23 april was het weer Erfgoeddag in Mechelen !

Naar jaarlijkse gewoonte waren tussen 10 en 18u, in Mechelen weer vele locaties open voor het publiek. In het hof van Busleyden waren verschillende  deelnemende groepen bijeen gebracht. En traditiegetrouw was ook de kantclub Etterjefke daar aanwezig. Het thema van de erfgoeddag dit jaar wass "Zorg". Zorgen dat ons erfgoed voor de komende generaties bewaard blijft en de kennis doorgeven, is heel belangrijk. Mechelse kant staat en blijft aan de top in de wereld van de kant!

Nieuw logo voor Museum Hof van Busleyden

Op 23 maart werd het nieuwe logo voor het Museum Hof van Busleyden onthuld tijdens de kunst- en antiekbeurs Eurantica in de Nekkerhal in Mechelen. Samuel Mareel vertelde die dag ook wat meer over de inhoud van het nieuwe museum en de openingsexpo Roep om Rechtvaardigheid.

Erfgoedcel Mechelen en Stedelijke musea Mechelen gaan als één gloednieuwe dienst, Musea & Erfgoed Mechelen, door het leven gaan.

Musea & Erfgoed Mechelen combineert een museumwerking (onderzoek, verzamelen, beheren, ontsluiten) met een erfgoedwerking (erfgoedbeleid, netwerking, ondersteuning, kennis- en expertise opbouw en –deling, vrijwilligerswerking). Een eerste grote uitdaging voor de dienst is de uitbouw van het Hof van Busleyden als Bourgondisch stadspaleis en participatief hedendaags stadsmuseum. Het museum moet een ontmoetingsplek voor Mechelaars en toeristen, erfgoed- en andere culturele spelers, onderzoekers, kunstenaars en verenigingen worden.

Stand van het Museum Hof van Busleyden: foto's H. Vermeir

Schilderij van Willem Geets (1838-1919) Poppenspel aan het hof van Margaretha van Oostenrijk

GELUKKIG NIEUWJAAR  2017

Ik wens je geen overmaat aan dingen,

ik wens je alleen wat de meeste mensen niet hebben.

Ik wens je tijd …

Tijd om te genieten en te lachen, tijd om na te denken,

tijd, niet alleen voor jezelf, maar ook voor de anderen.

Ik wens je tijd …niet om te haasten en te rennen,

maar tijd om tevreden te kunnen zijn en om je te verbazen.          

Ik wens je tijd …

om naar de sterren te grijpen, om te groeien en te rijpen,

te hopen en lief te hebben.

Ik wens je tijd voor jezelf,

tijd om elke dag, elk uur als geluk te ervaren.

Ik wens je ook tijd ..

om te vergeven.

Ik wens je tijd om te leven.

Uit/ De Druivelaar, editie 2008.

Zalig Kerstfeest!

'Nog steeds brengt het Kind zijn boodschap van vree,

voor all goedwilligen onder ons mee,

een boodschap van vrede, van heldere kracht

een boodschap van licht in de donkere nacht...'

Het Hof van Busleyden

Het Hof van Busleyden is één van de prachtige gebouwen in Mechelen daterend uit het begin van de zestiende eeuw. Hiëronymus van Busleyden, lid van de Grote Raad, een humanist en goede vriend van Erasmus, laat dit renaissance paleis voor hem ontwerpen door de bekende architect Keldermans. Van 1619 tot de Eerste Wereldoorlog doet het gebouw dienst als Berg van Barmhartigheid: armen kunnen er geld lenen zonder rente. Tijdens de Eerste Wereldoorlog wordt het gebouw volledig vernield, alleen de muren staan nog recht. Tijdens de jaren dertig van de vorige eeuw wordt het gerestaureerd en krijgt het de functie van stadsmuseum. Momenteel wordt het Hof van Busleyden verbouwd tot een eigentijds museum voor stad Mechelen dat in 2018 zal opengaan. Ondertussen is het wel periodiek open voor tijdelijke tentoonstellingen; de tuin is wel steeds vrij te bezoeken.

“De oneindige mogelijkheden van kant”

Nog tot 31 oktober kan je in het Timmermans-Opsomer-Huis te Lier deze kanttentoonstelling gaan bekijken. Leden en studenten van de Stedelijke Academie voor Schone Kunsten uit Turnhout, de Stedelijke Academie voor Schone Kunsten uit Lier en de Koninklijke Academie voor Schone Kunsten uit Antwerpen, stellen er hun werk tentoon.

Wie denkt aan traditionele werken, zal misschien teleurgesteld zijn, maar wie gaat voor moderniteit en originaliteit zal er zeker zijn gading vinden.

Naast de tijdelijke tentoonstelling PI-KANT, is het museum zelf ook de moeite waard. Het is een waar eerbetoon aan Lierse schrijvers, beeldhouwers en andere kunstenaars.

Inventarisatie van theaterpoppen.

In het najaar van 2014 startten de vrijwilligers van de Musea & Erfgoed Mechelen  met het registreren van meer dan 3.000 poppen die door de jaren heen te zien waren in figurentheater De Maan. Dit project kadert binnen de samenwerking tussen Musea & Erfgoed Mechelen en Het Firmament om Mechelse gezelschappen te ondersteunen in de zorg voor archieven en collecties.

De Mechelse Brusselpoort (huidige kantoorruimte van Het Firmament).  fungeert als depotruimte voor de poppencollectie van het Mechelse figurentheater DE MAAN en de collectie uit de vroegere figurentheaterwerking van Het Firmament, met deelcollecties Jef Contryn, Theater Taptoe, voorlopers DE MAAN en Het Firmament.

Nu, 14 september 2016, zijn Mechelse vrijwilligsters, al bijna twee jaar bezig met het inventariseren. Vandaag hebben ze de 2222ste pop gefotografeerd en beschreven voor het nageslacht. Maker van de poppen en scénograaf Paul Contryn is blij dat zijn werk goed bewaard blijft.

6e Mechels Gildejuweel en klokkenwerpen.

Op zondag 11 september trokken 22 Schuttersgilden uit Vlaanderen, Duitsland en Nederland, prachtig uitgedost, door Mechelen. Na de optocht werden op het podium op de Grote Markt gedanst en vendelzwaaien en trommelen gedemonstreerd.

In de voorhal van het stadhuis werden gildebreuken en documenten van de Kolveniersgilde tentoongesteld. En wij, van de kantclub Etterjefke, mochten weer eens demonstreren hoe de Mechelse ijsgrond en het "Etterjefke" gemaakt worden.

Na het klokkenwerpen werden door de schepen van cultuur, de bronzen klokjes aan de winnaars uitgedeeld.

Schatten op de rommelmarkt.

Een van mijn favoriete bezigheden is rondneuzen op rommelmarkten. Dikwijls heb ik er schatten ontdekt: waardeloos voor wie ze wegdoet, fantastisch voor wie ze vindt….

Zo kon ik onlangs weer mijn reeks boeken over Mechelen aanvullen. Dat boeiend fotoboek: ”Mechelen, over mensen en dingen, van Marcel Kocken (J.Stevens – Mechelen 1983), deed mij mijn jeugdjaren weer herbeleven. Al die oude foto’s over personen, feesten, oorlogen en rampen, handel en nijverheid, gebouwen en pleinen van ongeveer 1900 tot 1958 zijn uit de verzameling van Marcel Kocken en fotograaf Louis Van Zeil.

Tussen de vele foto’s ontdekte ik twee Mechelse kantwerksters.

De eerste foto situeert M. Kocken ergens in het Mechelse Begijnhof. Er staat geen datum bij, maar het was toen zeker in moeilijke omstandigheden hard werken om het dagelijks brood…

De tweede foto is een prentkaart uitgegeven in de reeks “Villes en pleurs” – Paris. De tekening is van R. Lesieur, mij onbekend. Waarschijnlijk is het een fransman. De tekst is duidelijk en wie goed kijkt ziet aan de rand rechts in het midden van de foto, de kantwerkster over haar kussen gebogen.

De wereld van Jef Rottiers, rondom de tuin der lusten.

Jef Rottiers werd in Mechelen geboren op 27 augustus 1904  en overleed in Mechelen op 22 april 1985

Bij het uitbreken van W.O. I vluchtten zijn ouders met hem naar Noord-Ierland. Na de oorlog keerden ze terug en volgde Jef de opleiding tot onderwijzer aan de Normaalschool in Mechelen. Hij werd onderwijzer in O.L.V. Waver en volgde in de Beiaardschool de opleiding tot beiaardier.

In 1938 won hij een tweede prijs met zijn beiaardcompositie “Preludium in F”, hij schreef hoorspelen voor de Belgische radio-omroep, werd schatbewaarder van de Beiaardschool, gaf pianolessen, publiceerde het standaardwerk “ Beiaarden in België” (1952), was een tiental jaren beiaardier van Meise, won verscheidene prijzen voor zijn composities, was mede-stichter van de Oudleerlingenbond van de Beiaardschool en jarenlang docent in de Beiaardschool.

Hij was ook een begenadigd tekenaar en schilder. De tentoonstelling “De wereld van Jef Rottiers, rondom de tuin der lusten” getuigt hiervan.

Tekeningen en schilderijen van hem zijn nog t/m 18 december 2016 te bewonderen in het “Museum Klok & Peel te Asten in Nederland.

links: Scenes uit opera's van Wagner

rechts: Spreekwoorden (versie 1), periode 1960 - 1980

De tuin der lusten, naar Jeroen Bosch, periode 1960 - 1980

uit het standaardwerk: Beiaarden in Belgiê, 1952

ontwerp van Martine Bruggeman, naar de tekening van beiaardier Jef Rottiers

Jacqueline Van Craenenbroeck uit Mechelen: een grote dame in de kantwereld!

Geboren te Zaventem op 25 februari 1935, overleden te Aarschot op 13 april 2016.

Zij leerde kantklossen in de S.T.I.M. te Mechelen bij Mieke Dupont en Nieke Vermant, en in ’t Spinneke te Boortmeerbeek bij Sonja Van Oosterwijck. Nadat ze de techniek onder de knie had begon ze zelf te ontwerpen. Ze nam deel aan de kantwedstrijd van het Folklorefestival in 1985 en won de tweede prijs met het werk “Zonder grenzen”. Daarna tekende ze cartons van enkele historische gebouwen van Mechelen en werkte in 1988 er vier uit in kloskant: het Hof van Busleyden, de Refugie van Sint-Truiden, de Sint-Romboutstoren en Margaretha van Oostenrijk. Het vijfde carton haar eigen “Zicht op Mechelen” werkte ze uit in naaldkant. Deze techniek leerde ze bij Irma Boone in Zele en Rosa De Wachter in Mechelen. Het Unicef-embleem werd door haar uitgewerkt in 1989. In mei 2000 kreeg ze t.g.v. 1200 jaar Zele de 1^ste prijs bij de Internationale Wedstrijd voor Kunstnaaldkant van de gemeente. Ze ontving nog een eerste prijs in maart 2003 van “Jeu de dames” in de categorie kant, te Wavre. Ze blonk uit zowel in naaldkant als in kloskant. Na lange tijd in Mechelen gewoond te hebben, verhuisde ze naar Muizen. Haar laatste jaren bracht zij door in het WZC Oase te Arschot.

   Mechelen in naaldkant

   St. Romboutstoren en Margaretha van  Oostenrijk, toen nog op de Grote Markt.

Rituelen bij kantwerksters.

Volgens Wikepedia zijn “rituelen” een opeenvolging van handelingen in een bepaalde volgorde en op een welbepaalde plaats. Ook de kantwerksters hadden hun rituelen en gebruiken. Ze zongen samen liederen tijdens het kantklossen en hielden jaarlijks processies en misvieringen ter ere van hun patroonheiligen. In het leven van de kantwerksters nu, is hier niets meer van terug te vinden, spijtig…

Maar geschiedschrijvers en folkloristen die de waarde hiervan konden inschatten, hebben ze genoteerd en zo zijn ze bewaard voor het nageslacht. Dank zij hen hebben wij een idee van de gebruiken en rituelen bij de Mechelse kantwerksters. Voor Mechelen zijn dat:

- Herman Baccaert (Mechelen 1883 – 1921): letterkundige, folklorist, kunstcriticus en Vlaams voorman. Van hem verscheen in 1911 bij de Nederlandse Boekhandel – Antwerpen: “Aan den Waterkant”, een verhaal uit het leven der speldenwerksters. En in 1912 publiceerde hij zijn “Handleiding tot de Kantkennis” uitgegeven door Verbeke-Loys &Co, Brugge. Het was het eerste boek over kant in het Nederlands en werd bekroond door de Koninklijke Vlaamse Academie voor Taal- en Letterkunde.

- Jozef Van Balberghe: (Mechelen 1913 – 2000)schrijver over Mechelse geschiedenis en folklore. Zijn studie: “Kant: vervaardiging, nijverheid, soorten en motieven, benamingen” 1957, werd samengesteld naar het “Kantwoordenboek” van zijn vader, Emile J.O. Van Balberghe (   - 1941)

Zo weten we onder meer, dat de mechelse kantwerksters de H. Catharina als hun patroonheilige vereerden, van haar vinden we veel afbeeldingen in de Begijnhofkerk en in de St. Katelijnekerk.

   Begijnhofkerk: nieuw beeld van de H. Catharina door R. Rosseel (Ndl), wordt na de restauratie van de kerk in de nis boven de ingang van de kerk geplaatst.

   Begijnhofkerk: beeld van Sint Catharina in het hoogkoor rechts, toegeschreven aan J. van der Steen (1633-1723).

   St Katelijnekerk:  nis met neogotisch beeld van de H. Catharina boven de ingang.

   St. Katelijnekerk:  anoniem beeld van de H. Catharina in de middenbeuk;  met haar symbolen: de kroon der heiligen, de palmtak der martelaren en een deel van het wiel.

Mechelen heeft er weer een aantal stadsambassadeurs bij.

Het zijn mensen uit o.a.de Horeca, museummedewerkers, taxichauffeurs en schippers die de ambassadeursdagen volgden. Sinds de start van het project in 2014 werden in totaal reeds 96 toeristische medewerkers opgeleid.

In 2015 mocht ook ik de opleiding volgen. Op zes dagen bezochten we de Sint-Romboutstoren, Kazerne Dossin, brouwerij Het Anker, het Speelgoedmuseum, de Koninklijke Manufactuur voor Wandtapijten De Wit, de Koninklijke Beiaardschool Jef Denyn, de acht historische kerken in Mechelen, en maakten we een boottocht en lange wandelingen door de stad. Ik dacht dat ik Mechelen kende, maar heb nog veel bijgeleerd…

De officiële benoeming van de stadsambassadeurs had donderdagavond, 14 januari, plaats. De uitreiking van de eretekens gebeurde door schepen van Toerisme Björn Siffer.

36 deelnemers volgden voor het eerst een ambassadeursdag en ontvingen een bronzen pin. Daarnaast waren er drie die al vier of meer modules volgden. Zij ontvingen een zilveren pin, die dit jaar voor het eerst werd uitgereikt. Ik was een van hen en voelde mij zeer vereerd!..

Met dank aan Bob Lams

Nieuwjaarsreceptie in de Beiaardschool.

Op 8 januari hielden we onze nieuwjaarsreceptie. Zoals gewoonlijk waren al onze "weldoeners" en leden van onze kantclub met hun partner uitgenodigd. Het was gezellig en buitenstaanders waren vol lof over de mooie kanten die er gemaakt worden. In een kleine toespraak dankte ik iedereen voor de steun aan en voor de samenwerking binnen onze groep. Ik maakte van de gelegenheid gebruik om aan de aanwezigen mijn beslissing om als voorzitster van de kantclub te stoppen, bekend te maken. Na meer dan 15 jaar de verantwoordelijkheid te hebben gedragen, vind ik dit een wijze en aanvaardbare beslissing. Tijd om de fakkel door te geven aan jongeren. Mijn beslissing zal zeker veranderingen binnen het bestuur meebrengen. Maar de opvolging is verzekerd en ik hoop dat ook zij op veel hulp van buitenaf kunnen rekenen.

   De genodigden komen toe.

   Kantwerksters aan het werk



  Gelukwensen van en aan Jo Haazen.

Kerstmis 2015 - Nieuwjaar 2016

We wensen jullie heel genegen
zoveel geluk en zegen
als er druppels zijn in de regen.

Een voorspoedig en gezond 2016!

Naar Amersfoort!

Op 11 november vertrokken we met een grote groep leeraars, studenten en sympathisanten per bus op studiereis naar Amersfoort in Nederland.

In de Nederlandse Beiaardschool werd verbroederd met koffie en koek. De sfeer was gemoedelijk , maar gauw moesten we vertrekken voor een bezoek aan de O.L.Vrouwetoren. De twee beiaarden, van Hemony en Eijsbouts werden er door de leerlingen van onze Beiaardschool bespeeld. We kregen ook een demonstratie met de luidklokken door de “Amersfoorts Klokkenluider Gilde”. Zij hadden speciaal voor ons hun uniform aangetrokken. Machtig en prachtig klonk het in de toren en over de stad!

Na een smakelijk middagmaal vertrokken we met een gids voor een wandeling door de stad. Amersfoort heeft heel wat te bieden aan toeristen. We bezochten o.a. de Koppelpoort, het Mondriaanhuis en zagen vele pittoresque steegjes en pleintjes.

Daarna reden we naar de Belgenlaan om er het Belgenmonument te bewonderen. Dit is door België aan Nederland geschonken (1917-1919) als herinnering aan de internering daar van gevluchte Belgische militairen tijdens W.O. I. Het ontwerp is van Huib Hoste (B. 1881-1957), de friezen van Hildo Crop (N. 1884-1970). Enkele studenten bespeelden er de Eijsbouts-beiaard.

De laatste stop was voorzien aan de glazen carrillon, een kunstwerk van glaskunstenaar Bernard Heesen, te Vleuterweide – Utrecht. Weer mochten enkele studenten beiaard spelen.

Na deze prachtige afsluiting van een mooie dag, reden we moe, maar voldaan terug naar Mechelen…..

   De lokalen van de Nederlandse Beiaardschool.

  In de O.L.Vrouwetoren.

   De Boterhal.

   Met de gids op stap.

   Zicht op de grachten.

  Het Belgenmonument.

   De glazen Beiaard, in het donker... 

foto's H.Vermeir

“De Maan” in Mechelen.

Het Figurentheater “De Maan” heet nu officieel “Beeldsmederij De Maan” . Het oude gebouw, het H. Geesthuis, heeft langs buiten nog dezelfde look, maar is van binnen helemaal vernieuwd. Het voldeed niet meer aan de huidige veiligheidsvoorschriften en bood onvoldoende mogelijkheden voor modern theater. Het nieuwe “gouden” gebouw wordt reeds algemeen Ferrero Rocher genoemd. Stef De Paepe, artistiek leider en algemeen directeur van de Maan, is naar het schijnt in de wolken met het resultaat.

Met de groep vrijwilligers, die werken aan de inventarisatie van de poppen van het Figurentheater, mochten wij gaan kijken naar de tentoonstelling rond 50 jaar De Maan en het openingsfestival "Goudkoorts". Het was echt de moeite waard: vele van de poppen die er tentoongesteld waren zijn oude bekenden: ze gingen door onze handen om geïnventariseerd te worden.

“De Margriet”.

Het oorspronkelijke priorijcomplex van de zusters norbertinessen van het klooster Onze- Lieve-Vrouw van Leliëndaal in de Bruul, kende vele bestemmingen. Nu hoort het toe aan het OCMW en is o.a. Brasserie "De Margriet" er gehuisvest. In de verbruikzaal hangen nog steeds de panelen met de naam van de “Fondatrice”: 1677 Cathérine Peremans Béguine, en van de vele “Bienfaiteurs”.

Begijntje Catharina Peremans (º 1637 - † 1707) was begaan met verlaten en verwaarloosde kinderen. Ze richtte met de nalatenschap van haar zuster Anna (ook begijn) een armenschool op. Zo kwam in 1677 in de Ravenbergstraat de School van Onze-Lieve-Vrouw ter Engelen tot stand. In de stichtingsakte werd het aanleren van kantwerk genoemd omdat meisjes hiermee eerlijk de kost konden verdienen. Jongens kwamen niet in aanmerking....

Echt een locatie om met onze kantclub het etentje als afsluiting van de viering " 15 jaar kantclub" te laten doorgaan. Het ging er gezellig aan toe.

  Foto's: Minneke

Een geslaagde tentoonstelling.

Het 15-jarig bestaan van de Kantclub Etterjefke Mechelen werd gevierd met een tentoonstelling in het Moreelshuis. Hartelijk dank aan iedereen die heeft meegewerkt tot het welslagen ervan.

Naast enkele oude mechelse kanten, was klassiek en modern werk van onze leden te zien.

In de zes halve dagen die de tentoonstelling geopend was telden wij ongeveer 500 bezoekers.

Afwezigen hadden ongelijk! Hier enkel van de vele reacties van bezoekers:

- Dank voor al die inspanningen. Jullie houden belangrijk mechels erfgoed in leven. Proficiat voor 15 jaar Etterjefke! (Bjorn Siffer, schepen van Cultuur).

- Van harte gefeliciteerd met 15 jaar Etterjefke. Hoe je Mechels erfgoed ook in de 21^e nieuw leven inblaast. Doe zo voort. Frans De Wachter (vz. Cultuurraad Mechelen).

- jules, ik vont het leuk dat ik het mogt leren.

- Ik ben blij verrast met de prachtige tentoonstelling. Doe zo voort. We houden van Mechelen en de Mechelse kant. Rita Thienpont  (kantlerares).

 - We zijn erg blij dat jullie weer een mooie presentatie hebben neergezet ter ere van jullie jubileum.

 - We hopen dat jullie nog lang kunnen doorgaan en kijken uit naar nieuwe samenwerking. Gefeliciteerd vanwege De collega’s van de Erfgoedcel

 - Van harte proficiat voor het geweldige, super, fantastische werk i.v.m. de “Mechelse kant!”

 - Een openbaring, de mooie tentoonstelling met prachtige werken en super gemotiveerde kantklossers! (m/v)

- Heel mooie herinneringen !  Dank je wel ! Veerle Dupont  (dochter van Liesje Matheus die begin jaren 70 de kloskant terug tot leven bracht in Mechelen)

 - Prachtige kunstwerken gezien. We staan versteld! zo mooi, genoten! Linda Celis

    nog enkele sfeerbeelden....