Dodemansvingers

Het gebeurt niet dikwijls dat een "Gekraagd aardster" (Geastrum triplex) in de sneeuw kan verrast worden. Het is ook weer één van de speciale vormen waarin de zwammen voorkomen. Bovenaan is er een openeing waar de sporen kunnen ontsnappen. In de strooisellaag van zelfs tuinen zijn ze te vinden. Nog een opname in "bijlage" van een nog juist bovenkomend "Aardsterretje" in de sneeuw.
Op deze foto en op "bijlage" even klikken om te vergroten en te bekijken!

Hier nog een speciale vorm van een paddenstoel: de "Zadelkluifzwam" (Helvella ephippum). Deze wordt ongeveer een 5 cm hoog. De hoed is doorgaans lichtgrijs. In de jeugd is hij beker- of schaalvormig en later zadelvormig omgeklapt! De steriele buitenkant is wat fijnviltig zoals we hier zien. De  binnenzijde heeft de vruchtbare laag waar de sporen gevormd worden. Even op de foto klikken om te vergroten!

De "Waaierbuisjeszwam  (Pluporus varius) behoort tot het geslacht  "polyporus = vele poriën".
En inderdaad als we onderaan gaan kijken heeft deze zwam vele gaatjes of poriën. Hier niet te zien maar wel op de foto: "bijlage" daar even op klikken! De hoed zelf is wat geel- tot roestbruin. Dit zwammetje is op loofhout te vinden en dan vooral op beuk. Dit exemplaar is ook niet groot. het was kleiner dan 3 cm en daarom nog eens aangeduid als een "dwergvorm" (var. numularis).

Het "Mestnestzwammetje" (Cyathus stercoreus) is niet groot: maximaal 1,5 cm hoog en 0,8 cm breed. Zoals de naam doet vermoeden groeit het in de nabijheid van mest. Het "nestvormig" zwammetje heeft zwarte schijfjes (peridiolen) in zijn "nestje" liggen die de voortplantingselementen uitmaken van dit zwammetje. Hierbij een foto van, Teun de Hoyer die deze ter beschikking stelde, omdat de oorsprongkelijke foto een twijfelgeval was. Waarvoor wij hem hartelijk danken! Hier zijn de zwartachtige schijfjes wel heel mooi te zien! In "bijlage" nogmaals deze opname, die daar allicht groter wordt weergegeven. (Even op klikken. Ook deze foto kan normaal vergroot worden door er op te klikken maar bij wijzigingen durft dit al eens mislukken)

De "Kale aardappelbovist" (Scleroderma bovista) is maximaal 5 cm breed. Hij is rond knolvormig en meestal steelloos op de grond zittend. De buitenwand is glad of wat fijnvlokkig geshubd. Heel wat gladder dan de "Gele aardappelbovist"! Om te vergelijken kunt u even op "bijlage" drukken dat is de "Gele aardappelbovist" met uitgesproken schubben! Beide kunnen dezelfde kleur hebben okergeel tot oranjegeel. Beide zijn ook giftig! Heel het geslacht "Sclereoderma" trouwens. Na het eten van grote hoeveelheden kan men last van misselijkheid krijgen, braken en flauwvallen en dit na 1 tot 3 uur. Toch heeft men de inhoud van deze zwammen al eens in een restaurant gebruikt als "truffel". Als deze zwammen nog niet rijp zijn is de inhoud zwart en nog hard!

De "Rode boleet" (Xerocomus rubellus) is wel echt donker bloedrood tot wijnrood. De buisjes onderaan zijn geel (maar hier dus niet te zien). De steel is geel maar heeft ook dieprode stippen of overlangse vezels. De smaak zou zurig zijn. Toch wordt hij bij de eetbare boleten gerekend. In "bijlage" (even op "bijlage" klikken) nog een opname van deze mooie boleet die we niet dikwijls tegenkomen.

Deze "Gazonvlekplaat" (Panaeolus foenisecii) hebben we onderaan getrokken omdat de lamellen wel heel abnormal gezwollen waren. Dit lijkt veroorzaakt door een Galwesp (Arga pagana). Galwespen kunnen ook op bladeren hun eitjes deponeren zodat er gallen ontstaan maar blijkbaar gebeurt dit hier ook op de lamellen van een paddenstoel! Zeer merkwaardig toch!
Het paddenstoeltje groeit vooral in voedselrijk grasland. De sporen zijn bruin en bij rijping worden ze zwart en klitten dan wat samen op de lamellen zodat er "zwarte vlekjes" onstaan (vandaar de naam "vlekplaat")! Nog een tweede foto in "bijlage" ook daar even op klikken.

Dit "Dottergeel borstelbekertje" (Cheilymenia oligotricha) wordt niet groot: maximaal 1,2 cm. De kleur is wat zwavelachtig- dooiergeel (een beetje als een Dotterbloem, misschien vandaar de Nederlandse naam?) Het groeit op mest of voedselrijke grond. Het ziet er uit als een schijfje en aan de rand, als men goed kijkt, zitten wat bleke haren. Zeker op de foto even klikken om te vergroten om er iets van te zien!

Deze "Zadelzwam" (Polyporus squamosus) kan zeer groot worden, een hoed tot 60 cm in doorsnede! Hij is éénjarig wat trechtervormig en rond of ovaal met een zijdelingse tot centrale steel. Hier staan er twee naast elkaar. De steel wordt donkerbruin dit is te zien op de foto in "bijlage" (even op klikken). Ook ziet men daar de poriën die onregelmatig hoekig tot ovaal zijn. Hun kleur is crème -okerkleurig. Hij komt voor op levende en dode bomen in de herfst en het voorjaar! Eerst is hij dus een parasiet en hij gaat als saprofiet verder van het hout leven!

De "gesteelde druppelzwam" (Dacrymycetales capitatus) heeft wel een steeltje maar dat is op foto moeilijk te zien. De "druppels" zijn ook niet groot maar maximaal 3 mm ze zijn bol- tot zelfs lensvormig. de kleur is mooi bleekgeel tot geel. Het zijn saprofieten en dus te vinden op dood hout vooral van loofbomen. In "bijlage " nog enkele van die druppelzwammen die meer afzonderlijk stonden. (Even op "bijlage" klikken.)

Het "Sneeuwwit franjekelkje" (Dasyscyphella nivea) is een zeer klein zwammetje dat bijna het hele jaar door te vinden is op dood hout of schors (vooral van eik). Het schoteltje of bijna bekertje heeft maar en doormeter van 2 mm maximum! De binnenzijde is wit en de rand is dicht bezet met witte haartjes. Het geheel staat op een steeltje. Zeer mooi maar best met een loepje te bekijken. Op de foto hier even klikken om te vergroten!

Het "Wieltje" (Marasmius rotula) is een klein (0,5 tot1 cm breed) paddenstoeltje van boven wit met een bruinige stip in het midden. Maar onderaan is hij wel zeer speciaal. Vandaar ook dat deze foto onderaan is genomen. De lamellen staan ver uit elkaar en zijn ringvormig rond de steel vergroeid en bereiken zo de steel niet. Het vormt een "kolletje" rond de steel. Hier goed te zien als men even op de foto klikt om te vergroten! De steel is wat bruinzwart en buigzaam. Ze staan hier met velen op een stukje dood hout!

De "Bleke franjehoed" (Psathyrella candoleana) is echt een "hoed met franjes"! We zien ze nog aan de rand van de hoed hangen. Ook het velum op de hoed is nog rijkelijk aanwezig al begint hij boven aan de top van de hoed wat te "kalen" van ouderdom.. De steel is witachtig en ook met velum bedekt. Hij komt voor op dood hout (een saprofiet), al kan dat hout soms wat begraven zijn onder de grond zodat men verkeerdelijk kan denken dat hij op de grond (terrestrisch) groeit. In "bijlage" nog een opname van deze paddenstoel. (even op "bijlage" klikken)

Het "Ijsvingertje" (Ceratomyxa fruticulosa) is een slijmzwam en behoort tot een aparte familie en  niet tot het zwammenrijk. Ze hebben helemaal geen zwamdraden! Het is eerst een verzameling amoebe-achtige diertjes die algen en bacteriën verorberen. Later gaan ze in een vruchtlichaam sporen vormen. Hier zie we de vruchtlichamen van het IJsvingertje als draadvormige steeltjes die jong wat doorschijnend zijn (zoals hier, even op foto klikken om te vergroten). Het zijn zuilvormige sporendragers.
Meer nog over 'Slijmzwammen' op datum van 29/08/2009) bij het "Netpluimpje"!

De "Roze Pronkridder" (Calocybe carnea) is zoals de naam doet vermoeden roze- tot vleeskleurig. Bij oude exemplaren wordt hij wel bleker. De lamellen zijn wit en hij geeft ook een wit sporenpoeder. De steel heeft de kleur van de hoed, de geur is wat  kruidig zwammig en bij wrijven geurt hij zelfs naar geplet gras. Zoals vele ridderzwammen is hij eetbaar (volgens sommige boeken) en niet zo zeldzaam. Kan in parken en tuinen voorkomen, al leeft hij van dood materiaal (saprofiet). (Even klikken op foto om te vergroten)

De "Inktvlekkenzwam" (Rhytisma acerinum) is niet spectaculair maar is gemakkelijk te ontdekken want in de herfst (en winter) komt hij nogal algemeen voor op de bladeren van de Gewone esdoorn. De "zwarte vlekken" zijn de imperfecte vorm eigenlijk van de zwam (geen geslachtelijke voortplantingselementen maar conidiën)! Het is eerst als de bladeren afvallen en verdorren op de grond dat apotheciën of de echte vootplantings lichamen met geslachtelijke sporen zullen verschijnen. Deze hebben een roomkleurige, grijze of bleekgele schijf. Gezien ze al op de grond liggen, merkt men ze helemaal niet op. De sporen zullen in de lente met de warme lucht omhoog vliegen en dan vooral de onderste laag bladeren van de Esdoorn aantasten. Het is dus een tweevoudige cyclus! Wonderlijk ook is, dat deze zwam een specifieke waardplant heeft!

Het "Geel hoorntje" (Calocera cornea) is niet zo groot. Het wordt 2 à 10 mm hoog en is 1 à 2 mm dik (Zeker even klikken op de foto om te vergroten) en meestal niet tot weinig gevorkt. Het is verder glad en wat kleverig, glanzend en dooier- tot oranjegeel. Wel mooi om te zien! Het staat op doorgaans op sterk vermolmde stammen en loofhouttakken. De wetenschappelijke naam duidt ook op iets moois nl. Griekse. 'calos' = mooi en Gr. 'ceras' = hoorn. In "bijlage" nog een foto van een iets groter hoortje (even op "bijlage" klikken).

De "Zwavelzwam" (Laetiporus sulphureus) kan zeer groot worden met nog samengroeiende hoeden. De kleur is prachtig en inderdaad heeft het een zwaveltint in zich. Het vlees is geelachtig tot oranje en de aangroeizone eerder lichtgeel. Jong zou hij eetbaar zijn. Men kookt hem best dan wel eerst af en dan moet hij als een Wiener schnitzel gepaneerd en uitgebakken worden. Dit exemplaar vonden we op een Amerikaanse eik. Op de andere zijde van de boom vonden we nog en stel hoeden. Kijk daarvoor even op de "bijlage" (even op klikken).

Het "Dekselgoudkussentje" (Perichaena corticalis) is een wat men noemt een 'Slijmzwam'. Het is geen schimmel of zwam maar begint als een amoebe-achtig diertje dat leeft van algen en bacteriën. In de rijpingsfase zal het sporen gaan ontwikkelen, die het dan loslaat. Het heeft dus helemaal geen zwamdraden zolas de echte paddestoelen. Hier zien we (zeker even klikken op de foto om te vergroten) de dekseltjes van het vruchtlichaam die hier en daar geopend zijn en de gouden draadjes van het binnenwerk met de goud-gele sporen! Een prachtig 'slijmzwammetje'! Zie ook op 29/08/2009 bij het "Netpluimpje" nog meer uitleg over slijmzwammen! Deze slijmzwammetjes zijn zeer klein (geen 5 mm).