Naar de inhoud

Cultuurspectrum

Woord en beeld
akke.beakke.be

Archief

Koningin Louise van Pruisen '” een algemeen geliefde vrouw '” Arte-documentaire tweemaal deze maand

MONARCHIE+%E2%80%94+Louise+von+Preu%C3%9Fen+(9).jpgAls u nu eens pardoes aan iemand vraagt wie, van 1797 tot aan haar onverwachte overlijden, koningin van Pruisen was, zullen er beslist niet veel mensen zijn die u daarop stante pede het juiste antwoord kunnen geven. Dat komt mede — en vooral — door het feit dat Pruisen qua monarchie veelal uitsluitend in verband wordt gebracht met de naam Frederik de Grote (1712-1786). Behalve natuurlijk bij die mensen, welke zich op enigerlei wijze nader hebben beziggehouden met dat deel van de geschiedenis van die monarchie, al was het maar door de filosoof en letterkundige Voltaire (1694-1778), die een tijdlang intensieve contacten onderhield met deze koning.

Om echter de juiste informatie te krijgen met betrekking tot het antwoord op de in de eerste alinea gestelde vraag, is het goed om te kijken naar de documentaire over Louise von Mecklenburg-Strelitz (1776-1810),  die door haar huwelijk met Friedrich Wilhelm III in die positie was terechtgekomen.
Arte-televisie presenteert de documentaire 
Luise- Königin der Herzen, in 2009 gerealiseerd door Georg Schiemann, op zaterdag 9 januari — tussen 21:05 uur en 22:00 uur, als bijdrage van de Norddeutsche Rundfunk aan deze Duits-Franse cultuurzender. De film, die in HD-kwaliteit zal worden uitgezonden op het beeldformaat 16:9, zal op 20 januari, 's ochtends vanaf 05:00 uur nogmaals worden voorgesteld, door dezelfde zendgemachtigde.

Geschreven door Heinz Wallisch om 12:03 Reageer op dit bericht Stuur door

Michael Winterbottoms speelfilm Jude vrijdagnacht te zien op op Nederland 2


FILM+%E2%80%94+acteurs+%E2%80%94+WInslet,+Kate+%E2%80%94+Palm+Springs+Film+Fest.+2007.jpgBoek van Thomas Hardy

In de nacht van vrijdag 8 op zaterdag 9 januari wordt op de zender Nederland 2 — tussen 01:00 uur en 03:00 uur — het kostuumdrama Jude, een Britse speelfilm uit 1996 van Michael Winterbottom (*1961) uitgezonden.

In het Engeland van de negentiende eeuw streeft een ambitieuze arbeiderszoon Jude — uitgebeeld door Christopher Eccleston (*1964) — naar een universitaire studie, maar een conglomeraat van toestanden en gebeurtenissen dwingt hem in een andere richting: die van een werkmansbestaan met een gezin, in een dorpsgemeenschap. Op een gegeven ogenblik komt hij in aanraking met zijn, voor Victoriaanse begrippen uitermate vrijzinnige — en in zeker opzicht zelfs revolutionaire — nicht Sue — een rol die wordt vertolkt door Kate Winslet (*1975) — die ervoor zorgt dat Jude zin krijgt om zijn tot dan toe verdrongen ambitie de ruimte te geven. Helaas stroken de liefde voor een familielid en een academische ambitie niet met de in die tijd (over)heersende moraal.


FILM+%E2%80%94+regisseurs+%E2%80%94+Winterbottom,+Michael+(9).jpgWinterbottoms favoriet

Hoewel de inhoud van de laatste roman van Thomas Hardy (1840-1928) — Jude the obscure, verschenen in 1895, en het favoriete boek van Winterbottom — niet bepaald bekend staat als een onserieus verhaal, heeft de regisseur er een nog melancholieker tintje aan gegeven.

Tijdens het Filmfestival van Edinburgh werd Jude uitgeroepen tot de beste Britse film. Die rolprent leverde hem internationaal veel belangstelling op, niet alleen van de zijde van de kritiek en het kijkerspubliek, maar ook van producenten, die met voorstellen kwamen. Deze heeft hij alle afgewezen.

____________

Afbeeldingen

1. Actrice Kate Winslet, hier tijdens het Palm Springs Film Festival 2007.

2. Regisseur Michael Winterbottom.

Geschreven door Heinz Wallisch om 11:25 Reageer op dit bericht Stuur door

Portret van Humphrey Bogart door zoon Stephen '” donderdagnacht op Arte-televisie

FILM+%E2%80%94+acteurs+%E2%80%94+Bogart,+Humphrey+(9).jpgVertolker van uitersten  

De vele films waarin de Amerikaanse acteur Humphrey Bogart (1899-1957) een rol vervulde, hebben hem veelal de gelegenheid geboden diverse aspecten van zijn acteerkunst breed uit te meten. Op het witte doek — dat in de wereld van Hollywood en ver daarbuiten als silver screen wordt betiteld — was hij soms intens gevoelig, aan de andere kant een rabiate egoïst. De vraag die, vooral door die tegenstelling, wordt opgeworpen, is: Wie was die Humphrey Bogart nu werkelijk?
Het portret dat door Arte-televisie wordt uitgezonden van deze acteur — die in 1920 voor het eerst op het bioscoop doek te zien was in een zo minieme rol dat zelfs zijn naam niet op de aftiteling verscheen — wordt geschetst door Bogarts zoon Stephen in een Duits-Britse coproductie uit 1996 van Chris Hunt, en is te zien in de nacht van donderdag 7 januari op vrijdag 8 januari — tussen 00:10 uur en 01:00 uur onder de titel 
Humphrey Bogart — You must remember this.
Arte zal de komende tien dagen deze film nog driemaal uitzenden: de eerste keer op maandag 11 januari, 's ochtends vanaf 11:50 uur; dan op vrijdag 15 januari, bij het krieken van de dag, om 05:05 uur; en tenslotte op zaterdag 16 januari, vanaf de noen, zegge 12:00 uur.

Geschreven door Heinz Wallisch om 21:39 Reageer op dit bericht Stuur door

Het brandende geduld van een Chileense postbode: Il postino op Canvas

De roman Il postino

Omdat hij een hekel heeft aan werken in de visserij — die hem dwong heel vroeg op te staan —, heeft Mario Jiménez in juni 1969 een nieuwe baan aangenomen als postbode voor Isola Negra. Dat heeft hij te danken aan de omstandigheid dat hij in het bezit is van een fiets. Negatieve kant daarvan is dat hij slechts één klant heeft, aangezien de overige bewoners van het eiland allen analfabeet zijn. Die ene menselijke bestemming van de post is de dichter Pabo Neruda, een balling uit Chili.

Doordat de postbode iedere dag de voor Neruda bestemde zending aflevert, raakt hij geïnteresseerd in het fenomeen poëzie, een vehilkel om vrouwen te veroveren. Maar om zoiets succesvol te doen zijn, heeft Jiménez wel de hulp nodig van de dichter, die met aanvankelijke tegenzin bereid blijkt hem te helpen om Beatrice voor zich te winnen. Gedurende dat proces blijkt dat de postbode — weliswaar geen intellectuele dichter — heel wat slimmer is dan velen ooit hadden gedacht, hijzelf incluis.
De roman van Antonio Skármeta is voor het eerst verschenen als 
Brandend geduld in 1985. In de Nederlandse vertaling van Tessa Zeiler is in 1996 een paperbackeditie uitgekomen in de Ooievaar-reeks.

FILM+%E2%80%94+Il+Postino+(voorzijde+NL-pocket).jpg


Verfilming

In de verfilming uit 1994 van het boek door Michael Radford (*1946), als Italiaans-Frans-Belgische coproductie, speelt Massimo Troisi (1953-1994) de postbode; de acteur overleed één dag na de laatste opname. Toch werd hij nog voor een Oscar genomineerd. Ook werd de rolprent beschouwd als de beste niet-Engelse film van 1995.

De Franse acteur Philippe Noiret (1930-2006)) vertolkt de rol van pablo Neruda. Verder zien de kijkers Maria Grazia Cucinotta (*1968).
Il postino wordt op woensdag 6 januari 2010 uitgezonden via het tweede Nederlandstalige, Belgische televisienet Canvas, tussen 20:40 uur en 22:25 uur.
__________

Afbeelding: voorzijde van het boek De postbode de Nederlandse paperbackeditie uit 1996.

Geschreven door Heinz Wallisch om 09:16 Reageer op dit bericht Stuur door

Vara's componist van de week op Neerlands Radio 4: Giovanni Battista Pergolesi

Wie de goden liefhebben, sterft jong
Als het over componisten gaat die jong zijn gestorven, valt in de meeste situaties alleen de naam Wolfgang Amadeus Mozart, die 'slechts' vijfendertig jaar geworden is. Fat heeft ongetwijfeld vooral te maken met de status van die componist, ook bij niet al te grote bewonderaars van klassieke muziek. Maar er zijn anderen, onder wie eveneens internationaal zeer beroemde muziekmeesters die minder oud werden dan Mozart. Wat te denken van Schubert, die het met vier jaar minder moest doen dan Mozart, of van de componist van de wereldvermaarde opera Norma, Vincenzo Bellini, die eveneens eerder in zijn leven het loodje moest leggen dan Mozart. Absolute topper onder de befaamdheden binnen de muziekgeschiedenis is wel de jongeman, die de bijnaam Spaanse Mozart heeft gekregen: Juan Chrisóstomo de Arriaga, die niet eens twee hele decennia op dit ondermaanse waren vergund; hij werd op dezelfde datum geboren als Mozart: 27 januari, maar dan in 1806, en overleed op 17 januari 1826. Ook de Belg Guillaume Lekeu mocht niet langere dan 24 jaren en één dag onze aarde bevolken: van 20 januari 1870 tot 21 januari 1894.
Al deze bovengenoemde figuren begonnen in ieder geval jong muziek te maken, respectievelijk te componeren. Mozart spande daarbij de kroon in de hoofden van de geïnteresseerden.


Giovanni Battista Pergolesi
Zesentwintig jaar en goed twee maanden waren Giovanni Battista Pergolesi onder de zon beschoren: van 4 januari 1710 tot 16 (of 17) maart 1736. Hij componeerde echter pas gedurende de laatste zes jaar van zijn leven, en wat er in die periode uit zijn ganzenveer is gevloeid, mag er zijn. Het meest bekende werk is zijn Stabat Mater uit 1736. Voorts staat hij bekend als één van de eersten die het publiek een opera buffa (komische opera) voorzette: La serva padrone uit 1733.
Bij de Vara op Radio 4 kunt u de werkdagen van deze week elke avond bijna een half uur werken van Pergolesi beluisteren in het kader van de tussen half acht en acht uur uit te zenden afleveringen van de programmareeks Componist van de week. De eerste avond is geheel gewijd aan — gezien de beschikbare tijd slechts delen van — het Stabat Mater.
Geschreven door Heinz Wallisch om 08:11 Reageer op dit bericht Stuur door

The war room '” documentaire over de verkiezingscampagne van Bill Clinton op Holland Doc 24

Achter de schermen
Chris Hegedus en D.A. Pennebaker hebben in 1993 een relatief lange documentaire gemaakt over de verkiezingscampagne in 1992 zoals die werd gevoerd door Bill Clinton en zijn team. De beide gasten hebben geregistreerd wat er zoal achter de schermen gebeurde. Het grote voordeel was — en is ook voor de kijker van nu een blijvend element — dat ze bij alles aanwezig mochten zijn.
Die beiden hebben hun aandacht toen vooral gericht op de campagnestrateeg James Carville (*1944), alsmede op het hoofd van de afdeling Communicatie George Stephanopoulos (*1961).
Laatstgenoemde stond — tijdens de toespraak die Clinton hield direct na het bekend worden van zijn overwinning — studentikoos gekleed enthousiast te luisteren tussen de overige toegestroomde burgers. Na langjarige ervaringen tijdens 'het bewind' van 'de Clintons' had deze jongeman zijn vertrouwen in die lui volkomen verloren, en bleek hij in gesprekken dan ook zeer gedesillusioneerd.
De documentaire, getiteld The war room, wordt uitgezonden op het digitale televisiekanaal Holland Doc 24, tussen 17:40 uur en 19:27 uur. Of en wanneer deze documentaire wordt herhaald, kun u eventueel te weten komen op de website van Holland Doc 24.
____________
Afbeeldingen
1. James Carville.
2. George Stephanopoulos.
Geschreven door Heinz Wallisch om 12:40 Reageer op dit bericht Stuur door

Henkjan Honing en diens boek Iedereen is muzikaal zondagochtend in VPRO's Boeken


Opgeslagen in het hoofd
In de komende aflevering van het VPRO-programma Boeken van WIm Brands, dat op zondag 3 januari tussen 11:20 uur en 12:00 uur zal worden uitgezonden via Nederland 1 [1], houdt deze een gespek met muziekwetenschapper Henkjan Honing, wiens boek Iedereen is muzikaal in november nieuw is verschenen en begin december reeds een tweede druk beleefde. Daarin toont hij aan dat luisteraars muzikaler zijn dan ze zelf geloven: voortdurend blijken ze zelf op allerlei manieren muziek te maken, ook degenen onder hen die zichzelf als volstrekt onmuzikaal beschouwen. Het is zelfs uit onderzoek gebleken dat pasgeboren baby's voor ritme hebben. Dat resultaat past aardig — zij het mutatis mutandis — in de uitspraak die wordt toegeschreven aan Hans von Bülow [2]: "Am Anfang war der Rhytmus."
Uit dezelfde onderzoeken is gebleken dat kleuters de maat kunnen houden, en dat volwassen mensen een feilloos gevoel voor timing hebben. Dat laatste zou je overigens met enig journalistiek voorbehoud willen aannemen, zeker als je meer dan eens, als zeer professioneel bekend staande dirigenten zodanig aan het werk hebt gezien dat ze reeds toen de uitkomst van zo'n later onderzoek logenstraften, maar we weten allen dat uitzonderingen de regel (kunnen) bevestigen, en meer zouden passen in het eerste deel van Henkjan Honings boek:Brabbelmuziek.

Die onbeschrijfelijke magie
In het tweede deel komt de magie van de muziek — muziek als mysterie, muziek als taal en muziek als geluid — aan bod, waarna het probleem van de muzikaliteit nader wordt beschouwd.
Deel vier behandelt muziek als cognitie — met dieper gaand onderzoek naar de geheimen van het fenomeen — waarna in deel vijf de afsluiting volgt met een soort Aha-Erlebnis dat betrekking heeft op de muziek die blijkt te zijn opgeslagen in ons hoofd. En de vraag of iemand echt kan leren door te luisteren.
Voorafgaand aan de literatuurlijst (Noten) en het alfabetische Register geeft Henkjan Honing de lezers een Toegift in de vorm van eenCompositie voor twee slagwerkers en een computer; de machine vervult daarbij de functie van van dirigent.Opzettelijk ben ik in deze 'bespreking' niet dieper op de materie ingegaan, in de hoop dat u gaat kijken naar het gesprek dat Wim Brands met Henkjan Honing heeft inBoeken.
__________

[1] Een herhaling valt te zien op zaterdag 9 januari 's ochtends om 10:00 uur, weer op Nederland 1.

[2] Hans von Bülow (1830-1894), dirigent, componist en pianist. Hij werd de schoonzoon van Franz Liszt door in 1857 met diens dochter Cosima (1837-1930) in het huwelijk te treden. Deze ruilde Bülow echter in voor diens collega Richard Wagner (1813-1883), als wiens echtgenote vanaf 1869, en later als diens weduwe, ze verder door het leven zou gaan.
__________
Henkjan Honing — Iedereen is muzikaal — Wat we weten over het luisteren naar muziek. 192 pag., paperback, met illustraties. Nieuw Amsterdam Uitgevers, Amsterdam, 2009. ISBN 978-90-468-0598-5.
___________
Afbeeldingen
1. Voorzijde van de paperback Iedereen is muzikaal.
2. Henkjan Honing, universitair hoofddocent muziekcognitie (Universiteit van Amsterdam). Foto: Eduard Lampe.
Geschreven door Heinz Wallisch om 00:52 Reageer op dit bericht Stuur door

Eugène Sue's De verborgenheden van Parijs als avonturenfilm uit 1943 op TV5 Monde


Verfilmd avonturenverhaal
Op zondag 3 januari 2010 kunt u op de televisiezender TV 5 Monde kijken naar de klassieke Franse avonturenfilm Les mystères de Paris uit 1943 van Jacques Baronicelli (1881-1951). De rolprent is gemaakt naar de gelijknamige roman van Eugène Sue (1804-1857), die voor het eerst in 1843 als boek is verschenen, doch voordien als feuilleton, verspreid over de jaren 1842-43.
Een Nederlandse versie van het boek uit de jaren zeventig van de vorige eeuw — in de vertaling/bewerking van iemand die zich op latere leeftijd de naam Richard ten Berge heeft aangemeten — bevat meer dan tweehonderdveertig afbeeldingen uit de oorspronkelijke Franse feuilleton-editie begonnen in 1842. In de film ziet u Marcel Herrand (1897-1953), Alexandre Rignault (1900-1985) en Lucien Coëdel (1899-1947). Hoewel het een Franse speelfilm betreft die via een Franstalige zender de ether in wordt gezonden, wordt deze toch voorzien van Franse ondertitels. De rolprent wordt uitgezonden vanaf 23:45 uur op zondag tot in de nacht op maandag 4 januari, 01:05 uur.

___________
Afbeeldingen
1. De Franse auteur Eugène Sue, geschilderd door François Gabriel Guillaume Lepaulle (1804-1886).
2. Eén van de talrijke gravures die in de eerste uitgave in boekvorm van Les mystères de Pariszijn opgenomen. Deze afbeelding siert de voorzijde van het omslag van de Nederlandse bewerking.
Geschreven door Heinz Wallisch om 17:00 Reageer op dit bericht Stuur door

Nederlands Blazers Ensemble op het podium en eveneens op cd

Op podium van muziektempel
Heden, op Nieuwjaarsdag van 2010, zal het Nederlands Blazers Ensemble zijn inmiddels traditionele Nieuwjaarsconcert geven op het podium van het Concertgebouw te Amsterdam. Een rechtstreeks verslag daarvan kunt u volgen op de televisiezender Nederland 2, tussen 20:20 uur en ongeveer 22:00 uur. Tijdens dat gebeuren treden de winnaars van de wedstrijd voor jonge componisten eveneens op. Elf maanden tevoren, op de beide eerste dagen van februari 2009, heeft ditzelfde ensemble ook een — inmiddels gedenkwaardig — optreden verzorgd in een andere, inmiddels internationaal vermaarde en tevens bekroonde entourage voor concerten — het Muziekgebouw aan 't IJ — gegeven, samen met het Hilliard Ensemble en solisten.

Op cd vereeuwigd: Una Iliade
Bij die gelegenheid ging het om de uitvoering van een opdracht-werk door bovengenoemde musici: Una Iliade, in 2008 gecomponeerd door Guido Morini (*1959), als vervolg op diens zes jaar eerder gerealiseerde Una Odisssea, eveneens een opdracht-werk van het NBE. Homerus heeft de beide werken weliswaar in omgekeerde, want logische volgorde geschreven, maar dat is inmiddels ook alweer zo'n drieduizend jaar geleden, en voor de inhoudelijke schoonheid van de toenmalige tekst en de huidige muziek maakt het helemaal niets uit.
Het libretto voor Una Iliade werd geschreven door de tenor Marco Beasley (*1957), die is gespecialiseerd in de muziek uit de Barok en de Renaissance, en dat is te horen aan zijn bijdrage als zanger inUna Iliade, dat — hoe nieuw het werk ook moge zijn — zonder kennis van nadere gegevens in de tijd van Monteverdi geplaatst zou kunnen worden, ware het niet dat in de begeleiding onder meer een piano en een klarinet voorkomen, waardoor het eventuele gevoelsmatige (voor)oordeel moet worden aangepast.

Klein jubileum
Heden, 1 januari 2010, vieren het Nederlands Blazers Ensemble (met contrabas en harp), Guido Morini en Marco Beasley, het bescheiden maar onontkoombare jubileum van tien jaar samenwerking: op 1 januari 2000 stonden zij samen voor de eerste keer op het podium van de muziektempel onder de stenen lier aan de Van Baerlestraat.
Van Una Iliade met zestien onderdelen is een compact disc gemaakt die recentelijk werd uitgebracht. Naast de bijna zeventig minuten muziek op het spiegelplaatje is het bijbehorende cd-boekje niet alleen voorzien van de gebruikelijke biografische gegevens van de solisten en de twee ensembles, maar tevens rijk geïllustreerd met kleurenfoto's. De complete tekst van Una Iliadeis eveneens opgenomen, drietalig zelfs: naast het Italiaanse origineel is een Nederlandse vertaling opgenomen, en in een derde kolom, in aan afwijkende kleur, ook nog een Engelse. De tekst van de dertiende track daarentegen is zodanog gemengd dat er geen vertalingen zijn opgenomen.
__________
Nederlands Blazers Ensemble: Guido Morini — Una Iliade. Marco Beasley, tenor; Guido Morini, piano; The Hilliard Ensemble: William Purefoy, countertenor; Roger Covey-Crump, tenor: Steven Harrold, tenor; Gordon Jones, bariton. Nederlands Blazers Ensemble.
Opgenomen op 1 en 2 februari 2009 in het Muziekgebouw aan 't IJ, Amsterdam,
Een productie van NBE-LIVE en de NPS. 
NBECD024.

____________
Afbeeldingen
1. Guido Morini, componist van Una Iliade, speelt de pianopartij in de uitvoering van zijn eigen werk.
2. Tenor Marco Beasley in actie.
3. Voorzijde van de cd met daarop Una Iliade.
Geschreven door Heinz Wallisch om 15:18 Reageer op dit bericht Stuur door

Voor de laatste keer deze vier composers of the year van BBC radio 3 samen

Afscheid van de drukte
Om afscheid te nemen van de vier componisten, die allen het epitheton ornans Composer of the year hebben gedragen, neemt de klassieke muziekzender BBC Radio 3 op 31 december, in de middag- en vroege avonduren tussen 15:00 uur en 19:30 uur op gepaste wijze afscheid van de vier internationaal vermaarde grootheden uit de muziekgeschiedenis, door twee werken van elk van hen uit te zenden.
Die benaming kregen deze vier historisch belangrijke en uitermate interessante figuren door hun geboortejaar dan wel hun jaar van overlijden. Henry Purcell werd 350 geleden geboren en hij is overleden in 1695; George Frideric Handel overleed 250 jaar geleden; hij was geboren in hetzelfde jaar als zijn evenknie Johann Sebastian Bach: 1685. Joseph Haydn is tweehonderd jaar geleden gestorven; hij was in 1732 geboren. Felix Mendelssohn Bartholdy aanschouwde het levenslicht in 1809, en hij overleed relatief jong: in 1847.
Gezien de bijzondere status die elk van dezen heeft, zal men op radiozenders in en buiten Europa ook na het jaar dat de naam van elk van hen heeft gedragen, nog vaak genoeg concerten met werken van hen tegenkomen.
Voor nadere informatie over de uit te voeren composities verwijzen we u naar de website van BBC Radio 3.
__________
Afbeelding: De Engelse componist Henry Purcell, geschilderd door John Closterman (1660-1711).
Geschreven door Heinz Wallisch om 21:18 Reageer op dit bericht Stuur door

Meer van Cultuurspectrum

↑ Terug naar de berichten