Naar de inhoud

Cultuurspectrum

Woord en beeld
akke.beakke.be

Archief

Documentaire Yodok Stories enige malen te zien op Holland Doc 24-tv

Musical als medium
Het digitale televisiekanaal Holland Doc 24 zendt op donderdag 12 augustus, tussen 21:00 uur en 22:24 uur, het programma Yodok stories (2008) uit, over de vraag — en het antwoord daarop — hoe je het beste de gruwelijkheden die in concentratiekampen hebben plaatsgegrepen, op zo'n wijze onder de aandacht kunt brengen dat kijkers (en luisteraars) zich niet letterlijk en figuurlijk afwenden.

De Poolse documentairemaker Andrzej Fidyk (geb. 1953) en de uit Noord Korea gevluchte theaterregisseur Jung Sung San hebben een geslaagde, want effectieve, oplossing gevonden: de wederwaardigheden van de geïnterneerden moeten worden verteld in de vorm van een musical.
Hoe ongelooflijk — en zelfs uitermate pijnlijk — dit moge lijken, het doorslaggevende in de problematiek was, is en blijftde overdracht van de gegevens op zo'n wijze dat de juiste snaar in het gemoed van de kijker/luisteraar wordt getroffen.

Terugdenken aan Holocaust
Die onverwachte wijze van presenteren van gruwelen roept reminiscenties op aan de Amerikaanse mini-serie Holocaust [1], waarin de nazi-gruwelen ook op een soap-achtige wijze werden voorgesteld. Deze serie uit 1978 werd in een groot aantal landen — hetzij nagesynchroniseerd — bijvoorbeeld in het Duitse taalgebied —, hetzij met ondertiteling — zoals in Nederland en België — uitgezonden en is er niet alleen in geslaagd enorme aantallen kijkers aan zich te binden, maar ook een stroom van uiteenlopende reacties los te weken. De, begrijpelijke, afkeer die tal van overlevenden en intellectuelen hebben geuit, deden echter niets af aan het feit dat een relatief beroerd film met acteurs meer heet kunnen bewerkstelligen dan tal van zeer hoogwaardige documentaires.
De film wordt, eveneens op Holland Doc 24, herhaald op vrijdag 13 augustus, tussen 17:28 uur en 18:52 uur.
_____________
Afbeeldingen
1. De Poolse regisseur Andrzej Fidyk.
2. De Koreaanse theatermaker Jung Sung San.
__________
[1] Naar een scenario van de succesvolle Amerikaanse auteur Gerald Green (1922-2006).

Geschreven door Heinz Wallisch om 14:47 Reageer op dit bericht Stuur door

Kirk Douglas in de rol van Vincent van Gogh in de speelfilm Lust for Life uit 1956

Amerikaanse klassieker
Voor degenen onder u die de Amerikaanse televisiezender Turner Classic Movies kunnen ontvangen, bestaat op donderdag 12 augustus, tussen 13:20 uur en 15:20 uur, de gelegenheid te kijken naar de 'biografische speelfilm' Lust for Life uit 1956 van Vincente Minelli (1903-1986). Deze film is gebaseerd op het gelijknamige boek uit 1934 van de Amerikaanse schrijver Irving Stone (1903-1989). De ondertitel van dat boek luidt A Novel of Vincent van Gogh. Van de inhoud daarvan heeft de thans 100-jarige Norman Corwin het scenario geschreven.
Bekenden van het witte doek
In de film wordt de rol van Van Gogh gespeeld door Kirk Douglas (geb. 1916). Naast hem zien we Anthony Quinn (1915-2001) als Paul Gauguin, en James Donald (1917-1993) als Theo van Gogh.
Dat in die rolprent veel terug te vinden zal zijn van wat er in het leven van Vincent van Gogh (1853-1890) is voorgevallen, en dat dit in overeenstemming zal zijn met de werkelijkheid, mogen we wel aannemen, maar Irving Stone heeft zelf geschreven dat er gedeelten als pure fiction moeten worden beschouwd, aangezien niet alles uit het leven van de schilder boven tafel is gekomen, ook al heeft de auteur diens leven 'nagelopen', vanaf diens jonge jaren in Londen tot en met diens tragische einde in Frankrijk.

Ontmoeting met Cézanne?
Zulks geldt ook betrekking tot een scène die in het verhaal voorkomt: een korte ontmoeting tussen Paul Cézanne en de schilder met de rode baard, hetgeen niet door middel van documenten kon worden bevestigd. Als belangrijkste bron voor zijn roman heeft Stone gebruik gemaakt van de driedelige editie brieven van Vincent aan zijn broer Theo, in de Engelstalige editie welke is verschenen in de jaren 1927-30.
De film Lust for Life zal de komende tijd ongetwijfeld diverse malen door dezelfde zender worden vertoond.

____________
Afbeeldingen
1. Schrijver en professor Norman Corwin in 1973 met de door hem nadrukkelijk gekoesterde schrijfmachine.
2. Voorzijde van de dvd-doos met daarin de speelfilm Lust for Life.
Geschreven door Heinz Wallisch om 10:53 Reageer op dit bericht Stuur door

Film-hommage aan Hollywood-musical: Les demoiselles de Rochefort; tweemaal op Arte-tv


Twee zussen 'Deneuve'
Catherine Deneuve als jonge, blonde godin van het witte doek — en tegenwoordig, als het even kan, nog meer van het huiskamerscherm — is op woensdag 11 augustus weer te zien op Arte-tv, tussen 14:45 uur en 16:55 uur in Les demoiselles de Rochefort uit 1967. Jacques Demy (1931-1990) regisseerde deze rolpent in samenwerking met Agnès Varda. Het is een film, die kan worden beschouwd als een eloge aan het fenomeen musical van Hollywood. Naast Catherine Deneuve (geb. 1943) zien we Françoise Dorleac (1942-1967) — in het burgerlijk bestaan was zij de zuster van Catherine Deneuve —, en Danielle Darrieux (geb. 1917).

Wending van het lot
Die beide wekelijke zussen spelen in Les demoiselles de Rochefort een tweeling in Rochefort-sur-mer, die enorm verlangen naar het grotestadsleven. In de kleine plaats gaat men ervan uit dat de beide jonge vrouwen en hun moeder — waardin van beroep, gespeeld door Danielle Darrieux — tijdens de jaarmarkt tegen de voor hen bedoelde liefdes zullen aanlopen, doch dat blijkt steeds weer mis te gaan. Vanzelfsprekend volgen er wel ontmoetingen, en hoe kan het ook anders in een musical. Maar deze film blijft een Frans product, hetgeen duidelijk wordt aan de hand van de wijze waarop de rolprent is vormgegeven.
Het camerawerk is van Ghislain Cloquet (1924-1981); de muziek werd geschreven door één van de bekendere film filmcomponisten: Michel Legrand (geb. 1932).
Les demoiselles de Rochefort zal worden herhaald op dezelfde zender op maandag 16 augustus, eveneens van 14:45 uur tot 16:55 uur.
____________
Afbeeldingen
1. Catherine Deneueve (tijdens het Filmfestival van Cannes in 2000.)
2. Françoise Dorleac.
3. Danielle Darrieux in 2008, 91 jaar oud.

Geschreven door Heinz Wallisch om 15:36 Reageer op dit bericht Stuur door

Documentaire Lieber Fidel '” Maritas Geschichte enige keren te zien op Holland Doc 24-tv

Marita en Fidel
De Duitse Marita Lorenz — geboren op 18 augustus 1939 te Bremen — was nog maar negentien jaar toen ze in 1959 een verhouding kreeg met Fidel Castro, die net dezer dagen zijn rentree heeft gemaakt in het parlement van Cuba, en dat aan de wereld heeft getoond. Castro liet haar daaop stikken, waardoor ze gedwongen werd abortus te plegen.Dat is te volgen in de documentaire van Wilfried Huismann, getiteld Dear Fidel, die echter ook bekend is onder de Duitse titel Lieber Fidel — Maritas Geschichte, welke elementen van een thriller in zich bergt. Zo kunnen we Marita's contacten met de CIA vervolgen, en dat geldt tevens voor haar betrokkenheid bij de moord op VS-president John Fitzgerald Kennedy in november 1963. Meer over de persoon en haar wederwaardigheden kunt u hier lezen.De film wordt op dinsdag 10 augustus uitgezonden via het digitale televisiekanaal Holland Doc 24, tussen 22:30 uur en 23:27 uur, en zal in ieder geval nog eenmaal worden herhaald: op woensdag 11 augustus, tussen 21:00 uur en 21:57 uur.



Geschreven door Heinz Wallisch om 22:25 Reageer op dit bericht Stuur door

Canvas-tv: Lev Trotski, niet alleen held en slachtoffer, maar tevens dader


Niet de vermoorde onschuld
Heel lang, bijna tot en met het einde van de twintigste eeuw, gold Lev Davidovitsj Bronstein — beter bekend als Trotski (1879-1940) — als de 'incarnatie' van het Russische communisme met een menselijk gezicht. De van oorsprong Australische en sedert bijna een halve eeuw in Groot Brittannië werkzame schrijver en televisiemaker Clive James (geb. 1939) publiceerde enige jaren geleden een essay waarin hij zich keerde tegen de houding van (toch nog) velen, die Trotski vereren, niet alleen maar ook omdat hij in opdracht van een meedogenloze meneer Dzjoegiswilli (Stalin, 1879-1953) werd vermoord. Weliswaar is dat laatste juist, doch dat mag niet vanzelfsprekend leiden tot de conclusie dat het slachtoffer in kwestie een volkomen onschuldig, aangenaam en tegemoetkomend wezen is.

Ogenschijnlijk aantrekkelijk
Trotski die, tijdens de Russische revolutie van 1917 naast Vladimir Iljitsj Oeljanov, zich noemende en schrijvende Lenin (1870-1924), de meest vooraanstaande leider was, is er mede door zijn intellectuele niveau — onder meer in de functie van schrijver — in geslaagd zichzelf als een aantrekkelijk wezen te profileren.
Voor Arte-televisie hebben Daniel en Jürgen Ast een documentaire over Lev Trotski gemaakt, die door het tweede Nederlandstalige Belgische televisienet op dinsdag 10 augustus zal worden uitgezonden tussen 22:15 uur en 23:10 uur. Daarin geven diverse deskundigen — onder wie historici — commentaar, hetgeen volgens insiders niet zoveel toevoegt aan alles wat reeds bekend is. Ondanks het ontbreken van spectaculair nieuws in deze biografische documentaire is het leven van de man in kwestie wel zo interessant geweest dat de film de moeite van het bekijken waard is.

Maar Clive James komt daarin met zijn heldere kritiek niet aan het woord, en dat geldt tevens voor de Britse romancier Martin Amis (geb. 1949), die niet is teruggeschrokken voor zeer duidelijke, zij het tevens on-parlementaire, bewoordingen voor het omschrijven van zijn gevoel en inzicht omtrent Lev Trotski.
____________
Afbeeldingen
1. De Russische revolutionair Lev Trotski.
2. De Britse auteur Martin Amis.

Geschreven door Heinz Wallisch om 12:20 Reageer op dit bericht Stuur door

Driemaal twee grootheden tijdens BBC Proms-concert van maandag 9 augustus

Tsjajkovski en Shakespeare
Het concert in de reeks BBC Proms 2010 dat op maandag 9 augustus — vanaf 20:00 uur onze tijd — wordt gegeven, bestaat uit drie onderdelen in twee etappes. Voor de pauze klinken twee werken van componisten met internationaal bijzonder grote namen. De twee composities zijn geïnspireerd op mijlpalen uit de literatuurgeschiedenis. Pjotr Iljitsj Tsjajkovski (1840-1893) componeerde in 1869 de ouverture-fantasie Romeo en Julia, waarmee de muziekavond in de Royal Albert Hall wordt geopend. Twee keer heeft de componist dit 'weinig ouverture, totaal geen fantasie'-stuk aangepast: in 1870 en tien jaar daarna nog eens. Gezien de titel mag men ervan uitgaan dat het opus is geïnspireerd door het gelijknamige toneelstuk van William Shakespeare (1564-1616). De VPRO-Gids, die in de sector informatiepagina's steeds onbetrouwbaarder wordt — hetgeen we in deze en aanverwante kolommen veelvuldig hebben aangekaart —, meldt dat het om een fragment uit die compositie zou gaan [1]. Hoogst onwaarschijnlijk dat tijdens een BBC Prom een deel van die, niet eens zo lange, 'ouverture' zal klinken.

Janáček en Gogolj
Na Tsjajkovski's bijdrage volgt Taras Boelba uit 1915, geschreven door de Tsjech Leoš Janáček (1854-1928). Deze rapsodie voor orkest is gebaseerd op de roman — sommige vakmensen spreken van een novelle — met dezelfde titel van Nikolaj Gogolj (1809-1852), gepubliceerd in 1835 in de bundel Mirgorod.

Dit laatste werk klonk enige jaren geleden nog in dezelfde zaal, tijdens een concert van het British Youth Orchestra onder leiding van Colin Davis. De orgelpartij in deze compositie kreeg tijdens dat concert een extra dimensie via het grote instrument op het podium van de Albert Hall, waarvan kort tevoren de restauratie was voltooid.
Ook deze keer is het ensemble van jongeren dat het gehele concert zal verzorgen: The European Union Youth Orchestra. Dirigent is Matthias Bamert.

In de pauze: Childe Harold
In de Albert Hall, en derhalve op BBC radio 3, is et Prom-pauze tussen 20:50 uur en 21:10 uur. Twee kenners van de materie — de historicus Tom Holland en de romanschrijver Ben Markovits —  bespreken het gedicht Childe Harold's Pilgrimage van George Noel Gordon, lord Byron. De Byronic hero, een fenomeen dat voor het eerst in dit gedicht opdook, vormde voor Hector Berlioz aanleiding voor de compositie die na de pauze in het kader van dit Proms-concert zal worden uitgevoerd.

Berlioz en Byron
Vanaf 21:10 uur is de focus weer gericht 
op de gebeurtenissen op de musici op het podium van de Albert Hall. De uitvoerenden voor de pauze worden dan nog aangevuld met altviolist Maxim Rysanov voor de uitvoering van de symfonie Harold en Italie opus 16 van Hector Berlioz (1803-1869). Een uitgebreidetoelichting op dat werk uit 1834 is te vinden op de siteTempel der Toonkunst, gepubliceerd op 6 januari 2009.

__________
[1] Hoe diep de kwaliteit van de informatie in de VPRO-Gids is gezonken, blijkt weer eens met betrekking tot de gegevens die over dit concert worden verstrekt: Maxim Rysanov wordt als violist gekwalificeerd, en dat komt waarschijnlijk doordat de gegevens uit een Engelse tekst zijn overgenomen en daarin staat dan terecht violist, hetgeen viola-bespeler (altist) betekent.
Erger is het dat Byrons gedicht Childe Harold's Pilgrimage wordt aangekondigd als "het gedicht Pilgrimage van Childe Harold", waarmee de protagonist posthuum tot poëet wordt verheven.
____________
Afbeeldingen
1. Dirigent Matthias Bamert.
2. Altviolist Maxim Rysanov. (Foto uit 2009.)

Geschreven door Heinz Wallisch om 22:22 Reageer op dit bericht Stuur door

De (grote) liefde voor het (grote) geld filmisch gedocumenteerd

Documentaire in drie delen
In 1986 heeft de Nederlandse filmer Johan van der Keuken (1938-2001) een driedelige reeks documentaires gemaakt over het fenomeen Geld, hetgeen overigens een abstract begrip is. Opvallend daarbij is dat het verschijnsel wordt aangeduid met een enkelvoud, en dat is eveneens het geval in de drie zogenoemde moderne talen. Doch in twee van de vier talen in kwestie — Nederlands en Duits — komt het ook als meervoud voor: (de) gelden, respectievelijk (die) Gelder. Maar dan is de context wel een andere dan in het geval van het gebruik van het begrip geld.


Herhaling op Geschiedenis 24
Op zondag 8 augustus biedt het digitale televisiekanaal Geschiedenis 24 de gelegenheid om de drie delen van de documentaire van een kwart eeuw geleden achtereen te zien. Daarin toont Johan van der Keuken de obsessie voor geld in vier grote steden verspreid over de wereld, welke op enigerlei wijze een meer dan gemiddelde rol van betekenis spelen in het internationale geldcircuit in verband met Beurs of bankenwereld.
Het eerste deel van het drieluik, dat de titel heeft gekregen 
I love dollars, wordt uitgezonden tussen 20:01 en 20:49 uur en heet Amsterdam, New York. Op laatstgenoemd tijdstip volgt deel twee, New York, Hong Kong dat tot 21:36 uur duurt, waarna de slotaflevering volgt — Hong Kong, Genève, Amsterdam. Dan is het 22:32 uur en heeft het door Johan van der Keuken gefilmde verhaal over Geld — dat recht maakt wat krom is — tweeëneenhalf uur geduurd: een waarachtige cyclus.

Geschreven door Heinz Wallisch om 11:43 Reageer op dit bericht Stuur door

Natuurdocumentaires op het huiskamerscherm, zondag 8 augustus


Een olifant genaamd Echo
De Britse televisiezender BBC Two presenteert op zondag 8 augustus een nieuwe aflevering van de serie natuurdocumentaires die bekendheid hebben gekregen over de gehele globe: Natural World.
In die aflevering wordt aandacht besteed aan de beroemdste olifant die op deze aarde heeft geleefd, en op 64-jarige leeftijd in 2009 is overleden.
De vraag die in de documentaire aan de orde komt, is: hoe gaat haar omvangrijke familie om met het verlies van de matriarch?
De uitzending zal worden gerealiseerd tussen 19:00 uur en 20:00 uur onze tijd.

Het wilde China
Eveneens tijdens de avonduren van zondag 8 augustus begint de Nederlandstalige, Belgische televisiezender Canvas met de eerste aflevering van de zesdelige reeks natuurdocumentairesWild China, waarover wij eerder hebben bericht op de site Tempel der Natuur, op 3 juli 2008.
Het eerste deel is getiteld 
Heart of the dragon, en zal worden uitgezonden tussen 21:00 uur en 21:50 uur.

Geschreven door Heinz Wallisch om 22:48 Reageer op dit bericht Stuur door

De tovenaarsleerling van Paul Dukas zaterdagavond tijdens BBC Proms in Albert Hall

Paul Dukas
Hedenavond wordt op BBC Radio 3, als onderdeel van de zomerreeks BBC Proms 2010 weer en concert uitgezonden dat tegelijkertijd op het podium van de Royal Albert Hall zal worden gerealiseerd.
Eerste compositie tijdens het concert is 
L'apprenti sorcier (De tovenaarsleerling) van Paul Dukas (1865-1935), geschreven in 1897 en gekwalificeerd als scherzo voor orkest. Dat opus is gebaseerd op een als sprookje de geschiedenis ingegaan gedicht van de Duitse grootmeester Johann Wolfgang von Goethe (1749-1832), Der Zauberlehrling uit 1797, exact een eeuw eerder dan de omzetting in muziek. Vele ouderen kennen het verhaal nog wel uit Goethe's tekstcompositie, veel jongeren daarentegen kennen het verhaal in verkort vorm en vrijwel uitsluitend doordat ze het van de uitleg bij een muzikale gebeurtenis — jeugdconcert of muziekles op school — hebben onthouden.

De uitdrukking tovenaarsleerling is een symbool geworden voor een menselijk wezen dat iets heeft ontketend zonder de gevolgen ervan te overzien, welke hem overrompelen en dan bijna — en soms zelfs geheel en al — overspoelen.
De tekst van het gedicht is te vinden op de Nederlandse letteren-site Tempel der Dichtkunst.

Uitvoering en herhaling
Het concert, dat om 20:30 uur onze tijd begint, wordt gegeven door het National Youth Orchestra of Great Britain onder leiding van Semyon Bychkow. Op het programma staat als tweede werk de Londense première van Fantasias van Julian Anderson (geb. 1967). Dit gedeelte van het Prom-concert duurt tot 21:10 uur. Na de pauze, vanaf 21:30 uur volgt de Symphonie fantastique van Hector Berlioz. Een uitgebreide toelichting op dat opus is te vinden op de site Tempel der Toonkunst, gepubliceerd op 6 januari 2009.
Om 22:45 uur is het optreden van dit ensemble ten einde.
Het gedeelte van het concert vóór de pauze (Dukas, Anderson) wordt op donderdag 12 augustus op dezelfde zender herhaald, vanaf 15:00 uur in de namiddag in het programmaAfternoon on 3.

Geschreven door Heinz Wallisch om 00:00 Reageer op dit bericht Stuur door

Zwangerschapsmisselijkheid is een teken van blijde verwachting

In het programma Max Geheugentrainer van OMROEP MAX dat op werkdagen 's ochtends, direct na het Journaal van half tien, via Nederland 1 wordt uitgezonden, komt een vast onderdeel voor — Stap 3: Kennis van het Brein —waarin één van de aan de zender (min of meer) verbonden wetenschappers die zich intensief bezighouden met de functie van onze hersenen — hetgeen er noodgedwongen toe leidt dat ook wel eens het veelal in minder volume voorkomende fenomeen hersens aan de orde komt —, iets uitlegt dat voor alle kijkers en luisteraars interessant kan zijn. In de aflevering die hedenochtend naar u onderweg was naar u thuis, was dat het verschijnsel zwangerschapsmisselijkheid, dat bij drie kwart van de vrouwen 'in blijde verwachting' blijkt voor te komen.
Met op de achtergrond een rijk geornamenteerd draaiorgel — met daarop een in rode 'positiekleding' gestileerde vrouwenfiguur — legde wetenschapsjournalist Mark Mieras (geb. 1962) uit dat dit fenomeen door Canadese wetenschappers nader is onderzocht en dat de uitkomsten aanleiding geven tot dat blijde element in die verwachting: het is een voorbode van de geboorte van een intelligent kind.

Geschreven door Heinz Wallisch om 22:13 Reageer op dit bericht Stuur door

Meer van Cultuurspectrum

↑ Terug naar de berichten