van de Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling (OESO) zal de IJslandse economie ook dit jaar en volgend jaar met 2,4 procent groeien. Voor de Eurozone voorspelt de OESO een magere groei van 0,2 procent.
Gevraagd door de BBC naar de wonderbaarlijke herrijzenis van zijn land, antwoordde de IJslandse minister van Financiën Steingrímur Sigfússon vorige week met een misschien wel typisch IJslandse open deur: ‘Een klein bootje draait nu eenmaal sneller om dan een groot schip.’ Toch had ook dat kleine bootje nu lekgeslagen naast de zinkende Griekse olietanker kunnen liggen. Of erger nog: op de bodem van de zee.
Waarom dat niet gebeurde? De IJslanders dachten eerst aan zichzelf. Voor een bail-out van hun zwaargetroffen banken was geen geld, dus die lieten ze – met een schuld van 85 miljard dollar – omvallen. Vervolgens nam het land razendsnel een noodwet aan die bepaalde dat de tegoeden van gewone IJslanders bij banken als eerste moeten worden uitbetaald. Dit gebeurde nog voordat andere (buitenlandse) schuldeisers – waaronder de Icesave-spaarders – konden aankloppen. Daarnaast sloten de banken een deal met de regering om huishoudens een groot deel van hun schulden kwijt te schelden. Ook werd de IJslandse kroon gesteund en werden aan buitenlandse valuta gekoppelde leningen verboden.
De val van de kroon had een bijzonder gunstig effect op de export. ‘Daardoor was er veel onzekerheid, de economie kon wel doordraaien’, zegt Brynjólfsson.
Bescheiden
En dan rijst dus de vraag: is het IJslandse recept ook iets voor Griekenland of andere getroubleerde eurolanden? Volgens de IJslandse minister Sigfússon niet. ‘Mensen moeten voorzichtig zijn met vergelijkingen tussen IJsland en Griekenland, Portugal, Spanje en Ierland’, zei hij vorig jaar tegen persbureau Bloomberg. ‘IJsland moet bescheiden zijn met adviezen aan andere landen, zeker wanneer het om bankieren gaat. Pogingen om onze omstandigheden van toen tot een soort exportproduct te maken zijn onverantwoordelijk.
Bron : http://www.depers.nl/economie/632209/IJsland-herrijst.html
Hoe kwam het ook al weer ? Een ‘drijvend hedgefonds’ werd IJsland wel genoemd. Zo groeide Icesave-moeder Kaupthing van 2000 to 2006 (op geleend geld) met maar liefst 100 procent. Van 2004 tot 2008 werden meer huizen gebouwd dan in het hele voorgaande decennium. Er werden in IJsland meer Range Rovers verkocht dan in ?Denemarken en Zweden ?samen. En toen stortte alles in. Inmiddels heeft het IJslandse Openbaar Ministerie meer dan negentig verantwoordelijken aangeklaagd, onder wie de bazen van de toenmalige grootste banken. Ook oud-premier Geir Haarde wordt vervolgd – het eerste voormalige staatshoofd dat zich moet verantwoorden voor zijn rol in de crisis. PST : Bij leven en welzijn zal de Angeltjesredactie zich tijdens de jaarlijkse vakantie de visu gaan overtuigen hoe het er aan toegaat in IJsland.










