Vrijdag 5 december 2008

Margarete Steiff en haar roemruchte teddyberen

Teddybeer
Welk redelijk verwend kind in de relatief welvarende westerse wereld kent ze niet, de beroemde Teddyberen met het metalen oormerk Steiff? Inmiddels zijn bijzondere exemplaren

daarvan soms tot wel tienduizend pond sterling waard, en je ziet ze vooral weer opduiken in Engelse televisieprograma's over antiek en cursisa, zoals de voortreffelijke Antiques Road Show, bij de veelal irritante aflveringen van BBC One's Cash in the attic, een programma waarin de meest onverwachte voorwerpen opduiken, maar dat positieve element wordt doorgaans teniet gedaan door de bijna zonder uitzondering onmogelijke presentatrices en de weerzinwekkende geluiden op de achtergrond die de kwalificatie muziek zeker niet verdienen. En in het BBC Two-programma Flog it gaat het — afgezien van de taxateurs, die voortreffelijk werk verrichten en bijna altijd wel iets wetenswaardigs over

Magarete Steiff weten te melden — worden de positieve elementen ook vooral overvleugeld door een hysterische presentator, die fysiek al te opdringerig met de mensen omgaat die voorwerpen inbrengen. Ook hij kan de meeste Steiff-speelgoeddieren inbrengende cliëntèle dikwijls iets over hun geliefde speelgoedbeest vertellen.

Biografische film
Die Margarete Steiff (1847-1909) was een voortvarende vrouw die erin slaagde een blijvend product van het fin de siècle te creëren, een vrouw die wist wat ze wilde en de hard heeft gevochten om haar doel te bereiken.
Het eerste Duitse publieke televisienet ARD/Das Erste zendt op vrijdag 5 december — tussen 23:30 uur en

de nacht op zaterdag 6 december 01:00 uur — de zogeheten biopic met de naam van de protagoniste uit: Margarete Steiff. Het is Duitse film uit 2005, geregisseerd door Xaver Schwarzenberger, met Heike Makatsch als de gehandcapte Margarete Steiff. Andere hoofdrollen in deze rolprentzijn weggelegd voor Annika Luksch en Felix Eitner.
____________
Afbeeldingen
1. Teddybeer.
2. Margarete Steiff.
3. Heike Makatsch tijdens de Frankfurter Buchmesse 2005.
Zij speelt de rol van Margarete Steiff in de biopic over deze historische figuur.

Geschreven door Heinz Wallisch om 19:36 Stuur door Reageer op dit bericht

Reageer op dit bericht

Vrijdag 5 december 2008

Goudkoorts in de diepzee '” Arte-documentaire

Ontginning in de zeebodem
Vrijdag 5 december, tussen 20:15 uur en 21:00 uur 's avonds, presenteert de Frans-Duitse cultuurzender Arte een documentaire onder de titel Goldrausch in der Tiefsee. De film behandelt de moeizaam verlopende zoektochte naar een enorm scala aan verschillende schatten die zich onder de oppervlakte van de zeebodem bevinden, maar dat zoeken kan helaas niet zonder dat er eventuele schadelijke gevolgen voor mens, dier en milieu optreden.
Met steeds 'zwaarder geschut' wordt er roofbouw gepleegd op alle plekken waar bodemschatten eventueel te voorschijn zouden kunnen komen. Men weet echter in eerste instantie niet eens of dergelijke ondernemingen door succes worden bekroond, maar gegeven de steeds geringer wordende, inmiddels klassieke bodemschatten worden steeds meer pogingen ondernomen om één en ander toch maar te ontginnen.

Herhaligen
Het betreft hier een productie met een duur van 43 minuten, die Sarah Zieruhl dit jaar voor de regionale zender Westdeutscher Rundfunk heeft gerealiseerd.
De film zal door Arte nog tweemaal worden herhaald: op vrijdag 12 december op het middaguur: 12:00 uur en vijf dagen later, op woensdag 17 december, 's ochtends om 10:40 uur.

Geschreven door Heinz Wallisch om 17:14 Reageer op dit bericht Stuur door

Vrijdag 5 december 2008

Driemaal Sinterklaasavond op GeschiedenisTV '” Heilige of Boeman? en Op zoek naar de echte

Reportage uit 1963
Het Nederlandse, digitale kanaal GeschiedenisTV zendt aan de vooravond van de werkelijke verjaardag: 6 december, van de voormalige bisschop van Myra — waar zijn basiliek vandaag de dag nog te bezichtigen is —, die de naam Nikolaas droeg, een reportage uit die in 1963 door de Avro werd gemaakt over het Sinterklaasfeest in Nederland. De presentatie wordt verzorgd door Berthe Beydals. Adelheid van der Most en Ger Roos, toen prominenten in de televisiewereld van ons land, tekenen voor de regie.
In het drie kwartier durende programma — dat zal worden uitgezonden tussen 21:58 uur en 22:45 uur — wordt een poging ondernomen om de betekenis te achterhalen van dit feest voor zowel kinderen als volwassenen.

Er zal eveneens aandacht worden besteed aan zijn 'land van herkomst' en verder wordt bekeken hoe zijn verjaardag wordt gevierd.

Compilatie
In aansluiting op die reportage volgt, tussen 22:45 uur en 23:06 uur, een compilatie van zogeheten grappige oude en/of nieuwere fragmenten over de in Nederland zo zeer vereerde goedheiligman Sinterklaas.
Het feit dat er niet zelden aan die 'heiligheid' is getwijfeld, weerhoudt jong noch oud

ervan op enigerlei wijze deel te nemen in de festiviteiten op en om de naamdag van de bisschop die in 342 of 352 werd geboren.

De echte?
Vijfentwintig jaar na de eerste reportage ging cabaretdeskundige Wim Ibo op zoek naar de oorsprong van Sint Nikolaas. In Van Hagios Nikolaos tot Santa Claus onderneemt hij een speurtocht van Turkije, via Zuid-Italië en Amsterdam naar de Verenigde Staten, waar de verkitsching van de persoon als kerstman tot de meest extreme vormen van degeneratie van dit fenomeen behoort.

Deze documentaire zal, eveneens op GeschiedenisTV, worden uitgezonden tussen 23:06 uur e 23:56 uur, en dan is de sinterfeestdag voorlopig ook wel weer verleden tijd.
____________
Afbeeldingen:
1. Heiliger Nikolaus, Oberammergau. Hinterglasmalerei, midden 19de eeuw. Heimatmuseum Oberammergau. Voor meer afbeeldingen van deze volkskunst: zie het artikel op deze site.
2. De heilge Nikolaas. Icoon in het Sinaïklooster.
3. Sinterklaas, de kindervriend.
4. Sinterklaas op de Dam in Amsterdam.

Geschreven door Heinz Wallisch om 10:20 Reageer op dit bericht Stuur door

Donderdag 4 december 2008

De vier jaargetijden en andere voorstellingen in de volkskunstuiting onder de naam Hinterglasmalerei

Verrassend bundeltje
Het boekje dat ik heden van een dichteres annex beeldend kunstenares mij vandaag — na afloop van de officiële opening van een door haar met 11 eigen schilderijen ingerichte expositie in een zorgcentrum in de Stad Groningen — ten geschenke heb gekregen om te voorkomen dat het in het oud papier zou belanden, is nauwelijks groter van omvang dan zo menig middeleeuws monnikenwerk-Initiaal dat in de de Scriptoria van veel toenmalige kloosters werd gecreëerd. Het boekje dat een omvang van 8 cm x 10,7 cm heeft, bevat 15 afbeeldingen in kleur, alle geplaatst op een rechterpagina (met oneven nummer) en de bijbehorende tekst is op de bladzijde daartegenover te vinden. Drie jaargetijden en een stuk of tien heiligen worden

afgebeeld in het juweeltje uit 1978, nog aangevuld met de maagd Maria en koning Heinrich. Het vierde jaargetijde — in dit geval de zomer — siert het stofomslag.
De Hinterglasmalerei is weliswaar reeds een heel oude techniek, die in verschillende culturen al lang werd beoefend, maar in het geval van deze afbeeldingen gaat het om Duitse volkskunst, die in het tweede kwart van de 18de eeuw meer en meer in zwang is geraakt.

Geschreven door Heinz Wallisch om 22:56 Reageer op dit bericht Stuur door

Donderdag 4 december 2008

Wijze woorden betreffende De Dood, door G.J.PJ. Bolland

Het leven heeft zijne mogelijkheid, bestendigheid en onhoudbaarheid, en tot de eenheid waaraan het zich te buiten gaat, komt het in den dood.

De dood — bestaat niet. Hij geldt niettemin als de eenheid, waarin de veelheid des levens bestendig verdwijnt, en al wat levend staat en gaat, heeft reeds als zoodanig den dood in het lijf.

De dood is besliste verevening van de tegenstellingen der verenkelde zieligheid of zielige verenkeling.

De dood is de heer des levens, en de vrees voor dien heer het begin der wijsbegeerte; wat den dood niet heeft gevreesd komt niet tot wijsheid, — en wat over die vrees niet heenkom, even weinig.

De nacht van den dood is de dageraad van den geest: de opheffing van voorondersteld natuurlijk leven is in den geest eene werkelijkheid.

De zelfvergeestelijking der natuur is eene levendige zelfversterving.

Het natuurlijke leven en de natuurlijke dood zijn in den geest voorondersteld en samengekomen tot werkelijke en werkdadige eenheid; daarom is de dood der natuurlijkheid een opleven des geestes.

In levenden lijve is de geest van den dood onafscheidelijk; ieder onzer heeft dan ook de dood in het lijf.

De wijze sterft niet meer. Hij is in levenden lijve der wereld afgestorven.

Het leven bestendigt zich door den dood, en de geest heeft eeuwig leven door den dood.

Aan zijne zieligheid moet het natuurlijke leven den natuurlijken dood in; de geest is onsterfelijk.

Aan den dood gaat de mensch zijn leven te buiten in den geest, en àls de geest; de geest vooronderstelt natuurlijk leven, om er boven uit te zijn.
__________

Gerardus Johannes Petrus Josephus Bolland (1854-1922), in leven hoogleraar te Leiden, liet De Boeken der Spreuken — uit de leerzaal van zuivere rede voor het eerst in 1913 uitgeven; de tweede druk is verschenen in 1919; uit die editie stammen de hierboven verzamelde spreuken.

Geschreven door Heinz Wallisch om 00:00 Reageer op dit bericht Stuur door

Woensdag 3 december 2008

BBC-consumentenprogramma Rogue traders registreert met verborgen camera tal van kwalijke handelspraktijken

Klanten gedupeerd
Op woensdag 3 december presenteert de Britse televisiezender BBC One een nieuwe aflevering van het programma Rogue traders, waarin met een verborgen camera praktijken worden vastgelegd waardoor mensen het slachtoffer (dreigen te) worden van onbehoorlijk tot en met crimineel zakendoen. Onder de titel Emergency call out laat presentator Matt Allwright zien dat, en op welke manier, bedrijven proberen hun klanten te flessen. De uitzending is tussen 22:00 uur en 23:00 uur onze tijd. Rogue traders is één van de meest recente BBC Watchdog-programma's, waarin producenten en handelaren in alle categorieën kritisch worden gevolgd.
In de aflevering van 3 december laat Matt Allwright samen met zijn rechterhand

Dan Penteado welke trucs gasfitters, elektriciëns en slotenmakers uit hun mouw toveren om klanten af te zetten.
Fraudeurs, die met een aangenomen indentiteit hun werk aan boilers verrichten, worden door de makers van het programma geconfronteerd met het gevaar dat ze niet alleen voor anderen maar tevens voor zichzelf vormen. Voorts wordt getoond hoe de vonken er van afspatten als een 'foute elektriciën' maar wat aanrommelt. In een transatlantisch uitstapje onderzoekt Matt Allwright een slotenmakersfirma, die echter heel wat meer te verantwoorden heeft.
Het fenomeen (poging tot) oplichting van klanten is een heel lang bestaand fenomeen, maar pas gedurende de laatste decennia proberen allerlei instellingen, vooral de beeldmedia in tal van landen, de euveldaders in de wielen te rijden door met een verborgen camera diverse pogingen tot oplichting vast te leggen en in veel gevallen de verantwoordelijken later met de beelden te confronteren.
Sociaal-economische televisieprogramma's, consumentenrubrieken, redacties van actualiteitsprgramma's en nog andere onderafdelingen van het 'beeldbuis-gebeuren' doen dit al jaren en laten de resultaten ervan zien in hun uitzendingen. Daarbij is het een verplichting om de daders 'buiten beeld' te houden. Meestal wordt er voor gekozen met technische middelen het gezicht van zo iemand onherkenbaar te maken. Dan blijft er in ieder geval een redelijk totaalbeeld over en dat wordt bij de kijkers — die vrijwel allen in tal van situaties toch ook weer consumenten zijn — beter opgeslagen dan een simpelweg opsommen van feiten, zoals dat op de radio gebeurt.
Een Duits commercieel televisiestation laat zeer regelmatig in het middagprogramma tussen twaalf en twee uur diverse voorbeelden zien van gerichte onderzoeken: garages, cafetaria's, loodgieters en nog veel meer branches.
__________
Foto: De beide presentatoren van het BBC One programma Rogue traders, Matt Allwright en Dan Penteado.

Geschreven door Heinz Wallisch om 10:12 Reageer op dit bericht Stuur door

Dinsdag 2 december 2008

Crocodile blues '” Sterft de gaviaal uit?

Krokdil met snavel
Op dinsdag 2 december presenteert BBC Two Television een nieuwe aflevering van de door David Attenborough gepresenterde reeks Natural World. Dat zal gebeuren in de avonduren tussen 21:00 en 22:00 uur onze tijd. Deze keer besteedt die uitzonderlijke natuurkenner aandacht aan de oudste krokodillensoort ter wereld: de gaviaal.

Helaas wordt deze diersoort — een heel bijzondere viseter — met uitsterven bedreigd. En plotseling is deze neergang onderhevig aan een versneld tempo. Weliswaar is het aantal van deze dieren de laatste jaren al schrikbarend afgenomen, maar daar heeft nu ook nog een mysterieuze ziekte de kop opgestoken.
Het dier, dat de Latijnse naam Gavialis gangeticus draagt, wordt gekenmerkt door een lange, smalle bek en komt in India voor, waar het alsheilig wordt beschouwd en aan Visjnoe is gewijd. Als synoniem geldt de opvallende, hoewel juiste, toch niet van humor gespeende benaming snavelkrokodil.

Geschreven door Heinz Wallisch om 14:45 Reageer op dit bericht Stuur door

Dinsdag 2 december 2008

Weten hoe laat het is '” Over het raadsel van de tijd

"Er is geen tijd. Of is er niets dan tijd?" [*]
__________

De juiste tijd?
In de wetenschappelijke programmareeks Horizon van de BBC wordt op disdag 3 december — tussen 22:00 uur en 23:00 uur onze tijd — via BBC Two Television een nieuwe aflevering uitgezonden, die de titel draagt Do you know what time it is?
Een uitdrukking als "Heeft u de tijd?" was een halve eeuw geleden veel meer in zwang dan heden ten dage, als men een voorbijganger de vraag stelde die erop doelde dat men graag wilde weten hoe laat het is.

Veel betekenissen
Niet alleen in onze taal heeft het woord tijd zeer veel betekenissen, en is dit begrip terug te vinden in uitdrukkingen, die wijzen in de richting van — als we het even tot de klassiek-westerse beschaving beperken: Chronos — de god van de tijd bij de Grieken — oftewel Vader(tje) Tijd, die we al tegenkomen in tal van verhalen voor de kleinste kinderen.
Het ligt dan ook wel voor de hand dat wetenschappers zo goed en nauwkeurig mogelijk willen proberen de 'exacte tijd' zo dicht

mogelijk te benaderen. Brian Cox (geboren in 1968), die professor in de elementaire natuurkunde is, buigt zich over de vraag hoe laat het is, en daartoe bezoekt hij onder meer de oude tempels van de Maya in Mexico. Zij hadden al zeer geavanceerde ideeën over astronomie en wiskunde. Een ander markant aspect van dat volk was dat het nadrukkelijk was geobsedeerd door de factor Tijd.

Presentatie
Niet alleen hebben de Maya's voorspellingen gedaan, die in enigerlei vorm met het begrip tijd te maken hebben, en die de spitse onderzoeker welhaast vanzelfsprekend in de richting van het begrip relativiteit duwen. Dat fenomeen is al eerder in een Horizon-aflevering van Brian Cox aan de orde gekomen toen het thema van de uitzending zwaartekracht was.
Overigens is niet iedereen even gelukkig met de manier waarop Brian Cox op de buis verschijnt: sommigen vinden dat zijn wezen iets te veel aandacht opeist en dat vooral jonge meisjes de relativieit uit het oog verliezen als ze hem zien en iets heel anders ondergaan dan interesse voor het door de hooggeleerde Brian Cox gepresenteerde thema.

'Geleerde boeken'
Zo'n halve eeuw geleden werden er in de Aula-reeks van uitgeverij Het Spectrum te Utrecht enkele (vertaalde) titels in omloop gebracht, die op diverse manieren het begrip tijd hebben

'behandeld'. De bijzonder veelzijdige Franse geleerde Vladimir Jankélévitch (1903-1985) presenteerde met zijn Beleving van de tijd — met als ondertitel avontuur, verveling, ernst, geschreven in 1963 en in vertaling bij ons verschenen in 1966 — een filosofische benadering van het fenomeen Tijd. Een jaar eerder was in diezelfde Aula-reeks het boek verschenen Het tijdsbegrip in de moderne wetenschap van de Engelse Bèta-wetenschapper Gerald Whitrow (1912-2000). Je ziet die beide boeken nog in antiquariaten en op boekenmarkten.
Dat het verschijnsel Tijd alom als een onbegrepen fenomeen werd beschouwd, blijkt tevens uit de ondertitel van een populair-wetenschappelijk boek uit 1979 van de Duitser Friedrich L. Boschke, die als hoofdtitel een bijbelcitaat gebruikt: En duizend jaar is als één dag, en in die éne klassieke zin uit de oudste anthologie van de westerse wereld wordt de relativiteit van het begrip reeds heel goed verwoord.
Nederlanders hebben zich evenmin onbetuigd gelaten als het over het fenomeen Tijd gaat. Dat blijkt niet alleen — weer even kort en bondig als in de Bijbel — in de woorden van de dichteres Vasalis, die bovenaan deze bijdrage zijn geciteerd, maar ook in uitingen van andere 'gevoelige wezens, zoals dichters en tal van andere kunst(en)makers. Eén van hen was de katholieke

dichter Anton van Duinkerken (1903-1968) [2], die in een aantal bespiegelingen, bijeengebracht in Legende van de tijd — voor het eerst verschenen in 1941 en later als Prisma-pocket in een herziene versie hedrukt — zich verzet tegen de gedachte dat mensen met hun tijd mee moeten gaan, dan wel 'bij de tijd' zouden moeten zijn. Van Duinkerkens protest tegen de tijd kwam hem op barre sancties van de Mofse Bezetter te staan.
De historica en schrijfster Ileen Montijn vindt dat de mens in tal van opzichten zit vastgeklonken aan de tijd, bijvoorbeeld als tijdelijk wezen, maar doordat hij een ziel heeft, verlangt en streeft hij, al dan niet zeer bewust, naar het eeuwige. In zeven essays, bijeengebracht in de bundel Over de tijd — in 1999 verschenen ter gelegenheid van de Wetenschap & Techniek Week — behandelt zij diverse objectief meetbare en subjectief door mensen ondervonden elementen, die onverbrekelijk zijn verbonden met de Tijd.
__________
[*] Deze regels zijn afkomstig uit het gedicht Eb van M. Vasalis (1909-1998), in de bundel Verezichten en gezichten; G.A. van Oorschot, 1963.

[1] Anton van Duinkerken is het dichter-pseudoniem van (Professor) W.J.M.A Asselbergs.
____________
Afbeeldingen
1. Voorzijde van het boek Zeit — Strömen und Stille van Marie-Louise von Franz, uitgekomen bij Kösel Verlag, München, 1992.
2. De hooggeleerde Brian Cox, natuurwetenschapper en presentator van de Horizon-aflevering over het fenomeen Tijd (BBC Two, dinsdag 2 december 2008, 22:00-23:00 uur onze tijd).
3. Voorzijde van Aula-pocket nr. 303.
4. Voorzijde van Aula-pocket nr. 208.
5. Voorzijde van Prisma-pocket nr. 482.
6. Voorzijde van de Contact-paperback met Tijd-essays van Ileen Montijn.

Geschreven door Heinz Wallisch om 10:05 Reageer op dit bericht Stuur door

Maandag 1 december 2008

De twee grootste rivieren ter wereld in kaart gebracht in twee documentaire films (1)

Documentaire van Bernd Reufels
Op dinsdag 2 december — 's avonds tussen 20:15 uur en 21:00

uur — presenteert het tweede Duitse publieke televisienet de eerste aflevering van een tweedelige documentaire die de overkoepelende titel Am Großen Strom draagt, en die de twee grootste rivieren ter wereld aan u voorstelt: de Amazone en de Nijl, waarin tevens nader wordt ingegaan op de mensen die op de oevers van die magistrale stromen wonen. De eerste aflevering is getiteld Mythos Amazonas — Zwischen Traum und Schicksal. Deze zesduizend kilometer dwars door Zuid-Amerika stromende rivier fascineert menigeen in alle delen van de wereld.

Regisseur Bernd Reufels wilde niet alleen de machtige rivier aan de kijkers voorstellen, maar hij hoopte dieper te kunnen doordringen in het wel en wee van de mensen die direct aan deze stroom wonen.

Geschreven door Heinz Wallisch om 22:16 Reageer op dit bericht Stuur door

Maandag 1 december 2008

Zwijgende film uit 1921 van Victor Sjöström naar een verhaal van Selma Lagerlöf

Zweedse klassieker
De Duits-Franse cultuurzender ARTE presenteert in de nacht van maandag 1 op dinsdag 2 december — tussen 03:00 uur en 04:30 uur — de zwijgende Zweedse speelfilm Körkarlen uit 1921 van regisseur Victor Sjöström (1879-1960), die tevens de hoofdrol voor zijn rekening neemt. Deze regisseur heeft een groot aantal films gemaakt gedurende een kwart eeuw: tussen 1912 en 1937. Als acteur heeft hij ook voor andere regisseurs gewerkt. Een van zijn bekendste, zo niet de bekendste rol die hij voor het witte doek heeft gerealiseerd is die van de oude professor in Ingmar Bergmans Smutronstället (Wilde aardbeien) uit 1957.
In Körkarlen — die door ARTE wordt geprensteerd als Der Fuhrmann des Todes, is in de rest van de wereld onder nog vier Engelse titels bekend geworden: The Phantom Carriage en als The

Phantom Chariot; en verder nog als The Stroke of Midnight en Thy Soul Shall Bear Witness.
In deze film is tevens een rol weggelegd voor Hlda Borgström.
Hoewel er sprake is van een film in zwart/wit, zijn gedeelten ervan kennelijk monochroom ingekleurd. De film is gemaakt op basis van het gelijknamige verhaal uit 1912 van Sjöströms landgenote Selma Lagerlöf (1858-1940). Laatstgenoemde werd in 1909 onderscheiden met de Nobelprijs voor Literatuur, en vijf jaar daarna werd ze benoemd in het comité dat die prijs toekent.
____________
Afbeeldingen
1. Regisseur Victor Sjöström.
2. Auteur Selma Lagerlöf, schilderij uit 1908 door Carl Larsson (1853-1919).

Geschreven door Heinz Wallisch om 20:15 Reageer op dit bericht Stuur door

Maandag 1 december 2008

Atlantropa '” Ongebreidelde fantasie over een nieuw continent:

Megalomaan project
De regionale Duitse televisiezender Westdeutscher Rundfunk (WDR) presenteert, direct na middernacht, de één uur durende documentaire van Michael Morales en Harald Rause, getiteld Atlantropa over de 'fantasie' van een Duitse architet, welke had, dan wel zou, moeten leiden tot het samenvoegen van twee continenten.
Het is inmiddels alweer acht decennia geleden dat Hermann Sörgel (1885-1952) een plan heeft ontworpen voor een

enorme stuwdam in de Straat van Gibraltar, om daarmee de Middellandse Zee van de Atlantische Oceaan te scheiden. Op die manier meende hij er goed aan te doen nieuw land te winnen dat Europa en Afrika zou verbinden, waardoor het laatstgenoemde continent directer aansluiting bij Europa zou kunnen vinden, hetgeen in tal van opzichten de progressie in de ontwikkeling van dat werelddeel zou kunnen bevorderen. Tegenwoordig wordt wel gedacht dat dit de voedseltekorten in Afrika zou kunnen (doen) verminderen.
Michael Morales, de regisseur van de documentaire Atlantropa, heeft een jaar lang, in de voetsporen van Sörgel, door Europa gereisd. Hij is er met behulp van gespeelde filmscènes en animatie in geslaagd de ruim een halve eeuw oude plannen van Sörgel voor de televisiekijker aanschouwelijk te maken, ook de megalomane proporties daarvan. Toch heeft Sörgel tal van partijen in binnen- en buiteland niet alleen weten te interesseren voor zijn plannen, maar instemming van de meesten van hen weten te krijgen.

Geschreven door Heinz Wallisch om 18:57 Reageer op dit bericht Stuur door

Maandag 1 december 2008

Onbekende Mis van Pierre de la Rue komt op cd, gezongen door De Noordelijke Polyfonisten

Aanwinst voor collectie
Tijdens het concert dat het in Groningen gevestigde projectkoor De Noordelijke Polyfonisten, onder leiding van André Cats, zondag 30 november in de Synagoge van Groningen heeft gegeven, is er een opname gemaakt van de uitvoering van de door het gezelschap gepresenteerde onbekende Mis van Pierre de la Rue voor een compact disc.

Dat is voor de uitvoerenden tevens een beloning voor het al het werk dat ze hebben gedaan, voorafgaande aan de twee uitvoeringen, die de afgelopen week werden gegeven in Adorp en de stad Groningen. Na gereedkomen van de cd zullen deze stemmenverrichtingen voor 'de eeuwigheid' geregistreerd zijn.
Het spiegelplaatje zal over ongeveer een maand gereed zijn. Normaliter is de nieuwe cd beschikbaar als er een nieuw optreden wordt gegeven.
Geïnteresseerden kunnen zich opgeven en krijgen dan direct na verschijnen van het glimmende schijfje bericht. Zij kunnen dat doen via de website van het koor, waarop ook nog meer wetenswaardigs te vinden is, of via dirigent André Cats.
__________
www.noordelijkepolyfonisten.nl
andre.cats@versatel.nl
__________
Foto: Eppo Carsijns

Geschreven door Heinz Wallisch om 10:14 Reageer op dit bericht Stuur door

Zondag 30 november 2008

Thema-avond Mogadischu op het eerste Duitse net '” speelfilm; gespreksronde; documentaire en boek

Traumatische gebeurtenissen
Hoewel de gebeurtenissen meer dan drie decennia achter ons liggen, zal de gebeurtenis — die onder de Somalische plaatsnaam Mogadischu bekend gebleven is — tal van betrokkenen niet alleen vers in het geheugen liggen, maar voor diverse van degenen, die binnen dat grote drama in de meest precaire situaties hebben verkeerd, nog altijd de sporen van het trauma van die dagen — van 13 tot en met 18 oktober 1977 — met zich meeslepen. Voor de jongeren zal het begrip in de meeste gevallen niet meer dan een plaatsnaam zijn of een link naar een terroristische gebeurtenis van anno toen leggen, doch niet of nauwelijks meer.

Wat er precies gebeurde op 18 oktober 1977 op het vliegveld van Mogadischu, is te zien in de gedramatiseerde filmversie die op zondag 30 november, vanaf 20:15 uur door het eerste Duitse publieke televisienet zal worden uitgezonden.
De recentelijk gereedgekomen film van Roland Suso Richter wordt als politiek drama, gebaseerd op feiten, gepresenteerd. In de film worden de belangrijkste rollen gespeeld door Thomas Kretschmann, Nadja Uhl en Said Taghmaoul.

Aansluitende programma's
Doch daarbij blijft het niet, want in aansluiting daarop, tussen 22:00 uur en 22:45 uur, zal — in het zondagse, doorgaans maatschappelijk-politieke discussieprogramma van Anne Will met een beperkt aantal gasten — over de film en de gebeurtenissen van 1977 worden nagepraat.
Direct daarna, tussen 22:45 uur en 23:30 uur, volgt tot besluit van de thema-avond, een documentaire van Maurice Philip Remy over de actie van de vier Palestijnse terroristen in 1977: Mogadischu — Die Dokumentation. Daarin komen getuigen van toen aan het woord en worden die achtergronden nader belicht welke tot de daad hebben geleid.

Cesuur
De gebeurtenissen die zijn voorafgegaan aan de kaping van de Lufthansa-machine Landshut speelden zich niet alleen op diverse niveaus in de samenleving — en als reactie daarop in de Westduitse nationale politiek — maar eveneens op meerdere plaatsen tegelijk. De Duitse werkgeversvoorzitter Hanns Martin Schleyer was ontvoer door leden van de Rote Armee Fraktion — die door de meerderheid van de Duitse en overige West-Europese bevolking als terroristen werden beschouwd —, die hoopten èn verwachtten, daarmee de regering van de Bondsrepubliek zodanig onderdruk te zetten dat de in de gevangenis van Stammheim opgesloten medestrijders van de RAF vrij te krijgen. Spoedoverleg op het hoogste niveau heeft er echter toe geleid dat de Duitse Bondskanselier Helmut Schmidt met de mededeling kwam dat men niet zou toegeven aan deze extremistische chantage.

Dat leidde ertoe dat de Landshut, die op een vliegveld bij München stond en met de 82 passagiers en hetdoor terreur uitgedunde boordpersoneel een ware odyssee te wachten stond. Via Mallorca en Rome, Cyprus en Bahrein, Doebai en Aden landde het toestel uiteindelijk in Mogadischu. Toen alle gegijzelden — de 82 passagiers en nog vier overgebleven bemanningsleden — 105 uur achtereen in het toestel zaten en de totale uitputting, zo niet erger, nabij waren, bestormde een speciale eenheid van de Bundesgrenzschutz GSG9 de machine en zo werden de slachtoffers uiteindelijk bevrijd uit handen van de Palestijnse terroristen.

Nieuwere inzichten
Tot voor kort ging men er in kringen van politie, justitie, politiek en andere betrokken instanties van uit dat de ontvoering van de Landshut vooral in connectie met het toenmalige politieke terrorisme in Duitsland stond, maar in het bij de film behorende boek, dat als offizielles Begleitbuch geldt, komt auteur Timo Kortner met een reeks nieuwe gegevens, die aantonen dat internationale verwikkelingen een rol hebben gespeeld bij deze aanslag. Voorts richt hij de blik op het lot van de zo intens getraumatiseerde passagiers en bemanningsleden van de gekaapte machine.
Dat boek verschijnt officieel in januari 2009, maar is op de dag van de thema-avond in de boekhandel verkrijgbaar.
__________

Timo Kortner: Mogadischu —
Das Entführungsdrama der Landshut
Das Begleitbuch zum Film »Mogadischu«
272 pag., paperback; met
14 foto's in apart katern
Knaur Taschenbuch Verlag, München, januari 2009
ISBN 978-3-426-781913
____________
Afbeeldingen
1. Nadja Uhl in de rol van stewardess in de gekaapte Landshut, en Thomas Kretschmann als piloot — in de speelfilmversie.
2. Zo stond het toestel op de landingsbaan van Mogadischu op 18 oktober 1977.
3. Voorzijde van de KNAUR-paperback Mogadischu, die eveneens op 30 november verkrijgbaar zal zijn.

Geschreven door Heinz Wallisch om 23:52 Reageer op dit bericht Stuur door

Zondag 30 november 2008

Tolstojs Auferstehung uit 1958 op eerste Duitse net

Opstanding
Hoewel ik het een nogal gewaagde vaststelling vind, een verfilming van de roman Opstanding van Lev Nikolajevitsj Tolstoj (1828-1910) meen romantisch drama te noemen, gaat de redactie van de VPRO-Gids wel zo ver in de kleine bijdrage, die de film in kwestie — een Duits-Italiaans-Franse coproductie uit 1958, gerealiseerd onder regie van Rolf Hansen (1906-1980) — aankondigt. Het is vanzelfsprfekend in hoge mate afhankelijk van hoe en hoe dikwijls bepaalde tendensen in die roman uit 1899, die kennelijk ook onder de titel Wederopstanding, maar mij zou dat net iets te dol zijn.
Deze rolprent wordt vertoond door het eerste Duitse televisienet ARD/Das Erste, in de nacht van zondag 30 november op maandag 1 december. De hoofdrollen worden gespeeld door Myriam Bru, Horst Buchholz en Edth Mill.
Een Russische vorst, die als jurylid moet bijwonen, wordt daar geconfronteerd met een jongedame die terechtstaat. Uitgerekend die vrouw is door die vorst ooit in de steek gelaten. Degenen die de roman van Tolstoj hebben gelezen — een boek dat ook al ruim een eeuw in Nederlandse vertaling bestaat —, weten hoe het de geschiedenis voortschrijdt en wat er uiteindelijk van de jonge vrouw en van de vorst terechtkomt.
Voorafgaand aan het verhaal heeft de auteur op de eerste pagina van het eerste hoofdstuk in totaal vier bijbelteksten uit het Nieuwe Testament opgenomen van drie der vier Evangelisten, die ik hieronder bewust alleen maar aangeef. De tekst ervan moet u zelf maar opzoeken,

aangezien het een uitstekende zaak is en blijft om in goede literatuur iets na te slaan. En als de meest fervente atheïst van het Noordelijk halfrond u ertoe uitnodigt in de oudste anthologie van de westerse wereld iets op te zoeken, hoeft u in ieder geval niet bevreesd te zijn dat het een sluipend-slimme poging is om zieltjes voor de christelijke leer en/of overtuiging te winnen.

De teksten in kwestie zijn te vinden in:
Matthäus 18: 21-22
Matthäus 7: 3
Johannes 8: 7
Lucas 8: 40
____________
Afbeeldingen
1. Lev Nikolajevitsj Tolstoj, geschilderd door Ilja Rjèpin (1844-1930).
2. Medaillon op de voorzijde van een Duitse vertaling van Tolstojs roman, verschenen bij de Schreiter'sche Verlagsbuchhandlung te Berlijn, zo'n 85-95 jaar geleden.

Geschreven door Heinz Wallisch om 23:48 Reageer op dit bericht Stuur door

Zondag 30 november 2008

Vier TERRA XXL archeologische documentaires op het ZDF '” in de vroege nacht van maandag 1 december

Zoektochten naar toen
In de nacht van zondag 30 november op maandag 1 december zendt het tweede publieke Duitse televisienet, tussen 01:00 uur en 04:00 uur achtereenvolgens vier archeologische documentaires uit in de serie TERRA XXL. Deze keer is het thema Die lange Nacht der Wüste.
Direct om 01:00 uur wordt de film Unternehmen Cheops uitgezonden, die een zoektocht inhoudt naar de resten van Cheops.
Om 01:45 uur zijn Kleopatras Schwarze Schwestern aan de beurt in de documentaire over het rijk en de koninginnen van Kusch in Nubië, een land waar ooit farao's regeerden. Tegenwoordig heet dat Soedan.

Weer drie kwartier later, om 02:30 uur worden de resultaten vertoond van een tocht door de Sahara.
Ter afsluiting wordt tussen 03:15uur en 04:00 uur nog een Sahara-documentaire vertoond die de titel draagt Sahara — Vorstoß ins Ungewisse.
En dan is de lange nacht alweer voorbij.

(Foto's: ZDF Terra X.)

Geschreven door Heinz Wallisch om 13:40 Reageer op dit bericht Stuur door

Zaterdag 29 november 2008

Das Philosophische Quartett over de kredietcrisis, de maatschappelijk relevante gevolgen en reacties

Discussie op niveau
Het is exact een jaar geleden dat deze site over Wijsbegeerte werd geïntroduceerd en alle bijdragen die daarop hadden kunnen worden gepuliceerd, hadden echter zoveel meer raakvlakken dat ik steeds opnieuw heb besloten die op een op dat moment maatschappelijk relevantere cultuursite te plaatsen. Nu echter is er aanleiding voor een heel directe bijdrage.

Op zondag 30 november — net voor middernacht: om 23:55 uur — begint, als de avond volgens plan verloopt, een nieuwe aflevering van Das Philosophische Quartett, het discussieprogramma van de twee filosofen Rüdiger Safranski en Peter Sloterdijk. Het thema van deze uitzending is getiteld Markt der Illusionen — Wie der Kredit seinen Kredit verlor.
Zoals gebruikelijk hebben de beide heren twee gasten uitgenodigd om in alle binnen die context denkbare combinaties een discussie te starten en tot vlak voor het einde van de aflevering op gang te houden. De beide gasten zijn Rüdiger Rosen en Albrecht Koschorke.

Samen met de beide gastheren zullen zij hun licht laten schijnen op de talrijke aspecten van de kredietcrisis. Het ziet er, volgens de vaststelling van zo menigeen inmiddels naar uit dat de ergste schok bij de meeste Duitsers — die vier weken geleden nog van mening waren aan de rand van een gapende kloof te staan — voorbij is en men de mening is toegedaan dat het allemaal zo'n vaart niet zal lopen en de gevolgen ervan slechts hier en daar voor een aantal minder gelukkigen slechter zal uitpakken, en dat is dan betreurenswaardig.
Dat de werkelijkheid er volstrekt anders uitziet en er zeker

sprake is van een massale, en wellicht zelfs een bijna collectieve, verdringing, zal zeker als eindresultaat uit de discussie tijdens deze aflevering van Das Philosophische Quartett komen.

Geschreven door Heinz Wallisch om 19:58 Reageer op dit bericht Stuur door

Zaterdag 29 november 2008

Mrs. Gaskells succesroman Cranford als vijfdelige BBC-serie vanaf zaterdag 29 november op Begische televisie, Net EEN

Vijf maal een uur
Acht miljoen kijkers heeft de BBC verleden jaar voor elk van de vijf afleveringen van de in beelden overgezette roman Cranford uit de jaren 1851-53 van Elisabeth Gaskell (1810-1865) getrokken. Tal van bekende figuren uit de wereld van film, toneel en televisie hebben een rol in deze productie op zich genomen. En bij de afdeling Drama van Auntie BBC moest men wel iets verzinnen om het aandachtige kijkerspubliek dat men in de loop der tijd heeft kunnen boeien met gedramatiseerde uitvoeringen van de romans van Jane Austen (1775-1817). En dat daar relatief snel een einde aan zou komen, was duidelijk voor ieder die beseft dat die schrijfster zelf zes romans heeft geschreven en er nog een zevende aan haar wordt toegedicht — getiteld Sanditon.

De Belgische zendgemachtigde EEN, het eerste Nederlandstalige televisienet heeft de BBC-productie Cranford nu gekocht en zal deze vanaf zaterdag 29 november, in vijf ondertitelde afleveringen van een uur, aan het Nederlandse en vanzelfsprekend aan het Vlaamse televisiepubliek aanbieden. De uitzending van zaterdag begint om 21:55 uur. De andere vier delen staan gepland voor de vier volgende zaterdagen.

Het verhaal
De roman Cranford is in 1853 voor het eerst gepubliceerd, maar werd tussen 1851 en 1853 in afleveringen gepubliceerd in het tijdschrift Household Words.
De geschiedenis bestaat uit zestien hoofdstukken, welke in essentie aaneengeschakelde schetsen zijn van het leven van enkele dames in een rustig plattelandsdorp tijdens de jaren dertig van de negentiende eeuw. Model voor de entourage stond Knutsford in het Chesire, waar Elisabeth

Gaskell haar jeugd heeft doorgebracht. Centraal in al die gebeurtenissen staan de beide zussen Deborah en de zoveel vriendelijkere Matty Jenkins, dochters van de voormalige rector. Heel dramatisch zijn enkele gebeurtenissen die het leven in de dorpsgemeenschap boven de sfeer van alledag uittillen, zoals de dood van de geweldige Captain Brown, die door een trein werd overreden toen hij een kind het leven redde. Ook de hoogoplopende spanningen die ontstaan als gevolg van de drukke praatjes omtrent een inbreker, die het op de huizen van de dorpsbewoners zou hebben gemunt. En voorts zorgt het verrassende huwelijk van de weduwe Glenmire met de ordinaire Mister Hoggins, de dorpsarts. De gemoederen in de dorpsgemeenschap worden overigens ook danig in beroering gebracht door perikelen bij de bank, waardoor Matty Jenkyns helemaal aan de grond raakt, maar nog net op tijd voor een totale 'ondergang' wordt behoed door de fortuinlijke terugkeer uit India van haar lang geleden verloren broer Peter.

Het feit dat Cranford tot op de huidige dag een geliefd boek is gebleven, ligt echter vooral in de amusante beschrijving van de, nu ouderwets lijkende zeden en gewoonten van de verschillende mensen — veelal van middelbare leeftijd — die door het noodlot toch aan elkaar verbonden zijn en blijven. Het is de trefzekere pen van Elisabeth Gaskell die er onder de streep zelf voor heeft gezorgd dat al die opgeroepen beelden voor ruim voldoende prikkeling hebben gezorgd bij degenen, die het dure project hebben aangedurfd en daarmee opnieuw een mijlpaal hebben geplaatst in de geschiedenis van het Engelse kostuumdrama dat Auntie BBC via de beeldbuis tot miljoenen kijkers, verspreid over het ondermaanse, laat komen. In het geval van deze ondertitelde versie heeft de NCRV daartoe bijgedragen met doorzettingsvermogen en enige pecunia.
____________
Afbeeldingen
1. Titel'schild' in het geornamenteerde voorplat van de geïllustreerde versie van Cranford zoals uitgegeven door The Walter Scott Publishing Co., Ltd., te London and Newcastle-on-Tyne (alsmede New York), zonder jaartal.
2. Elisabeth Gaskell, de schrijfster van Cranford.
3. Miss Jessie speelt piano. Frontispice tegenover de titelpagina van de onder 1. beschreven editie van Cranford.
4. De onverwachte terugkeer uit Indaia van de verloren gewaande broer Peter.
5. Tekeningetje op de laatste tekstpagina van Elisabet Gaskells roman Cranford.

Geschreven door Heinz Wallisch om 18:00 Reageer op dit bericht Stuur door

Woensdag 26 november 2008

Kan onze huidige maatschappij het nog wel zonder plastic redden?

In het populair-wetenschappelijke programma Abenteuer Wissen, van het tweede Duitse publieke televisienet ZDF, wordt op woensdag 26 november — tussen 22:30 uur en 23:00 uur — weer een aflevering gepresenteerd met de titel Fluch der bunten Plastikwelt. De makers van het programma stellen weliswaar vast dat voor de mens van heden een wereld zonder plastic vrijwel een ondenkbare situatie is geworden, maar ze voegen er tevens aan toe dat kunststof in eerste instantie voor tal van verschillende problemen zorgt en dat aan de horizon een tweede complicatie van niet te onderschatten omvang opduikt. Hoewel veel mensen zich nog steeds niet bewust zijn welke grondstof in eerste instantie benodigd is om al die plastic voorwerpen te maken, wordt het feit dat dit uit 's werelds olievoorraad is, daardoor niet aangetast. En dus is de vraag gerechtvaardigd waarvan al die verschillende, deels zeer nuttige producten 'straks' moeten worden vervaardigd als de olievelden eenmaal helemaal zijn opgedroogd.

Geschreven door Heinz Wallisch om 13:53 Reageer op dit bericht Stuur door

Woensdag 26 november 2008

John Kennedy's strijd om en in het Witte Huis '” Documentaires op GeschiedenisTV

De tijd vliedt henen
Het is inmiddels alweer iets meer dan 45 jaar dagen geleden dat de toenmalige Amerikaanse president, tijdens een bezoek aan de niet zo

democratisch gezinde stad Dallas in Texas, werd vermoord. Nog regelmatig worden er documentaires op talloze grote tot en met kleine, dan wel zelfs obscure televisiekanalen uitgezonden. Veelal met dezelfde gegevens, een enkele keer aangevuld met verraasende elementen of nieuwe invalshoeken, of zelfs tot nu toe onbekend gebleven aspecten van die uiterst dramatische gebeurtenis, al dan niet in overeenstemming met de feiten.
Voordat John F. Kennedy met zijn vrouw Jacqueline in het Witte Huis terechtgekomen is, moest er een zware strijd worden gestreden tussen de kandidaten voor het hoogste ambt in de Verenigde Staten — en, zoals men ook toen reeds meende, op de hele globe. Dat de jeugdig en innovatief ogende Kennedy een groot voordeel had ten opzichte van de bijzonder onaangenaam werkende Richard Nixon, is er uiteindelijk mede verantwoordelijk voor geweest dat de relatief jonge Democraat in het Oval Office is beland.
Nog weer eerder had hij binnen de eigen partij strijd moeten voeren om de kandidatuur. Filmmaker Robert Drew heeft Kennedy in 1960 tijdens die gebeurtenissen gevolgd. Het resultaat, getiteld Primary, is woensdag 26 november, tussen 23:02 uur en middernacht, te zien op Neerlands digitale televisiekanaal GeschiedenisTV.

Donderdag 27 november, vanaf 20:00 uur wordt dezelfde rolprent vertoond waarin te zien is hoe John Kennedy het opnam tegen Hubert H. Humphrey. De laatstgenoemde werd, onder Lyndon Johnson, alsnog vice-president.
Direct in aansluiting daarop volgt, tussen 20:54 uur en 21:47 uur, eveneens van filmer Robert Drew, de documentaire Crisis: Behind a presidential commitment. Die film gaat over de crisissituatie waarin John Kennedy, de 35ste president van de Verenigde Staten van Amerika, zich in het jaar 1963 bevond.
Deze documentaire wordt op hetzelfde digitale kanaal herhaald op vrijdag 28 november, vanaf 22:57 uur.

Geschreven door Heinz Wallisch om 09:46 Reageer op dit bericht Stuur door

Dinsdag 25 november 2008

Buurmeisje Nancy en haar moeder, oftewel: Boeken als oud papier

Twee katers, één hond
Naast het wezen op twee benen bestond het gezin uit een husky, Bor, en twee zwart-witte katers, Pussycat en Kater Mikesch, die veelal Dikke Mik werd genoemd. Een van de buurmeisjes — ze zal een jaar of tien geweest zijn — uit een flatgebouw achter ons haalde zowel de hond als de beide katten graag aan, en op een gegeven moment vroeg ze me of zij die katten en Bor eens te eten mocht geven. De drie viervoeters lieten zich het tussendoortje extra goed smaken.

Eenmaal binnen slaakte ze een kreet van verrukking, zo mooi vond ze de grote boekenwand. Het leek haar heerlijk om zoveel te lezen te hebben, en voegde aan haar bewonderende woorden nog toe: "Dat wil ik later ook."
Soms beklaagde ze zich over de overdreven netheid van haar moeder, die zich zelfs uitstrekte tot haar kamer. "Voordat ik ga slapen moet alles onder het bed verdwijnen, want dat vindt ze niet gezellig. En ik heb helemaal geen rommel maar alleen goed speelgoed en zo. Nog een geluk dat ze me voor mijn kamer een eigen televisie hebben gegeven, anders moest ik ook nog al die stomme programma's zien waar mijn ouders naar kijken."
Een paar maanden later schoot ze me weer eens aan, en zei:
"Ik moet u iets bekennen; ik heb iets gedaan dat eigenlijk niet mag. Laatst zag ik dat u in de bus stapte en toen heb ik tegen mijn moeder gezegd: 'Kom nou eens mee, dan kun je aan de achterkant van het huis door het raam zien dat Bor heel goed met katten kan omgaan, want die liggen met zijn drieën in een grote mand, en dan kun je meteen eens zien hoe gezellig al die boeken zijn.'

Mijn moeder is met me meegegaan en keek even naar binnen. Toen zei ze: 'Nou, als dat mijn man was, dan moest hij al die boeken bij het oud papier doen, want ik wil zulke rommel niet in huis hebben'. Dat mens snapt er ook helemaal niks van."
____________
Afbeeldingen
1. Het Trio anno 1972. Links Pussycat; midden Bor de husky; rechts Kater Mikesch.
2. Een deel van de boeken uit de grote wand van toen.

Geschreven door Heinz Wallisch om 13:16 Reageer op dit bericht Stuur door

Reageer op dit bericht

Meer van Cultuurspectrum