In Het Nieuwsblad vonden wij volgend intressant vraaggesprek met Fatima Bali, het eerste Marokkaanse gemeenteraadslid te Antwerpen voor Agalev, nu 20 jaar geleden, inmiddels districtsschepen te Borgerhout.
'Waar mensen elkaar kennen, is er geen onveiligheidsgevoel'
Ze ziet het met lede ogen aan, het opnieuw uiteen groeien van de gemeenschappen door de oorlog in het Midden-Oosten. Want Fatima Bali (42) nam precies 20jaar geleden als eerste allochtone politica het voortouw om het migrantenprobleem bespreekbaar te maken. 'Er blijven zware uitsluitingsmechanismen bestaan tegen bepaalde groepen, want tot nog toe werd er een non-beleid gevoerd, of beter een negatiebeleid', zegt ze.
Met de oorlog in Gaza laaien de spanningen tussen de gemeenschappen opnieuw hoog op.
Fatima Bali: 'We moeten erover waken dat we het geweld van het Midden-Oosten niet importeren en ons distantiëren van de incidenten. In een democratie moet iedereen de kans krijgen zijn mening te ventileren. Maar dat kan niet door bijvoorbeeld een gezin lastig te vallen, zoals de brandstichting van vorig weekend in Borgerhout. Ik steun dan ook volledig de strenge en repressieve aanpak van burgemeester Janssens. Maar het wordt ook eens tijd dat we ons vragen beginnen te stellen over de fundamentele oorzaken van dat straatgeweld. Waar komt die agressie van allochtone jongens vandaan? Daar moet iedereen binnen de allochtone gemeenschap zich ook maar eens over bezinnen. Een debat dat we trouwens niet alleen in Antwerpen, maar ook op nationaal en Vlaams niveau moeten voeren.'
En waar komt die agressie dan vandaan ?
'Zonder te veralgemenen... die kinderen geven terug wat ze van de maatschappij en van thuis meekrijgen. Of misschien beter: niet meekrijgen. Want het ontbreekt hen al te vaak aan een duidelijk kader. Ze krijgen te veel ruimte om als allochtone jongens te doen wat ze willen. Waarom zijn er minder problemen met meisjes? Wij worden kort gehouden, maar dan wel met de deur op een kier. Zo leren we negotiëren en kunnen we als meisjes meestal wél ons leven opbouwen.'
'Het geldt zeker niet voor alle allochtone ouders, want bij de tweede en derde generatie zijn er toch veel die hun jongens wél goed gidsen. Maar bij die ouders waar het niet lukt moeten de opvoedingswinkels, de onderwijshuizen en andere initiatieven hun rol spelen.'
Hebt u de spanningen tussen de gemeenschappen zien toenemen in de voorbije 20jaar ?
'Tja, er zijn gemeenschappen die zich in zichzelf keren. En, omdat ze meestal economisch sterk staan, hun eigen voorzieningen uitbouwen. Dat is natuurlijk hun goed recht. Maar er zijn ook groepen die daar niet voor kiezen. Die elkaar willen ontmoeten binnen wijkfora en bij Opsinjoren. Die mee zorg willen dragen voor hun buurt. Want wees gerust, waar de mensen elkaar kennen, daar heerst geen onveiligheidsgevoel.'
Bij de in zichzelf gekeerde culturen verwijst u duidelijk naar de joodse, Turkse en Chinese gemeenschap. Maar de Marokkaanse stelt zich toch ook niet altijd even open op ?
(zucht) 'Ik wil naar niemand wijzen, maar niet elke gemeenschap kiest voor segregatie. Neem bijvoorbeeld de 'bruine scholen' hier in Borgerhout. Ik zie autochtone ouders hun kinderen 's ochtends met de fiets naar een 'witte school' over de Ring brengen. 't Gaat dan nog meestal over jonge en dynamische mensen die zich progressief noemen. Dan bloedt mijn hart. Gelukkig zijn er initiatieven zoals School in Zicht, die autochtone ouders hun buurtschool leren kennen. Maar dat zou de Vlaamse overheid structureel moeten subsidiëren. Anders moeten we het Amerikaanse systeem uit de jaren zestig toepassen. Dan gaan we met bussen vol bruine kinderen naar de witte scholen van de stadsrand. Want de allochtone ouders die ik hoor, die willen allemaal een sociale mix in de school van hun kinderen.'
Vroeger hingen aan de cafés nog bordjes met 'Interdit au Nord-Africains'. Is er nu minder wit racisme ?
'Och, racisme is geen eigenschap van de autochtonen alleen. Geen enkel ras heeft daar het monopolie op. Wij werden thuis ook racistisch opgevoed. Dat heeft toch dikwijls te maken met het feit dat je de andere niet kent. Ik denk dat dat wel verbeterd is, al blijven er zware structurele uitsluitingsmechanismen bestaan tegen bepaalde groepen. Hoeveel allochtonen werken er op jullie redactie? Of in de haven en bij de stadsdiensten? Of in het onderwijs?'
Ondertussen trachten welzijnswerkers de gemeenschappen dichter bij elkaar te brengen ?
'Tja, hier werkt inderdaad een legertje welzijnswerkers. Zowat elke overheid heeft er hier geposteerd. Ze leveren elk op hun manier misschien best goed werk, maar de neuzen staan niet allemaal in dezelfde richting. En zeker niet in de richting die de stad of het district Borgerhout willen. Dat is niet alleen contraproductief, maar ook een grote geldverspilling. Borgerhout telt 44.000inwoners, een kleine stad. En de helft daarvan is allochtoon. Maar tot nog toe werd er een non-beleid gevoerd, een negatiebeleid. Neem bijvoorbeeld het cultuurbeleid, daarbinnen is diversiteit een blinde vlek.'
Het Borgerhoutse culturele uithangbord bij uitstek is de Roma. Maar ondanks alle inspanningen komt daar net de segregatie tussen de gemeenschappen zwaar tot uiting ?
'Ik beken, als districtsschepen voor Cultuur. Het is moeilijk allochtonen naar een autochtoon evenement te krijgen, en omgekeerd. Ik vind dat we daar écht iets moeten aan doen, aan heel het cultuurbeleid trouwens. Daarom nodig ik volgende week alle culturele actoren van het district en de stad uit. Diversiteit moet een topprioriteit binnen het Antwerps cultuurbeleid worden.'
Wat is tot dusver uw mooiste politieke herinnering ?
(denkt lang na) 'Er zijn er veel geweest, maar als ik er één moet kiezen dan is het toch dat ik nu als districtsschepen veel kinderen van vroeger uit het allochtone jeugdwerk tegenkom, maar dan als volwassene. En meestal in een andere maatschappelijke positie, als middenstander of leerkracht. Natuurlijk heb ik in die 20jaar veel interessante mensen ontmoet, waarvan er velen vrienden zijn geworden. Een aantal ook vijanden.'
Ga je nog 20jaar door ? En wat zijn je ambities ?
(lacht) 'Als de kiezer het wil, waarom niet de eerste allochtone burgemeester van Antwerpen worden? Ik hoop dat ik nog lang mijn nanny-rol kan spelen, als adviseur. En erop kan blijven hameren dat de overheden zwaar moeten investeren in de allochtonen, in het onderwijs, het sociale en cultuurbeleid. Zodat binnen enkele jaren dat legertje welzijnwerkers in Borgerhout niet langer nodig is.'
Koen Fasseur @ Het Nieuwsblad
Opkomen voor belangen eigen volk is strafbaar
