Archief

Boek en opera
Op vrijdag 18 december kunnen de bewonderaars van het 'opera-droompaar', de sopraan Anna Netrebko — de nieuwe diva van de eenentwintigste eeuw — en de tenor Rolando Villazon, zich laten overrompelen door het in muzikaal-dramatisch opzicht excessieve theater met zang dat de geschiedenis is ingegaan als de opera La Bohème: het tragische liefdesverhaal van Mimi en Rodolfo in het muziekdrama uit 1895/96 van Giacomo Puccini (1858-1924), naarScènes de la vie de bohème, geschreven door Henry Murger (1822-1861), voor het eerst in boekvorm verschenen te Parijs in 1849.De arme dichter Rodolfo komt op kerstavond in contact met Mimi, die in hetzelfde gebouw woont, die echter in de greep verkeert van een ernstige ziekte en die beiden raken op slag verliefd; het verhaal is uiteraard gedoemd tragisch te eindigen. Murger heeft daar de nodige autobiografische elementen in verwerkt uit de periode dat hij zelf als jonge schrijver de grootst mogelijke moeite had om rond te komen en met vrienden op een zolderkamertje woonde, waar ze zichzelf beschouwden als de waterdrinkers, omdat ze zich geen wijn konden veroorloven. Eerst zijn de Scènes als feuilleton verschenen, daarna als boek. Het zorgde ervoor dat Murger in welstand kon leven en dat heeft er weer toe geleid dat hij het soort leven als bohémien achter zich heeft gelaten.

Het muziekdrama La Bohème werd op 1 februari 1896 voor het eerst opgevoerd in Turijn. In het jaar daarop werd de Nederlandse première gegeven in Den Haag. De opera en enkele aria's en duetten daaruit zijn gaan behoren tot het meest populaire wat in die categorie tot op de huidige dag bestaat.

De film

De Oostenrijks-Duitse coproductie uit 2008, gerealiseerd door Robert Dornhelm (*1947), zal door het tweede Duitse publieke televisienet worden uitgezonden tussen 22:30 uur op de avond van vrijdag 18 december tot in de nacht op zaterdag om 00:20 uur.

De bewerking die daarmee wordt vertoond is anders dan de gebruikelijke verfilmingen van muziekdrama's . Hier zijn de figuren van de vertolkers uitvergroot. Regisseur Dornhelm heeft zich laten inspireren door deze sterbezetting die eerder te zien was in Verdi's La Traviata in 2005. Samen zong dit 'duo' twee jaar later eveneens in Manon van Jules Massenet.

____________

Afbeeldingen

1. Anna Netrebko. Foto overgenomen van haar website.

2. Rolando Villazon. Foto van internet-biografie.

3. Voorzijde van het eerste deel van Scènes de la vie de bohème in een pocketeditie van Librairie Gründ, Parijs, 1957.
4. Voorzijde van het tweede deel van Scènes de la vie de bohème in een pocketeditie van Librairie Gründ, Parijs, 1957.

Puccinioperaverfilming muziekdramaAnna Netrebko Rolando VillazonRonert Dornhelm

Tweede Wereldoorlog: persoonlijk beleven (VS)

Mierzoete versie uit de jaren vijftig

Vrijwel ieder jaar opnieuw worden we wel door één of andere zendgemachtigde in eigen land, België of uit het Duitse taalgebied getrakteerd op de Sisi-rolprenten van zo'n halve eeuw geleden. Hoewel het voor de hand ligt dat de toeschouwers anno nu op geheel andere wijze aankijken tegen de nogal overgedramatiseerde inhoud — zeg maar gerust: de met dubieuze honing, aangelengd met suiker van een twijfelachtig kaliber, overgoten scènes — blijven er altijd mensen die willen zwijmelen om de harde werkelijkheid enigszins te verzachten. Deze maand blijven we echter verschoond van de Sisi van Romy Schneider (1938-1982) en de Franz Joseph van Karl-Heinz Böhm (*1928). Kennelijk wil men, vooral in het Duitse taalgebied, in de tweede decemberhelft van 2009 toch niet zonder dat keizerlijk paar.

Nieuwe verfilming van 2008

En zo kan de liefhebber van historische royalty-drama's toch het hart ophalen op prime time van donderdad 17 december en zaterdag 20 december, als het tweede Duitse publieke televisienet (ZDF), in beide gevallen honderd minuten heeft uitgetrokken voor de uitzending van wat een 'miniserie' wordt genoemd, met de korte, doch krachtige — en op grond van de filmgeschiedenis van de afgelopen eeuw veelzeggende en sonore — titel Sisi. Regisseur is Xaver Schwarzenberger (*1948). Toen de Oostenrijkse jonge keizer Franz Joseph met de jonge Elisabeth in aanraking kwam, en de vonk onmiddellijk oversprong — verliefdheid op het eerste gezicht — was het lot van die beiden direct beslist: zij zouden met elkander in het huwelijk treden.

Kwaaie schoonmoeder
Ondanks de tegenstand van Franz Josephs moeder — Sophie (1805-1872) — zette de keizer zijn wil door en deed Elisabeth haar intrede aan het hof an de Donau-monarchie, waar ze zich echter al snel eenzaam ging voelen, vooral als gevolg van het feit dat zij veel minder burgerlijk-traditionalistisch was ingesteld als de aartsconservatieve heersers aan het hof. Al snel zou blijken dat deze keerzijde van spontane verliefdheid grote offers eiste. Daardoor voelde Sisi zich onbegrepen en soms zelfs totaal verloren.

Dreigende oorlog

In de tweedelige film spelen Christiana Capotondi als Elisabeth als 'opvolgster' van Romy Schneider en vervult David Roth de rol van keizer Franz Joseph en Martina Gedeck is in de rol van Sisi's schoonmoeder Sophie gekropen. Aan kleurenpracht zal het op de beeldbuis niet ontbreken.

In het tweede deel zien we dat er oorlog dreigt in Europa. De keizer heeft zijn hoop gevestigd op Napoleon, maar zijn echtgenote heeft veel twijfels dienaangaande. Het kind van het keizerlijk paar Rudolf (1858-1889) moest naar de mening van 'oma Sophie' worden opgevoed in de traditie van de Oostenrijkse Habsburgers. Hij zou één van de twee protagonisten worden in het drama van Mayerling. (Daarover later meer.)

____________

Afbeeldingen

1. Kaiser Franz-Joseph (1830-1916), in jonge jaren, geschilderd door Franz Xaver Winterhalter.

2. Kaiserin Elisabeth von Österreich-Ungarn (1831-1898), bijgenaamd Sisi. Schilderij — olie op doek — uit 1865 door Franz Xaver Winterhalter (1805-1873).

3. Sophie Friederike von Bayern, de moeder van Franz Joseph.

4. Actrice Martina Gedeck als Franz Josephs moeder Sophie.

5. 'Staatsiefoto' met Christiana Capotondi en David Roth in de rollen van Sisi en Franz Joseph.

SisiFranz JosephSophie Friederike von BayernXaver SchwarzenbergerZDFMartina GedeckDavid RothChristiana Capotondi

Arte-televisie begint op maandag 14 december met de uitzending van de vijfdelige reeksDarwins neue Welt, waarvan elke werkdag tussen 20:15 uur en 21:00 uur een aflevering zal worden uitgezonden. Het betreft hier een coproductie van drie landen: Australië, Canada en Duitsland en is in 2009 als project van het Zweite Deutsche Fernsehen gereed gekomen. Als afsluiting van het Darwin-jaar worden het wel en wee en andere wederwaardigheden van de vader der evolutietheorie aan de orde gesteld, en om het jaar echt goed af te sluiten, heeft Arte-televisie besloten voor het einde van het jaar 2009 nog tweemaal deze reeks uit te zenden: eenmaal op één dag: zaterdag 26 december, 's middags vanaf 14:00 uur, de tweede keer van 28 december tot en met 1 januari 2010, per dag één aflevering, elke ochtend vanaf 09:10 uur.

Voor een uitgebreid artikel over vijf Darwin-boeken die dit jaar in een Nederlandse vertaling op de markt zijn gekomen, kunt u terecht op de site All art is quite useless van Rond1900.nl over de cultuur van het fin de siècle.

__________

Afbeelding: Voorzijde van het anti God, pro Darwin-boek van Richard Dawkins dat heel veel stof heeft doen opwaaien in tal van landen waar het is verschenen.

DarwinevolutieleerZDFArte-televisieTaede Smedes

Het tweede Nederlandstalige, Belgische televisienet CANVAS zendt op dinsdag 15 december, 's avonds tussen 22:10 uur en 23:05 uur, een documentaire van Alain Tixier over niet alleen de wetenschappelijke kanten van de ernstige infectieziekte die wij kennen als malaria, maar tevens met betrekking tot de politieke en economische aspecten daarvan.
De ziekte is nog altijd in diverse delen van de wereld een levensbedreigende moloch en mede daarom worden er vandaag de dag op tal van plekken nog inzamelingen gehouden. Zo ook in Groningen en omgeving waar dezer dagen Het Glazen Huis wordt opgesteld met deejays van Hilversum, die zich ten doel hebben gesteld zoveel mogelijk geld bijeen te halem dat kan worden gebruikt voor de bestrijding van deze ziekte.
__________

Afbeelding: geïnfecteerde rode bloedcel.

infectieziekten

Debilisering van de Duitse politiek aan de kaak

Op dinsdag 15 december kan iedere televisiekijker die dat wenst, voor de tiende en laatste keer van dit jaar, een bezoekje brengen aan de inrichting van 'geneesheer-directeur' Urban Priol en zijn contrapunt Georg Schramm. In het thans bijna voorbije jaar hebben ze er reeds negen keer voor gezorgd dat u een klein uur per keer — met uitzondering van de zomermaanden — welkom zijn om zelf vast te stellen wat er zich zoal in hun Anstalt aan Neues voordoet qua spanningen, opwinding, irritatie over de regering van de staat, onenigheid qua opvattingen onderling. Met uitzondering van de Duitse Gelen — FDP: Freie Demokratische Partei, die tijdens het aantreden van de Zwart-Gele coalitie te Berlijn nog weer in versneld tempo heeft laten zien hoe overbodig die hele partij is. Vooral de bionisch grijnzende partijleider, Guido Westerwelle, heeft zichzelf als geen ander totaal-generaal overbodig gemaakt. Dus moet die club het in de Anstalt, terecht, veelvuldig ontgelden.

Hilarische momenten
Dat betekent dat die partij vooralsnog buiten de politiek om een ware functie vervult: het genereren van de hoon- en schaterlach van de bezoekers aan de inrichting van het Zweite Deutsche Fernsehen, dinsdagavond vanaf 22:15 uur.
Die debilisering van de Duitse (partij)politiek mag dan soms tot hilarische momenten leiden, de partij zelf is intussen afgezakt tot een volstrekt onaanvaardbaar niveau. Wat, niveau? Ja, gebrek daaraan natuurlijk.

Wedden dat het echter toch nog weer imbecieler kan en zal worden, daar in het moderne Mofrika? De gastheren die u Neues aus der Anstalt zullen presenteren in het midden van deze laatste maand van 2009, zullen u — tijdens dat hele uur voldoende stof tot verdere deprimerende gedachten omtrent de Duitse politiek aanreiken.

Vergeet u derhalve niet tijdig uw toestel in te schakelen.

__________

Afbeelding: Guido Westerwelle, chef van de Duitse FDP, de risee van de Duitse politiek en voer voor cabaretiers.

politiek cabaretZDFUrban PriolGeorg Schramm

In de reeks documentaires die de Britse televisiezender BBC One onder de serietitel Imagine...presenteert, is op dinsdag 15 december de aflevering Plácido Domingo aan de beurt. Binnenkort viert hij een jubileum ter gelegenheid van het feit dat hij veertig jaar op het podium staat, voornamelijk zijn dat de planken van het operatheater, alzijn er vanzelfsprekend ook optredens op het concertpodium, en dan niet alleen meer als zanger, doch tevens als dirigent, hetgeen betekent dat hij ook in de orkestbak van theaters te vinden is.Onlangs, op 7 december, tijdens de pauze van de uitzending door Arte-televisie van de opera Carmen van Georges Bizet, ter gelegenheid van de opening van het seizoen in het Teatro alla Scala in Milaan vertelde Plácido Domingo de Arte-medewerkster dat hij naar dat moment vol spanning uitzag.
In de documentaire van de BBC, die tussen 23:35 uur en 00:30 uur onze tijd zal worden uitgezonden, kunt u de voorbereidingen zien voor dat jubileum, en komt ook aan de orde dat de zanger zich thans inleeft in de eerste rol bariton sedert zijn jeugd. In een gesprek met Alan Yentob komt de ontwikkeling van Domingo's stem uitgebreid aan de orde.

__________

Afbeelding: De operazanger Plácido Domingo. (Foto: Sheila Rock; overgenomen van The official website of Plácido Domingo.)

Domingotheaterjubileummuziektheater

Dinsdag 15 december presenteert Arte-televisie een thema-avond onder de titel Risiko Natur. Daarin worden behandeld de orkaan Lothar in 1999 ende bosbranden in Griekenland van 2007.
Direct om 21:00 uur begint de drie kwartier durende documentaire Der Jahrhundertsturm over de orkaan Lothar, die in West-Europa honderd mensenlevens heeft geëist en daarnaast zeer veel materiële schade heeft aangericht.
De vaag die wordt gesteld, is: Zijn de veiligheidsmaatregelen nu beter dan tien jaar geleden?
Die documentaire wordt omk 21:45 uur gevolgd door nog een rolprent, Verbrannte Erde, over het crisismanagement gedurende de bosbranden in Griekenland in het jaar 2007.

bosbrandorkaan

Vlag en lading

Op maandag 14 december speelt het NDR Sinfonieorchester in de aflevering Sinfonische Dichtungen op de regionale radiozender NDR Kultur tussen 20:00 uur en 22:00 uur — het symfonisch gedicht En saga opus 9, uit 1892 (gereviseerd in 1902) van de Finse componist Jean Sibelius (1865-1957), gevolgd door het Concert voor viool en strijkorkest 'Fernes Licht' van de Letse componist Pēteris Vasks (*1946). Het werk stamt uit 1998 en werd onderscheiden met de Letse Muziekprijs.
Dat laatste werk, hoe interessant ook, is geen symfonisch gedicht, en dat geldt al evenzeer voor de Symfonie nr. 4 in f, opus 36 van Pjotr Iljitsj Tsjajkovski.
Dirigent is Alan Gilbert; Roland Greuttler vertolkt de vioolpartij in het Concert van Vasks.

De titel van de aflevering is een vlag, die de lading slechts ten dele dekt, aangezien slechts één van de drie composities een symfonisch gedicht is.
Over Tsjajkovski's symfonie kunt u een uitgebreide toelichting lezen in een artikel dat op donderdag 28 augustus 2008 op de Nederlandse muzieksite Tempel der Toonkunst is gepubliceerd.

SibeliusTsjajkovskiVasksNDR SinfonieorchesterNDR Kultur

In het Middagconcert van de KRO op Radio 4 zal op dinsdag 15 december in het eerste gedeelte — tussen 13:03 uur en 14:30 uur — als derde en laatste onderdeel van het symfonische concert een uitvoering klinken van het symfonisch gedicht Ein Heldenleben, opus 40, gecomponeerd in de jaren

1897-1898 door Richard Strauss (1864-1949) worden uitgevoerd. Het Residentie Orkest staat onder leiding van Edo de Waart (*1941). Het betreft de opname van een concert van 28 november, gegeven in de Haagse Dr. Anton Philipszaal.

__________ 

 Afbeelding: Dirigent Edo de Waart.

Middagconcert KRORadio 4 NLDe WaartResidentie OrkestStrausssymfonisch gedicht