Wormvormige knotszwam

Een zeldzame "Heideknotszwam" (Clavaria argillacea), die naar men vermoed als saprofyt op dood materiaal leeft op voedselarme, zure heidegrond. Het bovenste deel is hier stomp. Verder is hij mat en bleek- tot vuilgeel. Hij kan wel plaatselijk veel te voorschijn komen, als hij er voorkomt. (Steeds even klikken op de foto om te vergroten).

Toch wel een aparte soort deze "Zwarte truffelknotszwam" (Cordiceps ophioglossoides). Hij groeit op Hertentruffels die in de grond zitten Hij verbreed bovenaan en is dan wat tongvormig. Hij kan olijf- tot roodbruin en zwart zijn, zoals hier. Deze was te vinden in een dreef met Amerikaanse eiken.
In "Bijlage" een opname van de Korrelige hertentruffel waarop hij parasiteerde.

De "Esdoornhoutknotszwam" (Xylaria longipes) komt uiteraard voor op dode takken en stronken (saprofyt) van de esdoorn. Hij wordt tot 7 cm groot en is wel smaller bovenaan dan de meeste andere knotszwammen. De vruchtlichamen hier "perithecia" genoemd, zijn in het "stroma" (de vruchtlaag) ingebed. Het zijn bolvormige kleine structuren waaruit de sporen later zullen ontsnappen.
(Even op foto klikken om te vergroten). U kunt even vergelijken met de "Houtknotszwam" die op 8-12-2010 te zien is.

Dit mooie "Kleverig koraalzwammetje" (Calocera viscosa - "calo" is mooi, "cera" komt Griekse "kéros" = hoorn (gewei) en "viscosa" is kleverig) kan wel 8 cm hoog worden. Vanuit een wortelende stam gaat het meervoudig vertakken. Het ziet er dan gevorkt- koraalvormig uit. Het is gelatineus en taai en ook wat kleverig. De kleur is natuurlijk mooi dooier- tot oranjegeel. Het is vooral te vinden op vermolmd naaldhout zowel stronken als stammen en op droge zandgronden. Deze vonden we in een lorkenbos en wel massaal! In "bijlage" nog een voorbeeld met nog ruimere vertakkingen. (Even hierop de foto klikken om te vergroten en op "Bijlage" om de tweede foto te zien)

De "Rechte koraalzwam" (Ramaria stricta) kan wel 10 cm hoog worden. Hij is meervoudig vertakt en deze vertakkingen staan zeer parallel en hebben bovenaan nog meer doorn- of tandachtige toppen. De kleur is geeloker tot vleeskleurig, de topjes wat gelig. Deze koraalzwam staat op plantenresten, houtsnippers of stronken waar hij van leeft, hij is dus een saprofiet! Van deze koraalzwammen komen er bij ons wel een 18 soorten voor. Nog een tweede foto in "bijlage" te zien.

Het "Gekarteld leemkelkje" (Tarzetta catibus) is beker- tot schotelvormig. De binnenzijde (de sporenvormende laag, zie ook hieronder bij het "Zandputje") is crème tot bleek geelbruin. De buitenzijde is ook crème tot okergeel met een echt gekartelde rand (het doet zijn naam eer aan). Komt voor op humusrijke grond die zanderig of lemig kan zijn. Een saprofiet die leeft van dood materiaal (de humus). Even op de foto klikken om te vergroten!

Dit "Zandputje" (Geopora arenicola) behoort tot de grondbekerzwammen. Het vruchtlichaam is eigenlijk in de grond verzonken (echt een putje). Als men het voorzichtig uitgraaft kan de ruige behaarde buitenkant bekeken worden. Het is ook niet groot een 2 tot 4 cm in doorsnede. De binnenzijde is blauwig grijs tot wat bleekbruin. Deze binnenzijde vormt het vruchtlischaam waar in "zakjes" sporen worden gevormd. De rand kan ook wat gekerft of ingescheurt zijn. Hier is hij ook onregelmatig. Op humusrijk zand te vinden als een saprofiet (leeft van dood materiaal). Nog een tweede foto in "Bijlage"!

Nog een stinkzwam! De "Roze stinkzwam" (Mutinus ravenelii) , hij wordt ook maar een 8 cm en één cm dik. Ook hier in 't begin een groene sporenmassa die net zo penetrant geurt als de "Grote stinkzwam" (zie hieronder). De top is rozerood (na het verdwijnen van de groene sporenmassa)en het gehele vruchtlichaam is okergeelachtig tot frambozerood (zoals hier). Deze is wel in zijn groei gehinderd geweest en heeft een knik gekregen. Normaal groeit hij rechtop. Deze soort komt maar sporadisch voor en komt tevoorschijn bij vochtige en warme zomers. Het was de eerste maal dat wij hem zagen! Een gelukkig toeval! (Even op de foto klikken om te vergroten).

Naast de "Grote-"(zie hieronder) is er natuurlijk een "Kleine stinkzwam" (Mutinus caninus) deze is maximaal 10 cm en niet dikker dan een vinger. In het begin ook bedekt met een groene sporenmassa maar de geur is zwakker en doet aan "kattendrek" denken. Hij komt ook uit een "wit heksenei". In "bijlage" een foto van een "Kleine stinkzwam" waar de sporenmassa reeds weg is en die daardoor fel rood kleurt. In de volksmond wordt hij daarom ook wel "Hondenpietje' genoemd!

Hierbij de "Grote stinkzwam" (Phallus impudicus , vertaald de "Onbeschaamde phallus") een tot de verbeelding sprekende zwam. Deze is nog niet zo lang uitgekomen. Onderaan ziet men nog  "het duivelsei" waaruit hij tevoorschijn kwam. Van boven de nog intakte donkergroene slijmlaag die de penetrante aasgeur verspreid waar de vliegen op af komen. Daar vertoeven ook de sporen die door deze vliegen zullen verspreid raken. Bovenaan ook nog wat fijne draadjes een overschot van het omhulsel waarin hij verpakt was. (Even op de foto klikken om te vergroten). Het uitkomen van deze zwam schijnt op enkele uren te gebeuren! In "bijlage" nog een tweede opname van deze speciale zwam. (Even op "bijlage" klikken).

De "Witte kluifzwam" (Helvella crispa) behoort natuurlijk tot dezelfde familie als de "Zwarte kluifzwam" hieronder. Zijn hoed is echter meer gekroesd en onregelmatig gelobd. De steel is meestal ook wit en sterk overlangs geribd zoals bij de Zwarte kluifzwam. Het hoedvlees is broos en de steel ook weer taai (al staat hij bij de eetbare zwammen). Zijn geur is neutraal. In "bijlage" nog een opname van een Witte kluifzwam die er toch heel mooi kunnen bijstaan! (Even op "bijlage" klikken).

Deze "Zwarte kluifzwam" (Helvelle lacunosa) hoort ook thuis bij de wat bijzondere vormen in het zwammenrijk. Op 8/10 kon u ook reeds de "Schotelkluifzwam" en op 6/10 de "Zadelkluifzwam" bewonderen. Deze "Zwarte kluifzwam" is lichtgrijs tot zwart en is gelobd-zadelvormig men zou hem dus kunnen verwarren met de andere twee. Maar wat hier wel opvalt is zijn steel, die vuilwit is, soms ook wat bruinachtig maar tevens ook krachtig overlangs geplooid! Die plooien zijn ook wat overlangs verbonden. Hij staat bij de eetbare paddenstoelen gerangschikt maar of hij wel zo lekker zou zijn is twijfelachtig omdat zijn steel taai is . Hierbij in "bijlage" nog een andere opnamen van een Zwarte kluifzam (even op bijlage klikken).

De "Gewone berkenboleet" (Leccinum scabrum) staat zoals de naam doet vermoeden bij berk en is daarmee in "symbiose" levend. D.w.z. de zwam is rond de wortels van de berk gehecht en krijgt van de berk suikers om van te leven. De berk krijgt dan van de zwam meer water toegevoegd en daarbij ook meer mineralen uit de omgeving! Men kan eigenlijk zeggen dat de zwam het wortelstel van de boom (hier de berk) uitbreid! Het is een samenlevingsvorm met wederzijds voordeel! De Gewone berkenboleet heeft onderaan gaatjes en geen lamellen zoals de meeste zwammen. Zijn steel is witachtig, maar voor hem kenmerkend, heeft hij ook zwarte schubben op de steel. Een detailopname in "bijlage" laat dit beter zien! Hierop even klikken! Ook op deze foto klikken om te vergroten.

De "Loodgrijze bovist" (Bovista plumbea) is in zijn jeugd helemaal wit (zoals hier). Het oppervlak is praktisch glad. Als hij rijper wordt, wordt de buitenlaag loodgrijs. Komt op grazige plaatsen voor zoals ook wegbermen. Zolang de inhoud nog wit is zou hij eetbaar zijn. Later zal deze volledige inhoud een olijfbruine sporenmassa produceren. Deze is een "rode lijstsoort", wat duidt op een grote zeldzaamheid.

De "Schotelkluifzwam" (Helvella macropus) behoort tot dezelfde familie als de "Zadelkluifzwam" die we op 6/12 reeds toonde. De hoed is hier wat grijs-bruinachtig en is echt beker- tot  schotelvormig. De vruchtbare laag is hier aan de binnenzijde en is kaal. Bij volledige rijpheid is ze bruinachtig. De kleur van de steel is zowat als die van de hoed. Deze schotelkluifzwam is te vinden op zandgronden, op de aarde groeiend of op vermolmd hout. Opnieuw en speciale vorm!

Eigenlijk is de echte naam "Houtknotszwam" (Xilaria polymorpha)!  Gezien ze echter vingervormig tot knotsvormig zijn hebben ze er een veelzeggende benaming bijgekregen. Ze komen voor op dood hout (saprofyten) vooral van beuken en eiken. Het oppervlak is hobelig tot knobbelig zij dragen er sporenvormende vruchtlichamen (peritheciën). Deze zitten in de buitenste schors van de zwam en vandaar is die schors dus wat ruw. Mogelijk op te merken als u op de foto even klikt om te vergroten.

Het gebeurt niet dikwijls dat een "Gekraagd aardster" (Geastrum triplex) in de sneeuw kan verrast worden. Het is ook weer één van de speciale vormen waarin de zwammen voorkomen. Bovenaan is er een openeing waar de sporen kunnen ontsnappen. In de strooisellaag van zelfs tuinen zijn ze te vinden. Nog een opname in "bijlage" van een nog juist bovenkomend "Aardsterretje" in de sneeuw.
Op deze foto en op "bijlage" even klikken om te vergroten en te bekijken!

Hier nog een speciale vorm van een paddenstoel: de "Zadelkluifzwam" (Helvella ephippum). Deze wordt ongeveer een 5 cm hoog. De hoed is doorgaans lichtgrijs. In de jeugd is hij beker- of schaalvormig en later zadelvormig omgeklapt! De steriele buitenkant is wat fijnviltig zoals we hier zien. De  binnenzijde heeft de vruchtbare laag waar de sporen gevormd worden. Even op de foto klikken om te vergroten!

De "Waaierbuisjeszwam  (Pluporus varius) behoort tot het geslacht  "polyporus = vele poriën".
En inderdaad als we onderaan gaan kijken heeft deze zwam vele gaatjes of poriën. Hier niet te zien maar wel op de foto: "bijlage" daar even op klikken! De hoed zelf is wat geel- tot roestbruin. Dit zwammetje is op loofhout te vinden en dan vooral op beuk. Dit exemplaar is ook niet groot. het was kleiner dan 3 cm en daarom nog eens aangeduid als een "dwergvorm" (var. numularis).