.
Los van alle partijpolitieke overwegingen, loont het de moeite kennis te nemen van een aantal verschuivingen die zich voordoen in het maatschappelijk denken en die tot voor enkele jaren niet aan de oppervlakte kwamen. Er is lang nog geen sprake van een dedouanering van de positie van Vlaams Belang (dat blijft voorlopig de extreem rechtse weerwolf) maar een aantal ideeën die voorheen onbespreekbaar waren, doen beschroomd hun intrede in het openbare debat. Politiek zal pas terug aan geloofwaardigheid winnen, als het verdoemde cordon sanitaire opgeheven is. Dan kan vastgesteld worden, dat Vlaams Belang een fatsoenlijke rechtse partij is die beantwoordt aan de behoeftes van een segment binnen de Vlaamse Gemeenschap : de onwankelbare separatisten. Het is in dit licht dat wij het stuk van Marc Reynebeau met dank overnemen en zonder het als evangelie te beschouwen.
'Wat is er vies aan separatisme?' MARC REYNEBEAU
KUNSTENAAR ZIJN EN RADICAAL VLAAMS : JA, HET KAN
Wie linkse ideeën koestert, of kunstenaar, intellectueel of vakbondsman is, hoeft daarom geen tegenstander van het Vlaamse radicalisme te zijn. Integendeel, in dat milieu is een neonationalisme ontstaan. Het is ontgoocheld in de linkse politiek en ergert zich aan het 'belgicisme'. 'Artiesten die zo pro-België zijn, moeten hun subsidies maar in Brussel enWallonië halen'
Daar waren de usual suspects weer. Eerst was er 'Solidariteit maakt eencultuur groot', een petitie van een resem vooraanstaande kunstenaars engeleerden. Daarna pakte de socialistische vakbond ABVV uit met oproep totprogressieve frontvorming tegen een asociale staatshervorming. Het werkte;de N-VA werd er wat zenuwachtig van. Hoewel, de eersten zullen welvolksvreemde intellectuelen zijn, terwijl van de rode vakbond toch nietsanders te verwachten valt. Ook regisseur Alain Platel van Les Ballets C de la B ondertekende dekunstenaarspetitie. Donderdag schreef hij daarover vanuit Toronto, waar hijop tournee is, aan kersvers N-VA-kamerlid Siegfried Bracke waarom hij datdeed. 'Het valt mij zwaar', aldus Platel, 'om onderweg telkens opnieuw te moeten uitleggen dat Vlaanderen niet enkel bestaat uit extreemrechtse nationalisten. Ik vind het mijn plicht u en uw partij te melden dat dit in het buitenland langzaam de perceptie wordt van uw partij en de Vlamingen die deze partij steunen. Nog moedelozer word ik van het bericht dat zelfs méér en méér Vlamingen bereid zijn om jullie ideologie en werkwijze bij tetreden.'
Platel pikte er vast niet toevallig zijn stadsgenoot Bracke uit, de VRT-journalist die in april onverwacht van de omroep naar de N-VA overstapte. Daarmee maakte hij ophef, want het profiel van Bracke, als vermeende rode logebroeder, viel moeilijk te rijmen met dat van de Vlaams-nationalist die hij beweerde altijd te zijn geweest. Maar hij is langniet de enige die ogenschijnlijk een politieke oversteek maakte. Zo haalde de N-VA Guy Clémer binnen als directeur van haar studiedienst.Tevoren was hij nog aan de slag bij de liberale ministers Guy Verhofstadt en Karel De Gucht, maar ook bij het Vlaams Economisch Verbond, de voorloper vande werkgeversorganisatie Voka, die nauw met de N-VA is gelieerd. En hij had een verleden in wijlen de Volksunie, net als Annemie Nijs,ex-televisiejournaliste, die medewerkster werd van de liberale politici Fientje Moerman en Marleen Vanderpoorten en sinds kort woordvoerster is vande N-VA-Kamerfractie.
De voorbij jaren lieten wel meer kunstenaars, journalisten of opiniemakers die voor progressief doorgingen zich opmerken door radicale communautairestandpunten. In het hedendaagse Vlaanderen laten linkse overtuigingen zich nochtans maar zelden rijmen met het nationalisme. De linkse vleugel in de Vlaamse beweging - vandaag rond bijvoorbeeld het tijdschrift Meervoud - leidde meestal een bestaan in de marge.
Zowel sociaal-economisch als ethisch koos de dominante stroming in het flamingantisme doorgaans voor een rechtse en conservatieve kleur. Dat is niet anders bij de N-VA en al zeker niet bij Vlaams Belang.
Toch steekt nu een nieuw, veelal republikeins en soms zelfs ronduit separatistisch neonationalisme de kop op. Die neonationalisten komen niet voort uit de klassieke milieus waaruit het Vlaams-nationalisme tot nu toe zijn militanten, woordvoerders en mandatarissen rekruteerde. Ze vonden onder meer een forum in de begin 2008 gestichte Gravensteengroep,wier manifesten werden geschreven en ondertekend door klassieke radicaalflamingantische figuren, maar ook door filosoof Etienne Vermeersch, filmmaker Jan Verheyen (een zelfverklaard N-VA-kiezer), de socialistische advocaat Piet Van Eeckhaut, schrijfster Brigitte Raskin, Shakespeare-vertaler en oud-Humo-journalist Willy Courteaux, gewezen SP.A-politicus Jan Van Duppen, ABVV-secretaris Karel Gacoms en de inmiddels overleden oud-VRT-journalist en SP.A-mandataris Tuur Van Wallendael.
Ook Jean-Pierre Rondas hoorde erbij. Deze producer bij Klara vindt ronduit dat politiek Vlaanderen niet langer moet kiezen voor het compromis en de dialoog met de Franstaligen, maar kortweg zijn politieke meerderheid moet gebruiken om zijn wil op te leggen. Hij zet zijn interviewprogramma op zondagmiddag welbewust in als een forum voor voorstanders van 'een staatshervorming in Vlaamse, dat wil zeggen, zeker niet in herfederaliserende zin'. Zo wil hij compenseren wat in de andere, 'negationistische' media (niet)gebeurt. Die leunen volgens hem 'zwaar aan bij de Belgisch-unionistische optie'. Daarom, zo verklaarde hij in een opgemerkte 11-julitoespraak eerder dit jaar in de Brusselse club De Warande, kiest hij het liefst gesprekspartners als de politicoloog Bart Maddens, de jurist Matthias Storme, de publicist Mark Grammens en de ex-bankier Remi Vermeiren.
Om de discussie over de financieringswet te beslechten, haalde Rondas ervorige zondag VUB-hoogleraar Herman Matthijs bij, die graag bevestigde dat bijzondere wetten de Vlaamse macht 'vergrendelen'. Rondas engageert zich bovendien actief in het milieu dat hij een stem geeft in zijn uitzendingen. Hij werkt mee aan het tijdschrift Doorbraak van de Vlaamse Volksbeweging (die ook zijn toespraak in een brochure uitgaf) en richtte mee, het diep in het radicale Vlaams-nationalisme gewortelde Pro Vives op, de organisatie die de economische denktank Vives financiert.
De redelijkheid die N-VA-voorzitter Bart De Wever uitstraalt, verklaart deels de nieuwe radicaal-Vlaamse aanhang. Maar het electorale succes van de N-VA speelt natuurlijk ook een rol. Anderen willen dan weer voorkomen dat extreemrechts het monopolie krijgt op het nationalisme en de Vlaamse symbolen.
Maar bij velen speelt vooral ergernis een rol. Ze kunnen het politieke immobilisme niet langer aanzien, ze zijn de associatie van Vlaams-radicalisme met extreemrechts beu, ze zijn ontgoocheld door de zwakheid van de politieke linkerzijde of ze hebben een hekel aan 'politiek correcte' initiatieven als Belgavox of 'Red de solidariteit', een handtekeningenactie die in syndicale en artistieke kringen ontstond tijdens de politieke crisis van 2007.
Die ergernis deelt ook Lukas De Vos, VRT-radiojournalist en film- en literatuurkenner: 'De moedwil om alles terug te voeren tot een onbestaandargument - het doorknippen van de solidariteit - ondermijnt elkegeloofwaardigheid.' Dat schreef De Vos, die ook geregeld publiceert in Meervoud, voor een 'sociaal-flamingantische landdag' in 2007 over 'Het belgicisme in de Vlaamse culturele sector. Portret van een zonderlinge culturele elite die de politieke emancipatie van haar volk verwerpt.' 'Wat is er trouwens vies aan het woord separatisme?' vroeg De Vos zich nogaf.
Positiever is Dirk Van Bastelaere, een van de belangrijkste hedendaagse Vlaamse dichters. Via zijn werk bij SD Worx, dat diensten in personeelsbeleid verleent, ziet hij elke dag de statistieken passeren die de verschillen tussen Vlaanderen en Wallonië aantonen. De onwil van minister van Arbeid en CDH-voorzitster Joëlle Milquet om daarmee rekening te houden, maakte hem tot Vlaams-nationalist en separatist.
Dat vindt hij niet strijdig met het postmodernisme in zijn poëzie, een stroming die net de diversiteit en de heterogeniteit benadrukt. 'Een onafhankelijk Vlaanderen zal allerminst homogeen zijn', zegt hij. 'In mijnstraat - en ik woon niet in Antwerpen - is de helft van de mensen vanbuitenlandse afkomst.'
Maar ergernis is er ook bij hem. Naar aanleiding van de actie 'Solidariteit maakt een cultuur groot' suggereerde Van Bastelaere op Facebook dat 'de gesubsidieerde "artiesten" die zo pro-België zijn hun subsidies dan ook maarbij de Brusselse en de Waalse overheid halen. Don't shit where you eat.' In 'de zonderlinge culturele elite' zijn ze dus niet alleen onderling verdeeld, mals voor dissidenten zijn ze al evenmin.
© 2010 CorelioPublicatie: De Standaard /Publicatiedatum: zaterdag 30 oktober 2010