Mortsel, 5 april 1943


Op maandag 5 april 1943 was ik als jonge knaap met de bomma en nog enkele vrouwelijke familieleden op uitstap bij kennissen in Lint, die in een bungalow woonden met een boomgaard eromheen en een groententuin. Lint is een landelijke gemeente bij Hove en Mortsel, nauwelijks 13 kilometer buiten Antwerpen.
In de namiddag ontstond er plots onrust toen zware vliegtuigen overgevlogen kwamen, die wij maar al te goed kenden : Amerikanen die in konvooi Duitsland gingen bombarderen. Even later echter weerklonken harde ontploffingen. Iedereen liep de tuin in, men wees mekaar onder luid geroep de rookpluimen aan in de verte en reageerde verschrikt op de knallen die veroorzaakt werden door het Duitse afweergeschut van de Flak en de neerstortende bommen. In allerijl werd het bezoek afgebroken en we holden naar het station van Lint waar een grote drukte heerste. Ik herinner mij enkele Duitse militairen die schreeuwden tegen mekaar.
Toen een trein richting Antwerpen uit Mechelen voorreed op het mini-perronnetje, was de chaos compleet. Schreeuwende mensen renden door mekaar heen. Reizigers haastten zich om uit te stappen en anderen, onder wie ons familiegroepje, probeerden duwend en trekkend in te stappen. Ik werd door een openstaand raam een compartiment ingetild door een onbekende man maar na enkele ogenblikken belandde ik in de veilige armen van bomma, de familiechef, die als een ontembare leeuwin haar groepje bijeen hield.

Ik heb het toen allemaal niet beseft maar wij waren de onvrijwillige getuigen geweest van het gruwelijke bombardement dat door de Amerikaanse luchtmacht uitgevoerd werd op Mortsel-Oude God. Hun doelwit waren de Erla-fabrieken (voorheen eigendom van de autoconstructeur Minerva) nabij het vliegveld van Deurne, waar Duitse jachtvliegtuigen hersteld werden. Door een nooit opgehelderde vergissing, kwamen de bommen terecht op het centrum van de stad Mortsel. Slechts enkele raakten doel en Erla werd gedeeltelijk beschadigd. De Amerikaanse militairen handelden zoals zij dat gewoon waren boven het vijandige Duitsland : ook als de doelwitten niet juist waren, werden àlle bommen gelost.

Mortsel stond in lichterlaaie en was bedolven onder het verstikkende stof van meer dan 1250 vernielde huizen. Vier scholen werden getroffen : Sint Ludgardis, Sint Vincentius, Guido Gezelle en les Abeilles. 209 jonge kinderen lieten het leven. Enkele klassen verloren in één klap al hun leerlingen. Vele slachtoffertjes werden verstikt onder het puin en het stof. Een groepje dat had kunnen onsnappen liep in huilende paniek naar een andere school om te schuilen en werd onderweg neergemaaid door een bom. In totaal vielen er die dag 963 doden en 1300 gekwetsten.
De versluierde lucht trilde van de heftige schokken, het gehuil van de slachtoffers mengde zich met het scherpe motorengejank van de Duitse jachtvliegtuigen die op zoek waren naar achtergebleven of mogelijk nieuwe bombardementsvliegtuigen.
Getuigen vertellen dat in de bomen mensen hingen en dat overal verspreid ledematen lagen, mensen strompelden of liepen als gekken, huilend en bebloed door de straten in totale zinsverbijstering. Het waren voornamelijk Duitse militairen die in allerlei vracht- en gewone wagens de eerste slachtoffers probeerden te evacueren. Politie en brandweer deden wat zij konden. Uit de omliggende gemeenten kwamen mensen toegestroomd alsook vele familieleden die bezeten door angst en paniek op zoek togen naar hun naasten. Het ergste waren de vele moeders en vaders die nabij de scholen samenstroomden wanhopig op zoek naar hun kinderen. Sommigen hebben bij deze onvoorstelbare ramp hun volledige kroost verloren.
Het verdriet overheerste maar de woede op de geallieerden was er niet minder om. De meeste burgers die geen partij durfden kiezen zoals steeds bij oorlogen of conflicten, bleven naar buiten toe neutraal maar vervloekten inwendig de moordenaars van hun kinderen en geliefden.
Dit jaar zal bij de jaarlijkse herdenking de Amerikaanse ambassadeur aanwezig zijn. Het is de eerste keer dat Amerika een officiële blijk van medeleven geeft. Mortsel is het slachtoffer geweest van een vergissing, eufemistisch bestempeld als "friendly fire". In 2004 kreeg de stad een vorm van erkenning, maar ze werd vergeten bij de uitreiking van de oorlogskruisen.
Een woord van verontschuldiging van de kant van de Amerikanen verandert niets aan de feitelijkheid, het zou een blijk van menselijkheid zijn.
Ray
Nawoord
Op 13 oktober 1944, geen anderhalf jaar later, sloeg in de Schilderstraat te Antwerpen de eerste Duitse V-bom in. Op 28 maart 1945 de laatste. In die periode vielen er 2910 doden, 50 vermisten en 5127 gekwetsten. Ook Mortsel kreeg toen nog eens 41 V-bominslagen te verwerken met 83 doden en 110 gekwetsten.














7 reacties op dit bericht
Antwoord op MR
Beste Bram,
Ik heb nu pas uw antwoord op mijn mail aan Angeltjes gelezen. Ik heb spijtig genoeg geen foto's van toen in mijn bezit en ik denk niet dat iemand u hieraan kan helpen. Het was inderdaad Maria Brants die het slachtoffer werd van deze vreselijke gebeurtenis. Ik was toen nog maar 8 jaar oud, maar ik herinner het mij nog als was het gisteren gebeurd. Het spijt mij dat ik u niet kan helpen.
mr
Beste Josette,
Mijn naam is Bram, en die jonge vrouw is mijn grootmoeder, ons bomma.
Ik ben op zoek naar beelden van deze catastrofe in Ranst. Weet u of er foto's van bestaan?
Alvast heel erg bedankt!
Bram Kooijman, kleinzoon van Maria Brants en Jules van Reusel.
Wat men niet schijnt te weten.......
Dit schijnt niemand te weten en daarom wou ik er toch even aan herinneren.
Oorlogsleed.
Oorlog is economie!
Dat zal dan het begin van de derde wereldoorlog zijn en nu eens met meer dan één miljard doden, door bombardimenten, honger en watervergiftiging.
Niet zo wereldschokkend maar...
reactie
Toch gebeurt dit zelfde op dit moment op zoveel plaatsen in de wereld.
Waarom toch??