Woensdag 17 december 2008

Het fenomeen Goud in de loop der eeuwen '” ZDF-documentaire

Object van begeerte
Het tweede publieke Duitse televisienet ZDF presenteert op woensdag 17 december een nieuwe aflevering in de reeks Abenteuer Wissenschaft. Het programma duurt een half uur — volgens de planning zal dat tussen 23:00 uur en 23:30 uur zijn — en behandelt deze keer het fenomeen Goud.

Of het de uiterlijke schoonheid, dan wel de stabiliteit van het edele metaal was en is, of het onderbewuste verlangen naar diverse graden van zuiverheid, is niet eenduidig, maar de mens heeft door de eeuwen heen zijn begeerte naar goud op tal van — niet altijd even hoogstaande — manieren getoond. Opvallend echter was dat een boekje over dit edele metaal in mijn boekhandelstijd zelfs voor de helft van de door de uitgever vastgestelde prijs, relatief gezien nauwelijks werd verkocht.
In de documentaire wordt onder meer aandacht besteed aan archeologische zoektochten naar goudmijnen die al vele eeuwen bestaan en die zich onder meer in de Kaukasus bevinden. Ongetwijfeld zal daarbij ook de — al dan niet (in)direct uitgesproken — vaststelling aan de orde komen dat zelfs binnen dat kader niet alles goud is wat er blinkt.

Geschreven door Heinz Wallisch om 09:04 Stuur door Reageer op dit bericht

Reageer op dit bericht

Dinsdag 16 december 2008

Thomas Manns roman Buddenbrooks uit 1901 opnieuw verfilmd

Vanaf 25 december
De roman Buddenbrooks van Thomas Mann (1875-1955) voor het eerst verschenen 1901 werd een mijlpaal in de geschiedenis van de Duitse prozaliteratuur.

Niet alleen leverde het boek — dat in negentiende eeuwse koopmanskringen van de Hanzestad Lübeck speelt — de schrijver in 1929 de prestigieuze Nobelprijs voor Literatuur op, het familiedrama is tot op heden het meest populaire boek in Noord-Duitsland.
Op 25 december aanstaande is de nieuwste — inmiddels alweer de vierde — verfilming van Manns eerste grote roman in de Duitse bioscopen te zien. Hoewel er ook vage berichten opdoken dat de film vanaf die datum op de buis te zien zou zijn, is dat niet erg waarschijnlijk. Wel hebben enkele regionale ARD-zenders aan het project meebetaald, en dat houdt in dat het recht om de eerste uitzending op de beeldbuis te realiseren, bij dat instituut berust. Het zou daarom wel eens kunnen gebeuren dat tijdens de kerstdagen van 2009 de 150 minuten durende rolprent alsnog, zij het in afleveringen, het

huiskamerscherm komt inkleuren. Want dat het een kleurig gebeuren zou worden, werd duidelijk toen de intussen vooraanstaande Duitse regisseur Heinrich Breloer (geboren in 1942) — die zeer veel internationale bekendheid heeft gekregen met modern Duits filmdrama, zowel in spelvorm alsook met het voorkomen van docudrama — aan de slag is gegaan.

Andere aanpak
Breloer is afgeweken van de gebruikelijke benadering van een stof, en hij heeft de roman vol feiten en fictie van Thomas Mann gestalte gegeven als conventioneel ondergangsdrama zonder daarbij experimenten in de regie te wagen. Het zou hem, zo zei hij zondag 14 december in een interview, dan ook niet verbazen als menig kijker die nieuwe film als "zu bieder" zou ondergaan. Als we in aanmerking nemen dat er thans wereldwijd een zware crisis in de financiële en economische handel en wandel heerst en de gevolgen daarvan voor menigeen van enorme omvang zijn, is het verhaal inhoudelijk alleen maar actueel en zal alleen iemand die psychisch erg doof en blind is de actualiteit in het verhaal ontgaan. Teksten die drie jaar geleden in het draaiboek zijn opgenomen, zouden uit de actualiteit van gisteren en vandaag hebben kunnen stammen.
Met een budget van zestien miljoen euro is Breloer erin geslaagd een sfeer op te roepen van enerzijds de grote lijn — de wereld van veel internationale handel die Lübeck in de loop van enkele eeuwen heeft opgestoten in de vaart der volkeren — en, daar tegenover, alledaagse beslommeringen van een huis vol individuen wier verlangens botsen met die van het gezin en de direct daaraan verbonden toestanden en gebeurtenissen, zakelijke belangen en divergerende krachten.

Dat dit op een gegeven moment leidt tot de noodzaak persoonlijke belangen steeds meer naar de achtergrond te laten verdwijnen — waarbij zelfs een ogenschijnlijk zo schitterende balnacht simpel als beursvloer en handelshuis fungeert omdat de dochter des huizes aan de (zeer vermogende) man moet worden gebracht —, is een weliswaar niet ongebruikelijk fenomeen in zakenkringen, maar evenzeer een gebeuren dat in veel gevallen de hoogst persoonlijke tragedie als een geest uit de fles tovert. In de vierde generatie is er buiten de ooit zo respectabele familienaam niet veel over bij de laatste nakomeling, die zich in totale vervreemding overgeeft aan de muziek.

Breloer erkent dat die elementen in het verhaal voor hem aanleiding hebben gevormd zich stipt te houden aan het conventionele ondergangsdrama dat Thomas Mann schildert: vol feiten en fictie overigens, want reeds rond de vorige eeuwwisseling liet die auteur zeer persoonlijke ervaringen binnen het gezin Mann meespelen in het anderzijds bedachte verhaal over de vier generaties Buddenbrook.

Protagonisten
Thomas Mann — die de roman aanvakelijk de titel Abwärts had willen meegeven, maar er hoogstwaarschijnlijk goed aan heeft gedaan om daarvan af te zien — beschrijft met groot meesterschap het lot van senatoren en groothandelaren van de Lübecker familie Buddenbrook. Voor de rol van senator Buddenbrook heeft de regisseur een beroep gedaan op Armin Müller-Stahl (geboren 1930), die in Breloers epos Die Manns de rol van Thomas Mann speelde.

Heinrich Breloers keuze voor Iris Berben (geboren 1950) om aan de rol van Elisabeth Buddenbrook invulling te geven, is, althans 'op het eerste gezicht', volkomen onbegrijpelijk, aangezien deze dame doorgaans weinig anders laat zien dan het clichévrouwtje dat zo uit haar yoghurtreclame is weggelopen. Dat ze desondanks razend populair is in allerlei verschillende typen, die echter altijd op hetzelfde typetje uitkomen — en dat geldt eveneens voor diverse van haar collega's, die allen ook het predikaat "große Schauspielerin" opgeplakt hebben gekregen, maar toch altijd weer slechts dat ene masker opzetten —, verbaast uiteraard niemand.
Wellicht heeft Heinrich Breloer adequatere gegevens ter beschikking gehad en is hij erin geslaagd Iris Berben zodanig aan te sturen dat ze iets laat zien dat lang in het verborgene is gebleven; dat zou dan een extra verdienste zijn.
Dat geldt ook voor het feit dat Breloer op de in het boek aangegeven locaties in Lübeck heeft gedraaid en dat hij het Buddenbrook-huis zelfs heeft laten nabouwen.
In deze nieuwste verfilming van Buddenbrooks spelen ook enkele Nederlandse acteurs mee, zoals Krijn ter Braak, Fedja van Huêt en Cas Enklaar.
____________
Afbeeldingen
1. Voorzijde van het stofomslag van een speciale editie in één band van Thomas Manns roman Buddenbrooks.
2. Auteur Thomas Mann in zijn jonge jaren.
3. Eerste blad van Thomas Manns oorspronkelijke Buddenbrooks-manuscript.
4. Acteur Armin Müller-Stahl.
5. Actrice Iris Berben.

Geschreven door Heinz Wallisch om 12:51 Reageer op dit bericht Stuur door

Dinsdag 16 december 2008

De actualiteit op de hak in Neues aus der Anstalt

Open deuren
Wie van ulieden zonder enige kennis van de actualiteit in de naburige Bondsrepubliek Duitsland is en daarbij absoluut niet houdt van satire, — hoeft niet de moeite te nemen om op dinsdag 16 december weer een kijkje te nemen in de Inrichting, waarvan de deuren één keer per maand, behalve in de komkommertijd, opengaan direct na het Heute Journal van het tweede Duitse publieke televisienet ZDF;

zelfs niet als dergelijke satire in Neues aus der Anstalt opnieuw het allerhoogst denkbare gehalte bereikt, qua intelligent en onmiskenbaar afrekenen met uitzinnige minkukeligheid op het niveau van regering en oppositie, in handel en bij de industrie en, zeker niet te vergeten, jegens de nimmer aflatende pogingen van een al vele jaren volkomen dolgedraaide minister van Binnenlandse Zaken, die de satansganse dag, onder de dekmantel van het willen bestrijden van terrorisme, zelf steeds maar weer nieuwe terreurplannen jegens het eigen volk bedenkt — en daarom in zo'n Anstalt zou moeten worden opgesloten alwaar hij in strenge isolatie dient te worden gehouden opdat hij zijn onbedaarlijk-gevaarlijke gekte niet op anderen kan overbrengen, want geïnstitutionaliseerde zenuwpatiënten zouden er maar nerveus en verward door raken. Immers, de man is tegelijkertijd volkomen blind voor de feiten en de extreme, zeder directe bedreigingen van de zijde van het mofse neonazisme.

Volbloed satire
Doch dinsdagavond is het weer zover dat u de soli van de individuele patiënten en van de geneesheer-directeur van deze Anstalt, alsmede de interactie tussen leiding en 'geïnterneerden' en van leden der laatstgenoemde categorie onderling. En dat bij die gelegenheid de Duitse Bondskanselier en diverse minsters, vooraanstaande lieden uit de politieke oppositie, lieden uit grote concerns, zoals de baas van de Bundesbahn en/of de vandaag veroordeelde Siemens-kopstukken een gevoelige lik uit de pan zullen krijgen, mag als zeker gelden. Die dikwijls toch nog weer onverwachte pointes — waar de heren zo voortreffelijk gedoseerd naar weten toe te werken — zijn van onschatbare waarde voor het in beweging brengen van de lachspieren, zonder dat daarbij door de mensen binnen de Anstalt wordt voorbijgegaan aan de ernst van al die toestanden, gebeurtenissen en situaties in al hun absurditeit en burgervijandigheid.

Flink uitdelen
Dat uitdelen geschiedt in eerste instantie bij elke 'open dag' door de psychiater die als baas van 't spul geldt, maar zelf — zoals dat een psychiater in die omstandigheden betaamt — eveneens met anale en andere fixaties is behept. Urban Priol en Georg Schramm geven daarbij de toon aan, maar worden bij de doorgaans maandelijkse

open dag ondersteund door gasten; deze keer zijn dat Monika Grube, Rainald Grebe Jochen Malmsheimer en . . . de grand old man van alle Duitse (televisie)satire Dieter Hildebrandt, die in 2007 tachtig jaar is geworden en dat met een nieuw boek vol herinneringen zelf heeft herdacht, maar daarbij heel direct aangeeft: niet nog eens!
Of ook hij over zo'n acht decennia nog steeds een begrip zal zijn als heden, zoals dat wel het geval is met de recentelijk herdachte Karl Valentin — die met Liesl Karlstadt in de eerste decennia van de vorige eeuw zeer actief en zeer populair was —, bekijken we aan het eind van deze eeuw dan wel weer, als het even kan in deze kolommen.

Geschreven door Heinz Wallisch om 01:13 Reageer op dit bericht Stuur door

Maandag 15 december 2008

Arte-documentaire over Regensburger Domspatzen

Eén uitzending
Op dinsdag 16 december, tussen 23:00 uur 's avonds en 01:35 uur in de nacht op woensdag 17 december, presenteert de Duits-Franse cultuurzender Arte-televisie eenmalig een documentaire over het internationaal befaamde jongenskoor Regensurger Domspatzen.

De film van Matti Bauer is ontstaan in opdracht van de ARD-regionale zender Bayerische Rundfunk, en is dit jaar gereedgekomen. De film zal worden uitgezonden in HD-kwaliteit en op het formaat 16:9. In deze documentaire over een koor dat inmiddels kan bouwen op een traditie van meer dan duizend jaar, wordt het resultaat getoond van een jaar filmen bij die jeugdige zangers en hun begeleiders. De voornaamste taak van het koor is het zingen tijdens de liturgie in de katholieke kerk.

Geschreven door Heinz Wallisch om 10:49 Reageer op dit bericht Stuur door

Maandag 15 december 2008

Winter in het Amerikaanse Yellowstone Park

Dierenleven in nationaal park
Het eerste Duitse publieke televisienet ARD/Das Erste zendt maandag 15 december in de programmareeks Erlebnis Erde weer een nieuwe aflevering uit: Bären, Trapper, Bisons — Winter im Yellowstone. Deze ujitnemende natuurdocumentaire toont het dierenleven tijdens de winter in het befaamde Yellowstone Park, dat het eerste nationale park ter wereld werd, in 1872.
Deze film van Janet Hess en Jane Moore zal worden uitgezonden tussen 20:15 uur en 21:00 uur. Het is een documentaire die door de regionale zenders Westdeutscher Rundfunk en Norddeutscher Rundfunk, in samenwerking met Stern, is gerealiseerd. De film wordt in breedbeeld uitgezonden.
Het is, gezien het winterse karakter van de beelden, helemaal niet verbazingwekkend dat de zender erop wijst dat het zien van al die daar nog levende dieren tot nadenken stemt en derhalve prima in de sfeer van het kerstfeest past.

Foto: Zomer in Yellowstone Park.

Geschreven door Heinz Wallisch om 09:53 Reageer op dit bericht Stuur door

Maandag 15 december 2008

Als dieren alarm slaan (2) '” nog twee afleveringen op Arte-TV

Deel 4 en 5
Op maandag 15 en op dinsdag 16 december zullen de beide laatste afleveringen uit de vijfdelige natuurserie Wenn Tiere Alarm schlagen op Arte-televisie te zien zijn; die beide documentaires duren elk drie kwartier en worden uitgezonden tussen 19:00 uur en 19:45 uur.
De aflevering van maandag 15 december is getiteld Die Tsunami-Warner. Deze film vanj Kamel Kezadri uit 2008, die voor Arte France werd gerealiseerd, behandelt het vermogen van bepaalde dieren zulke nauurcatastrofes niet alleen te voelen aankomen, maar deze te kunnen ontvluchten. Doordat ze in principe met zulk gedrag signalen geven, zouden die door kenners zich door deze zodanig kunnen laten leiden dat er consequenties aan kunnen worden verbonden. In de documentaire wordt nog eens gekeken naar dat eventuele vermogen van de dieren in kwestie.
De laatste aflevering, op dinsdag 16 december, heet Die Erde bebt, een titel die voor zich spreekt. Die behandelt de vraag of dieren aardbevingen voelen aankomen en hun conclusies daaruit trekken.
Deze 43 minuten durende documentaire, eveneens van Kamel Kezadri, en tevens dit jaar gereedgekomen, wordt, net als de andere aflveringen, op het formaat 16:9 uitgezonden.
Herhalingen van deze vijf documentaires zijn vooralsnog niet gepland.
__________
Een eerste artikel, over de afleveringen 1-3 in deze reeks, is op deze site verschenen op maandag 8 december.
____________
Foto: Kamel Kezadri/Mona Lisa; Arte France

Geschreven door Heinz Wallisch om 09:07 Reageer op dit bericht Stuur door

Maandag 15 december 2008

Portret van Olivier Messiaen '” deze week driemaal op Arte-tv

Filmportret uit 2002
Onder de titel Olivier Messiaen — Kristall-Liturgie zal de Frans-Duitse cultuurzender ARTE-televisie de komende week drie keer een Portret uit 2002 voorstellen van deze Franse componist, die op 10 december honderd jaar oud zou zijn geworden. Zijn bijzondere verdiensten als schepper van vooral uitzonderlijke werken — die worden gekenmerkt door een reeks van invloeden uit de aan hem voorafgaande, westerse muziek, maar eveneens uit die van het verre Oosten, vooral Japan, en uit de natuur, vooral van vogels — zijn veelvuldig thema van artikelen en lezingen geweest. Tevens is de man onderscheiden met diverse prijzen, zoals de Nederlandse Erasmusprijs (1972).
De eerste uitzending van de documentaire van de Fransman Olivier Mille — welke onder auspiciën van Arte France tot stand is gekomen — zal op maandag 15 december, 's avonds tussen 22:40 uur en 23:40 uur plaatshebben.
Twee herhalingen zijn gepland, beide op andere tijdstippen, opdat zoveel mogelijk mensen daarvan nog kunnen kennisnemen: allereerst op vrijdag 19 december vanaf 08:00 uur in de ochtend en dan nog op zondag 21 december, 's ochtends om 06:00 uur.
__________
Afbeelding: Olivier Messiaen aan de speeltafel van een orgel met vier klavieren, waarvan de drie manualen hier zichtbaar zijn. Het zou wel eens in de Parijse Église de la Sainte-Trinité kunnen zijn.

Geschreven door Heinz Wallisch om 01:47 Reageer op dit bericht Stuur door

Zondag 14 december 2008

Messiaens Turangalîla-symfonie eenmalig op Arte-televisie, zondag 14 december

In het kader van 100 jaar Olivier Messiaen zendt ARTE-televisie op zondag 14 december, tussen 19:00 uur en 20:25 uur diens omvangrijke en veeleisendeTurangalîla-symfonie uit. Deze werd gecomponeerd in de jaren 1946-48. De herdenking van de honderdste geboortedag van deze componist, die de laatste weken flink veel aandacht heeft gekregen in alle denkbare media, zal voor deze opname aanleiding zijn geweest.

Uitvoerenden zijn het Orchestre Philharmonique de Radio France onder leiding van Myung-Whun-Chung. Solistische medewerking wordt verleend door de pianist Roger Muraro en Valérie Hartmann-Claverie. Het concert werd in oktober dit jaar opgenomen in de vermaarde Parijse Salle Pleyel.
Dit Arte-programma wordt slechts eenmaal uitgezonden.

Geschreven door Heinz Wallisch om 22:33 Reageer op dit bericht Stuur door

Zondag 14 december 2008

Vulkanen en bevingen beheersen het ZDF-avond- en nachtprogramma van zondag 14 december

Vier documentaires
Het tweede publieke Duitse televisienet ZDF presenteert zondag 14 december — tussen 19:30 uur en 03:35 in de nacht op maandag 15 december — diverse programma's over vulkanen en het leven óp de rand daarvan'. In vier van de vijf gevallen gaat het om letterlijke vulkanen, respectievelijk aardbevingen, in het vijfde om een figuurlijke vulkaan, die eveneens — zij het andersoortige — de nodige aardbevingen ten gevolge kan hebben. Zie daartoe de bijdrage van heden op deze site.

Faszination Erde
In de programmareeks Faszination Erde is tussen 19:30 uur en 20:15 uur een wetenschappelijke documentaire te zien Inseln am Rand der Hölle — Indonesien. Over de talrijke vulkanen die op de eilanden van de Indonesische archipel te vinden zijn.

Terra XXL — Een lange nacht vol natuurgeweld
Na Volker Panzers Nachtstudio volgt ook deze zondag een lange nacht, deze keer met drie archeologische documentaires over natuurgeweld, met name over vulkanen en aardbevingen.
De eerste film, Pulverfass Vesuv, mag men tussen 01:20 uur en 02:05 uur verwachten.
In aansluiting daarop wordt een, eveneens drie kwartier durende documentaire gepresenteerd met de titel Bebenalarm in Tokio, over de eventuele aardbevingen die de miljoenenstad Tokio bedreigen.
Om 02:50 uur begint de laatste film: Mega-Vulkane. Over het vuur uit de buik van onze aarde. Hoofdthema daarin is de uitbarsting van de supervulkaan, nu alweer zo'n 3.600 jaar geleden, waardoor Thera werd veranderd in een reeks kleine eilandjes.

Afbeeldingen
1. Blik op een vulkaan in de Indonesische archipel.
2. De Vesuvius in werking.
3. Blik op een van de eilandjes van het voormalige Thera.

Geschreven door Heinz Wallisch om 11:49 Reageer op dit bericht Stuur door

Zondag 14 december 2008

ZDF-documentaire: Poker om de macht op de Kaukasus; zondag 14 december

Complexe situatie
Het tweede Duitse publieke televisienet ZDF zendt laat op de avond van zondag 14 december — tussen 23:30 uur en 00:15 uur in de nacht op maandag 15 december — een documentaire uit over het conflict op de Kaukasus dat, vanaf 8 augustus dit jaar, enige tijd wereldnieuws was, mede en vooral doordat er grootmachten bij waren betrokken.

Machtpoker in Kaukasus luidt de titel van de Duitse documentaire dit jaar gereedgekomen is, drie kwartier duurt en op het formaat 16:9 zal worden uitgezonden.
Op genoemde datum heeft het Georgische leger de Tsjinvali beschoten, hetgeen door de geïrriteerde grote beer Rusland werd beantwoord met het zenden van een legermacht met onder meer honderden tanks. Zowel in ons werelddeel alsook in de VS werd geschokt gereageerd.
— Wonderbaarlijk dat de grootste en meest lafhartige agressor van deze aardkloot altijd weer zo goed verontwaardiging kan simuleren, en meestal ook nog bij monde van de meest abjecte oorlogsmisdadiger van de jongste tijd. —
In de documentaire worden tal van vragen gesteld, zoals wie de ware agressor in het conflict was en wie het slachtoffer, en tevens komt de overweging aan de orde wie er baat bij die oorlog heeft, welke rol de bodemschat olie speelt en wat het strategische belang van dat alles was, en eventueel is.

Geschreven door Heinz Wallisch om 11:17 Reageer op dit bericht Stuur door

Zaterdag 13 december 2008

Tien boeken met Couperus-proza in cassette voor een prikje

Speciale aanbieding
De belangrijkste Nederlandstalige proza-auteur van het fin de siècle was en is Louis Couperus (1863-1923), en deze zal die status, zonder enige twijfel, verder ook wel blijven houden. Het is nog niet zo lang geleden dat Couperus' complete oeuvre eindelijk — véél te lang na zijn verscheiden — als geheel verkrijgbaar werd. Van de bekendste van die boeken zijn vanzelfsprekend tal van edities uitgekomen, zowel gebonden als paperbacks en bijzondere edities, zoals na een verfilming. Dat was bijvoorbeeld het geval bij de televisiereeks Van oude mensen, de dingen die voorbijgaan.
Enige tijd geleden is er een cassette uitgegeven met 10 paperbacks, die tezamen een omvang van 3.200 pagina's tekst hebben. Deze is nu als speciale aanbieding voor € 24,95 beschikbaar.
Hoewel het niet onze taak en evenmin onze bedoeling is om een bepaalde boekhandel of uitgeverij een bijzondere behandeling te geven in deze kolommen, tenzij daarvoor een bijzondere aanleiding bestaat, menen we dat dit hiermee beslist het geval is, en daarom vermelden we er voor u bij dat deze cassette voor die bijzondere prijs te koop is bij de filialen van BoekenVoordeel.

Inhoud
1. Eline Vere (1889)
2. Noodlot (1890)
3. Extase (1892)
4. Metamorfosen (1897)
5. Psyche; Fidessa (1898, 1899)
6. De koningsromans
7. Langs lijnen van geleidelijkheid (1900)
8. De stille kracht (1900)
9. De boeken der kleine zielen (1901-1903)
10. Van oude mensen, de dingen die voorbijgaan (1906)

Afbeeldingen
1. Louis Couperus in 1917.
2. Standbeeld van Louis Couperus aan de Lange Voorhout in Den Haag.

Geschreven door Heinz Wallisch om 20:12 Reageer op dit bericht Stuur door

Zaterdag 13 december 2008

Cork '” Forest in a bottle '” 14 december, BBC Two

De voor verleden week dinsdag reeds aangekondigde documentaire in de BBC-reeks Natural world, over het verschijnsel kurk, zal op zondag 14 december op de zender BBC Two — tussen 20:10 uur en 21:00 uur (middeneuropese tijd) — als Cork — Forest in a bottle worden uitgezonden.
Meer daarover in een arikel geplaatst op maandag 8 december op deze site en voorzien van de titel Een stukje bos als afsluiter van fles of kruik.

Geschreven door Heinz Wallisch om 13:55 Reageer op dit bericht Stuur door

Zaterdag 13 december 2008

Speelfilm Om vijf uur 's middags '” Een familieproject

De film
Het tweede publieke, Nederlandstalige Belgische televisienet Canvas presenteert op zondag 14 december tussen 21:40 uur en 23:25 uur de

speelfilm Panj é asr uit2003. Het is een Iraans-Franse coproductie met ook een Engelse titel: At five in the afternoon, handelend over Afghanistan. Een zeer internationaal gekleurde film, kun je wel zeggen. Daarnaast is het ook nog een familieproject: de regisseuse is Samira Makhmalbaf; haar vader Mohsen — die zelf ook filmregisseur is — schreef het scenario en zorgde voor de montage van de film en produceerde deze eveneens. Haar stiefmoeder voorzag in de regie-assistentie, haar broer maakte foto's, en Samira's 14 jaar jonge zusje draaide een documentaire over het tot stand komen van deze film. Deze is vertoond tijdens het Internationale Film Festival Rotterdam.

Het verhaal
Nogreh, een jonge vrouw met verstand en inzicht koestert de innige wens de eerste vrouwelijke president van Afghanistan te worden. Zonder sluier de straat op durft ze echter (nog) niet. In stilte bereidt ze zich voor op de campagnetoespraak die ze, als ze haar wens wil laten uikomen, in ieder geval al moeten houden.

In deze derde speelfilm van Samira Makhmalbaf (geboortejaar 1980) wordt een zeker niet erg optimistisch beeld geschetst van het Afghanistan twee jaar na de Amerikaanse inval in 2001. Het is er absoluut nietbeter op geworden. Alsof men ook iets anders had mogen verwachten na zo'n interventie, die in dat onherbergzame gebied eerdere 'bezettende machten' evenmin is gelukt.
De belangrijkste rollen worden vertolkt door Agheleh Rezale, Abdolgani Yousefrazi en Razi Mohebi.
____________
Afbeeldingen
1. Regisseuse Samira Makhmalbaf.
2. Sscène uit Panj é asr.

Geschreven door Heinz Wallisch om 13:30 Reageer op dit bericht Stuur door

Vrijdag 12 december 2008

Het Kwaad van Lebbis herhaald op Nederland 3

Theaterprogramma uit 2006
Eind verleden jaar heeft Nederland 3, op 27 december het

solo-theaterprogramma Het Kwaad uit 2006, van Hans Sibbel — beter bekend als Lebbis — herhaald. In november heeft deze theaterman zijn eerste halve eeuw van het aardse bestaan volgemaakt. Dit jaar wordt dat programma ook uitgezonden, al twee weken voor de kerst: op zaterdag 13 december, opnieuw op Nederland 3. De uitzending start om 23:30 uur en eindigt om ongeveer 00:50 uur in de nacht op zondag 14 december. Meer daarover kunt u lezen in onze bijdrage op de site Tempel der Theaterkunst, gepubliceerd op dinsdag 25 december 2007.
__________
Afbeelding: Lebbis in Het Kwaad. (Foto: Martin Oudshoorn.)

Geschreven door Heinz Wallisch om 21:53 Reageer op dit bericht Stuur door

Vrijdag 12 december 2008

Tsjajkovkski's Schoppenvrouw rechtstreeks vanuit New York

Metropolitan-Matinee
Op zaterdag 13 december wordt de opera Schoppenvrouw van Pjotr Iljitsj Tsjajkovksi (1840-1893) uitgevoerd tijdens de Matinee van de Metropolitan Opera te New York. In Europa is het dan al avond, maar twee Europese radiozenders, die min of meer vaste afnemers van deze manifestaties zijn, schakelen over en nemen de uitvoering rechstreeks over. Om 18:30 uur begint de uitzending van het programma Opera on 3: Live from the Met op BBC Radio 3, goed een half uur later, vanaf 19:02 uur, is de Nederlandse zender Radio 4 eveneens van de partij met het NPS-programma Opera live.
De uitvoerenden zijn onder anderen de zangers Ben Heppner, Mark Delavan, Felicity Palmer en Maria Guleghina. Koor en Orkest van de Metropolitan Opera zullen worden geleid door Sejij Ozawa.

Ontstaan
Het verhaal van Aleksandr Poesjkin (1799-1837) dat de titel Пиковая Дама draagt, is in 1833

voor het eerst verschenen. De jongere broer van de componist, Modest Tsjajkovski (1850-1916), heeft Poesjkins verhaal als uitgangspunt genomen voor een opera in drie bedrijven, maar heeft daarbij tevens gebruik gemaakt van verzen van drie andere schrijvers: onder hen Gavrila Derzjavin (1743-1816), de belangrijkste Russische dichter in de periode vóór Poesjkin.
Op 19 december 1890 werd de eerste uitvoering van Pique Dame in Sint Petersburg gegeven.
Vanaf 1900 werd de opera tevens in Duitsland gespeeld; de eerste vertaling werd nog aangevuld met enkele nieuwere. De meest recente, die van de dichter Rainer Kirsch (geb. 1938), wordt gebruikt in de aangepaste versie door de Russische componist Alfred Schnittke (1934-1998).

Pique Dame
De handeling speelt aan het einde van de achttiende eeuw in Sint Petersburg. De onbemiddelde

officier Herman — van beroep ingenieur — kijkt nauwlettend toe tijdens de kansspelen waarmee de adellijke officieren hun tijd zoet brengen. Wanneer vorst Jeletski zijn bruid aan de aanwezigen voorstelt, herkent Herman in haar de door hem intens aanbeden Liza. Deze wordt begeleid door een oude gravin, die de aanwezigen vertelt dat ze in haar jeugd, toen ze in Parijs nog een onverslaanbare schoonheid was, het geheim van drie 'onverslaanbare' kaarten heeft ontdekt.
Liza wil Herman helpen en zorgt ervoor dat hij in de vertrekken van de gravin binnenkomt. Doch voordat Herman de gravin het geheim van de kaarten kan ontfutselen, sterft ze van schrik.
Maar in de daarop volgende nacht verschijnt de geest van d gravin, die hem alsnog het geheim van de kaarten influistert, maar ze heeft voor deze onthulling wel een voorwaarde: Herman moet Liza gelukkig maken. Doch als die merkt dat Herman alleen maar meer oog en oor heeft voor het spel, springt ze uit vertwijfeling in de rivier. Herman wint in de club het ene hoge bedrag na het andere, maar net als hij zijn derde kaart wil uitspelen, ziet hij opnieuw het gezicht van de gravin. Hij verliest daarop alles en maakt een einde aan zijn leven.
__________

Zaterdag 13 december, 18:30 uur, BBC Radio 3 (Opera on 3 — Live from the Met)
Zaterdag 13 december, 19:02 uur, Radio 4 (Opera live)
____________
Afbeeldingen
1. Pjotr Iljitsj Tsjakovski. Tekening van Jarko Aikens, Groningen 1984. (Archief Heinz Wallisch, tevens ©.)
2. Aleksandr Poesjkin.
3. Modest Iljitsj Tsjajkovski.

Geschreven door Heinz Wallisch om 14:26 Reageer op dit bericht Stuur door

Donderdag 11 december 2008

Europese steden met extra aandacht, donderdag 12 december op ARTE-TV

Reportage
Als u onze bijdrage van woensdag 10 december heeft gelezen op onze moedersite Cultuurtempel, zou u geneigd kunnen zijn te denken dat tal van het aspecten van het veelzijdige fenomeen Stad via diverse televisiezenders in West-Europa voor donderdag 11 december waren voorbehouden. Alsof hetom 'afgesproken werk' gaat, blijkt dat het in ons artikel behandelde nog niet eens de helft van het aanta steden te zijn dat deze bewuste dag op de beeldbuis zal verschijnen in enigerlei context.
Naast de genoemde reportages over verhuizen naar een stad, een bij de wederopbouw van een land vergeten stad, en tenslotte twee door zware misdaad geteisterde steden, willen we u ook nog wijzen op twee achter elkaar uit te zenden programma's over andere, in totaal drie steden.

De eerste van de beide programma's wordt uitgezonden tussen 22:35 uur en 23:35 uur en behandelt, onder de titel Liverpool — Beat city, die Engelse stad, waar de Beatles-rage bijna een halve eeuw geleden is begonnen. Liverpool is dit jaar bestempeld tot culturele hoofdstad van Europa, samen met het Noorse Stavanger.

Discussieprogramma
In aansluiting daarop, om 23:35 uur, volgt het ruim een uur durende discussieprogramma

Paris-Berlin, die Debatte. Het thema van de discussieavond die met de beide bevriende hoofdsteden te maken heeft, is Brauchen wir das Christentum?

Aangezien het ook en vooral, zo niet uitsluitend, Frankrijk en Duitsland zijn, die bepalen wat in Europa belangrijk is en wat er zoal moet gebeuren, is het niet oninteressant om te weten wat de diverse discutaerenden daarover te melden hebben. Lange gold Europa als het christelijke wereddeel bij uitstek; niet alleen in religieus opzicht, maar tevens qua culturele achtergronden, waarden en ontwikkelingen.
Nu ons werelddeel in niet onbelangrijke mate voorzichtig wordt geïslamiseerd — een feit dat sommige mensen wat zorgen baart, anderen volkomen hysterisch maakt en naar alle kanten in onbedaarlijke gekte doet doorslaan — is het de vraag in hoeverre de christelijke normen en waarden — die niet per definitie van kerkbezoek of godsgeloof afhankelijk hoeven te zijn, maar zich als zelfstandig cultuur- en gedachtengoed die allengs zijn ontstaan uit die ooit, tot en met de Renaissance, brede basis — voldoende tegenwicht zullen kunnen bieden tegen de nieuwe invloeden — die mede hun kansen hebben gekregen door de open grenzen en allerlei andere opvattingen en daaruit voortvloeiende maatregelen — om een hecht fundament te kunnen blijven voor al diegenen, die niet tegen integratie zijn, maar wel vóór het behoud vanhet bestaande dat zijn sociaal-culturele invloed in ruime mate heeft bewezen.
____________
Afbeeldingen
1. Liverpool. Havengebied — werelderfgoed.
2. Voorplat van de Nederlandse vertaling van Novalis' verhandeling Die Christenheit oder Europa, verschenen Bij Wereldbibliotheek, 1949.

Geschreven door Heinz Wallisch om 20:39 Reageer op dit bericht Stuur door

Donderdag 11 december 2008

Mozarts Sinfonia concertante KV 364 voor viool, altviool en orkest nogmaals op Mezzo-TV

Geniaal werk
Eén van de meest geniale instrumentale composities van Wolfgang Amadeus Mozart is de Sinfonia Concertante voor

viool, altviool en orkest in Es grote terts, in 1779 te Salzbug gecomponeerd. Zo'n vier decennia geleden hebben tal van Europese televisiezenders van deze compositie een opname uitgezonden met David Oistrach en Yehudi Menuhin als solisten, ondersteund door het Zürcher Kammerorchester onder leiding van Edmond de Stoutz. Het zou aardig zijn als een (of meer) televisiestation(s) die verschillende versies eens (zeer kort) na elkaar zou uitzenden: Mezzo zelf of ARTE.

Al diverse keren heeft Mezzo-TV — de muziekzender voor klassiek en ('s nachts) jazz — dit werk gepresenteerd. Op donderdag 11 december kunt u dit meesterstaaltje nogmaals horen en zien.
Dezelfde zender zal de inmiddels bij velen bekende uitvoering — door de Kremerata Baltica onder leiding, en met solistische medewerking, van Gidon Kremer — nogmaals aan u voorstellen, en vast niet voor de laatste keer.

Mezzo TV — donderdag 11 december 19:50 uur - 20:30 uur.

Geschreven door Heinz Wallisch om 10:14 Reageer op dit bericht Stuur door

Donderdag 11 december 2008

Racismemonitor bijgesteld
Op de dag waarop het precies zestig jaar is geleden dat de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens in 30 artikelen heeft vastgelegd, komen enkele onderzoekers tot de conclusie dat de

Nederlandse politieke beweging van Geert Wilders, die als Partij Voor de Vrijheid inmiddels bekend staat, rechts-extremistisch is. De onderzoekers in kwestie — van de Anne Frank Stichting en de Universiteit van Leiden — hebben dit vastgelegd in de Racismemonitor op woensdag 10 december.
Nu lijkt ons die conclusie geenszins verrassend. Men heeft toch alleen maar kennis hoeven nemen van de inhoud van Wilders uitzinnig slechte film Fitna [1] die uitblinkt in onnozelheid en manipulatie — om maar te zwijgen over de talloze andere gebreken die aan dit wanproduct kleven, om vast te stellen dat de maker niet alleen de kwaliteiten mist om een sociaal aanvaardbare rolprent over een eventueel dreigende islamisering te maken, maar dat hij tevens bewust allerhande feitelijkheden heeft weggelaten om alleen de grote lijn binnen zijn dodelijk vermoeiende, tot in den treure herhaalde, totaal ongenuanceerde en uit elk maatschappelijk verband gerukte, beweringen als waarheid te doen overkomen. Dan weet men uit welke stal, uit welk kamp, dat opruiende product afkomstig is.

Verkwiste energie
In plaats van de strijd aan te binden tegen antidemocratische, de vrijheid van de westerse samenleving bedreigende elementen in alle stromingen op deze aardbol, richt Wilders zich op grote groeperingen vredelievende mensen, de moslim zijn. Daar zitten zijn oogkleppen en zijn onwil om de maatschappij te zien zoals deze is: gekleurder en genuanceerder dan hij die wenst.
Onder meer dat is één van de rechts-extreme elementen binnen zijn stroming, waar hij als Hoofdman fungeert over een groepering die alleen op radikalinski-instincten wenst te drijven en weigert een minimaal gedeelte van de weke massa in de schedelpan te gebruiken.
Dat de man en zijn aanhang woedend zijn over de terechte indeling van zijn stroming mag niemand deren; hij en de zijnen zijn altijd woedend als anderen anders denken dan wat hij aanvaardbaar vindt. Een doorwrochte cursus democratiebeginselen zou geen kwaad kunnen.
__________
[1] Zie daartoe het artikel van vrijdag 28 maart 2008 op onze moedersite Cultuurtempel.

Geschreven door Heinz Wallisch om 00:00 Reageer op dit bericht Stuur door

Woensdag 10 december 2008

"Dertig duizend gulden boete" '” Je weigert?

Wondervreemd
Aanvankelijk leek er niets bijzonders aan het kind dat op een tweezitsbank naast een mevrouw in de stadsbus van het centrum der stad naar het NS-hoofdstation reed, maar onderweg kreeg ze het ietwat op haar heupen en langzaam maar zeker steeds meer. Dat leidde ertoe dat de mevrouw die aan de raamkant naast het meisje zat de zenuwen op het gezicht had liggen. Je zag haar denken: "Hoe kom ik daar ongeschonden langs?" Het kind dat in een opengeslagen stripverhaal scheen te lezen — maar dat liep in het echt zo'n vaart niet want ze hield het geheel al die tijd ondersteboven — pakte een potloof uit haar jaszak en stootte de mevrouw naast haar aan.
"Je naam?" Toen een reactie uitbleef, drong ze met extra stemverheffing aan, zodanig dat de chauffeur van de bus enkele keren in de spiegel richting passagiers keek. "HOE IS JE NAAM?" bulderde ze. "JE NAAM — ZEG IK JE."

Hardere maatregelen
Vol verachting keek ze opzij en trachtte ze oogcontact met de mevrouw naast haar te krijgen, die echter wijselijk naar buiten bleef kijken.
"Dertig duizend gulden boete . . . . ." Ze pakte het potlood stevig tussen duim en wijsvinger en deed alsof ze iets in het stripverhaal noteerde. Toen dat hoge boetebedrag de mevrouw ook niet tot een reactie kon bewegen, liet ze een hoongelach horen dat al niet veel goeds voorspelde. De hardere maatregelen lagen er als het ware in opgesloten. "Je weigert? Oooh: Tweehonderd gulden boete."
Ze liet zich duidelijk niet om de tuin leiden, maar moest bij het station uitstappen. Het zal die arme vrouw nog lang hebben vervolgd, die grimmige sfeer van onbedaarlijke waanzin.

Geschreven door Heinz Wallisch om 15:40 Reageer op dit bericht Stuur door

Woensdag 10 december 2008

Drie filmreportages met het thema stad in steeds een andere context '” donderdag 11 december

Verhuizen naar een stad
BBC Two zendt op donderdagavond 11 december — tussen

20:30 uur en 21:00 uur — de laatste aflevering van een zesdelige reportageserie uit die de overkoepelende titel draagt James May's 20th Century. Die presentator toont in dat relatief korte bestek ontwikkelingen die allemaal in de twintigste eeuw hebben plaatsgegrepen, waardoor de wereld zeer ingrijpend is veranderd. James May (geboren in 1963) vloog voor deze serie rond de wereld in een Eurofghter Typhoon met 1320 mijl per uur, tweemaal de snelheid van het geluid.
De slotaflevering van de reeks heeft als titel Big city, bright lights, en heeft verhuizen als thema. Iedere dag verhuizen er zo'n 180.000 mensen naar een stad, ergens op deze ondermaanse planeet.

Vergeten stad
VPRO's programmareeks Holland Doc biedt dezelfde avond via Nederla

nd 2 — tussen 22:55 uur en 23:55 uur — de reportage De verloren stad. Hierin vragen de inwoners van een Balkan-stad zich af wanneer er een eind aan de oorlog zal komen. Hoe moet men overleven in een stad die van wederopbouw is uitgesloten? Wat zijn het voor mensen die in een dergelijke stad wonen en wat is hun motivatie om er te blijven onder de gegeven omstandigheden? Humor en cynisme begeleidden de beelden die in deze reportage een indringend verhaal vertellen.

Wet en onregelmatigheden
De derde reportage die zich met het fenomeen stad bezighoudt — en in dit geval zelfs met twee steden: Philadelphia en Johannesburg —, is weer van een geheel ander kaliber. De reportage wordt via BBC Two uitgezonden in de nacht van donderdag 11

december op vrijdag 12 december, tussen 00:20 uur en 01:20 uur onze tijd. Het betreft de laatste van twee afleveringen die zijn gerealiseerd door Louis Theroux onder de titel Law and disorder en brengt de enorme criminaliteit in kaart welke juist in die beide genoemde steden welig tiert.
____________
Afbeeldingen
1. BBC-presentator James May.
2. Wolkenkrabbers in het zakencentrum van Johannesburg.
3. Independence Hall in Philadelphia (Pennsylvania, USA).

Geschreven door Heinz Wallisch om 15:37 Reageer op dit bericht Stuur door

Reageer op dit bericht

Meer van Cultuurspectrum