Categorie: Historie Europa

Arte-televisie presenteert op vrijdag 20 januari ─ tussen 17:20 uur en 18:05 uur ─ een aflevering van de serie Die Großfahnder, onder de titel Auf der Suche nach dem Goldenen Vlies. [1] Daarbij gaat het om een documentaire, die Peter Prestel in 2009 voor het tweede publieke Duitse tv-net ZDF heeft gedraaid, over het antieke Colchis ─ het huidige Georgië ─ en het mythische Gulden Vlies, dat volgens de overlevering uit dat gedeelte van de antieke wereld afkomstig is. 
Duitse wetenschappers zijn druk doende de waarheid omtrent de exacte locatie te achterhalen. De oorspronkelijke plaats kan ook nog in het huidige Turkije liggen.
De film, op het beeldformaat 16:9 en met stereofonisch geluid, wordt de volgende week nog tweemaal herhaald: op vrijdag 27 januari, 's ochtends vanaf 08:55 uur, en op zaterdag 28 januari 's middags vanaf 15:30 uur.

België
Het Nederlandstalige, tweede Belgische televisienet Canvas vertoont op dinsdag 3 januari de documentaire Leopold III ─ Mon père over het leven en de daden van koning Leopold III  (1901-1983). Hij was de vierde koning der Belgen. Het geheel zoals gezien door de ogen van zijn dochter Marie Esmeralda (geboren 1956), die het derde kind van Leopold III en prinses Lilian is, en een halfzuster van koning Boudwijn (1930-1993).

Engeland
Eveneens op 3 januari begint op BBC Two-television, om 22:00 uur onze tijd, de eerste aflevering van de uit twee delen bestaande documentaire ─ King George & Queen Mary: the royals who saved the monarchy ─ over koning George V (1865-1936) en koningin Mary (1867-1953), die de grootouders waren van de huidige Engelse koningin Elizabeth II (geboren 1926).
Deel twee zal een dag later worden uitgezonden door dezelfde zendgemachtigde, en dat zal in dezelfde periode van de avond zijn tussen 22:00 uur en 23:00 uur onze tijd.

Frankrijk
TV5 Monde presenteert op woensdag 4 januari, tussen 21:00 uur en 22:30 uur, de documentaire Louis XVI, l'homme qui ne voulait pas être roi, over het leven van Lodewijk de Zestiende (1754-1793), de laatste koning van Frankrijk.

De verschillende films overlappen elkaar ten dele, doch met de huidige apparatuur is daar iets op te verzinnen, evenals via de moderne mogelijkheden van (een uitzending) opnieuw willen zien.
__________

Afbeeldingen

1. Leopold III met echtgenote Astrid.
2. Queen Mary, echtgenote van George V.

3. Louis XVI als twintigjarige.

Eerste maanfoto

Op deze dag in het jaar 1839 is de Franse fotograaf Louis Daguerre (1787-1852) erin geslaagd een foto te maken van de maan. Hij maakte daarvoor gebruik van de door hemzelf ontwikkelde methode die bekend werd onder de naam daguerrotypie.

__________

Afbeelding: Louis Daguerre. Daguerrotypie uit 1844 van Jean Baptiste Sabatier-Blot (overleden in 1881).

In de aflevering van de documentaire reeks Secrets d'histoire, die op woensdag 28 december door de Franstalige, wereldwijd te ontvangen, cultuurzender TV5 Monde, zal worden gepresenteerd, is de befaamde keizerin Elisabeth van Oostenrijk (1854-1898) het thema. Bij normale stervelingen is zij beter bekend als Sissi.
Onder de titel Sissi, impératrice: amour, gloire et tragédie wordt de kijker langs historische gebouwen in de hoofdstad Wenen geleid, en aan de hand daarvan wordt het levensverhaal verteld van deze keizerin van Oostenrijk, die tegelijkertijd koningin van Hongarije was.
Koninklijk-keizerlijk ─ in het Duits k und k, en op basis daarvan spottend Kakanien: Oostenrijk-Hongarije. 

Een fictieve documentaire over de slag bij Trafalgar is op woensdag 14 december te zien ─ in HD-kwaliteit op het beeldformaat 16:9 ─ op Arte-tv, tussen 21:05 uur en 22:00 uur.
Die zeeslag had plaats op 21 oktober 1805, waarbij Napoleon werd verslagen, hetgeen in de praktijk neerkwam op een overwinning door de Britten, die met zevenentwintig schepen, onder opperbevel van Admiraal Horatio Lord Nelsen (1758-1805), die tijdens deze strijd werd neergeschoten en als gevolg daarvan stierf.
In de film wordt het verhaal verteld vanuit het perspectief van de Franse admiraal Pierre-Charles de Villeneuve (1768-1806).
Deze Franse fantasie-docu uit 2006 van Fabrice Hourlier, wordt, als bijdrage van Arte France, de komende dagen nog tweemaal uitgezonden, eerst op zaterdag 17 december, vanaf 16:55 uur, en dan nog eens op in de nacht van dinsdag 20 op woensdag 21 december, vanaf 02:15 uur.
__________

Afbeelding: Pierre-Charles-Jean-Baptiste-Silvestre de Villeneuve. Geportretteerd door een tijdgenoot.

Ontwikkelingsgeschiedenis

De Britse televisiezender BBC Four vertoont op maandag 5 december twee documentaires over de ontwikkelingsgeschiedenis van het vervoermiddel tram in Groot-Brittannië.
De eerste documentaire behint om 22:00 uur onze tijd en duurt een uur: The golden age of trams: A streetcar namend desire. [1]

Het commentaar wordt gesproken door acteur Warren Clarke, bekend van vele film- en tv-optredens (onder meer als detective Dalziel in Dalziel and Pascoe).
Een aardige algemene geschiedenis van de tram, inclusief enkele aspecten van tramvervoer in Groot-Brittannië is te vinden in het goed geïllustreerde Wikipedia-artikel over dit vervoermiddel.
__________
[1] Het tweede gedeelte van die titel refereert aan, en/of is wellicht een hommage aan het toneelstuk met dezelfde titel uit 1947, van de Amerikaanse schrijver van vooral drama's, Tennessee Williams (1911-1983). Dat indertijd zeer succesvolle drama werd, met dezelfde titel, in 1951 verfilmd door Elia Kazan (1909-2003), met in de hoofdrollen Marlon Brando (1924-2004) en Vivien Leigh (1913-1967).
__________
Afbeelding: Drie trams aan de Zuidzijde van de Grote Markt in Groningen. Deze foto moet uit de jaren twintig stammen, aangezien Lijn 2 in 1928 werd vervangen door trolleybussen. In 1950 zou dat ook met de lijnen 1 en 3 gebeuren. In de ruimte op de foto tussen de ene en de twee andere trams ziet u de stenen trap naar de ingang van Tuchinsky's oude Cinema Palace. Het ziet er thans naar uit dat er in 2016 opnieuw twee tramlijnen in Groningen zullen gaan rijden, met modern materieel in de vorm van treintrams.
Foto van de Groninger Archieven.

Georges Clemenceau in
de periode 1879-1880.
Portret van Edouard Manet.

Tweeëntachtig jaar is het geleden dat op 24 november de Franse politicus en schrijver, Georges Eugène Benjamin Clemenceau, te Parijs is overleden. Hij was op 28 september in 1841 te Mouilleron-en-Pareds in de Vendée geboren. Zijn geboortestreek werd voornamelijk bewoond door streng-katholieke mensen, maar zijn familie gold als tegenstander van de clerus.

Georges Clemenceau groeide op in het voorvaderlijke kasteel; zijn vader was arts zoals dat met tal van de voorafgaande zonen in de geschiedenis van de familie het geval geweest is. Als gevolg van de rijkdom van, in ieder geval, deze generatie Clemenceaus oefende Georges' vader geen praktijk uit. Toch volgde hij in de voetsporen van zijn vader en ging hij eveneens medicijnen studeren, eerst te Nantes en daarna in de Franse hoofdstad. Tijdens die studieperiode kreeg hij een reputatie doordat hij zeer radicale pamfletten publiceerde. Hij was nog maar vierentwintig jaar toen hij promoveerde.

Hij zou zich in de politiek engageren en eveneens de letterkunde bedrijven. Over dat laatste kunt u binnenkort meer op één van onze andere cultuurwebsites lezen.

Een deel van de 24 beklaagden tijdens het eerste Proces voor Het Tribunaal van Neurenberg in de periode 1945/1946.

Een goed half jaar nadat ook in Duitsland een einde aan de Tweede Wereldoorlog was gekomen, zijn in de Zuid-Duitse stad Neurenberg op 20 november 1945 de Processen begonnen voor het aldaar door de Geallieerden ─ die samen Duitsland bezet hielden ─ geïnstalleerde Tribunaal tegen de vierentwintig zogenoemde hoofddaders in de echelons der nationaal-socialistische misdadigers, die hele waslijsten aan de ergst denkbare strafbare feiten op hun naam hadden staan.

Op 1 oktober 1946 werden de vonnissen uitgesproken, en daarmee kon het Tribunaal worden ontbonden.

Neurenberg had een symbolische betekenis, vanwege de zogeheten Neurenbergse Wetten (Nürnberger Gesetze) tegen Joden en vanwege het feit dat aldaar de grote partijbijeenkomsten in de jaren werden georganiseerd. Van de bijeenkomst uit 1934 kunnen we nog altijd beelden zien in de door de met Hitler bevriende regisseuse Leny Riefenstahl (1902-2003) gedraaide documentaire Triumph des Willens uit 1935.

Op zondag 13 november zendt het tweede publieke Duitse televisienet ZDF de tweede aflevering uit van een driedelige reeks in het overkoepelende ZDF-programma History ─ een Duitse zender hoeft toch waarlijk niet te doen alsof het om een Yanken-programma gaat ─ van Guido Knopp.

Guido Knopp, onder meer ZDF-historicus.

Het thema van de drie delen van de verleden zondag begonnen serie documentaires, onder de titel Geheimnisse des Dritten Reiches; de tweede aflevering daarvan, die deze zondag te zien zal zijn, luidt
Hitler und das Geld. Daarover is in het verleden door tal van historici al veel gezegd ─ en daarom menen sommige commentatoren dat deze nieuwe reeks overbodig is, omdat het thema inmiddels wel uitgemolken zou moeten zijn. Doch elke nieuwe toevoeging is vanzelfsprekend welkom. We zijn dan ook benieuwd of de legende dat Hitler vrijwel uitsluitend met Joods geld zo machtig kon blijven, nu ook eens duidelijk zal worden ontzenuwd.

Uitzending van deze bijdrage zal worden gerealiseerd tussen 23:30 uur op die bewuste avond en 00:15 uur in de nacht op maandag 14 november.

Postzegel van 20 Pfennig, van  de  Bundesrepublik Deutschland ter gelegenheid van 20 juli 1944, uitgegeven op 20 juli 1964.

Het tweede publieke Duitse televisienet ZDF presenteert op dinsdag 1 november 2011, tussen 22:00 uur en 22:45 uur, een portret van de nog steeds befaamde Duitse militair kolonel Claus Schenk, Graf von Stauffenberg, die werd geboren op 15 november 1907.

In 1944, op de inmiddels legendarische datum 20 juli, heeft Stauffenberg een mislukte aanslag gepleegd op Adolf Hitler, met desastrueze gevolgen, mede voor Stauffenberg zelf, die op 21 juli met tal van anderen, die in het complot zaten, werd terechtgesteld.

Over deze kolonel en de 20ste juli zijn tal van artikelen en boeken gepubliceerd, verspreid over de hele wereld.

Tevens is die aanslag direct of indirect, soms alleen zijdelings, onderwerp van een televisieserie en speelfilms geworden.

Een voorbeeld uit die laatste categorie wordt voorafgaande aan de uitzending van het Stauffenberg-portret uitgezonden door het ZDF. Aangezien het daarbij gaat om een nagesynchroniseerde film, welke in een dergelijk kader geen bijdrage van belang levert, omdat er dan sprake is van debilisering, zullen we daar niet nadere op ingaan, mede doordat de hoofdrol wordt gespeeld door iemand, die Scientology propageert,  een sektarisch instituut dat volgens de Duitse onderzoekster, Frau Caberta, als criminele organisatie dient te worden gekwalificeerd. Die Stauffenberg-films worden in de nacht van dinsdag 1 op woensdag 2 november nogmaals uitgezonden in het ZDF-Nachtprogramm.