Berichten van 14 januari 2013 tot 20 januari 2013

Het "Vuurzwammetje" (Hygrocybe miniata) is altijd een zeer fris rode verschijning tussen het groen. Het behoort bij de familie van de wasplaatachtigen. En inderdaad voelt het "was"-achtig aan. De plaatjes zijn breed aangehecht en lopen met een "tandje" af op de steel. We kunnen het hier nog juist wat zien. Het is geen groot paddestoeltje want de hoed wordt maximaal 5 cm in doorsnede en gewoonlijk is dat veel minder. In "bijlage nog een opname van dit mooie zwammetje!

Dit is nog een imperfecte vorm van de "Rossige kussentjeszwam" (Hypocrea rufa). Men noemt dit imperfect omdat het geen vruchtlichaam is van een sexuele voortplanting tussen schimmels, het is dus een "klonenvormend" lichaam. Soms kan deze imperfecte vorm samengaan met de perfecte vorm de "Rossige kussentjeszwam". Aan voortplantingswijzen is er dus ook geen probleem bij de zwammen! De kleur is toch ook altijd opvallend als deze vooral op rottend hout te vinden is. Het is dus ook een saprofyt!

De "Oranje druppelzwam" (Dacrimyces stillatus) is inderdaad gewoonlijk druppelvormig en maar een 2 tot 5 mm in doorsnede. Dus zeer klein. Hij is slijmerig, gelatineus, en geel tot oranjegeel. Als hij wat opdroogt wordt hij sterker oranje tot oranjerood. Een mooie kleur! Ze staan ook altijd in groepjes en nogal dicht opeen. Op sterk vermolmd naaldhout meestal maar ook zelfs op oude vensterbanken of ander bewerkt hout waar hij van leeft. Saprofyt dus!

Op oude, op de grond liggende, Berkenzwammen en dan op de buisjeslaag er van, kan men deze saprofyt vinden. De "Poederige kussentjeszwam (Hypocrea pulvinata) blijkt daar typisch op voor te komen. Een zwam die dus een andere verteert. Hij ziet er kussenvormig uit, rond tot onregelmatig ovaal en ze vergroeien onderling. De bovenzijde is ruw, mat okergeel tot bleek bruin. Hier is hij gedeeltelijk nog met een andere schimmellaag bedekt. In "bijlage" nog een tweede opname.

De "Schorsbreker" (Vuilleminia comediens) doet zijn naam alle eer aan. Hij breekt door de schors en groeit verder aan terwijl de schors helemaal omkrult en hij deze afwerpt. Hij kan zo op een grote oppervlakte actief zijn. De bovenzijde is mat en glad, soms een beetje glanzend. De kleur kan wittig zijn tot bleek vleeeskleurig of wat grijs met lila tinten (zoals hier ongeveer). Het is een saprofyt hij leeft dus op dood hout dat soms nog aan de boom hangt of op afgevallen loofhouttakken en dan vooral op eik.

Deze "Inktzwam" (Coprinus) heeft wel prachtige kleuren. In het midden mooi bruin -rood en een mooi gestreept hoofdje. Als hij jong is zoals enkele exemplaren die uitkomen is hij rood -bruin te noemen. Het oudere exemplaar begint al wat te verslijmen aan de rand en wordt dan verder zwart zoals de sporen die ook helemaal zwart worden. Het is niet voor niets dat deze zwammmen gebruikt werden om inkt te maken. We konden hem verder niet op naam brengen. Hij stond ook duidelijk op snippers van hout. De familienaam "coprinus" duidt op het "op mest groeien". Houtsnippers zijn natuurlijk zeer voedselrijk...In "bijlage" nog een opname!

Het steeltje van deze "Gesteelde druppelzwam" (Dacrimyces capitatus) is helemaal niet lang maar wel zeer kort en niet goed zichtbaar. Het vruchtlichaam zelf is ook niet groot , het is bol tot lensvormig en maar 1 tot 3 mm in doorsnede. Het zwammetje is een zwam levend van dood  hout, een saprofyt dus. Wel met een mooie oranje kleurtje. In "bijlage" nog een opname van dit zwammetje.

Een slijmzwammetje is toch steeds fascinerend! Het is een doorgaans klein organisme dat een dierlijk begin kent, als een amoebe (een ééncellig wezen). Het voedt zich vooral met algen en bacteriën die het opneemt en inwendig verteert. Daarna komt er een fase dat het stabiliseert en een "sporogoon" vormt , waar het een soort sporen ontwikkelt om zich voort te planten. Hier hebben we "sporogonen" van het "Variabel kristalkopje" (Didymium squamulosum). Meestal staan de sporogonen afzonderlijk maar bij deze soort kunnen er ook samengroeien. Onderaan zien we een klein vliezig vlakje waarop het zich verder ontwikkelde. Het steeltje is gegroefd en wit. Bovenaan zitten de bruine sporen in een omhulsel uit kristallen bestaand. Voor deze details moet u in "bijlage" gaan kijken waar we een vergroting van x 30 opnamen, de kleuren zijn dan wel niet zo echt meer, maar wat bruinig. Ook bij vorige gelegenheden hebben we over deze ééncelligen al iets meer verteld (zie bovenaan bij slijmzwammen).

Soms moet men niet ver gaan zoeken om mooie mosjes te vinden. Dit "Gedraaid knikmos" (Bryum capilare) staat gewoon in een voeg van ons terras. Zoals vele mossen draagt het vooral de naam van het kapsel en dat "knikt" hier perfect! Ze staan ook het meest in het oog als er een lage winterzon op schijnt. Het mosje zelf is zeer klein en valt zeker niet op. Als het erg droog is zijn de blaadjes wel sterk gedraaid en dit komt dan ook weer voor in de naamgeving!
Op vele plaatsen kan men dit mosje tegenkomen zoals op allerlei grond en steensoorten. Een van de beste kenmerken is ook dat een blad het breedste is in de bovenste helft, maar dan heeft men wel zeker een loep nodig. In "bijlage" nog een opname!

Hier hebben we wel het mannetje van de "Kleine wintervlinder" (Operopthera brumata) want het vrouwtje is vleugelloos! Het is het mannetje dat dus wel het vrouwtje moet vinden. Het is ook een nachtvlinder en verschijnt maar eerst na de eerste nachtvorst. Zeer merkwaardig toch? Zijn naam "Wintervlinder" is dus wel goed gekozen. Op een stuk stronk van een boom is het ook geen opvallende verschijning men moet er bij toeval op uit komen. Er vliegt één generatie van deze vlindertjes per jaar en de eieren overwinteren. Het schijnt ook dat de rupsen soms massaal voorkomen en veel schade kunnen aanrichten aan fruitbomen... 

Dit "Priembladmos" (Dicranodontium denudatum) wordt als zeer zeldzaam aangeduid. De blaadjes staan wat sikkelvormig op de stengel en blijken gemakkelijk af te breken en zo zien we de stengel nog met sporen van oude blaadjes als een streepje op de stengel. De naamgeving van de wetenschappelijke naam duidt daar ook op: "denudatum" =ontbloot of naakt. De stengel wordt kaal daar waar vroeger blaadjes stonden. Hier ook te merken! Het is en bij uitstek mos dat zich vegetatief met stukjes van een blad of het gehele blad voortplant. Als men er met de hand overgaat kleven er heel veel stukjes van de blaadjes aan de vingers. Op die manier zal het gehele stroken op een liggende rottende boom kunnen inpalmen maar verspreidt het zich niet vlug op grotere afstand, tenzij de mens of een dier bij toeval een stukje van meeneemt en op een geschikte plaats deponeert bv. op zuur rottend hout of een scheve boomvoet. In "bijlage" nog een opname!