Donderdag 21 mei 2009

Terra X-documentaire over het Morgenland '” deel 2

Vooruitstrevendheid troef
In aansluiting op ons bericht van zondag 17 mei over de eerste aflevering van de driedelige Terra X-documentaire Morgenland van het Zweite Deutsche Fernsehen zij hier gewezen op de delen 2 en 3, die binnen goed drie etmalen zullen worden uitgezonden.
Op donderdag 21 mei — ook weer tussen 19:30 uur en 20:15 uur — volgt deel 2, Mit den Schwertern des Geistes. Zo omschreven de moslims zelf in de middeleeuwen het fenomeen van de samenhangende elementen kunsten en wetenschappen. In de tweede aflevering wordt — de titel geeft het al aan — nader ingegaan op de ontwikkeling daarvan: de architectuur van toen en andere uitingen van een sterk ontwikkeld kunstgevoel zijn de nog altijd fascinerende getuigen van wat er zich op dat gebied aan vooruitgang werd geboekt.
In de tijd dat Europa voor het overgrote deel was ondergedompeld in de duistere middeleeuwen, slaagden ontwikkelde moslims erin hun kennis en inzichten van dat moment beter aan te wenden en denkbeelden in praktijk te brengen. Zo ondernam men in het morgenland reeds pogingen om te vliegen, en bleek men ver voor ons westerlingen in staat een vorm van experimentele geneeskunde te ontwikkelen. In deze tweede aflevering komen de ontwikkelingen van de aangegeven aspecten van het leven aan de orde op drie verschillende continenten en in zes landen. Een prachtig voorbeeld van de sfeer die toen binnen de genoemde stroming heerste is de alom hooggeprezen Moorse cultuur die terug te vinden is in Spanje.
__________
Afbeelding: Getuige van de Moorse architectuur in Spanje: de grote moskee van Cordoba.

Geschreven door Heinz Wallisch om 10:46 Stuur door Reageer op dit bericht

Reageer op dit bericht

Woensdag 20 mei 2009

Purcells opera King Arthur woensdag op BBC Radio 3

Historisch thema
In het radioprogramma Performance on 3 van de Britse luisterzender BBC Radio 3 wordt op woensdag 20 mei — 's avonds vanaf 20:00 uur tot ongeveer tien uur onze tijd — een uitvoering gepresenteerd van de opera King Arthur van Henry Purcell (1650-1695), de muziekmeester wiens geboortejaar in 2009 wordt herdacht, al moet daar direct aan worden toegevoegd dat dit op minder spectaculaire wijze gebeurt dan dit het geval is met de twee van oorsprong Duitse componisten — Händel en Haydn — die in Londen eveneens hun muzikale sporen hebben nagelaten. Ook Mendelssohn krijgt in zijn herdenkingsjaar overigens niet die sterke aandacht.
Bovendien zal de aandacht qua concerten en opera's in Purcells land van herkomst ongetwijfeld groter zijn dan via de elektronische- en ethermedia.

De Britten waardig
De tekst voor Purcells "dramatick opera" met de complete titel King Arthur or The British Worthy is afkomstig van de Engelse dichter, toneelschrijver en literair criticus John Dryden (1631-1700). Het muziekdrama werd gerealiseerd in vijf bedrijven met een voorspel en een epiloog. De eerste uitvoering werd gegeven in Dorset Garden te Londen in 1691, in het decennium van het overlijden van zowel de componist alsook de librettist.
Pas goed twee decennia nadien werd het werk opnieuw in het repertoire opgenomen, en wel in Birmingham; Londen toonde pas in 1935 weer interesse. Interessant is het dat nog eens vijfendertig jaar daarna de opera in een bewerking van Colin Graham (geboen 1931) en Philip Ledger (geboren 1937), die het bestaande drama hebben aangevuld met muziek uit andere werken van Purcell. Dit deden zij omdat er in het oorspronkelijke werk van Purcell slechts twee rollen voor zangers waren weggelegd en de rest slechts bestond uit gesproken partijen.
De handeling is tamelijk eenvoudig: De heidense Oswald, koning van de Saksen strijdt met de christelijke Britse koning Arthur — niet te verwarren met die van de beroemde verhalen met zijn Ridders van de Tafelronde — om de liefde van de blinde koningsdochter Emmeline. Beide koningen worden vergezeld en ondersteund door zowel goede als boosaardige sylfiden, tovenaars en aardgeesten.

Radio-uitvoering
In de door BBC Radio 3 uit te zenden versie van King Arthur hoort u het ensemble Le Concert Spirituel onder leiding van Hervé Niquet (geboren 1957).
Als bijzonderheid zij nog vermeld dat binnen datzelfde programma, in aansluiting op Purcells opera, liederen van de Chileense dichter Pablo Neruda (1903-1974) zullen worden gezongen door Lorraine Hunt Lieberson.
____________
Afbeeldingen
1. De componist Henry Purcell.
2. De letterkundige John Dryden.
3. Dirigent Hervé Niquet.

Geschreven door Heinz Wallisch om 15:12 Reageer op dit bericht Stuur door

Woensdag 20 mei 2009

Aleksandr Borodins Tweede Symfonie uit 1877 op NDR Kultur

Historische opname
Op woensdag 20 mei presenteert de Duitse radiozender NDR Kultur — tussen 19:30 uur en 20:00 uur — een alweer wat oudere uitvoering van de Tweede Symfonie uit 1877 van de Russische chemicus en componist Aleksandr Borodin (1833-1887). Bij de première was het stuk bepaald geen succes beschoren en het heeft ook nog wel enige tijd geduurd voordat de wat meer algemene concertbezoeker toch waardering ging opbrengen voor de genialiteit die Borodin als schepper van muziek aan de dag heeft gelegd.
In de uitzending van woensdagavond klinkt de interpretatie die de Russische dirigent Kyrill Kondrasjin (1914-1981) samen met het Concertgebouworkest heeft gegeven. Dat is ongeveer drie decennia geleden, en derhalve alweer een historische opname, mede door de bijzondere kwaliteiten van deze betreurde dirigent.
__________
Afbeelding: De componist Aleksandr Borodin. (Tekening van Elzo Smid, Groningen, 1987. Collectie Heinz Wallisch.)

Geschreven door Heinz Wallisch om 09:54 Reageer op dit bericht Stuur door

Dinsdag 19 mei 2009

Portret van een veelzijdig schrijfster: Karin Spaink

Herhaling van januari 2008
De Humanistische Omroep herhaalt op woensdag 20 mei — tussen 22:53 uur en 23:25uur — via de televisiezender Nederland 2, in de programmareeks Profiel, een portret van schrijfster, columniste, en ook publiciste anderszins, Karin Spaink.
Op 2 januari 2008 heb ik over diezelfde film, welke toen via dezelfde zender werd gepresenteerd, een ruime vooraankondiging gepubliceerd op een site die aan dit weblog redactioneel is gelieerd: Cultuurtempel. Voor meer adequate informatie en achtergronden zij dan ook naar dat artikel verwezen: Volle asbakken, lege flessen — Profiel van de schrijfster Karin Spaink op Nederland 2. Om de inhoud van die bijdrage deelachtig te worden, hoeft u niets anders te doen dan hier te klikken.

Geschreven door Heinz Wallisch om 23:34 Reageer op dit bericht Stuur door

Dinsdag 19 mei 2009

WDR-tv toont eigen orkest in Dansen uit Galánta

Terugkijken op jeugdjaren
Vroeg in de nacht van dinsdag 19 op woensdag 20 mei — exact genomen tussen 00:40 uur en 01:00 uur — zendt de Westdeutsche Rundfunk (WDR) een opname uit van de Dansen uit Galánta — gecomponeerd in 1933 — door Zoltán Kodály (1882-1967). Het WDR Sinfonieorchster wordt voor die gelegenheid gedirigeerd door Jukka-Pekka Saraste.
De meeste reizigers tussen Wenen en Boedapest kennen het kleine marktstadje Galánta, dat tegenwoordig in het zuidelijk deel van Slowakije ligt. De latere componist Zoltán Kodály heeft daar zeven jaar van zijn jeugd doorgebracht, in een tijd dat er nog een zigeunerkapel bestond, hetgeen later helaas niet meer het geval was. Dat zigeunerensemble maakte de eerste ‘orkestgeluiden’ waarmee de jonge Zoltán werd geconfronteerd. De ouders van deze spelende zigeuners hadden zich een eeuw eerder al met dezelfde soort van muziek beziggehouden, en omstreeks 1800 waren er in Wenen reeds enkele banden met Hongaarse Dansen gepubliceerd. Eén van die delen omvatte onder meer muziek die afkomstig was van de zigeuners uit Galánta, welke de oude Hongaarse folkloristische muziektraditie hadden bewaard. Om dat in stand te houden, heeft Kodály zijn belangrijkste thema’s voor de Dansen uit Galánta uit die oude muziekbanden overgenomen.

* * * * *

Instrumentatie: 2 fluiten, 2 hobo’s, 2 klarinetten (in A), 2 fagotten, 4 hoorns (in F), 2 trompetten (in C), pauken, kleine trom, triangel, klokken en strijkers .

Kodály heeft zijn Dansen in 1933 voltooid, en nog in hetzelfde jaar zijn deze voor het eerst in Boedapest in het openbaar uitgevoerd. Eigenlijk zijn het verschillende stukken, maar ze vormen desondanks een eenheid, aangezien de componist meerdere keren hetzelfde materiaal heeft gebruikt.
De Dansen uit Galánta worden geopend met een markant thema voor de solocello. Houtblazers en strijkers laten daarop een snelle passage horen, waarop de hoorns het thema herhalen. Dan wordt dit uitgewerkt en mondt het uit in een cadens voor klarinet. Een grillig wijsje (andante maestoso) wordt eveneens door de klarinet gespeeld, maar begeleid door strijkers. Dit wijsje wordt in de loop van de compositie nog diverse keren herhaald. Dan klinkt zeer levendig een contrasterede melodie, eerst in de fluiten, daarna in de klarinetten en violen, waarop het grillige wijsje opneuw ―― in de houtblazers en strijkers klinkt: de hoorns en de pauken zorgen voor de begeleiding. Hierop leiden hobo’s en fluiten (allegro) een geheel nieuwe passage in, en. daarna vormt een opgewekte sequens de overgang naar een tweede andante maestoso. Een gesyncopeerd thema zoekt zijn weg door het orkest, langzaam maar zeker aanzwellend tot een rauw fortissimo. De klarinet zet een soort van tegenmelodie in, die wordt opgepakt door de fluit. Na te zijn uitgewerkt maakt deze plaats voor een sprankelend thema (allegro vivace) in de fluiten en eerste violen. Het wordt uitgebreid met verwijzingen naar andere motieven, speciaal naar het syncopenthema, waarna het geheel gestadig klankvoller en opgewondener wordt. Plotseling breekt dat alles af en heerst er een korte Generalpause. Opnieuw klinkt de grillige melodie: eerst pianissimo, dan in de houten blaasinstrumenten met strijkersbegeleiding. Een cadens in de klarinet leidt naar een llegro molto vivace dat het geheel besluit. maar nu wel in een totaal andere vorm.
____________
Afbeeldingen
1. Historisch kasteel in Galánta.
2. De Hongaarse componist Zoltán Kodály.

Geschreven door Heinz Wallisch om 22:59 Reageer op dit bericht Stuur door

Maandag 18 mei 2009

Verwarring rond begrip Vrijheid geïnventariseerd

Tegenspel gevraagd
De aflevering van het VPRO-televisieprogramma Tegenlicht dat op maandag 18 mei op Nederland 2 tussen 20:55 uur en 22:00 uur zal worden uitgezonden, heeft als titel Partijtje vrijheid.
De eerste associatie die ik bij dat begrip krijg, is de titel van een boekje dat ongeveer vier decennia geleden voor enige ophef zorgde, bij de niet-liberale, maar wel kritische geesten in dit land. Voorop een afbeelding van een jongeheer Wiegel aan de biljarttafel. Zelfs binnen de VVD waren mensen die de botte bijl mentaliteit welke genoemde Hans W. in de Tweede Kamer en op de beeldbuis aan de dag legde, te ver ging

en hij nog een waar rijpingsproces zou moeten ondergaan. "Haya heeft Wiegel te vroeg geplukt", prevelden sommige van deze liberalen. Die zin associeerde vriend en vijand van het door de VVD vertegenwoordigde liberalisme — rechts van het midden — met een toen befaamde en geliefde oudejaarsconference van Wim Kan.

Dubbelzinnigheid
Voor de hand ligt de dubbelzinnigheid in de titel Partijtje vrijheid. We spelen alsof we vrijheid willen en we beginnen een politieke partij. Een instituut doorgaans klein begint alvorens het (als) een grote partij mee kan blazen. En daarmee zijn we middenin het thema van de uitzending: het claimen van het begrip Vrijheid, meer dan ooit, door politici, bij ons en over de grens, die redelijk rechts tot en met onredelijk vasthoudend dan wel anaal gefixeerd necrofiel zijn. In eigen land zijn de laatste creaties van deze stromingen afkomstig uit de VVD, en vinden zij die niet meer rechts genoeg. Het ergste daarbij is niet dat men een verlangen naar vrijheid wil opnemen in de benaming van de eigen stroming, doch dat dit begrip in die stromingen niet thuishoort, aangezien men er alleen vrijheid claimt voor de leiding van de club met de aanhang en een grote mate van onvrijheid wenst te creëren voor een iegelijk die niet actief dan wel passief steun wenst te verlenen aan die waanideeën.

Rob Wijnberg als gids
Onze Nederlandse filosoof Rob Wijnberg (geboren 1982) — in zijn normale werk opinieredacteur van de dagelijkse krant NRC/Handelsblad — had al met enkele boeken flinke belangstelling weten te genereren bij waarachtig liberale lezers, die op de bres staan voor vrijheden van levensbelang, zoals die van meningsuiting en alle daaruit voortvloeiende fenomenen. Ook als men over bepaalde zaken In Dubio verkeert.

Het begrip Vrijheid
Dat men in woordenboeken voor het dagelijks gebruik — van het qua inhoudelijke omvang kleinste tot en met het grootste woordenboek ter wereld — dat van De Vries en Te Winkel — Vrijheid als lemma kan vinden, behoeft geen nader betoog, maar dat het in specialistische woordenboeken, vooral in de min of meer alternatieve sfeer —zoals Vergeetwoordenboek, Klein Lexicon voor een Eigentijds Gesprek, alsook in het Klein Vademecum van de dagelijkse moraal en andere — ontbreekt, geeft te denken, en al helemaal dat dat in laatstgenoemd woordenboek eveneens het geval is, want daar hadden de auteurs uit de lijst met keuzebegrippen wel het woord vrijheid kunnen claimen. In een Nederlandse vertaling van Satans Woordenboek van Ambrose Bierce (1842-1914)

daarentegen komt het wel voor met als definitie "Een van de kostbaarste bezittingen van de fantasie."
En daarmee zijn we weer terug bij de rechtse rakkers die dat substantief en alle erbij behorende adjectieven van de ware liberalen hebben ontvreemd, en of dat nu is van een maffioos getinte regeringsleider die absoluut geen notie heeft van politiek fatsoen of van zich in dubieuze bochten wringende thekla wier claim op "recht door zee" in een mum van tijd werd gelogenstraft dan wel een islamofobische volkstribuun — bij al dezen slaat het begrip als een bloederige biefstuk op vegetarisme.

Meningen
Rob Wijnberg leidt de kijker in Tegenlicht van maandag 18 mei naar zogeheten dwarse

denkers: de filosoof Peter Sloterdijk (geboren 1947), de Britse historicus Jonathan Israel (1946) en de Amerikaanse literatuurtheoreticus Stanley Fish (geboren 1938), alleen qua leertijd en werkzaam leven van na de Tweede Wereldoorlog. Zij geven hun mening en adstrueren deze aan de hand van hun kritische houding ten opzichte van bepaalde bestaande toestanden en gebeurtenissen. Uit hun betoog zal weer helder worden dat het zich toe-eigenen, heimelijk dan wel openlijk, van het begrip Vrijheid, het schermen daarmee — als behorende bij de stroming die men vertegenwoordigt — primair echter op geen enkele wijze rechtvaardigt.

Panta Rhei
Uiteindelijk belandde het boekje Partijtje libre voor enkele dubbeltjes bij de toen grootste dumpboekhandel van ons land, waar het was geplaatst in de juiste categorie — en dat was in die dagen bij die firma bepaald niet vanzelfsprekend — naast een minuscuul werkje over Boer Koekoek, later nog aangevuld met Gruyters en Van Mierlo. Politici en hun ideeën in de ramsj. Hoewel Wiegel later af en toe, hier en daar, wat redelijker werd — vooral als hij van mening was dat zulks goed aankwam bij 'de mensen in het land'

—, en Hendrik Koekoek steeds verder afgleed naar vormen van onbedaarlijke gekte in woorden en daden, maar, zonder enige nadere informatie, toch wel weer lid wenste worden van de partij die Dolf Brouwers — anno toen parlementair verslaggever van de Vara — slechts verbaal claimde te willen oprichten. De relatief linkse liberalen Gruyters en Van Mierlo verdwenen steeds meer naar de achtergrond, Van Mierlo en zijn ideeën overigens niet voorgoed. Na af en toe een klein optreden dat wel eens de indruk van een gewenste come back maakte, is hij nu weer wel van de partij als het erom gaat het gevaar van die zogeheten vrijheidspartij(en) niet alleen terecht met ogen op steeltjes te volgen, maar tevens de benodigde waarschuwingen uit te spreken.
Het in de dagen van weleer toch reeds al te verscholen hoekje met het thema Nederlandse politiek bleef bij de boven geïndiceerde boekenmiljonair akelig leeg.
____________
Afbeeldingen
1. De Duitse filosoof Peter Sloterdijk.
2. Voorzijde van Rob Wijnbergs boek In Dubio over vrijheid van meningsuiting. (Prometheus, Amsterdam, 2008; ISBN 978-90-446-1170-0.)
3. Voorplat van Ambrose Bierce's Satans Woordenboek in Nederlandse vertaling (1962).
4. Filosoof en redacteur Rob Wijnberg. (Foto: Michel Linssen.)
5. VS-literatuurtheoreticus Stanley Fish.

Geschreven door Heinz Wallisch om 22:21 Reageer op dit bericht Stuur door

Maandag 18 mei 2009

Das BRD-Gefühl in film-docu over 7 Brüder

Sterke contrasten binnen anderhalf decennium
Zij allen werden geboren tussen 1929 en 1945: zeven broers in één gezin. Op maandag 18 mei, 's avonds van 23:50 uur tot in de nacht op dinsdag de 19de om 01:15 uur vertoont het tweede publieke Duitse televisienet ZDF een documentaire waarin die zeven broers fungeren. De oudste is reeds of wordt alsnog in 2009 tachtig jaar, de jongste is geboren in het laatste jaar waarin ook nog de Tweede Wereldoorlog heeft gewoed. In het opgroeiproces van de oudste en de jongste van die zeven zal een bijna niet te beschrijven verschil zijn geweest: de ene beleefde de doormars van Hitler naar de macht, al was hij net — of nog net niet — vier jaar toen Hitler kanselier werd. De ander onderging zijn bewustwording in de periode dat Hitler nog maar net was verslagen maar in grote delen van het land en in zo menig hoofd en hart nog niet verdwenen.

Tijdens de genoemde film krijgen we portretten van die zeven mannen te zien, en kunnen we ijd meemaken in welke mate zij niet alleen een familiehistorie weerspiegelen, maar tegelijkertijd een bepaald gedeelte van de jongste Duitse geschiedenis vanaf de jaren van de vorige eeuw verhelderen .

Meer documentaires over 60 jaar BRD
De als experimentele documentaire gekwalificeerde 7 Brüder is de eerste van drie films die tijdens de bewuste nacht zullen worden uitgezonden in de reeks Das kleine Fernsehspiel.
De film die daar achteraan komt behandelt de zogeheten spindoctors die werkzaam zijn geweest voor de kanselierskandidaten Gerhard Schröder en Edmund Stoiber tijdens de campagne voor de verkiezingen van 2002 in de Bondsrepubliek. Als laatste volgt een documentaire over de collectieve Duitse zwaarmoedigheid, waarvan juist nu — terwijl de ene jobstijding na de andere wordt uitgestrooid over de toestand van de wereldeconomie en alle daaraan verbonden negatieve zaken — minder te diagnosticeren valt dan gebruikelijk.
__________
Op de foto: vier van de zeven broers.

Geschreven door Heinz Wallisch om 21:59 Reageer op dit bericht Stuur door

Maandag 18 mei 2009

Mein Deutschland deel 3 '” Risse in der Mauer via ARD/Das Erste

Mein Deutschland
Onder verwijzing naar wat we hier over de eerste en over de tweede aflevering van deze driedelige driedelige documentaire te melden hebben gehad, kunnen we daar nog aan toevoegen dat de terugblik op deze periode van goed vier decennia — van 1949 tot 1990 — op maandag 18 mei wordt afgesloten. De uitzending begint, net als in beide vorige gevallen, om 21:00 uur en de duur is ook nu drie kwartier.
In deze derde aflevering wordt de periode van 1977 tot 1990, en deze keer komen mensen aan het woord die het allemaal hebben meebeleefd: van DDR-burgers uit diverse disciplines, maar toch op enigerlei wijze hoog op de ranglijst der bekendheid: een televisiepresentatrice, een hoogspring-ster en een thans gevierde zangeres, en tevens de inmiddels om veel meer dan alleen zijn rol als documentaire te melden hebben gehad, kunnen we daar nog aan toevoegen dat de terugblik op deze periode van goed vier decennia — van 1949 tot 1990 — op maandag 18 mei wordt afgesloten. De uitzending begint, net als in beide vorige gevallen, om 21:00 uur en de duur is ook nu drie kwartier.Tatort-Kommissar Kain zeer bekende Bernd Michael Lade, die steeds naast Peter Sodann speelt in de alom in het Duitse taalgebied befaamde Kriminalreihe; Peter Sodann heeft zich, op verzoek van de partij Die Linke, kandidaat gesteld voor het ambt van Bondpresident —, tot en met de in die dagen zeer actieve VS-diplomaat John Kornblum, de West-Duitse journalist Günther Walraff. De titel die deze laatste aflevering werd meegegeven luidt Risse in der Mauer. Dat hoeven we niet eens te vertalen.
___________
Afbeeldingen
1. Foto behorende bij de derde aflevering van de documentairereeks Mein Deutschland van ARD/Das Erste.
2. Acteur en voormalig DDR-burger Bernd Michael Lade, thans Tatort-Kommissar Kain.

Geschreven door Heinz Wallisch om 18:35 Reageer op dit bericht Stuur door

Maandag 18 mei 2009

Een Portret van Joseph Haydn op Arte-televisie en één in een nieuw boek over diens leven en werk

Filmportret
Op maandag 18 mei, tussen 23:00 uur en middernacht, presenteert Arte-tv een portret van de Oostenrijkse componist Joseph Haydn, die op 31 mei 1809 is overleden. Het betreft een dit jaar gereedgekomen documentaire met gedramatiseerde elementen van Nele Münchmeyer, een Duits-Oostenrijkse coproductie voor het tweede publieke Duitse televisienet ZDF. [1]

Geboren was Joseph Haydn op 31 maart 1732. Naar aanleiding van de tweehonderdste sterfdag van deze muziekmeester heeft onze periode 2009 onder meer de benaming Haydn-jaar gekregen. En hoewel zeker commerciële overwegingen aan dergelijke — soms zelfs uiterst perfect georganiseerde, en in zulke gevallen, relatief langgerekte — gebeurtenissen niet vreemd zijn, wordt de bewuste dan wel toevallige luisteraar toch maar mooi geconfronteerd met muziek van het hoogst denkbare niveau.
Dat was wel heel anders in de tijd dat de goede man de wereld mede bevolkte en zich ten volle heeft ingezet voor hoge kwaliteit binnen de muziekwereld van toen; echter hadden hele volksstammen geen notie van de waarde die zo'n kapelmeester/muziekproducent in dienst van een vorst vertegenwoordigde. Dat dit mede te wijten is aan het feit dat zijn verdiensten vooralsnog binnen de muren van paleizen en eventueel andere vooraanstaande instituten bleef, mag beslist geen verbazing wekken. Heden ten dage zou dat, door het bestaan van ethermedia en elektronische fenomenen waarvan wijzelf in onze jeugd niet alleen geen weet hadden, maar ons daarvan ook niet de geringste voorstelling hadden kunnen maken.

Elitair gebeuren
Immers, als er nu een paleisconcert wordt gegeven ter gelegenheid van een voor 'het hele land' belangrijke gebeurtenis ter viering dan wel herdenking: paleisconcerten — zij het met uitzondering van die welke een besloten karakter dragen — en concerten te water die voor de directe toehoorders relatief gemakkelijk toegankelijk zijn, komen rechtstreeks, of op een zeer snel daarop volgend tijdstip, via het medium televisie of zelfs internet voor de brede massa beschikbaar. In de tijd van Haydn en zijn medelanders, diens medestanders en eventuele concurrenten, waren paleisconcerten — die niet alleen bij vorsten en andere adellijke personages, doch tevens bij bisschoppen werden gerealiseerd — bleven zulke gebeurtenissen altijd een elitaire aangelegenheid.
Wat in de dagen van Joseph Haydn wel mogelijk was en in principe voor een enigermate breder publiek toegankelijk, waren geschriften, al bleef ook toen veel — al te veel —

voorbehouden aan een elite. Niet alleen doordat die geschriften heel dikwijls een specialistisch karakter hadden, hetgeen pas veel later veranderde door de komst van gepopulariseerde, biografisch getinte producten van de drukpers.

Nieuwe biografie
Hoezeer zich die situatie van toen heeft ontwikkeld ten faveure van een in principe bredere massa, moge blijken uit de vele boeken en artikelen die heden ten dage verschijnen ter gelegenheid van diverse Haydn-gebeurtenissen die een gedenkwaardig karakter toebemeten kan krijgen. En mensen die de uitgaven niet zelf kunnen aanschaffen, beschikken over de mogelijkheid deze van een openbare bibliotheek te lenen.
Het biografische boek over Joseph Haydn dat deze maand onze aandacht verdient, werd geschreven door de muziekwetenschapper Matthias Henke [2]. Deze wijst in zijn prettig leesbare boek op het belang van Haydn in het kader van de achttiende eeuwse muziekwereld, in principe binnen Oostenrijk, aagezien de componist het overgrote deel van zijn muzikale werkzaamheid in dienst van de vorsten van Esterházy als kapelmeester heeft gefungeerd.
Vier jaar bracht Haydn door in de Engelse hoofdstad waar hij niet alleen als schepper van kamermuziek veel succes had, maar tevens triomfen vierde met zijn 12 Londense symfonieën [2]. Dat die relatief korte periode van doorslaggevende betekenis is geweest voor zijn verdere scheppingen, mag niemand verbazen.
Tt die periode behoren niet alleen de grote oratoria Die Schöpfung en Die Jahreszeiten, maar tevens een hymne voor Kaiser Franz Joseph. De melodie zal bij menigeen die deze te horen krijgt — ook bij veel niet-Duitsers — een Aha-gevoel geven, aangezien deze in het Deutschlandlied (Einigkeit und Recht und Freiheit....)
__________
[1] Dit filmportret met medewerking van Leif-Ove Andsnes en Thomas Quasthoff zal worden herhaald op zondag 24 mei, om 06:00 uur.

[2] Matthias Henke is onder meer hoogleraar voor historische

muziekwetenschap aan de Universiteit van Siegen, en curator van het netwerk Neue Musik van de Kulturstiftung des Bundes, Berlin. Hij zet zich in tal van functies, onder meer door middel van radiowerk in de BRD, Zwitserland en Oostenrijk, in voor de muziek van de achttiende eeuw tot en met heden. In talrijke publicaties, die voor een groot deel tevens zijn verschenen in andere talen, zet Matthias Henke zich in voor het verhelderen, ten behoeve van een breed publiek, van complexe wetenschappelijke samenhangen.

[3] Over de Londense symfonieën van Joseph Haydn is bij dezelfde uitgever in 2007 een boek verschenen, dat onder meer is besproken op de Homepage van het muziektijdschrift Mens en melodie.
__________
Matthias Henke: Joseph Haydn. 144 pag., paperback op breed formaat; met vele illustraties in z/w en kleuren. Deutscher Taschenbuch Verlag, München, Mai 2009. (dtv 34547; ISBN 978-3-423-34547-7. Prijs in Duitsland, en bij Boekhandel Die Weisse Rose te Amsterdam, € 12,90.
___________
Afbeeldingen
1. Voorzijde van de nieuwe dtv-biografie over Joseph Haydn, door Matthias Henke.
2. Esterházy-vorst Nikoaus I (1714-1790). Portret uit 1760 door een onbekende meester
3. Auteur, en in dit specifieke geval, Haydn-biograaf Matthias Henke.

Geschreven door Heinz Wallisch om 11:11 Reageer op dit bericht Stuur door

Zondag 17 mei 2009

Het zoete en tevens wrange fenomeen: Wraak

Sociale drijfveer
Ruim twee uur zal op zondag 17 mei — tussen 20:55 uur en 23:00 uur — het zeer frequent voorkomende verschijnsel wraak aan de orde gesteld worden in een VPRO-programma voor de beeldbuis, hetwelk tijdens die beide genoemde tijdstippen voor Nederland 2 op de rol staat: WRAAK. Het programma is samengesteld door Britta Hosman uit momenten in feitelijke en bedachte (literaire) situaties.
Wie kent niet de inmiddels eeuwenoude uitdrukking "Dit schreeuwt om wraak!", uit een stripverhaal, een roman, of zelfs uit de praktijk van alledag?

Dat het fenomeen in zovele verschillende geledingen van het dagelijks bestaan overal ter wereld voorkomt en daarbij niet bepaald een verschijnsel is van de laatste eeuw, maar van alle tijden, doet het besef rijzen dat de literatuur er vol van is, van de aloude klassieken verre van ons huis en onze haard via de historie van de westerse wereld tot (letterlijk) vandaag de dag.

Onmetelijke conflicten
Oorlogen met enorm veel leed en destructie zijn veelvuldig het gevolg geweest van intense wraakgevoelens die de 'houder' ervan meende te moeten bevredigen. Men leze er teksten uit de antieke wereld maar op na, zoals tal van mythologische verhalen over — weliswaar uit de menselijke fantasie ontsproten — de wereld der goden, halfgoden en helden. En indien u daaraan niet voldoende heeft, leest u dan de grote tragedieschrijvers der oude Grieken of de geschiedschrijvers uit die tijd er eens op na. Doch mocht dat u te ver van uw bed zijn, dan kunnen de koningsdrama's van William Shakespeare (1564-1616) misschien meer licht op de zaak laten schijnen, aangezien deze eventueel meer de indruk maken actueel te zijn. En wat te denken van het cultuurverschijnsel opera. Zowel in de eventueel tragische zangspelen als in de komedies: van Mozarts Così fan tutte tot en met Verdi's Falstaff [1].

Geen lemma
Immers: wraak is zoet. Dat laatste moge het geval zijn in de amicale sfeer van mensen onderling die goed aan elkaar gewaagd zijn en dit in sport en spel dan wel bij ietwat serieuzere gebeurtenissen tijdens huiselijke wrijvingen of in de sfeer van studie of werkzaamheid.

Maar van een zo gewichtig fenomeen verwacht je toch dat je het zult aantreffen in tal van naslagwerken over psychologie en filosofie. Dat bleek echter een tegenvaller van de bovenste plank. In enkele tientallen encyclopedische woordenboeken — welke mij alle heel direct ter beschikking staan over die beide onderwerpen — kwam het niet eenmaal als trefwoord voor. Dat is omgekeerd evenredig aan het belang, in zowel filosofisch, psychologisch, historisch en algemeen-maatschappelijk opzicht.
__________
[1] Op de dag van het VPRO-programma over het verschijnsel wraak zal tevens de première worden gegeven van een reeks van dertien in even zovele steden van ons land — tot in juli — van Falstaff in een eigentijds jasje gestoken, door het in Maastricht gevestigde ensemble Opera Zuid.
____________
Afbeeldingen
1. William Shakespeare; het Chandos-portret. Tentoonsgesteld in de Nationa Portrait Gallery te Londen.
2. Persfoto van de try out op vrijdag 15 mei van Falstaff door Opera Zuid. Op zondag 17 mei is de première in het Parktheater te Eindhoven. (Foto: Deen van Meer.) Op Sir John Falstaff wordt ruim wraak genomen in deze komische opera van Giuseppe Verdi.

Geschreven door Heinz Wallisch om 16:04 Reageer op dit bericht Stuur door

Zondag 17 mei 2009

Tweemaal Johannes Brahms' Tweede Symfonie binnen vijf uur

's Middags op Neerlands Radio 4
Wie van de muziek van Johannes Brahms houdt — en met name van diens symfonieën —, krijgt op zondag 17 mei de gelegenheid dat werk binnen vijf uur tijds tweemaal te beluisteren. Allereerst in het middagconcert dat door de Nederlandse zendgemachtigde Avro vanuit het Concertgebouw in Amsterdam wordt uitgezonden, vanaf 14:02 uur. Brahms Tweede Symfonie opus 73 uit 1877 wordt voorafgegaan door het geniale Tweede Pianoconcert van

Fryderyk Chopin, met als solist de Chinees Lang Lang, die — zo beweren boze tongen — daarvoor de lieve som van 32.000 euro vangt.
Het Concertgebouworkest zal voor de gelegenheid worden gedirigeerd door Daniel Harding.

's Avonds op BBC Radio 3
Direct als de avond bij ons begint, dus om 18:00 uur — maar op Britse bodem is het dan nog wel een uur vroeger —, krijgt u de gelegenheid om op een veel uitgebreidere wijze kennis te maken met dezelfde symfonie, in het programma Discovering music. Daarin wordt in anderhalf uur niet alleen — en pas aan het slot — de complete symfonie uitgevoerd, door het BBC National Orchestra of Wales onder leiding van Theodor Kuchar, maar is er vooraf uitgebreid gelegenheid om nader in te gaan op allerlei details, die niet alleen verbaal zullen worden verklaard, maar eveneens door tal van liefhebbers en kenners worden becommentarieerd en tevens instrumentaal worden ondersteund..
Een uitgebreid artikel, met technische toelichting op deze symfonie heb ik op 6 mei 2007 geplaatst op het Nederlandse fin de siècle weblog All art is quite useless van Rond 1900.nl.
___________
Afbeelding: Johannes Brahms, getekend door Jarko Aikens, Groningen 1985. (Archief Heinz Wallisch.)

Geschreven door Heinz Wallisch om 10:39 Reageer op dit bericht Stuur door

Zondag 17 mei 2009

Een profeet verandert de wereld '” driedelige Terra X-documentaire via ZDF; vanavond deel 1

Constructieve beeldvorming
In de wijd en zijd bekende en inmiddels veelal hogelijk gewaardeerde historische documentaireserie Terra X van het tweede publieke Duitse televisienet (ZDF) wordt — vanaf hedenavond, tussen 19:30 uur en 20:15 uur — een driedelige film gewijd aan het Morgenland. De eerste aflevering daarvan draagt de titel Ein Prophet verändert die Welt. Daarin wordt het ontstaan van de Islam behandeld met gedetailleerde aandacht voor de figuur en de zogenoemde openbaring van de profeet Mohammed.

Over de islam wordt zoveel onzinnigs verkondigd, in eerste instantie door mensen die al dan niet terecht enige angst koesteren. Als deze slechte ervaringen hebben opgedaan, is dat spijtig en kan men enig begrip opbrengen voor de geuite angst, maar wanneer die angst de basisvormen aanneemt van de uitingen van angst die Hitler en consorten jegens Joden hadden — en dat gebeurt heden ten dage bij politici die het begrip Vrijheid voor in de mond hebben, maar dat fenomeen alleen voor zichzelf en gelijkgezinden menen te mogen en zelfs te moeten claimen — en zich daarmee schuldig maken aan de kwalijkst denkbare vorm van discriminatie, leugens, laster, lagen en listen die ook de vaak als boosaardig aangehaalde Hitler kenmerkten. Dergelijke politici verdienen dan ook niet anders dan de diepst denkbare verachting.

Onzinnig gedrag
Vanzelfsprekend gedragen sommige moslims zich als volstrekte dwazen door maar allerlei beweringen de wereld in te slingeren, die op niets anders zijn gebaseerd dan geraaskal van iemand die men ten onrechte heeft vertrouwd.
Bij mij in de buurt — waar zich een moskee bevindt, die mij nog nooit enige vorm van overlast heeft bezorgd door het bestaan of door de mensen die zich daar ophouden — zijn diverse moslims die angst uiten ten opzichte van mijn hond, en deze meestal verklaren doordat in de Koran zou staan dat honden onrein zijn. Jonge moslims die zelf een hond hebben — het aantal van hen is heel klein — beweren daarentegen dat niets van dergelijke onzin in de Koran te vinden is.
Eén mevrouw gaat altijd opzij als ze mijn hond Amber ziet en zegt: "Ik ben niet bang voor honden, maar ik mag van mijn geloof niet door hun spuugjes worden geraakt."
In een dergelijke context vraag je je wel eens af wat er zou gebeuren als er een moslimkind in het kanaal valt en een hond dat kind veilig en wel op de wal brengt. . . . .
Wie door wetenschappelijk verantwoorde lectuur nader wil worden geïnformeerd over deze godsdienst, zij hier gewezen op het bestaan van het hierbij afgebeelde boek dat is verschenen in een voortreffelijke serie van uitgeverij Junius, bedoeld als Inleiding, geschreven door Peter Heine. (ISBN 978-3-88506-365-4.)

Geschreven door Heinz Wallisch om 00:00 Reageer op dit bericht Stuur door

Vrijdag 15 mei 2009

Simenon-verhaal in Delannoy-speelfilm uit 1960 op Arte-televisie

Halverwege
Hoewel het inmiddels een halve eeuw geleden is dat de Franse regisseur Jean Delannoy (1908-2008) het korte verhaal Le baron de l'ecluse van de in het Belgische Luik geboren, Franse romancier Georges Simenon (1903-1989) heeft verfilmd, zijn alle vier protagonisten nog steeds begrippen in de geschiedenis van de Franse film. Dat zijn in de eerste plaats Jean Gabin (1904-1976) en Micheline Presle (geboren 1922), en in nauwelijks mindere mate

voor Jacques Castelot (1914-1989) en Jean Desailly (1920-2008). In het midden van zijn lange leven heeft de regisseur dit verhaal aan het celluloid toevertrouwd.
Baron Jérôme Antoine — op het witte doek is dat Jean Gabin — heeft een luxueus leven geleid, maar kan dat op basis van zijn financiéle status niet voortzetten. Daarom probeert hij dat te forceren door geld te lenen en aan de goktafel winsten te boeken. Dan geschiedt inderdaad een wonder en wint hij elf miljoen (oude Franse) francs. Als aanbetaling wordt hem een jacht gegeven, dat hij direct in gebruik neemt, en samen met zijn vroegere geliefde Perle — gespeeld door Micheline Presle — zet hij koers naar Monte Carlo. Onderweg krijgen ze pech in de directe omgeving van een sluis. Tijdens dat intermezzo leert die Perle een rijke man kennen, genaamd Maurice Montbernon — die wordt vertolkt door Jean Desailly — met wie ze wel in het huwelijksbootje wil stappen. Dat betekent dat de nog steeds berooide baron-met-jacht — zijn grote heeft hij immers nog niet uitgekeerd gekregen — er plotseling helemaal alleen voorstaat.
Filmscribenten hebben erop gewezen dat de film het goed doet vanwege de acteerprestaties van de vier protagonisten — geen wonder met die bezetting — maar dat de regisseur nogal oppervlakkig is gebleven.
Arte-televisie zendt deze film uit op vrijdag 15 mei, 's middags tussen 14:45 uur en 16:25 uur. Deze Frans-Italiaanse coproductie die vanaf 1960 in roulatie is, en is voorzien van muziek door Jean Prodromidès, zal opnieuw worden uitgezonden op zondag 25 mei, eveneens vanaf 14:45 uur.
____________
Foto: De in 1922 geboren Franse actrice Micheline Presle.

Geschreven door Heinz Wallisch om 00:20 Reageer op dit bericht Stuur door

Donderdag 14 mei 2009

Speuren naar het oude goud van Jasons en Medea's Colchis

Gelegen in twee staten
In de oudheid bestond de naam Colchis, die ook iets te betekenen had. Zowel in de klassieke Griekse mythologie alsook in het leerboek der oude geschiedenis dat in mijn schooltijd op gymnasia werd gebruikt, wordt die naam vermeld en wordt de staat met die naam omschreven als onmetelijk rijk . Deze staat voor een landstreek aan de oostkust van de Zwarte Zee, zowel in Georgië alsook in Turkije.

Arte-televisie presenteert op vrijdag 15 mei — tussen 19:00 uur en 19:45 uur; op documentairetijd, laten we maar zeggen — een film over het wetenschappelijke onderzoek dat wordt verricht naar sporen van Colchis: Die Goldfahnder — Auf der Suche nach dem Goldenen Vlies. Deze historische documentaire is dit jaar gereedgekomen en door de maker, Peter Prestel, voor het ZDF — het tweede Duitse publieke televisienet — gerealiseerd.

Medea, Jason en het Gulden Vlies
Duitse wetenschappers zijn op zoek gegaan naar het wetenschappelijk aanvaardbare bewijs dat zich in de genoemde streek in die twee landen sporen bevinden die spreken ten faveure van het bestaan, anno toen, van het rijk waar zich de fascinerende en fantastische geschiedenis van Medea en Jason — de laatste genoot bekendheid door zijn zoektocht naar het Gulden Vlies — zou hebben afgespeeld. De gevonden sporen zouden volgens die Duitsers aantonen dat zich achter het bekende verhaal anno toen ook een werkelijkheid bevond. Die sporen zouden het geheel van de verspreid voorkomende vertellingen wel eens nieuw en, misschen een deels ander, leven kunnen inblazen.

Geschreven door Heinz Wallisch om 19:33 Reageer op dit bericht Stuur door

Donderdag 14 mei 2009

Verdi's komischeopera Falstaff dertien keer door Opera Zuid

Try out op vrijdag 15 mei
In het Parktheater te Eindhoven presenteert Opera Zuid aanstaande zondag, 's middags vanaf 14:30 uur, de eerste van dertien uitvoeringen binnen een tijdsbestek van zeven weken, van het muziekdrama Falstaff uit 1893 van Giuseppe Verdi (1813-1901). Alleen de laatste presentatie, op 6 juli in het Concertgebouw te Amsterdam, is semi-scenisch, de overige voorstellingen zijn, zoals gebruikelijk bij een opera, gewoon op de planken van de diverse theaters.

De tekst voor Falstaff is afkomstig van librettist [1] Arrigo Boito (1842-1918). Gebaseerd op een combinatie van twee, totaal verschillende, Shakespeare-stukken laat de librettist zien hoe goed zijn gevoel voor humoritische dramatiek is, en daarin is de componist hem, toen reeds op hoge leeftijd, gevolgd.
Een uitgebreid artikel met de primair benodigde, dan wel gewenste, gegevens kunt u vinden op het fin de siècle cultuurweblog All art is quite useless van Rond1900.nl.
__________
Afbeelding: Scène tijdens de repetitie op 21 april 2009 van Falstaff door Opera Zuid. An de Ridder als Nanette en Fabio Trümpy als Fenton. (Foto: Morten de Boer.)

Geschreven door Heinz Wallisch om 13:30 Reageer op dit bericht Stuur door

Woensdag 13 mei 2009

Met acht armen en koppie koppie door het leven

Fascinerend
Arte-televisie heeft op donderdag 14 mei , des avonds tijdens het belangrijkste televisiemoment van de dag — tussen 20:15 uur en 21:00 uur — een documentaire over de inktvis op het programma staan. Dat werd wel tijd ook, aangezien we over tal van dieren — variërend van alledaags tot relatief zeldzaam, dan wel bedreigd met uitsterven — worden geïnformeerd via films, maar over de inktvis hoor en lees je — althans spontaan — weinig. Maar het dier dat geen echte vis is, fascineert toch menigeen: niet alleen doordat het bacht armen heeft die uit het hoofd groeien en daarnaast voorzien is van ogen welke aan die van de mens doen denken en tenslotte blauw bloed in de aderen heeft stromen, en alleen al dat begrip spreekt bij menigeen tot de verbeelding.

Documentaire uit 2006
De film, die thans door Arte zal worden uitgezonden, draagt de titel Tintenfische — Acht Arme mit Köpfchen. Die documentaire van Gisela Kaufmann is gerealiseerd in 2006, in opdracht van de Westdeutsche Rundfunk (WDR). Deze cephalopoden — dieren welker voeten in de kop 'ontspringen' — hebben de beschikking over een enorm scala aan mogelijkheden ter vermomming; zodanig zelfs dat er geen ander dier is dat daar tegenop kan. Binnen enkele seconden kunnen ze hun vorm en kleur aanpassen, en als het moet, kunnen ze snel uit het gezicht verdwijnen door in een wolk van de eigen inkt te vluchten. Sommige van hen — zoals de inktvis — zijn daarin zo intens bedreven dat ze, door het strak trekken van de huid, kleuren van de omgeving kunnen aannemen. Een betere camouflage is niet denkbaar.

Met prijzen overladen
Deze natuurdocumentaire — die een coproductie is van de Australische maakster, de WDR, Arte en ABC Television van het eigen continent van Gisela Kaufmann — is op tien festivals met een prijs onderscheiden, waaronder één voor de beste onderwaterfotografie.
De rolprent die op het beeldformaat 16:9 wordt gepresenteerd, zal nogmaals door Arte worden uitgezonden op donderdag 21 mei, in de middag vanaf 14:00 uur.
____________
Afbeeldingen
1. Inktvis met acht armen.
2. Enevoudiger type inktvis.

Geschreven door Heinz Wallisch om 19:23 Reageer op dit bericht Stuur door

Woensdag 13 mei 2009

Dochter van de bergen '” over de heilige rivier de Ganges

Veelbesproken Indiase stroom
De tweede Nederlandstalige Belgische televisiezender Canvas zal op donderdag 14 mei — 's avonds

tussen 22:00 uur en 22:55 uur — de eerste aflevering van een driedelige serie presenteren over de meer dan 2.500 kilomter lange rivier de Ganges die zowel door India alsook door Bangladesh stroomt. Die eerste aflevering draagt de titel Daughter of the mountains. De Ganges geldt nog steeds als een heilige stroom— ondanks de extreme vervuiling van het water, dat tijdenlang een bedreiging heeft gevormd voor het leven van de mensen in dat land — maar vanzelfsprekend vooral diegenen die aan weerszijden van het water wonen. Talloze vrouwen doen de was nog altijd ouderwets in het rivierwater en miljoenen mensen nemen er een bad, somtijds — op hoogtijdagen bijvoorbeeld — massaal, en dat zoiets eventueel zeer ernstige vervuiling in de hand werkt, zal duidelijk zijn. Ook wordt er aan de oevers van dit water veelvuldig een crematie voltrokken.

Vier bronnen, vier tempels
De Ganges ontspringt hoog in de Himalaya uit vier bronnen. Bij elk van die bronnen staat een oude tempel, die stuk voor stuk, en jaar in, jaar uit, vele duizenden pelgrims — en waarschijnlijk ookwel flink veel toeristen — trekken.
__________
Foto: Satellietopname van de rivier de Ganges met de delta.

Geschreven door Heinz Wallisch om 09:56 Reageer op dit bericht Stuur door

Dinsdag 12 mei 2009

Thema-avond op Arte-televisie over positieve kanten van lelijk zijn

Esthetische begrippen
Vooropgesteld dat er tamelijk veel verschillende opvattingen bestaan over wat mooi of lelijk is — zou zijn, is dan wel een betere omschrijving, aangezien juist bij kwalificaties als mooi en lelijk enorme discrepanties optreden, ook, en zeker niet in de laatste plaats, tussen mensen die op tal van fronten: maatschappelijk, politiek en anderszins cultureel op één lijn zitten — zij er nadrukkelijk gewaarschuwd jegens sluipend zich opdringende conclusies, die op een niet al te bewust niveau worden getrokken uit de emotie die wordt gevoeld als men iets mooi vindt. Door het ondergaan van uitingen van kunst(en) — klassieke muziek, respectievelijk wat daarvoor moet doorgaan, zoals de onophoudelijke muziek-destructie door André Rieu en tal van aanverwante muziek-verachtende lieden — worden in het onderbewuste vlak allerlei links gelegd naar positieve zaken, zoals kwaliteit en ware schoonheid. Hitler heeft indertijd menigeen zo direct uit het hart gesproken — althans wist zulks perfect te suggereren — en zo kon het gebeuren dat zijn eerste slachtoffers die mensen waren welke de moeite namen om hem toe te horen en zich te laten meeslepen — want daar schuilt het grootste gevaar in zaken die in een affectieve preoccupatie worden 'geconsumeerd' — want toen had men immers het mooie, het ware, en derhalve het 'schone', ontdekt.
Doch, indien een dergelijke conclusie gerechtvaardigd zou zijn, zou immers diezelfde Dolle Dolfje zo ongeveer de beste

politicus enhet beste wezen uit de maatschappelijke geschiedenis van ons West-Europa zijn geweest, op de voet gevolgd, of zelfs voorafgegaan, door Stalin en nog wel wat andere, enigszins tot en met uitermate subversieve, elementen.

Drie afdelingen
De thema-avond van Arte-televisie start heden om 20:59 uur en bestaat in drie afdelingen: twee documentaires en een aansluitend debat.
Om 21:00 uur gaat de eerste documentaire — Lob der Hässlichkeit — van start. De inhoud daarvan kan worden omschreven als het gegeven dat zowel lelijkheid als schoonheid in ieder mensenleven een rol speelt. Die bijdrage aan de avond duurt tot 21:45 uur.
Zelf kun je zoiets meemaken als je met veel min of meer doorsnee hondenhouders spreekt. De meesten van hen geven de voorkeur aan — respectievelijk beweren dat — een alledaagse hond of kat met een goed karakter dan aan een schoonheid met dubieuze trekjes. Dit geldt mutatis mutandis ook voor het zoogdier mens. Hoeveel mooie, en uiterlijk aantrekkelijke, vrouwen zijn er niet die manipulerend, liegend en bedriegend door de aangegane relatie trampolineren. En hoe vaak zien we niet een Adonis of Apollo, dan wel een hedendaagse Narcissus — die qua uiterlijk op zeer veel bewondering mag en kan

rekenen —, waarachtig compleet door het vat der Danaïden vallen zodra hij qua opvattingen en gedrag aan een nader onderzoek wordt onderworpen. Vandaar dat wij u, hier en nu, nogmaals en met klem, willen wijzen op de noodzaak van het in acht nemen van de relativiteit en de nodige kritische afstand.
De documentaire van Isabelle Cottenceau die dit jaar voor Arte France werd gerealiseerd, zal op vrijdag 15 mei,'s ochtends vanaf 09:55 uur worden herhaald.

Onaanzienlijk, maar trots
In aansluiting op die documentaire volgt een tweede, met een duur van eveneens drie kwartier, met de titel Unansehnlich, aber stolz. Het hoofdthema daarin is het gegeven dat lelijke mensen niet per definitie ongelukkig behoeven te zijn. Wellicht dat er nog enkele scènes in worden vertoond uit zwijgende films van ongeveer een eeuw geleden waarin op zo aanschouwelijke wijze werd voorgetoverd hoe soms een als minder fraai ervaren exemplaar van de menselijke soort tot onderwerp — zeg maar gerust lijdend voorwerp — van bijna

algehele spot werden, maar dat er dan toch nog een of andere superschone jonkvrouwe zich om hem bekommerde. Gebochelden hebben ook vaak veel te verduren gehad: diverse vrouwelijke exemplaren werden met het begrip Heks bedacht, de mannelijke met andere substantieven of adjectieven.
Maar had niet Quasimodo, de gebochelde klokkenluider van de Notre Dame — ook geen directe kandidaat voor een schoonheidswedstrijd —, toch plots een wel heel mooie vrouw, Esmeralda, 'aan zijn zijde'? Kortom, het kan verkeren.
In de bijdragen die Cyril de Turckheim in zijn film — eveneens dit jaar, eveneens voor Arte France —over zes verschillende mensen heeft bijeengebracht van wie wordt aangenomen dat ze ook wel ongelukkig zullen zijn omdat ze niet tot de categorie van uitzonderlijke menselijke schoonheden behoren. Doch in de film komt onomstotelijk naar voren dat een dergelijke opvatting niet juist is en men meer voorbehoud dient te betrachten.

Ook deze film wordt herhaald, eveneens op 15 mei aanstaande, en ook dan in aansluiting op de bovenvermelde film, en wel vanaf 10:40 uur.

Debat
Als om 22:30 uur de tweede film ten einde is, blijft er — binnen het kader van de twee uur durende thema-avond , nog dertig minuten over voor het Debat. Gasten die met elkaar van gedachten zullen wisselen, zijn Sylvie Abraham, werkzaam als schoonheidschirurg; de historicus Georges Vigarello, en Harald Gasper, essayist en reclame-manager.
Ook dat is een programma van Arte France, dat eveneens in aansluiting op de beide vorige programma-onderdelen op vrijdag 15 mei 's ochtends vanaf 11:25 uur zal worden herhaald.
____________
Afbeeldingen
1. Adonis, hier als standbeeld in het Louvre, Parijs.
2. Menselijke 'lelijkheid' in het uiterlijk bespeurbaar.
(Foto: Arte France.)
3. Apollo met lier, schildering in Griekse schaal.
4. Onknap maar toch gelukkig.
5. Quasimdo en Esmeralda, uit de tekenfilm De klokkenluider van de Notre Dame uit 1996 van de Walt Disney Studio's.

Geschreven door Heinz Wallisch om 16:17 Reageer op dit bericht Stuur door

Maandag 11 mei 2009

Stravinski-concert dinsdagavond op Britse zender BBC Radio 3

Drie werken in één concert
In de wereld der klassieke muziek is Igor Stravinski (1882-1971) nog steeds populair: op het concertpodium alsook via de ether. Dinsdag 12 mei kunt u in de serie Performance on 3 van en ook via de Britse zender BBC Radio 3 — tussen 20:00 uur en 22:15 uur onze tijd — drie totaal verschillende werken van deze componist beluisteren.
Als afsluiting zal Le sacre du printemps worden uitgezonden — een

werk dat alom heel veel bekendheid geniet. Daaraan voorafgaand wordt door het City of Birmingham Symphony Orchestra onder leiding van Sakari Oramo de cantate Le roi des étoiles voorgesteld, waarbij tamelijk ruime vocale steun zal worden verleend door het Chorus van datzelfde ensemble.
Het concert zal worden geopend met een fragment uit de opera buffa Mavra, een eenakter uit 1922, waarvoor librettist Boris Kochno (1904-1990) in het oeuvre van de Russische dichter Aleksandr Poesjkin (1799-1837) de tekst Het kleine huis in Kolomna (1830) geschikt achtte.
Uitgebreide informatie over dit concert is te vinden in het artikel dat ik heden op de Nederlandse fin de siècle website All art is quite useless van Rond1900.nl heb geplaatst.
__________
Afbeelding: De Russische, zeer geniale, schrijver Aleksandr Poesjkin.

Geschreven door Heinz Wallisch om 22:06 Reageer op dit bericht Stuur door

Maandag 11 mei 2009

Management in de natuur, zonder hoge bonussen

Bewustmaken
Kurt G. Blüchel— één van de twee auteurs annex redacteuren, welke verantwoordelijk tekenen voor het in april verschenen boek dat we op deze website jongstleden vrijdag hebben besproken in het kader van verontrustende bijensterfte — heeft, zo hebben wij heden vernomen, afgelopen week op de Innovationsgipfel des FAZ-Instituts [1], nader gesproken over de wijze waarop managers —

niet alleen maar ook — in perioden van crises kunnen leren van de manier waarop reeds vele miljoenen jaren in de natuur wordt omgegaan met uiterst precaire situaties en met welke speciale maatregelen andere groeperingen dan het zoogdier mens tegenspel bieden aan zulke, al dan niet onverwachte, gebeurtenissen. Politici, en ook managers, betoonden zich daarover zeer enthousiast, en op basis daarvan hopen de auteur, de uitgever, het persbureau en tevens schrijver dezes dat het boek in kwestie de zeer verdiende aandacht juist daar zal krijgen waar dit het meeste effect zou kunnen sorteren. Want: waar een wil is, kan men doorgaans veel gemakkelijker een weg banen dan wanneer desinteresse ofwel totale onverschilligheid prevaleert.
____________
[1] Innovatietop; Frankfurter Allgemeine Zeitung.

Geschreven door Heinz Wallisch om 22:06 Reageer op dit bericht Stuur door

Reageer op dit bericht

Meer van Cultuurspectrum