Hagedis zit in overgang van eieren leggen naar bevallen
Wetenschappers hebben een opmerkelijk staaltje evolutie ontdekt bij
een Australische hagedissensoort. Een soort skink zit namelijk middenin
de evolutie van eieren leggen naar echte bevallingen. Het gaat om de
saiphos equalis, een soort met een gele buik en drie tenen, meldt
National Geographic.
De slangachtige diertjes met kleine pootjes leggen eieren aan de kust
van deelstaat New South Wales, maar blijken - zoals zoogdieren - hun
nakomelingen levend ter wereld te brengen in de koudere berggebieden.
Er
bestaan slechts twee gekende soorten hedendaagse reptielen die beide
soorten van voortplanting gebruiken, namelijk een andere skinksoort en
een Europese hagedis. Slechts een slang of hagedis op vijf werpt levende
nakomelingen, en uit onderzoek blijkt dat er een evolutie van eieren
leggen naar bevallingen is geweest bij bijna honderd takken van de
reptielenstamboom.
Uniek
Het gaat om een
unieke ontdekking, zegt onderzoeker James Stewart, een bioloog aan de
Amerikaanse East Tennessee State University, aan National Geographic.
"Door de verschillen te onderzoeken bij populaties die in verschillende
stadia van dit proces zitten, kan je een beeld krijgen van wat eruitziet
als de overgang van de ene manier naar de andere."
Zoogdieren
worden in de baarmoeder gevoed via de placenta, die ook afvalstoffen
afvoert. Embryo's van eierenleggende dieren halen voedingsstoffen uit de
eierdooier en calcium uit de poreuze schaal, die hen ook beschermt voor
de buitenwereld.
Calcium
Sommige vissen en
reptielen gebruiken echter een mengeling van de twee methoden. Moeders
vormen een ei dat ze in hun lichaam houden tot het laatste stadium van
ontwikkeling. De schaal wordt dan veel dunner, waardoor de dieren kunnen
ademen. De kleintjes komen vervolgens ter wereld, gehuld in een dun
membraan, al wat dan nog overblijft van de schaal. Volgens
wetenschappers vormt deze methode een mogelijk probleem, omdat het dier
veel minder calcium krijgt omwille van de dunne schaal.
Deze
ontdekking zette Stewart en zijn collega's ertoe aan die toevoer van
voeding te onderzoeken in de structuur en de chemie van de baarmoeder
van de Australische hagedis. "We zien nu dat de uterus calcium afscheidt
die de embryo opneemt. Het zijn eigenlijk de eerste stappen in de
evolutie van een placenta bij reptielen", zegt de onderzoeker.
Evolutionair voordeel
Beide
manieren van voortplanting hebben voor- en nadelen. Volgens Stewart kan
de overgang mogelijk gelinkt worden aan de manier waarop pasgeborenen
worden gevoed, of gaat het mogelijk om een manier om de jongen beter te
beschermen in ruigere klimaten.
Moeders in milde klimaten
kiezen er mogelijk voor hun eigen lichaam te sparen door eieren op de
grond te leggen voor de laatste week of zo van de ontwikkeling. Moeders
in zwaardere bergklimaten daarentegen vinden het misschien efficiënter
hun jongen te beschermen door ze langer in hun lichaam te houden.
Simpel
Stewart
voegt eraan toe dat het omschakeling van eieren leggen naar
bevallingen historisch gezien vaak voorkomt, daar de omschakeling
relatief gemakkelijk verloopt. "We neigen te denken dat het gaat om een
heel ingewikkelde overgang, maar het is in sommige gevallen misschien
toch veel simpeler dan we dachten." (sam)
Limburgse bedrijven ontwikkelen nieuw middel tegen artrose
