Naar de inhoud

Cultuurspectrum

Woord en beeld
akke.beakke.be

Het geval Fritz Haarmann vrijdagavond als documentaire speelfilm op de ARD

Onvoorstelbare gruwelen
De man was de eerste seriemoordenaar die grondig psychiatrisch werd onderzocht. De gesprekken die tussen deze onmens — Fritz Haarmann (1879-1925), afkomstig uit Hannover — en Ernst Schultze, forensisch psycholoog in dienst van de rechtbank zijn gevoerd, werden door middel van verslagen voor de annalen bewaard. Deze documenten vormden de basis voor de speelfilm Der Totmacher die Romuald Karmaker in 1995 heeft gerealiseerd. De regisseur heeft Götz George (geboren in 1938) kunnen overhalen de rol van Haarmann, die van zijn vak slager was, op zich te nemen. Jürgen Hentsch en Pierre Franck, Matthias Fucks en Marek Harloff zijn andere vertolkers van de vooraanstaande rollen in Der Totmacher.
De slager werd een angstwekkende slachter, die gedurende de eerste jaren na de Eerste Wereldoorlog in ieder geval 24 jongens heeft vermoord en ze gedeeltelijk heeft opgegeten.


Bang voor opsluiting
Haarmann heeft aan die gerechtspsychloog gezegd dat hij verlangde naar de doodstraf, vooral omdat hij levenslange opsluiting vreesde, in de wetenschap dat binnen de gevangenishiërarchie iemand van zijn kaliber op de allerlaagste trede van de ladder staat en hem in die structuur hevige mishandeling en psychische vernederingen zonder einde zijn deel zouden worden.
Op 15 april 1925 werd aan het leven van Friedrich Haarmann — die maar liefst 24 maal ter dood was veroordeeld — door middel van de guillotine een einde gemaakt. Hoewel dat in het kader van de Deutsche Gründlichkeit eigenlijk vierentwintig keer had moeten gebeuren, heeft men het vonnis einfachheitshalber slechts één maal voltrokken.

Nachtmerrie
Op een grafsteen van de begraafplaats Hannover Stöcken staan 27 namen, die toebehoren aan slachtoffers van Fritz Haarmann. Onder de steen bevinden zich 323 beenderen, en dat is alles wat men heeft gevonden van de talrijke slachtoffers van de man die geldt als de beruchtste massamoordenaar van de twintigste eeuw. Terecht is dat niet, tenzij men erbij vermeldt dat het om een burgerlijke massamoordenaar gaat en niet om in het kader van een politiek systeem opererende, aangezien dan de vereiste ruimte voor het opsommen van — weliswaar niet alleen maar toch voornamelijk Duitse — namen een veelvoud van de lengte van dit artikel benodigd zou zijn.
Haarmann zelf verklaarde: "En Mensch — das sind nur ein paar Aktentaschen voll Fleisch." In het kader van het, ongetwijfeld afstompende, beroep van slager is het niet zo verwonderlijk dat die man zo dacht.

Documentaire in boekvorm
In 1992 is bij uitgeverij VGS Verlagsgesellschaft Köln een boek over deze zaak uitgekomen, geschreven door Friedhelm Werremeier (geboren in 1930), die als een van de vaders van de Duitse Kriminalroman geldt. Verder is hij verantwoordelijk voor tal van draaiboeken, onder meer van televisieseries. Decennialang heeft hij als verslaggever gewerkt in verband met spectaclaire misdaadprocessen. Reeds in de jaren zeventig van de vorige eeuw heeft Werremeier naam gemaakt als iemand die geen fictie produceerde maar Fakten (feiten) in verhaalvorm schreef, hetgeen vaak met de benaming faction wordt aangeduid.
De verschijning van zijn 'Sachbuch' Haarmann — Nachruf auf einen Werwolf heeft zonder twijfel mede gezorgd voor informatie ten dienste van de film van Romuald Karmaker.
Het eerste Duitse publieke televisienet ARD/Das Erste zendt op vrijdag 24 april, vanaf 23:30 uur tot in de nacht op zaterdag 25 april om 01:20 uur bovengenoemde speelfilm uit.
____________
Afbeeldingen
1. Handschrift van Friedrich Haarmann, die verklaart hoe hij een jongen genaamd Friedel heeft gedood. ich ahbe in der Cellerstr. Friedel umgebracht. Des morgens lag Friedel tot im Bett, ich hatte Friedel tot gebissen. Ich habe sehr geweint und wußte nicht, was ich machen sollte.
2. 'Ein feiner Herr' — zo kon Fritz Haarmann er inderdaad uitzien.
3. Voorzijde van het stofomslag om het boek van Friedhelm Werremeier: Haarmann uit 1992.
Geschreven door Heinz Wallisch om 20:16 Stuur door Reageer op dit bericht
Reageer op dit bericht

Reageer op dit bericht

Een titel of je eigen website toevoegen

Sergej Prokofjevs Cantate Aleksandr Nevski via NPS, Nederland 2

Voor de film van Ejzensjtejn
Op 18 oktober 2008 werd in de concertserie Zaterdagmatinee in het Concertgebouw te Amsterdam de Cantate Aleksandr Nevski, opus 78, HEILIGEN+%E2%80%94+Aleksandr+Nevski.jpgvan Sergej Prokofjev (1891-1953), uit de jaren 1938/39, uitgevoerd door de alt Irina Tsjistjakova, het Groot Omroepkoor en het Radio Filharmonisch Orkest, gedirigeerd door Vasily Petrenko.
Van dat concert is een registratie gemaakt en die zal op donderdag 23 april, omstreeks middernacht — geplande tijd is tussen 23:50 uur en 00:25 uur van reeds de volgende dag, vrijdag 24 april — worden uitgezonden via Nederland 2 in de reeks NPS Podium.
Prokofjev schreef de muziek op verzoek van filmregisseur Sergej Ejzensjtejn
(1898-1948), die het thema Aleksandr Nevski (ca. 1220-1263) ter hand had genomen, en voor de verfilming passende muziek wenste. Hij bleek diep onder de indruk van Prokofjevs werkwijze: steeds als hij de componist 's avonds bezocht en met hem een filmgedeelte doornam, noteerde de maestro de exacte duur van elke individuele scène die aan het celluloid was toevertrouwd, en de volgende dag rond het middaguur kwam Prokofjev met een partituur waarvan de muziek COMPONISTEN+%E2%80%94+Prokofjev,+Sergej+%289%29.jpgprecies dat weergaf in noten wat de scènes uitbeeldden. Voor Ejzensjtejn was het dan ook alsof de componist het diepste innerlijk van de scènes had weten te absorberen.
____________
Afbeeldingen
1. Icoon voorstellende Aleksandr Nevski.
2. De componist Sergej Prokofjev.

Geschreven door Heinz Wallisch om 17:25 Reageer op dit bericht Stuur door

Avond over Stendhal en diens Lucien Leuwen in Academiegebouw RuG

Opvallende letteren
AUTEURS+%E2%80%94+Frans+%E2%80%94+Stendhal+%281%29.jpgHet thema in de Spraakmakende Boeken-serie (Her)ontdek een boek is deze keer Stendhal. Literatuurcriticus Arnold Heumakers komt in de Offerhauszaal van het Academiegebouw van de Rijksuniversiteit Groningen op donderdag 23 april — 's avonds tussen 20:00 uur en 22:00 uur — vertellen over de roman Lucien Leuwen en ander werk van de Franse schrijver Stendhal — pseudoniem van Marie-Henri Beyle (1888-1842) —, een boek dat voor het eerst is verschenen in 1894, ruim een halve eeuw na het verscheiden van de auteur. Stendhal geldt stilistisch en qua verteltrant als de tegenhanger van die andere grootmeester der Franse letteren uit de periode welke aan 'het tijdperk Stendhal' is voorafgegaan: Honoré de Balzac (1799-1850).

Minst bekend
Lucien Leuwen is zonder twijfel de minst bekende van Stendhals AUTEURS+%E2%80%94+Frans+%E2%80%94+Stendhal+%28illustratie+voorplat+Lucien+-+F+-%29.jpggrote romans. Deze werd geschreven tussen het jaar van verschijnen — 1830 — van zijn beroemdste roman, Le Rouge et le noir, en het negen jaar daarna gepubliceerde en tevens hogelijk gewaardeerde meesterwerk La chartreuse de Parme.
Hoewel Stendhal in ons taalgebied een relatief stabiele schare van bewonderaars heeft, is het opvallend dat deze — weliswaar onvoltooid gebleven, maar toch als afgerond geheel te kwalificeren — roman pas in 2007 in het Nederlands werd vertaald. Uitgeverij Atlas publiceerde in dat jaar een Nederlandse versie, die werd gerealiseerd door Leo van Maris.AUTEURS+%E2%80%94+Frans+%E2%80%94+Stendhal+%28voorzijde+LL+%E2%80%94+NL%29.jpg
____________
Afbeeldingen
 
1. De schrijver Stendhal.
2. Illustratie op het voorplat van de beide boeken der tweedelige uitgave van Lucien Leuwen, verschenen in de reeks Grands et Petits chefs-d'oeuvre van Éditions du Rocher, Monaco 1945).
3. Voorzijde van de editie uit 2007 in het Nederlands, verschenen bij
uitgeverij Atlas, Amsterdam/Antwerpen.

Geschreven door Heinz Wallisch om 11:18 Reageer op dit bericht Stuur door

Werken van Wagner en Enescu, vrijdag door de NDR Radiophilharmonie op radio NDR Kultur

Richard Wagner
De Duitse regionale radiozender NDR Kultur presenteert op vrijdag 24 april — 's avonds tussen 20:00 uur en 22:00 uur — een concert door de NDR Radiophilharmonie, voor die gelegenheid onder leiding van Lawrence Foster. Er staan twee composities op het programma, die men, hetzij direct qua tijd van ontstaan tot het fin de siècle behoren, dan wel op basis van de levensdata van de maker.
Als eerste compositie staan de Wesendonk-Lieder op de rol. Deze werden geschreven in de jaren 1857/1858 door de muziekmeester van de groene heuvel te Bayreuth: Richard Wagner (1813-1883). Solistische medewerking wordt daarbij verleend door de sopraan Michaela Kaune.
Over dit werk heb ik op de finde siècle cultuurwebsite All art is quite ueseless van Rond1900.nl op 1 maart 2007 een uitgebreid artikel met gegevens en andere toelichtende informatie gepubliceerd.

George Enescu
Het optreden via de ethergeluidsgolven zal worden vervolgd door de Tweede Symfonie in A grote terts, opus 17, gecomponeerd in de jaren 1912-1914 door de vanwege zijn Twee Roemeense Rapsodieën — opus 11, geschreven in 1901 — internationale faam verworven hebbende Roemeense musicus — vioolvirtuoos en pianist, dirigent en componist, alsmede muziekdocent — George Enescu (1881-1955).
____________
Afbeeldingen
1. Richard Wagner, geschilderd door Auguste Renoir (1841-1919).
2. De vermaarde Roemeense componist George Enescu.
Geschreven door Heinz Wallisch om 00:00 Reageer op dit bericht Stuur door

Franz Léhars operette Die lustige Witwe donderdag op Mezzo-televisie

Verfilmde versie van Don Kent
Eind december 1905 werd in het befaamde Theater an der Wien van de Oostenrijkse hoofdstad de première gegeven van de operette Die Lustige Witwe, gecomponeerd door Franz Lehár (1870-1948). Het verhaal speelt zich af in het Parijs van die jaren, waar men wel van wanten wist, en de gedachten dienaangaande in daden kon omzetten als men daartoe over de benodigde slappe was beschikte dan wel wegen kende om iemand al dan niet bewust in de rol van subsidiegever of sponsor te dringen.
Mezzo-televisie presenteert op donderdag 23 april, tussen 11:00 uur en 13:30 uur de herhaling van herhaling van een begin deze maand reeds uitgezonden versie uit 2005 in een verfilming van Don Kent.
Een uitgebreid artikel hierover heb ik heden gepubliceerd op de fin de siècle cultuurwebsite All art is quite ueseless van Rond1900.nl.
__________
Foto: Scène uit de versie van Die lustige Witwe, zoals door Mezzo-televisie zal worden uitgezonden.
Geschreven door Heinz Wallisch om 23:08 Reageer op dit bericht Stuur door

Mahlers Eerste Symfonie donderdagavond tijdens concert op BBC Radio 3

Der Titan
In het BBC 3-radioprogramma Performance on 3 wordt op donderdag 23 april, 's avonds tussen 20:00 en 22:15 uur onze tijd, een concert gegeven met twee programma-onderdelen en in aansluiting daarop nog een heel ander programma.
Als tweede onderdeel, naar schatting vanaf kwart over acht, speelt het London Symphony MUSICI+%E2%80%94+dirigenten+%E2%80%94+Harding,+Daniel+%28kleur%29+%28Simon+Fowler%29.jpgOrchestra onder leiding van Daniel Harding de Symfonie nr. 1 in d kleine terts, Der Titan, van Gustav Mahler (1860-1911), gecomponeerd in de periode 1884-1888.
Op het fin de siècle-weblog All art is quite useless van Rond1900.nl heb ik op 23 augustus 2006 een uitgebreid artikel gepubliceerd, onder de titel Natuurliefde als katharsis — Mahlers Eerste als zelfanalyse —, met daarin achtergrond-gegevens over de componist en zijn symfonie, alsmede een technische toelichting in grote lijnen op dat werk.
__________
Foto: Dirigent Daniel Harding (© Simon Fowler).

Geschreven door Heinz Wallisch om 16:41 Reageer op dit bericht Stuur door

De Zweedse koningsdynastie komende week driemaal in documentaire via Arte-televisie

Driedaags staatsiebezoek in Nederland
Terwijl het Zweedse koningspaar voor het eerst een officieel bezoek brengt aan Nederland sedert Beatrix moeder Juliana heeft opgevolgd — en samen met de huidige koningin der Nederlanden een bezoek brengt aan diverse plaatsen, zoals de Rijksuninversiteit Groningen, overigens samen met een Zweedse handelsdelegatie —, presenteert de Duits-Franse cultuurzender Arte-televisie een documentaire over de oorsprong van het Zweedse koningshuis: de Bernadotte-dynastie, beginnend bij ene Jean-Baptiste met die familienaam (1763-1844).

VORSTEN+%E2%80%94+Zweden+%E2%80%94+Karel+XIV+Johan+%28Bernadotte%29-kleur.jpg
Hij fungeerde als maarschalk van Napoleon Bonaparte. Vanaf 1806 droeg de man een extra naam in de vorm van een titel: prins van Pontecorvo. Weer twaalf jaar later nam hij, zowel in letterlijke en in overdrachtelijke zin, als Karel XIV Johan — en tegelijkertijd als Karel III Johan in de functie van koning van Noorwegen —, plaats op de troon van de Scandinavische staat Zweden. En daarmee legde hij de basis voor de modernste monarchie van Europa.
De huidige Zweedse koning Carl XVI Gustaf geldt, samen met zijn vrouw — de uit Duitsland afkomstige Silvia — als zeer geliefd, want open in zijn bejegening van het volk. Zo zet hij de traditie voort van de man die als hun stamvader in 1818 de basis heeft gelegd voor de toestand van vandaag de dag.
VORSTEN+%E2%80%94+Zweden+%E2%80%94+wapen.pngDe documentaire die op woensdag 22 april tussen 21:00 uur en 21:45 uur zal worden uitgezonden, is een bijdrage van de Saarländische Rundfunk. De film, op het beeldformaat 16:9 en voorzien van stereofonisch geluid, is een Duitse productie uit 2008 van Gerold Hofmann. De film zal worden herhaald op zondag 26 april, vanaf 14:00 uur, en op dinsdag 28 april, 's ochtends vanaf 09:55 uur.

Afbeeldingen
1. Jean-Baptiste Bernadotte, die vanaf 1818 als koning van Zweden èn Noorwegen fungeerde.
2. Wapen van de Zweedse koninklijke familie.

Geschreven door Heinz Wallisch om 10:23 Reageer op dit bericht Stuur door

Een land balancerend op de rand van de afgrond: Pakistan '” woensdagnacht via het ZDF in een geo-reportage

Explosieve situatie
Het ZDF, het tweede Duitse publieke televisienet zendt in de nacht van woensdag 22 op donderdag 23 april — tussen 00:55 uur en 01:45 uur — een documentaire uit getiteld Pakistan — Land am AbgrundPOLITICI+%E2%80%94+Zardari,+Asif+ali+%28Pakistan%29.jpg over de staat die helaas de dubieuze reputatie geniet het gevaarlijkste land ter wereld te zijn.
Actueel is het thema wel: in Londen werden net weer twaalf terreurverdachten opgepakt, waarvan elf uit dat land afkomstig waren en er negen het land zijn uitgezet. Hoewel de vraag blijft of dat alles wel in overeenstemming verloopt met datgene wat de wetgeving van een democratische natie vereist, kan men niet ontkennen dat er in Pakistan bloedige uiteenzettingen plaatshebben. Hier en daar kan men zelfs spreken van een burgeroorlog, gezien de situatie met betrekking tot de Taliban en een reeks Parthaanse stammen, die alle strijden tegen de centrale regering.
Hoe gevaarlijk destabilserend deze situatie eventueel is, wordt ZDF+%E2%80%94+docu+%E2%80%94+Pakistan+%281%29.jpggedocumenteerd aan de hand van een kijkje in de hoofdstad van Pakistan: Islamabad, en in de als economische metropool geldende havenstad Karachi. Daar blijkt dat de handelingen en invloedssfeer van de genoemde terreurorganisaties zich niet beperken tot de randgebieden van het land, maar dat ze ook daar medestanders recruteren.

Afbeeldingen
1. De Pakistaanse president Asif ali Zardari. (Foto: ZDF; © ap.)
2. Door de Taliban vernietigde Nato-vrachtwagens. (Foto: ZDF; © Reuters.)

Geschreven door Heinz Wallisch om 09:41 Reageer op dit bericht Stuur door

Reusachtige redders van in het rijk der microkosmos in ZDF's wetenschappelijke reeks Abenteuer Wissen

Algen als redders
Het tweede Duitse publieke televisienet zendt op woensdag 22 april, in de avonduren tussen 22:30 uur en 23:00 uur, een nieuwe aflevering uit in de wetenschappelijke reeks met de overkoepelende titel Abenteuer Wissen. Deze keer is het thema Algen, de kleinst bestaande plantjes op aarde, die echter van enorm belang zijn voor de zuurstofproductie op aarde en dat al meer dan drie miljard jaar.

ZDF+%E2%80%94+docu+%E2%80%94+Algen+%281%29.jpg
Onder de titel Retter aus dem Mikrokosmos — Die Kraft der Algen wordt onder meer uitgelegd waarom milieudeskundigen zo enthousiast zijn over dit fenomeen in de natuur. Zij zien in algen de eventuele garantie voor het voortbestaan van de menselijke soort, doordat ze van doorslaggevende betekenis kunnen zijn in zowel de sfeer van de nodige energievoorziening, alsook in de functie van vooraanstaand wapen in strijd tegen de zorgwekkende klimaatveranderingen die reeds geruime tijd in gang gezet zijn.

Hoopvol gestemd
Algen vermenigvuldigen zich door middel van fotosynthese vrij snel en aangezien er op diverse plekken in onze oceanen licht doordringt, gebeurt dat op sommige plaatsen tamelijk spectaculair. Om de groei van algen te stimuleren wordt het oceaanwater op diverse plekken 'verrijkt' met ijzersulfaat.

ZDF+%E2%80%94+docu+%E2%80%94+Algen+%282%29.jpg
Naar schatting van onderzoekers zorgen algen ervoor dat zo ongeveer de helft van de jaarlijkse CO2-uitstoot door algen worden geneutraliseerd. Nieuwe onderzoekingen hebben uitgewezen hoe enorm veelzijdig deze plantjes kunnen worden aangewend ten faveure van het leefklimaat op onze planeet.
____________
Afbeeldingen
1.Het schip van de onderzoekers: Polarstern, een voortreffelijk uitgerust varend laboratorium.
2. Fotocollage van kleurrijke algen en een open boek, om op bestaande literatuur over dit thema te wijzen.

Geschreven door Heinz Wallisch om 23:16 Reageer op dit bericht Stuur door

Händels opera Tamerlano uit 1724 woensdagmiddag via Mezzo-televisie

Händel-jaar: Festiviteiten 'zonder einde'
Als we niet voorzichtig en met overleg te werk gaan, komen we het jaar 2009 nog om in de zeer grote aantallen uitvoeringen van composities van Georg Friedrich Händel (1685-1759). Het mag dan ook absoluut geen verbazing wekken als mocht blijken dat juist van deze maestro meer werken zullen worden uitgevoerd dan van al die collega's wier naam ook heel nadrukkelijk met het jaar 2009 worden geassocieerd, vanwege hun geboorte- of sterfjaar: Haydn vanwege het laatste, Mendelssohn vanwege het eerste, Henry Purcell eveneens vanwege het geboortejaar, maar dat is inmiddels drie en een halve eeuw geleden. Van Händel krijgen we — in concertzaal, kerk, thuisbioscoop of op een andere wijze — vast wel alles te horen dit jaar.
De opera Tamerlano zal worden gepresenteerd door Mezzo-televisie op woensdag 22 april, van 's middags 16:50 uur tot 20:30 uur in de avond. Paul McCreesh leidt de uitvoering.


Tamerlano
Tamerlano
is een muziekdrama in drie bedrijven op een tekst van Nicola Francesco Haym (1678-1729) naar het libretto dat Agostino Piovene in 1710 voor de Italiaanse componist Francesco Gasparini (1668-1727) heeft gerealiseerd.
De eerste uitvoering werd op 11 november 1724 in het Londense King's Theatre gegeven. Een jaar daarna reeds in Hamburg, op een Duitse tekst van Praetorius in een bewerking van Johann Philipp Telemann (1681-1757). Pas in de twintigste eeuw werd deze opera veelvuldig in diverse landen van de globe uitgevoerd.
De Tartarenkoning Tamerlano heeft de Turkse emir Bajazet gevangengenomen; hij raakt echter verliefd op diens dochter Asteria, die op haar beurt — hoe kan het ook anders in deze veelal soapachtig verhaaltjes die ten grondslag liggen aan muziekdramatische gebeurtenissen — ziel en zaligheid heeft verpand aan de Griekse prins Andronico. Als blijkt dat Bajazet een eind aan zijn leven heeft gemaakt, komt Tamerlano tot inkeer en doet hij er alles aan dat Asteria en Andronico samen kunnen zijn.
Diverse andere componisten hebben dit verhaal gebruikt voor een opera. Antonio Vivaldi (1678-1741) en Johann Friedrich Reichardt (1752-1814) zijn daarvan de bekendste, maar ook minder bekende muziekmeesters zoals Nicola Porpora (1686-1768) en Peter von Winter (1754-1825) hebben zich erover ontfermd.
__________
Afbeelding: King's Theater Haymarket te Londen.

Geschreven door Heinz Wallisch om 19:33 Reageer op dit bericht Stuur door

Arte-tv zendt documentaireserie over treinreizen, overal ter wereld

Voor kenners en leken
Niet alleen fanatieke spoorwegenthousiastelingen raken opgetogen als er weer een film over een spoorlijn of een simpel traject wordt uitgezonden. De Duitse televisie zendt al enige jaren in de nachtelijke uren tal van films uit onder de overkoepelende titel Die schönsten Eisenbahnstrecken der Welt, en daarin worden filmimpressies getoond, meestal vanuit de cabine van de machinist, en die films behandelen spoorwegen tussen zo ongeveer de Noordpool en de Zuidpool. Nieuw Zeeland wordt daarbij evenmin geschuwd als de besneeuwde landschappen van Siberië. Dan worden er tal van documentaires vertoond over treinreizen met zogeheten human interest, waarbij gesprekken worden gevoerd met machinisten, conducteur emplacementswerkers en stationschefs. Niet te vergeten daarbij opvallende dan wel juist geheel onopvallende reizigers, die hun verhaal doen, hetgeen soms leidt tot hilarische of emotionele momenten, ontroerende verhalen uit het persoonlijke leven van die mensen.

Diverse landen
Arte-televisie presenteert de lopende week elk avond tussen 20:15 uur en 21:00 uur een aflevering uit de documentairereeks Mit dem Zug durch.... Op dinsdag 21 april is het Salzkammergut aan de beurt, de dag erna, woensdag 22 april rijdt men voor u door de Provence, en donderdag 23 april wordt de aflvering Auf das Dach der Welt, dus het een deel van het heel ver verwijderde verre Oosten,uitgezonden. Vrijdag 24 april tenslotte is Scandinavië het onderwerp van nadere beschouwing door de camera's.
De film van dinsdag is van Alexander Schweitzer, een productie uit 2007. Een jaar later realiseerde hij de Provence-film, eveneens een Duitse documentaire.
De rolprent over de treinreis op het Dak van de Wereld, donderdag aansaande,t stamt weer uit 2007, is eveneens een Duitse film; Susanne Mayer-Hagmann tekent daarvoor verantwoordelijk. De laatste van de vier reizen per IJzeren Paard, die u deze week nog kunt zien, stamt uit de koker van Bettina Bansbach, is als Duits filmproduct in 2007 ontstaan, en wordt uitgezonden op het beeldformaat 16:9.
Dat geldt eveneens voor alle drie andere hier aangekondigde films. Drie van de vier hier besproken films worden herhaald: die over het Salzkammergut op woensdag 29 april, in de ochtend om 10:40 uur, die over de Provence op dezelfde dag, 's middags om 14:00 uur.
Op donderdag 30 april kan men 's middags vanaf 14:00 uur nogmaals bekijken hoe het er per trein aan toe gaat op het Dak van de Wereld.
Geschreven door Heinz Wallisch om 17:23 Reageer op dit bericht Stuur door

Arturo Toscanini dirigeert werken van Verdi en Wagner '” Tenor Jan Peerce verleent daarbij hand en stembanddiensten '” in film op WDR

Unieke figuur
In de nacht van dinsdag 21 op woensdag 22 april — tussen 00:00 uur en 01: 00 uur — presenteert de Duitse televisiezender Westdeutscher Rundfunk (WDR) een film met de dirigeerkunsten van één der meest besproken figuren uit het muziekleven van de eerste helft van de twintigste eeuw: Arturo Toscanini (1867-1957). Al diverse malen zijn er films met of over hem in zijn muzikale functie vertoond, op tal van West-Europese radio- en televisiezenders, alsmede via diverse andere ethermedia van ons ondermaanse. Eén keer vertelde de man — zonder te weten dat hij door zijn zoon werd gefilmd — honderduit over zijn persoonlijke en culturele leven in Europa en de Verenigde Staten.


Deze keer valt een uur lang muziek te horen en te zien van zowel de meestermuzikant van het Bayreuth van anno toen: Richard Wagner (1813-1883), alsmede van dat andere, uitnemende operagenie met een iets zuidelijker temperament: Giuseppe Verdi (1813-1901). Arturo Toscanini leidt het NBC Smphony Orchestra en het koor van het Westminster College Choir. Solistische medewerking wordt verleend door de tenor Jan Peerce (1904-1984), die bij het aanschouwen van zijn levenslicht de naam Jaco Pincus Perelmuth droeg.
__________
Foto: Tenor Jan Peerce zingt voor opnamen met een microfoon.
Geschreven door Heinz Wallisch om 14:42 Reageer op dit bericht Stuur door

De Engelsman Thomas Tallis is componist van de week op Radio 4

De Engelse muziekmeester Thomas Tallis (ca. 1510-1585) is deze week de protagonist in het werk-dagelijkse programma Componist van de week. Van maandag tot en met vrijdag, steeds tussen 19:30 uur en 20:00 uur kunt u naar muziek van deze, in ons land relatief onbekende, maar aan de overzijde van het bij tijd en wijle woelige Noordzeewater nog steeds in hoog aanzien staande grootmeester.
Aangezien deze componist met enkele alinea's voorkomt in ons artikel van dinsdag 2 september 2008 over een werk van Ralph Vaughan Williams (1872-1958), dat is gebaseerd op Tallis, verwijzen we voor verdere informatie naar die bijdrage.
Geschreven door Heinz Wallisch om 10:51 Reageer op dit bericht Stuur door

Psychopaten als avondvullend thema op Arte-televisie

Speelfilm
Heden heeft Arte-televisie een thema-avond over psychisch in hevige mate gestoorde en op basis van hun afwijking extreem brutaal — figuurlijk, maar ook letterlijk in de fysieke betekenis — optredende lieden: Psychopathen — Meister der Grausamkeit luidt de overkoepelende titel voor de twee programma-onderdelen die vrijwel de hele avond in beslag nemen.
Als eerste onderdeel komt de Amerikaanse speelfilm uit 1999, The talented Mr. Ripley, geregisseerd door Anthony Minghella op de kijkers af, ongetwijfeld in het Frans en Duits nagesynchroniseerd, en daarmee ondraagijk. Bovendien kan die versie niet in de schaduw staan van de zwart/witte, Franse voorganger met Alain Delon en Maurice Ronet, ook al is laatstgenoemde rolprent vier decennia ouder.
De Yanken-film neemt twee uur en een kwartier in beslag, waarna nog bijna anderhalf uur over is voor het tweede onderdeel.

Psychopaat
Dat tweede thema behelst een portret van Sam Vaknin, die van zichzelf beweert dat hij een psychopaat is, maar volgens bekenden de indruk maakt van een aangename man. Hij is een internationaal erkende expert op het gebied van het narcisme. De film, die Arte de komende acht dagen in totaal drie keer zal uitzenden —Ich bin ein Psychopath —, is een Australisch-Duitse coproductie van Ivan Walker, die in 2009 tot stand gekomen is, en een lengte van 83 minuten heeft.
Sam Vaknin is volgens eigen inzicht geen slecht mens, ondanks dat hij al een aantal mensen behoorlijk uit hun evenwicht heeft weten te brengen, waarvan sommige in ernstige mate en voor lange tijd. Sam wil dan ook meer weten over het hoe en het waarom van de diagnose die over hem is afgegeven.
In deze documentaire wordt hopelijk één en ander duidelijk over de oorsprong van het gedrag en de daaraan verbonden destructieve neigingen, de hersenfunctie en al wat dies meer zij.
De film, die op het formaat 16:9 zal worden vertoond, wordt door Arte de komende week nog tweemaal herhaald: allereerst op vrijdag 24 april vanaf 09:55 uur, en dan nog eens op maandag 27 april, in de nacht vanaf 03:00 uur.
____________
Afbeeldingen
1. Acteur Matt Damon als TomRipley in de Amerikaanse speelfilm uit 1999: The talented Mr. Ripley. (Foto: ZDF; © Kineos.)
2. Hersenonderzoek in verband met psychosen, respectievelijk psychopathieën. (Foto: ZDF; © Simon Smith.)

Geschreven door Heinz Wallisch om 18:54 Reageer op dit bericht Stuur door

René Cléments speelfilm Gervaise naar Emile Zola's roman L'Assommoir op TV5

Sociale rolprent
Op zondag 19 april wordt de inmiddels klassieke speelfilm Gervaise, uit 1956 van René Clément (1913-1996), naar de roman L'Assommoir uit 1877 van Emile Zola (1840-1902) via TV5 uitgezonden, tussen 21:00 en 22:50 uur.
De rolprent toont de wasvrouw Gervaise, hoofdpersoon uit de genoemde roman — gespeeld door de Duitse actrice Maria Schell (1926-2005) —, die door haar man wordt verlaten en aanvankelijk het geluk schijnt te vinden bij een goede vent, die in de bouw werkt. Kort daarna flikkert hij tijdens zijn werk van het dak en raakt daardoor werkloos, en heeft hij geen enkel uitzicht op nieuw werk, waardoor hij aan de drank raakt. Daarmee is iedere hoop op een betere toekomst voor Gervaise en haar kinderen vervlogen.

Waardering
Hoewel het om een literaire verfilming gaat, is de rolprent niet geheel gespeend van suggestief-emotionele elementen, waardoor deze film, althans mede, een status heeft gekregen die in de huidige tijd veelal als tranentrekker wordt gekwalificeerd. De film werd overladen met prijzen, waarbij de actrice-protagoniste ook weer een hoofdrol heeft vervuld.
Het sociale element — in de vorm van een anti alcohol stellingname — werd eveneens hogelijk gewaardeerd. De afwijzing van het misbruik van het 'kostelijke vocht' dat meestentijds echter als genotmiddel wordt gekwalificeerd, was voor ieder duidelijk die in haar of zijn jeugd wel eens is geconfronteerd — niet zelden was tijdens een les op de lagere school — met het prentje van zeker een eeuw geleden, waarin een klein kind haar papa uit een café mee naar huis probeert te praten Ach vader, niet meer!

De schrijver
De schilder Paul Cézanne (1839-1906) was reeds jong een klasgenoot van Emile-Edouard-Charles-Antoine Zola, en toen deze, dertig jaar oud, in het huwelijk trad, was die jeugdvriend zijn getuige. Enkele jaren tevoren, in 1867, had Zola succes met de roman Thérèse Raquin, die als meesterwerk wordt onthaald.

Voordien had de schrijver, als knaap en jongeman, het niet bepaald gemakkelijk gehad. Zijn vader was in 1847, toen Zola zeven jaar oud was, overleden, waardoor Emile en zijn moeder in een moeilijke situatie achterbleven. Voor het lyceum kreeg hij een beurs, maar het leren liep aanvankelijk nogal moeizaam, maar na verloop van tijd profileerde hij zich als een briljante student, waarna hij, op zijn achttiende, samen met zijn moeder naar Parijs is vertrokken.
Daar kon hij echter niet aarden en zo deed hij geen eindexamen. Maar er moest wel brood op de plank komen en daardoor werd hij aanvankelijk douanier, maar dat beviel hem zo slecht dat hij ontslag nam. Zonder middelen van bestaan heeft hij zelfs enige tijd mussen gegeten.
In 1862 trad hij, als magazijnknecht, in dienst van uitgeverij Hachette, waar hij zich al snel wist op te werken, zelfs tot chef in de uitgeverij, en tegelijkertijd publiceerde hij gedichten in tijdschriften.
____________
Afbeeldingen
1. Voorzijde van het stofomslag van een gebonden club-editie van de roman L'Assommoir.
2. Voorkant van een Home Cinema-editie van de film Gervaise, die in de prijzen viel als beste buitenlandse film van het jaar 1956. Voorop Maria Schell.
3. Achterkant van het stofomslag van die editie van L'Assommoir.
Geschreven door Heinz Wallisch om 14:38 Reageer op dit bericht Stuur door

Het meisje van Pskov van Nikolaj Rimski-Korsakov op zondag 19 april 's avonds via radio WDR 3 vanuit Sint Petersburg

Veeltaligheid?
De Russische opera Псковитянка — Het meisje van Pskov — van Nikolaj Rimski-Korsakov (1844-1908) wordt op zondag 19 april — 's avonds tussen 20:05 uur en 23:05 uur — door de Duitse zender WDR 3 in het programma Bühne: Radio uitgezonden vanuit het Mariinski Theater in Sint Petersburg, waar de vaste spullenbaas, Valery Gergiev, de scepter zwaait voor koor, orkest en solisten. In programmagidsen wordt het muziekdrama met de Franse titel aangekondigd: La fille de Pskov. Je zou het kunnen beschouwen als een ietwat kosmopolitisch gebeuren: een Nederlands periodiek kondigt een Russische compositie aan met een Franse titel via een Duitse zendgemachtigde. Het lijkt mij in ieder geval verstandiger dat men ervan uitgaat dat in genoemd theater dit muziekdrama in het Russisch zal worden gezongen.

Achtergronden
De componist schreef zelf het libretto, op basis van het gelijknamige drama uit 1860 van Lev Mej (1822-1862). Rimski werkte in de jaren 1868-1872 aan deze opera, waarna het stuk op 13 januari 1873 in hetzelfde theater — maar dan anders, want 136 jaar eerder dan nu — te Sint Petersburg voor de eerste keer werd gepresenteerd. Bijna twee decennia later, in 1891/92, realiseerde de componist een tweede versie, met een andere titel, maar deze is nooit gespeeld. In 1895 maakte hij een derde versie, die op 18 april van dat jaar, opnieuw in Sint Petersburg, maar in een andere entourage in première is gegaan. In 1898 voegde Rimski daar nog een proloog aan toe, en in die vorm werd het stuk op 23 oktober 1901 aan het publiek voorgesteld in het Moskouse Bolsjoj Theater. Acht jaar later werd deze versie, op instigatie van Sergej Djagilev (1872-1929)— die in 1909 zijn eerste van twintig balletseizoenen in Parijs zou leiden — in de Franse hoofdstad op de planken gebracht onder de titel Ivan de Verschrikkelijke.
In 1924 werd er een Duitse versie gepresenteerd in Krefeld. Pas na de Tweede Wereldoorlog kwam het tot hernieuwde uitvoeringen, te beginnen in 1959 te Palermo. Echt repertoire gehouden heeft deze opera weliswaar niet, doch aangezien Rimski-Korsakov geniale muziek heeft gecomponeerd, is het zeker de moeite waard er eens naar te luisteren, en in de huidige context hoeft u er niet alleen het huis niet voor uit, u hoeft evenmin entree te betalen.

Synopsis
Als Tsaar Ivan de stad Pskov belegert, blijkt hij plots bereid te zijn deze met inwoners en al te sparen, aangezien hij in de persoon van Olga Tokmakova zijn dochter herkent. Haar geliefde trekt echter tegen de tsaar te velde, waarbij hij, samen met Olga, door de schoten van de Strelitsen wordt geveld.
____________
Afbeeldingen
1. Componist Nikolaj Rimski-Korsakov, geschilderd door Valentin Serov (1865-1911).
2. Dirigent Valery Gergiev in 2007.
3. Sergej Pavlovitsj Djagilev, geschilderd door Valentin Aleksandrovitsj Serov. Zich als kenners presenterende lieden zijn het er niet over eens of Serov dit portret in 1904 dan wel in 1909 heeft geschilderd.
Geschreven door Heinz Wallisch om 05:55 Reageer op dit bericht Stuur door

Bedolven door de Vesuvius '” Documentaire over de payrusrollen van Herculaneum '” via Arte-tv

Eeuwenoude teksten worden zichtbaar gemaakt
Arte-televisie zal de komende dagen vijf keer de documentaire Vom Vesuv verschüttet uitzenden, te beginnen op zaterdag 18 april, in de avond tussen 21:00 uur en 21:55 uur. Het is een productie uit 2003 van de Amerikaanse filmer Julie Walker, die in HD-kwaliteit wordt uitgezonden op het beeldformaat 16:9. Daarin wordt getoond hoe het onderzoek vordert naar de papyrusrollen die omstreeks 1750 werden ontdekt, naast diverse andere voorwerpen, in de Villa dei papiri in de antieke Italiaanse stad Herculaneum.
Het onderzoek naar de teksten op al die rollen uit die gehele bibliotheek, welke in 79 van onze jaartelling — zoals zoveel mensen, dieren, huizen, straten en pleinen, en voorts tal van gebruiksvoorwerpen — door de uitbarsting van de Vesuvius onder de lava werden bedolven, kan gelukkig met behulp van ultramoderne — multispecterale — technieken voortgang vinden en wel zodanig dat de oude schatten zelf daardoor geen schade meer ondervinden. Het is een hele onderneming zo'n oude papyrus te ontrollen, aangezien daar zeer veel fingerspitzengefühl bij benodigd is.

Documentaire met veel aspecten
In de film wordt getoond op welke wijze de teksten leesbaar gemaakt kunnen worden, en voorts wordt de vraag aan de orde gesteld hoe 'we' verder moeten met de archeologische vindplaats van de bibliotheek van Herculaneum — die bijna zeventien eeuwen onder de as bedolven was —, die vanwege al die papyrusrollen de benaming Villa dei papiri heeft gekregen.
De documentaire wordt door Arte-tv herhaald op:
zondag 19 april om 14:00 uur
donderdag 23 april om 13:00 uur
zaterdag 25 apri om 14:50 uur
zondag 26 april om 05:00 uur
__________
Foto: Arte F; © Mark A. Philbrick BYU
Geschreven door Heinz Wallisch om 20:08 Reageer op dit bericht Stuur door

Beierse Bevers en Boeren verkeren op voet van oorlog '” Arte-reportage

Uitzending tweemaal
Op zaterdag 18 april wordt door Arte-televisie — tussen 20:15 uur en 21:00 uur — in de reeks 360º-Geo Reportage een nieuwe aflevering uitgezonden; deze keer is die getiteld Biberkrieg in Bayern over het verzet van boeren tegen de bescherming die bevers genieten in het natuurpark Bayerischer Wald. Die boeren vinden die wijze van omgaan met de natuur sterk overdreven.
Middenin het grootste bosgebied van Europa bevindt zich het natuurpark Bayerischer Wald dat nooit is ontgonnen en mede daardoor een onderkomen biedt aan tal van bedreigde diersoorten. Dat is het werk van de natuurbeschermingsorganisaties. Dat de bever daarbij speciale bescherming geniet, is de boeren een doorn in het oog.


Natuurbeschermers op de voet gevolgd
In de documentaire die Horst Riegel in 2008 als Duits-Franse coproductie heeft gerealiseerd voor Arte-televisie worden twee managers uit de sfeer der natuurbescherming begeleid op een tocht die ze ondernemen in de hoop toch nog tot een 'vredesakkoord' te komen tussen de bevers enerzijds en de boeren aan de andere kant. Tijdens hun tocht registreert de camera alle schoonheid die de natuur in dat deel van Europa te bieden heeft.
De reportage — die in HD-kwaliteit op het beeldformaat 16:9 wordt uitgezonden, zal door Arte-televisie worden herhaald op zondag 26 april vanaf 18:05 uur.
__________
Foto: Arte, © Medienkontor FFP.
Geschreven door Heinz Wallisch om 17:58 Reageer op dit bericht Stuur door

Fidelio van de Nederlandse Nationale Reisopera halverwege de tournee '” opname van de première zaterdagavond op Neerlands Radio 4


Nu de Nationale Reisopera ongeveer halverwege de tournee is met de enige opera, Fidelio, die Ludwig van Beethoven heeft gecomponeerd, wordt de opname, die tijdens de première op 28 maart is gemaakt in het Muziekkwartier te Enschede, op zaterdag 18 april uitgezonden op Radio 4 in de programmareeks Opera live van de NPS.

Diezelfde avond treedt het gezelschap met de in levenden lijve-versie in het Lucent Danstheater in Den Haag.
Daarna volgen nog vier voorstellingen:
dinsdag 21 april in het Parktheater te Eindhoven
donderdag 23 april in het Theater aan de Parade te Den Bosch
zaterdag 25 april in de Stadsschouwburg van Groningen
dinsdag 28 april in de Rotterdamse Schouwburg
Voor nadere gegevens omtrent de uitvoerenden — solisten, orkest, dirigent, regie en zulks meer — kunt u terecht op het betreffende onderdeel van de website van de Nationale Reisopera.
______________
Afbeeldingen
1. 'Theaterzettel' voor de première, op 23 mei 1814, in het Weense Kärthnerthor-Theater, van Fidelio.
2. Scènefoto uit de voorstelling door de Nationale Reisopera van Fidelio. U ziet Almas Svilpa als Don Pizarro. (Foto: Hermann en Clärchen Baus.)

Geschreven door Heinz Wallisch om 12:08 Reageer op dit bericht Stuur door

Sociaal besef leeft bij grootste deel van de jonge Amerikanen

De Vreugde van het Geven
In een artikel in de Huffington Post van deze woensdag 15 april wordt gerefereerd aan uitspraken die Michelle LaVaughn Robinson Obama, de echtgenote van de huidige Amerikaanse president, heeft gedaan in verband met de vreugde die Geven kan verschaffen. Zij wijst erop dat al degenen, die in staat zijn bij te dragen aan onder meer het verkleinen van veel problematiek — en als gevolg daarvan ontstaan verdriet en onzekerheid, juist in deze moeilijke tijden — dit dan ook zouden moeten doen, en ze laat niet na erop te wijzen hoe zeer geven niet alleen een positief gevolg heeftPOLITICI+%E2%80%94+VS+%E2%80%94+Obama,+Michelle+%28official+portrait%29.jpg voor degene die mag ontvangen, maar niet in de laatste plaats tevens voor degene die geeft.
In een essay voor USA Today heeft de presidentsvrouw niet alleen de vreugde onderstreept die het geven kan bieden, maar wijst zij tevens op de sociale plicht van mensen die het beter hebben. Verder wijst ze erop dat het sociale besef bij de jeugd nimmer zo groot is geweest dan nu, en om die opvatting te staven, haalt ze een recente studie aan waarin blijkt dat 61 procent van de jongeren tussen 13 en 25 jaar van oordeel is dat zij persoonlijk verschil kunnen maken met betrekking tot de 'toestand in de wereld', dat deze groep tevens de mening is toegedaan dat ieder individueel verantwoordelijk is voor het eventueel kunnen veranderen van de situatie.
Eén en ander moet voor het Witte Huis met de huidige president een goed voorteken zijn, ook al blijft enig realistisch besef, naast groot optimisme, van groot belang. Cijfers geven immers een momentaan beeld, en als al diegenen die zich hebben geprofileerd met bepaalde positieve uitspraken, plotseling moeten handelen, wil de alledaagse werkelijkheid dat beeld nog wel eens ingrijpend veranderen. Maar het Principe van de Hoop moet altijd blijven prevaleren.
__________
Foto: Officieel statieportret van Michelle Obama.

Geschreven door Heinz Wallisch om 09:51 Reageer op dit bericht Stuur door

Meer van Cultuurspectrum

↑ Terug naar de berichten