De rechtspraak is openbaar, dat wil zeggen, dat elke burger een proces kan bijwonen en een gezellige wandeling mag maken doorheen de gerechtshoven. De poppenkast is gratis en de voorstellingen zijn saai, soms hilarisch, voorspelbaar, dramatisch en er wordt door vele protagonisten vals gespeeld.
Nu lijkt het plots dat de democratie in mekaar zou stuiken, mocht er aan het principe van de openbaarheid getornd worden. Tegelijk is het plots doorgedrongen tot de openbare opinie, dat gerechtshoven die ondergebracht zijn in monumentale oude gebouwen, tegelijk een museale waarde bezitten en daardoor belemmerd worden in hun eerste prioriteit, de rechtspraak beoefenen.
De (belangrijke) dienst Monumenten en Landschappen verhindert noodzakelijke beveiligings- en aanpassingswerken, zodat onguur volk ongewild maar dankbaar om de geboden kansen, zijn slag kan slaan. Ontsnappingen, zoals we meegemaakt hebben, maar ook mogelijke andere criminele tussenkomsten die de gang van justitie verstoren, behoren tot de mogelijkheden. Niet zozeer om justitie bewust in de weg te zitten, maar wel om de historische en culturele waarde van een gebouw in ere te houden.
We zullen het dan nog niet hebben over de triviale manier waarop bewakers enkel beschikken over een busje pepperspray om zware gangsters die op de loop willen, in bedwang te houden.
De Modelstaat B is een tragische parodie op zowat alle vlakken van het openbare leven. Jeroen Bosch, Pieter Breughel, James Ensor en Magritte beschikken samen niet over voldoende fantasie om de gekte van belgië te penselen.
Decennialang wordt de magistratuur volgepropt met politieke creaturen. Sommigen zijn ongetwijfeld behoorlijk gemotiveerde lieden die hun taak op een neutrale manier uitvoeren. Anderen zullen dit ook proberen, maar vergeten nimmer dat ze schatplichtig zijn aan deze of gene politicus of partij. En een derde categorie bestaat uit schaamteloze partijluizen.
Dat maakt van de magistratuur in Modelstaat B, veel meer dan bij onze buurlanden, een heuse krabbenmand van tegengestelde belangen, zware ego's, gekrenkte zielen en zielige zonderlingen. Vaak een wereldje buiten de werkelijkheid dat er toch mee verbonden blijft maar dat vooral boven de gewone massa verheven is.
Heel deze evolutie van de structuur en personeelsbezetting bij een van de pijlers van onze rechtstaat weegt veel zwaarder dan het symbolische feit van de openbaarheid van zittingen en de betreedbaarheid van gebouwen.
De maatschappij heeft nood aan beveiliging en een herstel van het geloof in de onafhankelijkheid van de rechterlijke macht. En daarvoor moeten we ons niet met zijn allen gaan vergapen aan de poppenkastvoorstellingen. Doe maar zonder ons en maak u niet belachelijk : dat laatste is de rol van de minister en die doet dat voortreffelijk.
Ray