ALFRED OST EN HANSWIJK.

Armoe Troef!

 

Kant is een luxeproduct, maar de arbeidsomstandigheden van de
kantwerksters aan het einde van de 19e eeuw waren allesbehalve luxueus.
Verschillende reddingsoperaties werden in gang gezet, onder de hoge bescherming
van Koningin Elisabeth. Onder haar patronaat startte een ware promotiecampagne
voor Belgische kant. Bekende kunstenaars werden ingeschakeld om nieuwe
patronen te ontwerpen. Toen de Eerste Wereldoorlog de afzetmarkten en
bijgevolg de productie nog verder in gevaar bracht was de toestand nog
dramatischer. Met de steun van de "Commission for Relief in Belgium" werden
prachtige kantstukken vervaardigd en voor verkoop naar vooral Amerika en
Engeland gestuurd. Deze "War Lace", met meestal patriottische motieven
en emblemen werd ook als geschenk aan de geallieerde naties
aangeboden.

De vele bezoekers in de Lamotsite hebben dit op onze
tentoonstelling kunnen  zien. En de kinderen konden zoals gewoonlijk
de basisslagen van het kantklossen uitproberen.
 
Naar aanleiding van dit thema "Armoe troef" verscheen in het tijdscherift van Heemkunde Gouw Antwerpen, (jg.48, 2011, nummer 1) de tekst: Armoe Troef, bij de kantwerksters voor, tijdens en na W.O.I, van I.M.J.Tonnoeyr 

                                    
            Voorbeelden van War Lace.



                    

Belangstelling van groot en klein.

Schilderij van Anne de Jésus.

In de Dekenij aan de Wollemarkt hangt sinds kort een schilderij dat de karmelietes Anne de Jésus, medezuster van Teresa van Avila, voorstelt. Het werd gevonden bij de restauratie van het pand aan het St. Romboutskerkhof waar jarenlang een archeologische kring zijn onderkomen had. Het zat verborgen achter vele lagen behang en wordt gedateerd in de tweede kwart van de zeventiende eeuw.  Op het schilderij zien we dat er kant aan het altaarstuk
verwerkt is.  Dit is niet verwonderlijk, want in de 17^e eeuw werd er in Mechelen reeds volop kant gemaakt. L. Godenne schreef hierover: “  A  Malines,  le  bon peuple  s'occupe à  faire  de  la  dentelle  blanche,  connue  sous  ce nom;  et  le  Béguinage,  le  plus  considérable  du  pays   est   soutenue par  le   travail  des  béguines,  qui  excellent  dans  cet  art."  (Malins, Jadis et Aujourd’hui; C. De Vries-Brouwers, Antwerpen 1973).  De echte Mechelse kant met de specifieke ijsgrond ontstond echter pas rond 1720 (F.Weem, De tapijten en Kantnijverheid te Mechelen, Archief Mechelen M7406a, uit: V.E.V. Berichten Antwerpen 31-08-1961). De kant op het schilderij lijkt eerder op de passement of “passement au fuseau” uit het modellenboek van Mignerak uit 1605 en de publicatie van Vinciolo in 1623.

                                          
                                                     schilderij van Anne de Jésus

                               
                                                                                          
         detail van het altaarstuk en afbeelding uit modellenboek van Mignerak en Vinciolo  

Kanttekeningen.

Op deze tentoonstelling in het Maagdenhuis te Antwerpen, van 20 november2010 tot en met 3 april 2011,waren niet alleen prachtige kanten te zien. We konden ook de schilderijen, beeldhouwwerken, meubels, aardewerk en archiefstukken van het OCMW-museum bewonderen. We kregen ook een beeld van het leven in het Maagdenhuis dat van 1552 tot 1882 een weeshuis voor meisjes was. Ze leerden er lezen, schrijven,en rekenen, maar vooral naaien en kantklossen. De kinderen hadden het niet gemakkelijk. Er heersten strenge tuchtregels, dat bleek uit het huisreglement. De kanttentoonstelling gaf ons een overzicht van de kantsoorten die er toen gemaakt werden en van de rol die Antwerpen speelde in het verspreiden van die kantsoorten over heel Europa en Zuid-Amerika. Sinds de 17e eeuw was de kantproductie een belangrijke bron van inkomsten in kloosters, begijnhoven en weeshuizen.

           

                      

                     


                                                      

Beeld van Huybrecht Van den Eynde (1594 - 1661) Madonna met naaikussen op schoot en Jezuskind.