Archief

De VPRO biedt op woensdag 5 januari via Nederland 2 een nieuwe aflevering van het programma Tegenlicht, met daarin de film Our Persian rug van de Iraanse regisseur Massoud Bakhshi. De rolprent vertelt het poëtische verhaal van een Perzisch tapijt dat door de grootmoeder van de regisseur is geknoopt en dat thans — zonder dat zij dit ooit zo heeft bedoeld — in de film model staat voor het Iran van vandaag. Het verhaal daarvan wordt verteld aan de ietwat verwarde herinneringen van de regisseur zelf, die tevens zorgt voor het verhaal door middel van een ingetogen voice over.
Aaangezien de herinneringen lang niet altijd zo aangenaam zijn en de man en nauwkeurig observator is, komen pijnlijke aspecten van de hedendaagse maatschappij in het land in kwestie aan de oppervlakte.
De film wordt uitgezonden tussen 21:00 uur en 22:00 uur.

Hoewel het reeds 4 januari is en we toch al enige weken winterweer hebben gehad met relatif lage temperaturen, is er in mijn tuin een jonge egel, die tot op heden zijn winterslaap heeft uitgesteld. Van de vijf egels die al geruime tijd elke nacht een paar keer in de achtertuin komen om de resten van het kattenvoedsel dat daar voor de poesen en katers uit de buurt staat — in eerste instantie voor enkele zwervers, maar ook goed doorvoede viervoeters van de buren doen zich er graag aan te goed — te verorberen. Daarbij gaat het in het gros van de gevallen om kipgehakt dat een poelier speciaal als dierenvoedsel verkoopt.
Tot een paar weken geleden kwam er naast deze jonge egel ook nog een van de volwassenen, maar die heb ik sedert medio december niet meer gesignaleerd. Deze jonge heeft duidelijk nog behoefte aan enig vet om de winter in Morpheus' armen te kunnen doorbrengen. Hij of zij moet wel een goede plek hebben gevonden om zich tegen de af en toe heersende nachtelijke koude te kunnen wapenen. Het is zichtbaar dat dit jonge dier de laatste twee maanden nog weer flink is gegroeid.
Voor mijn katten en hond gaat het diertje niet op de loop, voor mij daarentegen wel. Maar als ik voorzichtig om de hoek kijk, zie ik toch dat het snel terugkeert om de maaltijd af te maken.

We zullen er maar het beste van hopen: dat het beestje alsnog een goede winterslaap zal doorstaan. Het kan namelijk nog doller. Op 19 januari 1987 onderbrak ik omstreeks het middaguur een telefoongesprek omdat ik een egel in de tuin druk zag snuffelen, op zoek naar iets te eten. Aangezien de katten alles hadden verorberd, heb ik het dier snel kattenvoedsel met extra margarine gegeven. Later, medio mei, kon ik vaststellen dat het beestje de winter had overleefd. Samen met een andere egel, waarschijnlijk van de andere kunne, kwam hij opnieuw dagelijks om bij te tanken.

__________

Zie tevens onze bijdrage van 7 juni 2008 op de site Cultuurtempel.

Op 16 maart 2010 is daar eveneens een artikel over dit thema opgenomen.

Met een boek in de hand

In de herhaling van een aflevering van het Avro-programma Close up, via het digitale televisiekanaal Geschiedenis 24 kan men, op dinsdag 4 januari, de zoektocht van anno toen naar het eiland Ithaka opnieuw meebeleven. De uitzending wordt gerealiseerd tussen 23:04 uur en ongeveer middernacht.
Volgens het wereldwijd millennia bewaard en tevens gebruikt gebleven heldendicht Odyssee — gewoonlijk toegeschreven aan de als blinde dichter gekwalificeerde Homeros (ca. 800-ca. 750 vóór onze jaartelling).

Terug naar de plaats van oorsprong

De held Odysseus zou afkomstig zijn van het eiland Ithaka, waar hij zijn echtgenote Penelope en zijn zoon Telemachos achterliet om met andere vooraanstaande Grieken te gaan strijden om Troje. 

Dat avontuur nam tien jaar in beslag, en is beschreven in het eerste epos in verzen van genoemde Homeros. 
Daarna wilde Odysseus terugkeren naar huis en haard. Opnieuw nam dat avontuur tien jaar van zijn leven in beslag, doordat hij onderweg in allerlei situaties terechtkwam en aan tal van onverwachte verleidingen heeft blootgestaan.

Aan de hand van de tekst van Homeros wordt de zoektocht herhaald, en aangevuld met gesprekken die werden gevoerd met Cees Goekoop, burgemeester van Leiden en auteur van het boek Op zoek naar Ithaka. Dat is in documentaire vorm vastgelegd in de aflevering van het programma Close up, van welks inhoud we opnieuw kunnen kennisnemen.

Omvangrijk epos

Negen uur en dertig minuten duurt de zesdelige thriller Millennium, die vanaf maandag 3 januari tot en met zaterdag 8 januari, steeds tussen 22:00 uur en 23:35 uur via Nederland 3 zal worden uitgezonden. Het gaat daarbij om drie films in twee delen, steeds gebaseerd op één deel van de trilogie die de titel draagt Millennium: Män son hatar kvinnor (Mannen die vrouwen haten).

Het geheel is een Zweeds-Duits-Noors-Deense coproductie van Niels Arden Oplev (geb. 1961), met daarin belangrijke rollen voor Noomi Rapace, Michael Nyqvist, Lena Endre, Sven Bertil Taube, Peter Andersson en Peter Haber. Internationaal draagt de film de titel The Girl with the Dragon Tattoo. Het omvangrijke epos in beeld en geluid is gebaseerd op de uitermate succesvolle misdaadtrilogie van de journalist en schrijver van spannende boeken Stieg Larsson (1954-2004).

Millennium

Millennium is de titel van een politiek tijschrift, waarvan Mickael Blomkvist redacteur is en daar samenwerkt met Lisbeth Salander, die de naam heeft een briljante hacker te zijn. Samen proberen zij uit te zoeken wat er veertig jaar eerder is gebeurd met een meisje, Harriet Vanger dat als zestienjarige is verdwenen. Haar oom, de rijke industrieel Henrik Vanger, doet aan Blomkvist het verzoek de geschiedenis van de familie te schrijven. Het verzoek zal een excuus blijken om Blomkvist te laten uitzoeken wat er precies met die verdwenen nicht is gebeurd. De assistente, die met zowel schmink alsook oogschaduw is getooid en piercings draagt, blijkt als heldin in het boek — en nu in de film — de aandacht goed te kunnen vasthouden.

Een in de loop der laatste eeuwen zeer geliefd geraakte reeks bij elkaar horende barokconcerten draagt de titel De vier jaargetijden (le quattro stagioni); de componist ervan draagt de naam Antonio Vivaldi (1678-1741). Vrijwel elke zichzelf respecterende violist heeft de solopartijen in die stukken — die voor het eerst in 1725 werden gepubliceerd als onderdeel van twaalf concerten — wel eens uitgevoerd.
Heden ten dage, dat wil zeggen reeds zo'n vier decennia, is er meer en meer belangstelling ontstaan voor oude uitvoeringspraktijk, en als gevolg daarvan zijn er steeds meer musici, onder wie enkele specialisten, onderzoek gaan doen naar de praktijken van toen, en is men tevens gaan pogen deze zo getrouw mogelijk weer te geven, eerst op instrumenten uit onze tijd, doch allengs meer op oorspronkelijke instrumenten dan wel getrouwe kopieën daarvan.Dat laatste zal ook zeker het geval zijn in de versie die op 2 januari door Arte-televisie zal worden gepresenteerd tussen 19:15 uur en 20:00 uur. 

De uitvoerenden dragen de naam Akademie für Alte Musik Berlin (gesticht in 1982). Midori Seiler speelt de solopartijen. 

Tevens wordt deze muziek scènisch uitgebeeld. 

De uitvoering is in HD-kwaliteit op het beeldformaat 16:9, met stereofonisch geluid. 

Herhalingen van deze muziek met beelden kunt u, op dezelfde zender, tegemoet zien op vrijdag 7 januari, 's ochtends om 06:00 uur, en op donderdag 13 januari, eveneens in de vroegte van 06:00 uur. Wellicht dat ergens nog een haan bestaat die bereid is u daarvoor te wekken.

Ook in de aflevering van het BBC Radio 3-programma Words and music die op vrijdag 31 december tussen 18:00 uur en 19:15 uur wordt uitgezonden, wisselen poëzie en muziek elkaar af. Vijf schrijvers — twee dames en drie heren — zijn vertegenwoordigd met poëtische voorbeelden uit hun oeuvre:

Mary Shelley (1797-1851)

A.E. Housman (1859-1936)
Edward Thomas (1878-1917)

Anne Brontë (1820-1849)

Percy Bysshe Shelley (1792-1822)

De componisten die 'tussendoor' aan bod komen, zijn George Frederic Haendel (1685-1759), Papa Bach (1685-1750), Igor Stravinski (1882-1971) en Benjamin Britten (1913-1976).

__________

Zie voor Twee Gedichten van Edward Thomas — de minst bekende van de namen in het bovenstaande lijstje van auteurs — onze bijdrage van heden op de zustersite Tempel der Dichtkunst.

Uitgesteld

Op 31 oktober stond de speciale aflevering van het programma Andere tijden, een productie van de NTR in samenwerking met de VPRO, gepland, doch door het overlijden van Neerlands laatst overgebleven schrijver van de als Grote Drie bekend staande mini-groepering, Harry Mulisch (29 juli 1928-31 oktober 2010) moest deze worden uitgesteld, maar — als tenminste niet opnieuw wereldschokkende gebeurtenissen de planning in het honderd sturen,mkunnen belangstellenden op donderdag 30 december, via de tv-zender Nederland 2, tussen 21:00 uur en 22:00 uur, kennisnemen van de inhoud van Ode aan de rivier.

Terugblik
In het jaar 1922 zijn in de zomer twee mannen bij Lobith aan boord van een raderboot gestapt en hebben zij hun doel — de Rijn tot aan de uitmonding in zee afvaren en daarbij "de eerste grote onderwijsfilm maken" bereikt. Het resultaat was een documentaire met een lengte van ruim twee uur. Daarin hebben de heren zoveel mogelijk vastgelegd van hetgeen zij hebben gesignaleerd op en langs het water.
Bijna negen decennia daarna heeft Jan Wouter van Reyen de Waal ongeveer hetzelfde gedaan, en het resultaat daarvan moet ons een indruk geve van de schoonheid van het Nederlandse landschap langs, en het leven op, de rivier.
Aan de hand van zeer uiteenlopend archiefmateriaal krijgen we inzicht in diverse aspecten van, en de veranderingen binnen, het leven langs en op de rivier.
Dat thema heeft ook de inspiratie van — vooral regionale — schrijvers aangewakkerd, zoals van één der bekendste onder hen: Antoon Coolen (1897-1961) voor zijn Dorp aan de rivier (1934) en Stad aan de Maas (1960).

Buddenbrooks

De laatste week van het jaar 2010 is — qua Duitse televisie-presentaties — de periode van de familie Mann; anders gezegd: van het spinnenweb van de tovenaar Thomas Mann (1875-1955). Dat diens roman — de eerste, en volgens diverse kenners van de sfeer en wat daar zoal bijhoort, de beste — Buddenbrooks uit 1901 kan worden beschouwd — respectievelijk moet worden gezien — als de sleutel tot de familiale achtergronden van Thomas Mann en een deel van zijn Ahnengalerie moge duidelijk zijn voor ieder die het boek oplettend heeft gelezen.
Verleden week heeft Arte-tv de laatste verfilming van dat omvangrijke werk uit 2008 van Heinrich Breloer in één geheel uitgezonden, en gedurende de beide eerste dagen van de lopende week heeft het eerste publieke Duitse televisienet ARD?Das Erste dezelfde film in twee afleveringen gepresenteerd.

Die Manns

Biedt de roman Buddenbrooks een tamelijk getrouw inzicht in het wel en wee van de familie tot aan de vorige eeuwwisseling, in het docudrama Die Manns worden we geconfronteerd met een kroniek van de familie Mann, waarvan het centrum wordt gevormd door de schrijver Thomas Mann en derhalve is het beeld daarvan afgebakend door de eerste helft van de twintigste eeuw.

Met het heengaan in 1955 van de Nobelprijswinnaar Literatuur (1929) in 1955 is er weliswaar geen eind gekomen aan de complete familie Mann.

Niet alleen leefde echtgenote Katia (1883-1980)  nog een kwart eeuw zonder haar wederhelft, maar ook hebben de kinderen Erika (1905-1969), Angelus Gottfried Thomas "Golo" (1909-1994), Monika (1910-1992), Michael (1919-1977) en Elisabeth (1918-2002) [1] met de nawerking en alle invloeden die de Grote Tovenaar aan hen heeft meegegeven, een groot deel van, respectievelijk de gehele twintigste eeuw meebeleefd.

Golo Mann.

Zij allen hebben op hun manier kunnen bijdragen tot een beter inzicht in alles wat zich in het gezin Mann met de vele bezoekers, vrienden, kennissen, collega-schrijvers en personeel, alsmede toevallige ontmoetingen, heeft afgespeeld.

De gedramatiseerde documentaire Die Manns wordt opnieuw uitgezonden door Arte-tv op woensdag 29 december — de beide eerste delen achtereen tussen 22:00 uur en 01:30 uur in de nacht op donderdag 29 december — en op donderdagavond het derde deel, tussen 22:05 uur en 23:50 uur. In de nieuwste verfilming van Buddenbrooks speelde Armin Mueller-Stahl de rol van consul Buddenbrook, in Die Manns is hij de Tovenaar Thomas, bijgestaan door Monika Bleibtreu (1944-2009) als Katia Mann.

__________

[1] Zie de voetnoot in onze bijdrage op de Nederlandse fin de siècle-site All art is quite useless van Rond1900.nl, gepubliceerd op maandag 27 december 2010.