Categorie: Radio

Rabindranath Tagore in 1915, het jaar dat George V hem heeft geridderd.

Het programma The essay van de Britse cultuurzender BBC Radio 3 is regelmatig aan bod gekomen op deze site en tevens op diverse, bijbehorende themasites, en dat met een groot scala aan onderwerpen.

In het laatste kwartier (onze tijd) van maandag 30 en dinsdag 31 januari en van woensdag 1 februari tot en met vrijdag 3 februari, wordt de vijfdelige serie Tagore and the Bengali sensibility uitgezonden van schrijver, criticus en muzikant Amid Chaudhuri, over het werk en de invloed van de over de hele wereld vermaarde Bengaalse dichter, romancier en toneelschrijver Rabindranath Tagore (1861-1941), die in 1913 als eerste niet-Europeaan werd onderscheiden met de Nobelprijs voor Literatuur.

Zoals gebruikelijk, is het laatste kwartier van de vijf werkdagen in kwestie, dus tussen 23:45 uur en middernacht onze tijd, ingeruimd voor de afleveringen van The essay. Dat is deze week niet anders.

Maandag 30 januari, deel 1: A cherished acqaintance.

Dinsdag 31 januari, deel 2: The poet of a turning point.

Gedurende de werkdagen van de week die op maandag 23 januari begint, wordt in het bijna altijd elke week vijfmaal uitgezonden programma The essay van de Britse cultuurzender BBC Radio 3, wordt het laatste kwartier van al die vijf dagen ─ steeds van 23:45 uur tot middernacht onze tijd ─ ingeruimd voor het fenomeen fonofobie. In wezen betekent dat woord: (ziekelijke) angst voor geluid, maar die verklaring is te letterlijk en daardoor te krap. Het gaat om (een conglomeraat van) geluiden die ons ergeren: van enigszins tot en met mateloos. Schrijver en journalist Andrew Martin bespreekt de diverse aspecten daarvan gedurende die vijf late avond kwartiertjes. Zij dragen alle de titel The Sound and the Fury, een titel die tevens aan een roman uit 1929 van de Amerikaanse schrijver William Faulkner (1897-1962) refereert.

Ik zou me kunnen voorstellen dat muziek in warenhuizen en cafés, in stationsgebouwen en elders waar mensen moeten wachten, dit thema zo dominant is geworden dat menigeen het liefst zulks mijdt. Ik persoonlijk haak per definitie af als ik wachtend aan de telefoon, wordt geterroriseerd door popnummers en aanverwante oprdringerigheid. Er zou een fikse boete voor moeten worden uitgeschreven indien dat blijft gebeuren.

Het is vandaag exact drieënnegentig jaar geleden dat de befaamde filosofe, en tevens gematigde communiste Rosa Luxemburg ─ geboren in het Poolse Zamosc op 5 maart 1871 ─ in Berlijn werd doodgeschoten door militairen. Zij was leidster van de toenmalige Kommunistische Partei Deutschlands en nam een zeer gematigde positie in.
Reeds als zestienjarige had ze zich gemanifesteerd als revolutionair dat ze werd gedwongen om naar Zwitserland te vluchten, waar ze in contact kwam met diverse andere communisten uit Rusland. In die tijd, tot en met de eerste decennia van de twintigste eeuw bevonden zich heel wat, al dan niet noodgedwongen, geëmigreerde Russen in Zwitserland, onder meer in Zürich.
____________
Afbeelding: Standbeeld van Rosa Luxemburg, vervaardigd door Rolf Bieblin. Het bevindt zich voor het gebouw van de redactie van de krant Neues Deutschland op de Franz-Mehring-Platz te Berlijn (stadsdeel Friedrichshain).

Eén der vaders van 'de radio'

Degenen, die er op de één of andere manier over werden geïnformeerd hebben het wellicht als een bijzondere kerstboodschap ondergaan: het geslaagde experiment met radiosignalen dat op 23 december 1900 door de Canadese natuurkundige en uitvinden Reginald Aubrey Fessenden (1866-1932) op Cobb Island, in de buurt van Washington DC heeft uitgevoerd. Daarmee heeft hij zich in de rij der radio-pioniers geschaard.

Schijnbare, of eventueel blijkbare, belanghebbenden kwalificeren hem als The Father of Radio Broadcasting.
Zes jaar en één dag later heeft deze zelfde Reginald, samen met zijn vrouw Helen, in Boston het eerste werkelijke radioprogramma uitgezonden.

Vijf keer een kwartier besteedt het BBC Radio 3-programma The essay aan de kracht van het oeuvre van de ooit zeer populaire Engelse auteur Charles Dickens (1812-1870), die nog steeds een redelijke tot goede belangstelling geniet. Niet iedereen is op dezelfde wijze, of soms helemaal niet, gecharmeerd van de man en/of van zijn boeken. De manier waarop Dickens regaeerde op de Pre-Rafaëlieten, liet ook danig te wensen over, en dat hij daarmee zijn vriendenkring binnen de culturele sector van die periode in de Engelse geschiedenis bepaald niet groter heeft gemaakt, ligt voor de hand.

Marley's Ghost, getekend door karikaturist 
John Leech (1817-1864).

The writer's Dickens

De vijf afleveringen van het programma The writer's Dickens, zoals dat gebruikelijk is binnen het kader van het radioprogramma in kwestie, verspreid over vijf avonden ─ deze keer in de week van maandag 19 tot en met vrijdag 23 december ─ steeds gedurende het laatste kwartier van de dag ─ dus tussen 23:45 uur en middernacht onze tijd ─ uitgezonden.
Elk van die vijf kwartieren heeft een eigen thema; dat van de vrijdagse aflevering luidt Christmas. Daarmee zijn we aangeland bij Dickens' meest beroemde verhaal: A Christmas Carol in Prose uit 1843, dat ook dit jaar wel weer ergens in Europa ─ zo niet op tal van plekken ─ als film, of als anderszins gedramatiseerde versie, de ether ingeslingerd wordt.

Great Expectations

Daarnaast is onlangs bekend geworden dat de Britse televisiezender BBC One op dinsdag 27 december het kostuumdrama Great Expectations, op basis van de gelijknamige Dickens-roman uit 1860-1861 ─ eerst verschenen als feuilleton ─, zal uitzenden.

Gedenksteen voor Giacomo Antonio Stradivari.
Bevindt zich op de Piazza di Roma te Cremona.

In de zeventiende en achttiende eeuw was het bijzonder als een mens oud werd, en heel opvallend als iemand heel oud werd. Vandaag herdenken we de sterfdag van vioolbouwer Giacomo Antonio Stradivari die op 18 december 1737 is overleden. Hij was toen om en bij de negentig jaar. Lange tijd werd ervan uitgegaan dat hij omstreeks 1644 zou zijn geboren, maar de nieuwste gegevens duiden er op dat hij pas in 1648 het levenslicht zag. Het is waarschijnlijk dat hij tussen 1666 en 1679 leerling in het atelier van de vioolbouwer Amati is geweest.
In zijn werkzame periode bouwde Antonio Stradivarius zo'n duizend violen, welke zijn legende met zich meedragen. Zijn zonen hebben de zaak voortgezet.

Christina Rossetti.

In het literatuurprogramma The verb van de Britse cultuurzender BBC Radio 3 wordt op vrijdag 16 december ─ tussen 23:00 uur en 23:45 uur onze tijd ─ aandacht besteed aan het leven en het oeuvre van de Engelse dichteres Christina Rossetti (1830-1894).

In directe aansluiting daarop wordt een nieuwe gedicht op muziek van de in trinidad geboren, doch reeds sedert 1989 in Engeland woonachtige performance poet Anthony Joseph voorgesteld.

Eén van de talrijke gedichten van Christina Rossetti, waarin haar sterke gevoeligheid blijkt, is getiteld
Seasons:

In Springtime when the leaves are young,

Clear dewdrops gleam like jewels, hung
On boughs the fair birds roost among.

When Summer comes with sweet unrest,
Birds weary of their mother's breast,
And look abroad and leave the nest.

In Autumn ere the waters freeze,
The swallows fly across the seas:─
If we coul fly away with these!

In Winter when the birds are gone,
The sun himself looks starved and wan,
And starved the snow he shines upon.

Vandaag, 11 december, is het exact 110 jaar geleden dat de Italiaanse radiopionier Guglielmo Marconi (1847-1937) het eerste draadloze radiocontact heeft gerealiseerd over de Atlantische Oceaan. Dat werd tot stand gebracht tussen het Engelse Poldhu in Cornwall en de Canadese plaats St. John's in New Foundland.

Guglielmo Marconi met door hem uitgevonden telegraaf-apparatuur.

In 1890 was Marconi erin geslaagd de eerste telegrafische signalen over te brengen en vijf jaar daarna kon hij dat reeds over een afstand van twee kilometer. Dit kon worden gerealiseerd door de belangrijkste vinding van deze zelfde man: de antenne. Daarop heeft hij in 1896 patent gekregen.

Op 12 december 1896 begon te Londen een weekeinde waarin deze meneer Marconi een demonstratie van een werkende radio gegeven.

Malcolm Lowry. Foto uit 1946.

Een fascinerend gezelschap 'komt bijeen' in de aflevering van het culturele programma Words and music van BBC Radio 3, die op zondag 11 december, tussen 19:30 uur en 20:45 uur onze tijd wordt uitgezonden. Poëzie, proza en klassieke muziek vormen ook nu weer de 'ingrediënten' voor het thema van deze week: onze relatie met alcohol.

Sally Dexter en Jon Strickland zijn deze keer degenen die de voordrachten verzorgen. De teksten zijn voor deze aflevering afkomstig ban drie auteurs, die qua persoonlijkheid en oeuvre wel zeer uiteenlopen. Naast Charles Dickens (1812-1870) ─ een decembermaand zonder Dickens is bijna ondenkbaar ─ komen Malcolm Lowry (1909-1957) en de Franse schrijfster Colette (1873-1954) [1] aan de beurt.

Voor de muziek is de keuze gevallen op stukken uit het werk van de Italiaan Giuseppe Verdi (1813-1901), de Engelsman Peter Warlock (1894-1930) [2], de onovertroffen Franse grootheid Maurice Ravel (1875-1937) en de Amerikaan Aaron Copland (1900-1990).

__________

[1] Colette is de schrijversnaam van Sidonie-Gabriele Colette.

[2] Peter Warlock is het pseudoniem van Philip Arnold Heseltine.

In het programma Music matters van de Britse cultuurzender BBC Radio 3 wordt een interview uitgezonden met de Amerikaanse sopraan Renee Fleming, waarin zij vertelt over haar voorliefde voor de muziek van de Duitse componist Richard Strauss (1864-1949).
Daarnaast wordt aandacht besteed aan een nieuw boek over de balletten van de van oorsprong Russische componist Igor Stravinski (1882-1971).

De uitzending van het programma is op zaterdag 10 december, tussen 13:15 uur en 14:00 uur onze tijd.
__________

Afbeelding: sopraan Renee Fleming bij een première van de Metropolitan Opera New York Cirty, op 21 september 2009.

Foto van David Shankbone.