Archief

Herhaling op Arte-tv
Het tweede Duitse publieke televisienet ZDF heeft verlede week in twee afleveringen — opmaandag 22 en woensdag 24 maart — de biografische speelfilm Dr. Hope uitgezonden. Arte-televisie biedt op vrijdag 2 april een herhaling aan, en wel van beide delen direct achtereen. Deze rolprent van Martin Enlen (geb. 1960) is ontstaan in 2009. De vooralsnog eenmalige uitzending door Arte-tv wordt gerealiseerd tussen 15:05 en 18:05 uur.

In de rol van de eigenzinnige Hope Bridges Adams-Lehmann (1855-1916) — die aan het eind van de negentiende eeuw een even doortastende jongedame was en hetzelfde doel nastreefde als haar Nederlandse evenknie Aletta Jacobs (1854-1929) — zien we de Duitse actrice Heike Makatsch (geboren 1971), die al eerder een glansrol mocht vervullen als sterke vrouw tijdens het fin de siècle, in de speelfilm uit 2005 over de wereldvermaarde Teddybeer-Vrouwe Margarete Steiff.

"Onnatuurlijk"

Tegen alle oppositie in — "Dit is onnatuurlijk" en meer van dergelijke onhoudbare kreten — slaagde zij erin als eerste studente te worden ingeschreven aan een medische faculteit van het toenmalige Duitsland, en werd ze na haar studieperiode de eerste vrouwelijke arts — en later vrouwenarts — van haar nieuwe vaderland [1], te München. En net als Aletta Jacobs zou ze zich profileren als een voorvechtster van vrouwenemancipatie. Voorts vormde ze het 'doelwit' van twee door begeerte, respectievelijk liefde, gedreven mannen. Justus von Dohnányi, respectievelijk Martin Feifel vertegenwoordigen met hun optreden in de film de beide mannen die hun zinnen op de zelfbewuste jonge vrouw hadden gezet.

Nomen est omen 

De twee voornamen van (de latere) Frau Doktor kunnen in de onderhavige situatie beslist worden beschouwd als voortekenen. Hope voor de hoop op vernieuwing en een betere toekomst en Bridges voor de bruggen die ze wilde aanleggen om die vervolgens te laten functioneren tussen de maatschappelijke instituten en groeperingen die hun krachten zouden moeten bundelen om ook werkelijk veranderingen in de vorm van verbeteringen te kunnen doordrukken, want van een leien dakje ging dat ook in Duitsland niet.

__________

[1] Ze was geboren in Halliford bij Londen en bezocht het Bedford College dat één van de eerste leerinstituten voor vrouwen was. Deze studie maakte ze af. Na het overlijden van haar vader vetrok ze naar het continent en schreef ze zich in voor het wintersemester 1876/77 aan de Universiteit van Leipzig. Om niet al te veel op te vallen droeg ze mannenkleren en een bijpassend kapsel. In 1880 sloot ze haar medische studie af. 

____________

Afbeeldingen: 

1. De echte Hope Bridges Adams-Lehmann in 1896.
2. Dezelfde rond 1900.

Geduld vereist

Dat Ljev Nikolajevitsj Tolstoj (1828-1910) een man van de lange adem was, bewijst de omvang van zijn naast Anna Karenina meest bekende roman: Oorlog en vrede, in het Duits Krieg und Frieden, verschenen in de jaren 1868/69. Het omvangrijke epos is niet alleen een roman over de Russische maatschappij in de negentiende eeuw, maar tevens is het een historische roman, onder meer over de oorlog tussen Frankrijk en Rusland in de periode 1805-1814. Voorts bevat het boek als rode draad een liefdesgeschiedenis. Het boek is diverse keren verfilmd, in 1956 door de Hollywood-regisseur King Vidor (1894-1982) [1], met Audrey Hepburn en Yul Brunner in hoofdrollen, alsook, in 1968, door de Rus Sergej Bondartsjoek (1920-1994) [2] en goed twee jaar geleden nogmaals als internationale coproductie, hetgeen altijd opnieuw een geheel of gedeeltelijke nasynchronisatie met zich meebrengt.

Marathon voorlezen
Dat is vanzelfsprekend niet het geval als de Duitse acteur Ulrich Noethen (geb. 1959), voorleest uit dit in de laatst verschenen Duitse editie — in de vertaling van Werner Bergengruen (1892-1964), een paperback-editie uit 207 met een omvang van bijna 1.600 bladzijden, ondanks de kleine letter. Voorlopig zal deze man met zijn prettige stem elke werkdag, met uitzondering van een bijzondere dag, zoals Goede Vrijdag, gedurende ruim een half uur — in het programma Am Abend vorgelesen van de radiozender NDR Kultur — steeds tussen 22:00 uur en 22:35 uur — u deelgenoot maken van het geringe wel en het omvangrijke wee dat moedertje Rusland in de periode in kwestie heeft getroffen.

Voor degenen die het fenomeen radio niet mijden en daarnaast van een aangename stem houden en van de Russische letteren, met name (de) boeken van Ljev Tolstoj, zal het een prachtige afleiding zijn, die niet te lang duurt. In de tijd van de radio-hoorspelen werd er in de meeste gevallen slechts één maal per week een episode uitgezonden, maar die duurde in vele gevallen dan weer iets langer dan de 35 minuten die de bijdrage vanUlrich Noethen, met alle parafernalia, vergt.

____________

[1] Het gaat daarbij om de eerste Engelse versie, die een Amerikaans-Italiaanse coproductie werd, waaraan twee vermaarde producenten bijdroegen: Dino de Laurentiis (geb. 1919) en Carlo Ponti (1912-2007).

[2] Tijdens mijn studie Russisch vertelde de lectrix dat zij zelf in Rusland had gestudeerd en daar het grote voorrecht had gehad een deel van de opnamen van Bondartsjoeks verfilming mee te beleven. "Ik heb gezien hoe sneeuw wordt gemaakt."
____________

Afbeeldingen

1. Voorzijde paperback-editie van de Duitse vertaling van Oorlog en vrede door Werner Bergengruen.

2. De Duitse acteur Ulrich Noethen.

De liefhebbers van Clouzot-films kunnen direct aan het begin van een nieuwe week hun hart ophalen: ze krijgen de kans een waarachtige griezel-thriller van deze vakman te zien. Deze rolprent is inmiddels vijfenvijftig jaar oud: Les diaboliques, een adaptatie van de roman Celle qui n'était plus uit 1952 van het duo Pierre Boileau (1906-1989) / Thomas Narcejac (1908-1998).
Les diaboliques wordt beschouwd als de ultieme klassieker van de Franse film noir. Daarin maken we kennis met een uitermate abjecte, want zeer sadistische, figuur genaamd Delasalle, die de functie vervult van directeur van een internaat. In de film wordt de man neergezet door Paul Meurisse (1912-1979). Zijn ziekelijke echtgenote wordt gespeeld door Vera Clouzot (1913-1960) en naast haar zien we Simone Signoret (1921-1985) [1] als de maîtresse van de directeur.
Die beide vrouwen besluiten op een gegeven moment om de man gezamenlijk aan te pakken en hem naar de andere wereld te helpen. Ze verdrinken hem en leggen zijn lijk in een badkuip. Het lijk gaat echter aan de haal, en in het directe verloop van het verhaal dringt de vraag zich op wie nu het meest diabolisch is.

Ook in deze Clouzot-film komen we Charles Vanel (1892-1989) weer tegen. Michel Serrault (1928-2007) vertoont zich in deze thriller voor het eerst op het witte doek. De rolprent werd onderscheiden met de prix Louis Delluc, en scoorde eveneens bij de liefhebbers van het genre zeer hoog op de scala van kwaliteitsfilms. De muziek is van Georges van Parys  (1902-1971).
Arte-tv, waarop de film op maandag 29 maart te zien is vanaf 20:15 uur, meldt dat de uitzending in HD-kwaliteit op het beeldformaat 16:9 zal worden gerealiseerd. De film wordt door Arte herhaald op dinsdag 6 april en op vrijdag 16 april, beide keren in de namiddag vanaf 14:45 uur.

__________

[1] Ze werd geboren te Wiesbaden als Simone Henriette Charlotte Kaminker.

____________

Afbeeldingen
1. De oorsrpronkelijke poster van Les diaboliques.

2. Simone Signoret; hier nog niet de grande dame van de Franse film, die ze in de laatste periode van haar leven zo overtuigend heeft neergezet

Regisseur Coco Schrijber heeft een film gemaakt over de mogelijke creatieve kracht van verveling. Je zou niet verwachten dat dit fenomeen tot het wekken van — eventueel verborgen — creatitiviteit zou kunnen leiden, vooral niet als je de gevolgen observeert dieverveling doorgaans met zich meebrengt, en je eventueel steeds opnieuw met datzelfde verloop wordt geconfronteerd. Of moet ik zeggen: als de mensen in kwestie zelf (die) verveling creëren doordat ze met (delen van) het eigen innerlijk niet weten om te gaan: er niet mee uit de voeten kunnen.
Coco Schrijber is van mening dat het vermogen om positief om te gaan met nietsdoen ons is ontvallen. Dat zij dat betreurt ligt nogal voor de hand als men bedenkt dat zij verveling als een intrigerende emotie beschouwt waarmee men in principe twee kanten op zou kunnen. Deze regisseur is van mening dat het fenomeen verveling ons dwingt om eens na te gaan waarom we doen wat wij doen.
De film, getiteld Bloody monday and strawberry pies, wordt uitgezonden op het digitale kanaal Holland Doc 24, op maandag 29 maart, eerst om 19:11 uur en dan nog eens vanaf 22:00 uur. Op dinsdag 30 maart is er weer een herhaling, dan vanaf 22:57 uur. Voor eventueel nog meer herhalingen, die overdag tot een uur of zes, zeven en gedurende de nachtelijke uren nog worden uitgezonden, raadplege men de website van Holland Doc 24, afdeling Programmagegevens.

Nieuw regie-concept

In het opera-programma Scala van de Nederlandstalige, Belgische radiozender Klara wordt op zaterdag 27 maart een nieuwe productie van het lyrische muziekdrama Idomeneo, Re di Creta van Wolfgang Amadeus Mozart gepresenteerd, live uit de Muntschouwburg te Brussel.  Het regie-concept van Ivo van Hove voor deze uitvoering wordt in een persmededeling van Klara als verrassend omschreven, en de vocale prestaties worden eveneens geroemd. De verantwoordelijken voor dat laatste zijn Gregory Kunde, Malena Emman, Sophie Karthäuser, Alexandrina Pendatschanska. Zoals te verwachten zijn daarnaast het Koor en orkest van het Munttheater te horen, in dit geval onder leiding van Jérémie Rohrer.

Over de inhoud van de opera kunt u terecht in onze bijdrage 

Aanvankelijk criminele 'uiting'
Arte-tv presenteert op donderdag 25 maart — tussen 22:00 uur en 23:00 uur — de documentaire Street Art over graffiti: een vorm van straatkunst die zo mogelijk ongezien, dus vooral in de nachtelijke uren wordt aangebracht. Daarmee werd in de beginjaren van deze manier van uiten een 'statement' afgegeven, dan wel aan een speels-esthetisch credo uiting hebben gegeven, zij het met heel direct daaraan verbonden maatschappelijke gevolgen, welke niet alleen de raakvlakken van kunst en openbaarheid heel nadrukkelijk hebben gemanifesteerd, maar niet in de laastste plaats zijn opgestoten in het sociaal-culturele gebeuren door de buitenproportionele media-aandacht waarbij, zeker in de begintijd, de nadruk werd gelegd op het als crimineel gekwalificeerde element, voornamelijk wanneer de New Yorkse metro-treinstellen het doelwit waren.

Pijlsnelle ontwikkeling
Wat is begonnen als een spontane uitdrukking, van mensen die een artistieke vorm van agitprop hebben bedreven, is in een relatief snel tempo uitgegroeid tot een volwaardige en volwassen stroming binnen de beeldende kunsten. Steeds vaker wordt deze kunstuiting ook buiten de artistieke wereld serieus genomen, en zelfs alweer enige tijd, op verzoek van overheden en bedrijven, wordt dergelijke kunst aangebracht op daarvoor uitgekozen plekken, zoals aan zijkanten van viaducten — zodat de gebruikers van de opritten naar zo'n viaduct er heel direct mee worden geconfronteerd; verder op houten omheiningen van bouwputten, op een kiosk in Amsterdam (1986) of op de Berlijnse Muur (1986).