Archief

Oude reus
Op donderdag 31 december, tussen 19:00 uur en 20:30 uur biedt de Frans-Duitse cultuurzender Arte-televisie een live registratie van de festitviteiten rond de honderdste sterfdag van de Franse balletdanser en choreograaf Marius Petipa (1818-1910). Dit festijn speelt zich af in het Mariinski Theater te Sint Petersburg.

Medewerking zal worden verleend door het Ballet van dat instituut, en als solisten komen de kijkers — als men de moeite neemt om op de genoemde tijden de ontvanger op Arte-televisie af te stemmen— vanzelfsprekend ook solisten tussen die vele dansers tegen: Viktoria Teresjkina, Alina Somova, Danila Korsoentsev en Leonid Sarafanov.

Interviews zijn er met Pierre Lacotte (*1934), Roland Petit (*1924), Joeri Fatejev, en met dirigentValery Gergiev.
___________

Afbeelding: Marius Ivanovich Petipa, Maître de Ballet van het Imperial Theater, Sint Petersburg. Op de foto staat "Souvenir à Mlle. A. Vaganova. M. Petipa 14/298. St. Pétersbourg."

choreograaf Petipa

Naar Guy de Maupassant

Om 10:00 uur in de ochtend van oudejaarsdag begint de klassieke muziekzender Mezzo-televisie met de uitzending van de opera Albert Herring, waarvan de compositie, door Benjamin Britten (1913-1976), werd afgesloten in 1947. Dit muziekdrama wordt gekwalificeerd als komische opera. Het werk telt vier bedrijven en is ontstaan op een libretto van Eric Crozier (1914-1994), die daarmee zijn eerste van een hele reeks teksten voor muzikdrana's heeft afgeleverd aan Benjamin Britten. De eerste uitvoering werd gegeven in Glyndebourne, op 20 juni 1947. Daarbij fungeerde de componist als dirigent, zijn echtgenoot Peter Pears (1910-1986) trad in het drama op als Albert Herring, Drie jaar na de eerste uitvoering is er in Hannover een Duitse versie gepresenteerd.

In het libretto naar het verhaal Le Rosier de Madame Husson uit 1888, geschreven door Guy dse Maupassant (1850-1893) heeft Eric Crozier de handeling verplaatst naar het Engelse graafschap Suffolk. Daar wordt — als gevolg van het ontbreken van een deugdzaam meisje — Albert Herring (rol voor een tenor) tot meikoning gekroond. Die Albert Herring is in principe een zachtaardig

wezen, doch allengs komt hij in opstand tegen de hem toebedeelde rol, alsmede tegen de dorpsgemeenschap.

De presentatie op Mezzo-televisie betreft de registratie van een optreden in de Opéra Comique, waarin musici van de Opéra de Rouen/Haute Normandie, gedirigeerd door Laurence Equilbey, met Allan Clayton in de rol van Albert Herring.

Afbeeldingen

1. Gedeelte van de voorzijde van een paperbackeditie in de reeks Livre de Poche uit 1963 van de verhalenbundel van Guy de Maupassant, waarvan het titelverhaal heeft gediend als basis voor het libretto van de opera Albert Herring.

2. Laurence Equilbey heeft de leiding over koor en orkest tijdens de uitvoering van Brittens opera Albert Herring.

BrittenCrozierMaupassantPearsmuziekdrama

Op handzaam formaat

Er zijn mensen die voor hun werk en/of particuliere afspraken een omvangrijk afsprakenboek nodig hebben, welke in de kantoorboekhandel doorgaans wordt omschreven als bureau-agenda dan wel kantooragenda. Niet zelden hebben zij dan voor in de binnenzak toch ook een kleiner boekje voor de op- en aanmerkingen per dag in telegramstijl. Als in zo'n druk bestaan wel ruimte en tijd is voor muziek en de daarbij behorende parafernalia, komt een onlangs verschenen, geschikt boekje voor die mensen in aanmerking: de Muziek (mini) Agenda 2010, met daarin per week een rechter bladzijde, onderverdeeld in zeven dagen, met daar tegenover een foto van een persoon of groepering dan wel een interessant element uit de muziekgeschiedenis van, pakweg, de afgelopen eeuw, zowel nationaal als tot ver over onze landsgrenzen.In totaal drieënvijftig pagina's worden in beslag genomen door afbeeldingen met of zonder opdracht aan het adres van degene die met een origineel daarvan is verblijd. Een korte gedrukte toelichting op de foto, met enige extra informatie, completeert het geheel. Eén van de foto's die in het binnenwerk voorkomen, en wel die tegenover Week 48, is gedeeltelijk, en dan ietwat uitvergroot (althans ten opzichte van de foto binnenin), op de voorzijde van de Agenda opgenomen: daar zien we de Franse violist Jacques Thibaud (1880-1953) [1]. De met pen geschreven, op de rand van de foto toegevoegde, tekst leert ons dat deze is geschonken "à mes bons amis Monsieur et Madama Mengelberg: à l'artiste aussi grand que sincère, aux charmants amphytrions. Amsterdan 1er Octrobre 1903. [2]

Zwart/wit of sepia

Kleurenfoto's zult in deze agenda niet aantreffen, en dat zal te maken hebben met de originele 'kiekjes', die alle in zwart/wit, respectievelijk sepia, zullen bestaan. Veel van de ruim vier dozijn foto's vertonen beroemdheden of ensembles, een enkele foto toont ons de voorpagina van een partituur of een ander drukwerk dat betrekking heeft op het muziekleven in de periode in kwestie. Tal van de namen zijn echter in onze tijd nauwelijks meer bekend buiten vakkringen en meer dan oppervlakkige liefhebbers van meer dan alleen het fenomeen muziek, maar tevens in uitvoerenden en allerlei andere aspecten daaromtrent. De meeste foto's zijn portretten, en een niet onaanzienlijk deel daarvan behoren tot de periode die wordt omschreven als het fin de siècle— zo ongeveer tussen 1870 en 1930.
__________

[1] De naam Jacques Thibaud wordt nog redelijk vaak genoemd in biografieën van kunstenaars, en dan niet zelden in combinatie met die van de pianiste Marguérite Long (1874-1966). Er is een stichting die de naam van deze beide virtuozen draagt en concoursen organiseert.

[2] Foto: Lacroise, Nice.

__________

Muziek (mini) Agenda 2010. Samenstelling en redactie Dr. Frits Zwart. 120 pagina's, 11,5 x 16,5 cm, gebonden, met leeslint. Bekkink & Blitz Uitgevers BV, Amersfoort; in samenwerking met het Nederlands Muziek Instituut, Den Haag. EAN 8716951106747; Prijs € 9,90.

____________

Afbeeldingen

1. De Franse dirigent Edouard Colonne (1838-1910). Bevindt zich in de Muziek (mini) Agenda 2010 tegenover Week 50. De foto vermeldt een opdracht aan mevrouw Tilly Mengelberg, ter herinnering aan 30 en 31 januari 1907, toen Colonne voor het eerst het Concertgebouworkest heeft geleid.

2. Voorzijde van de Muziek (mini) Agenda 2010.

Muziek Agenda 2010 met foto's uit een eeuw muziekleven

Nieuw gezicht
In de programmareeks Neue Musik die door de regionale Noord-Duitse radiozender NDR Kultur op gezette tijden wordt voorgesteld, wordt in de aflevering van woensdag 30 december — tussen 22:00 uur en 23:00 uur — aandacht besteed aan de Finse componist Kimmo Hakola, die in 1958 werd geboren. Hoewel de man in tal van landen minder bekendheid geniet dan zijn componerende landgenoten — ook als we afzien van degenen die tot het 'werelderfgoed' van de klassieke muziek behoren —, heeft hij veel succes geoogst met muziekdrama's en concerten. Zijn Klarinetconcert kom je hier en daar wel tegen. Zijn negendelige Pianoconcert komt in de aflevering van Neue Musik van heden — getiteld Ein Mammut aus Finland — aan de orde.

__________

Afbeelding: De Finse componist Kimmo Hakola.

HakolaNDR Kultur'Neue Musik'

Het Duitse publieke televisienet ARD/Das Erste zendt twee dagen achtereen een aflevering uit van de tweedelige documentaire China — Die große Mauer. Daarin worden ontstaan en ontwikkeling van de gedachte en het in daden omzetten daarvan met betrekking tot de Chinese Muur behandeld.

In het eerste deel — dat dinsdag 29 december tussen 22:45 uur en 23:30 uur zal worden uitgezonden — wordt uitgelegd dat het Generaal Qi Jiguang is geweest die omstreeks het jaar 1550 het reeds bestaande plan voor de bouw van een ongeveer 6300 kilometer lange muur in praktijk wilde brengen, niet in de laatste plaats als gevolg van de voortdurende aanvallen die de Mongolen op de stad Peking uitvoerden.

Het tweede deel volgt op woensdag 30 december, tussen 21:45 uur en 22;30 uur. Daarin wordt verhaald hoe talloze soldaten, boerenen gevangenen werden ingezet bij de bouw van het enorme bouwwerk. Toch bleef het toen nog de vraag of die Muur 'sterk genoeg zou zijn de troepen van Dzengis Khan tegen te houden.
Tegenwoordig maakt de 6.259 kilometer lange muur deel uit van Unesco's Werelderfgoed Cultuur.

China's Grote MuurARD-tv

Portret van filmregisseur

Schrijfster en tekenares
Twee grote namen van het witte doek — en daardoor inmiddels vrijwel net zo beroemd in de huiskamer vanwege het steeds meer geperfectioneerde beeldscherm aldaar —, Renée Zellweger en Ewan McGregor, hebben er ongetwijfeld voor gezorgd dat er flinke belangstelling is ontstaan voor de rolprent Miss Potter — een Brits-Amerikaanse coproductie uit 2006, geregisseerd door Chris Noonan.
Het is een biografische film over het leven van de Engelse schrijfster en tekenares Beatrix Potter (1866-1943). Naast de beide genoemde protagonisten — die de rollen vertolken van de schrijfster, respectievelijk haar wederhelft vanaf 1913, de advocaat William Heelis (1871-1945) — kunnen we ook Emily Watson nog zien optreden, als de film door BBC Two Television wordt uitgezonden vanaf 19:30 uur onze tijd; dat tijdstip ongetwijfeld mede met het oog op eventuele jeugdige belangstellenden. Beatrix Potter is nog altijd een begrip dat wijdverbreid is, niet alleen in Engeland. Experts die in de Antiques Roadshow iets moeten taxeren dat uit de koker van Beatrix Potter afkomstig is, worden altijd laaiend enthousiast.

__________

Afbeelding: Foto van Beatrix Potter en haar (eind 1912) nog verloofde William Heelis.

Beatrix PotterWilliam HeelisRenée ZellwegerEwan McgregorEmily Watsonbiopic

Schone letteren als leidraad

Aan de hand van de Ilias van de vermeend blinde Griekse dichter Homerus, die van circa 800 tot ongeveer 750 vóór onze jaartelling heeft geleefd, wordt, in de door het tweede publieke Duitse televisienet uit te zenden documentaire Troja — Die wahre Geschichte —, gezocht naar de historische basis met betrekking tot de feiten omtrent de stad Troja in Klein-Azië, die tien jaar door de Grieken zou zijn belegerd.

Vragen, antwoorden en nieuwe vragen

De vragen die in de ZDF-documentaire worden gesteld, zijn: Hebben de Grieken werkelijk tien jaar ter plekke vóór maar tegelijkertijd tegen Troje gestreden? En hebben de helden, die zo nadrukkelijk worden beschreven en een kleine drie duizend jaar hun reputatie in de geschiedenisbeoeken alsmede in de schone letteren hebben behouden, ook waarachtig bestaan?
In de documentaire, die tussen 22:40 uur en 23:25 uur op het huiskamerbeeldscherm te zien zal zijn, komen eventuele antwoorden aan de orde, die op hun beurt, althans in principe, nieuwe vragen zouden kunnen opwerpen.

historische documentaireHomeros' Ilias

Op maandag 28 december zendt Arte-televisie twee films van Charles Chaplin uit. Aangezien we weten dat in de meeste gevallen zelfs op deze cultuurzender de rolprenten van nasynchronisatie worden voorzien en daardoor dermate oninteressant en zelfs afstotelijk, dat we per definitie weigeren een nagesynchroniseerde film bij u aan te bevelen. We beperken ons hier dan ook tot het wijzen op de zwijgende film uit 1923 A woman of Paris: A drama of fate.

Deze Amerikaanse film uit 1923 wordt in de nacht van maandag 28 op dinsdag 29 december, vanaf 00:50 uur door Arte uitgezonden en zal duren tot 02:15 uur. U kunt bekende namen van toen tegenkomen: Edna Purviance (1895-1958) — zij was Chaplins 'leading lady' van 1915-1923 —; Adolphe Menjou (1890-1963) en Carl Miller (1893-1979).

__________

Afbeelding: Chaplins tijdelijke leading lady Edna Purviance.

ChaplinPurvianceMillerMenjouArte-tv

Minder bekend

Zodra het woord regenwoud valt, denken we aan Zuid-Amerika, het Amazonegebied en alles wat daar bijhoort. Zelden of nooit realiseren we ons dat er ook in Australië een regenwoud bestaat. En wie door die gedachte wordt geprikkeld of anderszins geïnteresseerd raakt, heeft de gelegenheid om drieénveertig minuten lang over dat thema te worden geïnformeerd door middel van een documentaire die Arte-tv op maandag 28 december zal worden uitgezonden tussen 20:15 uur en 21:00 uur.

Het gaat hier om een Australische documentaire uit 2008, die is gemaakt door David Warth en Michael Balson. Daarin wordt het beeld geschetst over de bedreigende situatie waarin ook dit regenwoud verkeert en wat er, ondanks het ontbreken van een internationale conventie, wordt geprobeerd en gedaan om bij te dragen aan het voorkomen van een al te grote opwarming van de aarde.

De film, die op het beeldormaat 16:9 zal worden uitgezonden, wordt één keer door Arte herhaald: op 4 januari 2010, vanaf 06:45 uur.

__________

Foto: © Arte F/ Michael Snedic.

natuur-documentaire (Australië)