Archief

Op de derde kerstdag binnen de Duitse cultuur: 26 december, hier van het jaar 1951, refereert Thomas Mann in zijn Tagebuch aan de wapenstilstand in Korea, die wordt aangehouden, omdat men in principe beseft dat de hervatting van de oorlog aldaar snel tot een wereldoorlog zal leiden. Verder oudt de Grote Tovenaar voor het nageslacht vast dat hij aan de auteur van The universe heeft geschreven in verband met een vermeend foutieve berekening.

Na enige marginalia in telegramstijl noteert Thomas Mann dat Knopf [1] heeft laten weten dat hij Buddenbrooks aan een uitgever heeft verkocht voor een pocketeditie en dat dit de schrijver vijfduizend dollar en meer zal opleveren. Tevens houdt hij in dat dagboek vast dat een Duitse verfilming van Königliche Hoheit zich bijna voor een voltooiing schijnt te bevinden.
Dan sluit hij zijn bespiegelingen in woorden af met met de mededeling "Früh hinauf. Am besten ist schlafen. Erwache ungern."

__________

[1] Bedoeld is Alfred A. Knopf, die de gebonden editie van de Amerikaanse versie van Buddenbrooks had uitgegeven.

__________

Zie onze tweede bijdrage, die later op zondag 26 december op de fin de siècle website All art is quite useless zal worden gepubliceerd.
Meer over Thomas Mann en diens Tagebücher is te vinden in een artikeltje van 24 december op de site Cultuurtempel.

Tijdens één weekeinde

Voorzover het thema opera gedurende de kerstdagen van 2010 een rol speelt voor eventueel geïnteresseerden, komt de zangeres Eva-Maria Westbroek prominent naar voren. Op deavond van zaterdag 25 december valt ze te beluisteren in de Tannhäuser-productie van Richard Wagner (1813-1883) door The Royal Opera Covent Garden via BBC Radio 3.

Op zondag 26 december is Eva-Maria Westbroek opnieuw te horen, in de vroege middaguren — tussen 13:00 uur en 14:55 uur — als de tv-zender Nederland 2 het eerste deel van de opera les Troyens van Hector Berlioz (1803-1869) de ether in sturen in het programma NTR Podium. Dat is een versie, gerealiseerd door De Nederlandse Opera.

Diezelfde dag, maar dan 's avonds vanaf 21:00 uur doet ze tevens mee in een andere productie van De Nederlandse Opera,  La Fanciulla del West uit 1910 van Giacomo Puccini (1858-1924).

Het programma Opernkonzert dat een vast onderdeel vormt van de uitzendingen van het regionale Duitse radionet NDR Kultur, komt in de aflevering van donderdag 23 december — tussen 20:00 uur en 22:00 uur — met de aflevering Die am Rande stehen — Über die Opernfiguren Alban Bergs.

In dat programma wordt geanalyseerd hoe de diverse karakters in de beide muziekdrama's van Alban Berg (1885-1935) zijn neergezet. Die opera's zijn Wozzeck opus 7, gecomponeerd in de jaren 1917-1922; voor het eerst opgevoerd in 1925; en Lulu, gecomponeerd vanaf 1927 tot in Bergs laatste levensjaar, en incompleet gebleven, doordat de componist het werken eraan onderbrak om zijn Vioolconcert te schrijven. In 1937 werd die onvoltooide versie voor het eerst gespeeld. In 1979 werd er onder leiding van Pierre Boulez voor het eerst een complete versie uitgevoerd. 

Wozzeck is gebaseerd op het drama uit 1836 van Georg Büchner (1813-1837); Lulu vindt zijn basis in recenter werk: de drama's Erdgeist en Die Büchse der Pandora uit de periode 1929-1935, van Frank Wedekind (1864-1918).

__________

Zie ook de Alban Berg-bijdrage van 16 december, en die over het Mahler-portret uit het bezit van deze compnist, beide opgenomen op onze zustersite Muziek en mensen.

Op woensdag 22 december wordt door de Duitse regionale radiozender  NDR Kultur weer een aflevering uitgezonden van het wekelijkse programma Neue Musik. De titel verraadt reeds dat er sprake is van eigentijdse muziek. De aflevering zelf draagt de titel String Things — Der perfekte Vierer: Kronos Quartet.  In deze uitzending wordt ons een portret voorgesteld van dat kwartet — inmiddels alweer meer dan drie decennia bestaand —, hetgeen momenteel tot de beste strijkersviermanschappen van het ondermaanse behoort. Dat is overigens slechts de ene zijde van de speciale, in alle opzichten aantrekkelijk glimmende medaille. Tweede bijzonderheid van dit ensemble is dat het zich met nadruk inzet voor de muziek van eigentijdse componisten, welke deze musici het waard achten om een lans voor te breken.

De bijdrage op NDR Kultur wordt de bewuste dag uitgezonden tussen 21:00 uur en 22:00 uur.

Het Kronos Quartet bestaat uit:

David Harrington, eerste viool
John Sherba, tweede viool 
Hank Dutt, altviool
Jeffrey Zeigler, cello

Duitse versie

"Der letzte Arbeitstag vor Weihnachten war bereits vorüber, und eine klare Winternacht brach an."

Nikolaj Gogolj (1809-1852).
Potloodtekening ca. 1840.

Tekstgedeelte van
voorplat editie 1952
Wereldbibliotheek.

Gruwelkitsch

In mijn jeugd kende we de Romy Schneider (1938-1982) alleen als actrice in meer dan honigzoete — zeg maar gerust: abjecte, extravert-emotionele — uitingen van filmkunst, met als hoogtepunt (respectievelijk dieptepunt) de Sissi-films, waarvoor we hier verder geen aandacht wensen te besteden, aangezien deze een meer dan pijnlijk vertekend beeld van de werkelijkheid schetsen omtrent de handel en wandel van keizerin Elisabeth van Oostenrijk (1837-1898), die ooit werd geacht de huwelijkse sponde te delen van Ludwig II van Beieren.

Serieuze rollen

Pas als jong volwassene kwam ik in aanraking met een geheel andere Romy Schneider, die serieuze filmrollen aangeboden had gekregen en deze zelfs voortreffelijk bleek te kunnen invullen. Ook in interviews getuigde ze van belezenheid en inzicht in de handel en wandel van de medemens, en kon ze uitstekend pareren. Ze was, kortom, geheel anders dan het beeld dat   veel filmliefhebbers van haar hadden, en in het geheel een hulpeloos, onontwikkeld meisje.

Arte-tv vertoont op vrijdag 17 december een documentaire met daarin een queeste naar de mythes rondom die van oorsprong Oostenrijkse actrice. Romy Schneider — Eine Frau in drei Noten is te zien tussen 20:15 en 21:45 uur.

Deze Oostenrijkse documentaire van Frederick Baker werd in 2008 gerealiseerd voor Arte. De film wordt uitgezonden op het beeldformaat 16:9. Een herhaling wordt door Arte gepresenteerd op 26 december, vanaf 17:00 uur 's middags.

In deze film zien we dat de man zich inzet voor het recruteren van honderd veetig mannen en vrouwen om gezamenlijk een flashmob-klompendans uit te voeren.

In het programma The essay, dat elke avond tussen middernacht en 00:15 wordt uitgezonden door de Britse zender BBC Radio 3, is het thema gedurende de dagen dinsdag tot en met zaterdag — steeds gerekend vanuit onze tijd — Checkmate. Daarin worden diverse aspecten van het schaakspel behandeld.

Dat begint in de nacht van maandag 13 op dinsdag 14 december met deel 1: Over the board. Tijdens de daarop volgende nacht volgt deel 2 met als titel: Fool's mate — bringing chess back home to India.
In de nacht van woensdag op donderdag is de zender toe aan het derde deel: Simultaneous display — chess on the air. Voor het daarop volgende nachtelijke kwartier heeft de zenderde aflevering Queening — MAD Queen's chess in petto.
In de nacht op zaterdag is het eerste kwartier van onze tijd door BBC Radio 3-programma The essay gereserveerd voor het laatste onderdeel van deze aflevering: The sacrifice  how to lose against a tsar.