Archief

In 1970 heeft de Franse regisseur Jacques Demy (1931-1990) één van de minder bekende Sprookjes van Moeder de Gans' uit 1697 van Charles Perrault (1628-1703) verfilmd: Peau d'âne (Ezelsvel). Net als in zijn eerdere film Les parapluies de Cherbourg (1964) is Jacques Demy erin gslagd Catherine Deneuve [1] voor een belangrijke rol te engageren. Naast haar komen we andere vooraanstaande grootheden uit de Franse cinema van die dagen tegen: Jean Marais (1913-1998) en Jacques Perrin (geb. 1941). Van dit sprookje heeft de regisseur, net als van Les parapluies de Cherbourg een musicalfilm gemaakt. Binnen de nouvelle vague is Demy verantwoordelijk voor diverse rolprenten vol fantasie en aangename drukte.

In het Blauwe Koninkrijk sterft de uitzonderlijk knappe koningin, waarna haar weduwnaar — de koning, gespeeld door Jean Marais — de gelofte aflegt dat hij nimmer zal trouwen met iemand die minder knap is dan wijlen de koningin. Dat betekent praktisch dat alleen zijn dochter in aanmerking zou komen.
Deze rolprent wordt op zondag 11 april in de middag uitgezonden tussen 14:05 uur en 15;30 uur door het eerste Nederlandstalige Belgische televisienet Eén.

__________

[1] Geïnteresseerden in de fenomenale Catherine Deneuve worden hier en nu geadviseerd te kijken naar de thema-avond over deze actrice. Te zien op Arte-televisie, eveneens op  zondag 11 april vanaf 20:14 uur tot 23:40 uur.
__________

Foto: Regisseur Jacques Demy.

In het BBC Radio 3-programma The early music show wordt in twee afleveringen ingegaan op de geboorte en het vroege bestaan van het verschijnsel opera. Op zaterdag 10 april en zondag 11 april wordt in het genoemde programma — beide keren tussen 14:00 uur en 15:00 uur — de beginperiode van het muziekdrama in Italië nader belicht door de Britse sopraan en barokspecialiste Catherine Bott.
In de documentaire The birth of opera draagt de eerste aflevering de titel Why Venice? Daarin gaat de presentatrice in op het ontstaan van het muziekdrama in de steden Florence en Rome, en de latere verplaatsing daarvan naar Venetië.
In de tweede aflevering, op zondagmiddag — met de titel The Accademia degli incogniti —, onderzoekt dezelfde presentatrice het succes dat de opera in Venetië ten deel viel, alsmede de enorme invloed die de genoemde Accademia daarbij heeft gehad.

Nedelands-Belgische coproductie
In 2004 heeft regisseur Gidi van Liempd een Belgisch-Nederlandse coproductie Erik of het klein insectenboek — het meest herdrukte boek, uit 1940, van Godfried Bomans (1913-1971) — gerealiseerd. Daarin spelen onder meer Jassper Oldenhof, Lenette van Dongen en Yale Sackman.

Het is een vrije bewerking geworden van het verhaal over Erik. In de film raakt hij zeer in zichzelf gekeerd als gevolg van het overlijden van zijn vader.
Op de avond voorafgaande aan een spreekbeurt — over insecten — waar rik als een berg tegenop ziet, 'verdwijnt' de jongen in een parallelle wereld waarin de insecten zich gedragen alsof zij mensen zijn. Daar leert Erik dat en hoe hij voor zichzelf in de bres moet staan.
In deze rolprent wordt het rouwprces uitgebeeld dat een tiener doormaakt als gevolg van het heengaan van zijn vader. In Bomans' boek daarentegen leeft de vader en ligt het accent op het typeren van het verschijnsel mens. Erik — een boek dat lang als onverfilmbaar gold, maar nu met behulp van de modernste technieken te realiseren was — wordt uitgezonden op vrijdag 9 april, tussen 09:00 uur en 10:35 uur op Ketnet, de tweede Belgische, Nederlandstalige televisiezender.

Het digitale televisiekanaal Holland Doc 24 biedt de — vooral, zo niet uitsluitend — mannelijke kijkers — in dit geval vanuit de luie stoel of anders buiten schot blijvend — de gelegenheid deel te nemen aan een verleidingscursus, die speciaal in het leven werd geroepen voor onervaren mannen die graag willen leren hoe ze zich kunnen ontwikkelen tot doorgewinterde Don Juans, die vervolgens in zulk een hoedanigheid bepaalde delen van de dag, of zelfs langere perioden achtereen, door het leven hopen te kunnen gaan.
Martijn Kieft en IJsbrand van Veelen hebben besloten in die wereld te duiken. Het resultaat van hun onderneming — een onderzoek met praktische kanten — heet De verleiders, en zal worden uitgezonden op dinsdag 6 april, vanaf 21:00 uur, op genoemde zender.

Een herhaling, eveneens via dat digitale kanaal, is te zien op woensdag 7 april, vanaf 18:22 uur. Eventuele verdere uitzendingen kunt u desgewenst vinden in de Programmagegevens op de website van Holland Doc 24.

Opvallend is dat Van Dale's Groot Woordenboek der Nederlandse taal twee, tamelijk uiteenlopende, definities geeft van het begrip donjuanisme:

1. het stelselmatig spelen van de verleider.

2. satyriasis (onverzadigbare geslachtsdrift bij mannen).
____________

Afbeeldingen
1. IJsbrand van Veelen.
2. Martijn Kieft.

Twee Bach-bewerkingen en twee klassiekers

In de serie concerten die al enige tijd wordt gegeven door het NDR Sinfonieorchester, en welks onderdelen te beluisteren vallen op de Duitse regionale radiozender NDR Kultur, zal op maandag 5 april een gevarieerd programma worden geboden. Dirigent Alan Gilbert en zijn musici beginnen om 20:00 uur met de Toccata und Fuge d-Moll, BWV 565 in een bewerking van Leopold Stokovski (1882-1977), gevolgd door het Concert voor viool en orkest in D-groot van Pjotr Iljitsj Tsjajkovski (1840-1893), met solistische medewerking van de internationaal vermaarde Nederlandse Janine Jansen. Een uitgebreid artikel met toelichting daarover kunt u vinden in ons artikel van 6 maart 2007 op de Nederlandse fin de siècle website All art is quite useless van Rond1900.nl.

Het derde onderdeel van het concert is opnieuw een bewerking van een stuk van Johann Sebastian Bach (1685-1750): De Fantasia und Fuge c-Moll, BWV 537 voor orkest aangepast door Edward Elgar (1857-1934). Het muzikaal cryptogram uit 1899, de Enigma-Variations, van diezelfde componist besluit het concert tegen 22:00 uur. Dat enigma zou talrijke muziekliefhebbers, belangstellenden en geleerden over de gehele wereld gedurende de twintigste eeuw tot op heden blijven bezighouden.
Over die compositie kunt u eveneens een uitgebreid artikel met toelichting lezen op bovengenoemde cultuurwebsite in een bijdrage van 5 juni 2007. Wel willen we u wijzen op een boek dat reeds in 2007 is verschenen over het raadsel bij uitstek dat Edward Elgar aan de (muziek)wereld heeft nagelaten. Goed dertig jaar eerder had Theodore van Houten (geb. 1952) ook reeds één en ander — in het tijdschrift Mens en melodie — aangedragen omtrent dit enigma en de oplossing ervan.

Een nieuwe oplossing van Elgars 'raadsel'

Reeds elf decennia is Edward Elgars compositie uit 1899, die wij onder de korte, maar krachtige en goed te onthouden titel Enigma Variations kennen, het bekendste en tegelijkertijd meest geliefde opus van die componist. In diezelfde periode, die inmiddels meer dan een mensenleven bestrijkt, hebben velen getracht het raadsel dat in die muziek verstopt zit, op te lossen. Dat is volgens Hans Westgeest, schrijver van een boek over deze materie, zonder succes gebleken. Musicologen stellen zch zelfs op het standpunt dat Elgars enigma een raadsel zal blijven, aangezien het zich, met diens verscheiden, aan een oplossing heeft onttrokken.

Voornoemde Hans Westgeest is van mening dat hij erin is geslaagd de oplossing van het raadsel te achterhalen door uit te gaan van enkele uitzonderlijke punten in de compositie en deze te combineren met wat Elgar zelf over dit opus heeft gezegd, en dat alles te combineren met opmerkingen van mensen uit de naaste omgeving van de componist. Dat heeft Westgeest ertoe geleid andere wegen te bewandelen die hem dichter bij de oplossing van dit 'wereldraadsel' konden brengen.

Niet een melodie
Na al die gegevens met elkaar in verband te hebben gebracht, concludeert de auteur dat het onjuist is om naar een melodie te zoeken die valt te combineren met het thema van de Variaties — hetgeen inmiddels meer dan een eeuw is gedaan.
Het betoog van Hans Westgeest begint met een overzicht, waarin op elk onderdeel nader wordt ingegaan. Dat kan de luisteraar ter hand nemen tijdens een uitzending van de Enigma Variations op radio, televisie of gedurende het draaien van een compact disc.
Het tweede onderdeel in het boek is gewijd aan het Ontstaan van de Variaties. Daarin speelt de avond van 21 oktober 1898 een niet te onderschatten rol. De helft van het aantal pagina's is gewijd aan het derde onderdeel: Het enigma en zijn oplossing, de kern van de zaak die Westgeest met zijn geschrift bepleit. In begrijpelijke, goed leesbare taal — voor niet alleen musicologen en andere kenners van details in deze materie — zet Hans Westgeest stap voor stap uiteen hoe hij tot zijn oplossing is gekomen.
Na verschijnen van het boek is er wel aandacht aan besteed in de grote dagbladen en op de radio, maar voor de rest overheerste zwijgen. Het feit dat er ooit eerder iemand is geweest die ook de/een oplossing zou hebben gevonden mag er vanzelfsprekend niet toe leiden dat zo'n publicatie wordt genegeerd of terzijde geschoven. Toch zijn er ondanks die tamelijk hermetisch afgesloten 'andere wereld' dan die Hans Westgeest bewoont, toch voldoende mensen die ervoor zorgen dat d schrijver het moreel hoog kan houden. professor Julian Rushton, redacteur van de Elgar Society Journal — die er ondanks Westgeests onderzoek bij blijft dat er geen enigma bestaat, correspondeert overigens wel langs elektronische weg met de Nederlander met een afwijkende mening. En zo hoort dat ook.
__________

Hans Westgeest: Elgars Enigma-variaties — Het raadsel opgelost. 76 pag., gebonden met illustraties. Corbulo Press, Leidschendam-Voorburg, 2007.

Er bestaan twee Nederlandse edities: ISBN 978-90-79291-02-1 (hardcovder) en ISBN 978-90-79291-04-5 (paperback).
Bij dezelfde uitgever is tevens een Engelse editie uitgekomen, die eveneens in twee vormen is geproduceerd: ISBN 978-90-79291-01-4 (hardcover) en ISBN 978-90-792191-03-8 (paperback).
____________

Afbeeldingen
1. Componist Edward Elgar.

2. Auteur Hans Westgeest.

3. Voorplat van de hardcover-editie van Elgars Enigma-variates uit 2007.

Het thans lopende jaar 2010 is in tal van media inmiddels uitgeroepen tot het jaar van de elektrische auto. Het ligt derhalve voor de hand dat er televisiemagazines in binnenland en daarbuiten zullen zijn die zich in de loop van de resterende maanden van dit jaar en ongetwijfeld nog dikwijks daarna zullen bezighouden met die materie in het algemeen en met voor het fenomeen typerende aspecten in het bijzonder.

VPRO's tv-magazine Tegenlicht zal in de aflevering die op zaterdag 3 april zal worden uitgezonden via Nederland 2 — tussen 20:55 uur en 22:00 uur — enige vragen aan de orde stellen die van wezenlijk belang zouden kunnen zijn met betrekking tot de verdere ontwikkeling van dat nieuwe voertuig.
Zo zou het wel aardig zijn om te weten wat voor een voertuig die auto precies zal worden. Daartoe hebben Tegenlicht-medewerkers zich nader laten informeren bij Nederandse producenten van de — ook al met een niet-Nederlandse term aangeduide — voertuigen: de electric vehicle-makers. Dezen hebben zich voorgenomen om nog in 2010 met de eerste — ongetwijfeld relatief beperkte — lichting personenauto's hun opwachting te komen maken, welke dan uiteraard zullen gelden als "van Nederlandse makelij."

Wie meer wil weten over de ontwikkeling van het Elektrisch Voertuig, zoals dit officieel wordt genoemd, kan terecht voor een uitgebreid artikel in Wikipedia.

__________

Foto: De Ellica, een Japans onderzoeksproject.

Op zaterdag 3 april worden 's avonds — direct na elkaar, zij het op verschillende zenders — twee totaal verschillende documentaires gepresenteerd over levensvormen: enerzijds polygamie met daartegenover het celibaat.

Metropolis-aflevering

De tv-zender Nederland 3 biedt u de gelegenheid om kennis te nemen van het fenomeen polygamie in een nieuwe aflevering van het VPRO-programma Metropolis, die wordt uitgezonden tussen 20:25 uur en 21:00 uur. Daarin komt de vraag aan de orde hoe moeilijk het is om in het geval van geaccepteerde monogamie — en dat is nu eenmaal de maatstaf in ons land — trouw te blijven aan die éne partner. Ook wordt uitgezocht hoe daar in de rest van de wereld tegen aangekeken wordt. Tevens worden we geconfronteerd met andere levensvormen dan de gebruikelijke Nederlandse, zoals in het geval van Ricardo die in Peru leeft, samen met zes vrouwen, welke stuk voor stuk een eigen taak hebben. 

Maar dat is in het geheel niet spectaculair in vergelijking met de Serviër Tomislav, die terecht als vrouwengek te boek staat, aangezien hij maar liefst met zesenveertig vrouwen achtereen in het huwelijksbootje is gestapt.
Een weer geheel andere positie in deze film — die zal worden gepresenteerd door Stef Biemans — neemt de Keniaan Julis in: hij had zich ten doel gesteld meer vrouwen aan zich te binden dan zijn vader: omdat een man met meerdere vrouwen in zijn dorp hoger in aanzien staat.

Andere tijden
Het digitale televisiekanaal Geschiedenis 24 biedt om 21:00 uur de herhaling aan van een aflevering van het NPS-programma Andere tijden, met een inhoud die geheel tegengesteld is dan de Metropolis-film. De aflevering draagt de titel Voor het trouwen de kerk uit: het celibaat. Die film behandelt het wereldnieuws dat veertig jaar geleden door de katholieke kerk werd gegenereerd doordat een meerderheid van de Nederlandse katholieken had laten weten zich te kunnen vinden in de afschaffing van het celibaat. Deze film duurt tot ongeveer 21:29 uur.

__________
Foto: Stef Biemans.

In het kunsthistorisch programma Museum of life dat door de Britse televisiezender BBC Two op donderdag 1 april zal worden uitgezonden, neemt Jimmy Doherty een kijkje achter de schermen van het National History Museum. Deze aflevering draagt de titel All creatures great and small. Een titel die bij historisch-christelijk georiënteerde mensen een andere associatie teweeg zal brengen dan bij degenen, die graag boeken lazen waarin dieren — in combinatie met een dierenartsenpraktijk — een vooraanstaande rol spelen, en al helemaal als de inhoud daarvan tot een zeer populaire televisieserie is omgewerkt, welke in diverse landen ter wereld is uitgezonden. [1]
Weliswaar komen we in de bewuste aflevering ook weer oudheden in verband met dieren en mensen tegen, maar beide in een periode dat niemand op het idee kwam er aantekeningen over te maken. Allereerst wordt aandacht besteed aan een nieuwe dinosauriër die is ontdekt, en dan komen we aan de weet wat wetenschappers allemaal (kunnen) leren van een menselijke schedel die meer dan honderdduizend jaar oud is.'
Donderdag 1 april te zien op BBC Two, tussen 21:00 uur en 22:00 uur onze tijd.
__________
[1] James Herriott: All creatures great and small. (1972)

James Herriott is het schrijverspseudoniem van de dierenarts James Alfred Wight (1916-1995).
__________

Afbeelding: Farmer en BBC-presentator Jimmy Doherty. (Foto overgenomen van diens website.)