Studiedag Kleinfruit aan het PPK Pamel

Vorige zaterdag 17/3 ging op het Provinciaal Proefstation Pamel een ook voor de liefhebber interessante studiedag door.

Rudi Peeters van de Belgische Fruitveiling te Sint-Truiden bracht een geanimeerd verslag over het Internationaal Aardbeisymposium en de aardbeiteelt dat om de vier jaar ingericht wordt. In 2011 was dit in China. Azië en vooral China is de grootste aardbeiproducent ter wereld. De productiekosten zijn er een stuk lager dan bij ons en toch ligt de prijs van het eindproduct hoger. Aan verpakking en presentatie wordt grote zorg besteed. Buiten het hoogstaande congres, bleef men wel heel karig met informatie.

Daar herfstframbozen voor de liefhebber een stuk interessanter zijn dan zomerframbozen keek ik vooral uit naar de uiteenzetting van Sven Clemens, nog een paar maand hoofd van het onderzoeksstation te Tongeren. Hijzelf gaat dan naar de Dienst Landbouw Voorlichting in Nederland.

De heer Dany Bylemans, algemene directeur van PCfrruit (Proefcentrum Fruitteelt te St-Truiden-Kerkom) leidde hem in en vertelde hoe het onderzoek van Tongeren mee geconcentreerd wordt  te St-Truiden. Daar wordt nu alles in gereedheid gebracht en wordt er volop gebouwd tegen de verhuis eind dit jaar.

In Tongeren hebben ze al twee jaar ervaring met beloftevolle nieuwe (Nederlandse) rassen.

Imara

Kweli

Kwanza

Zie www.kwekerijdewesterbouwing.nl

(onder veredeling)

Daarnaast is er ook het Italiaanse ras Dolomia. Een fruitkennis had deze rassen vorig jaar geproefd en vond dit ras het lekkerst.

In de namiddag kwam Yves Hendricks, directeur van het PPK zelf aan het woord.

Het PPK werkt sinds 1997 biologisch en werd na de 3 overgangsjaren in 2000 als bio-bedrijf erkend.

Yves legde de nadruk op het bodemvoedselweb als basis van de bioteelt. Daarnaast is matiging van de bemesting interessant.

Als hij teelt met nakomelingen van bioplanten, valt hem reeds jaren de hogere opbrengst op in vergelijking met de productie van gangbaar plantmateriaal van aardbeien.

Mijn bedenking: Wellicht is het gangbaar materiaal al zodanig geselecteerd voor de gangbare teelt (computergestuurde voeding) dat deze planten het moeilijker krijgen in de bio-grondteelt.

Snoeihout van frambozen niet direct afvoeren, maar eerst een week laten drogen en de nuttige beestjes de kans geven zich te verspreiden.

Contaminatie uit andere teelten toepassen: bv. blad van aardbeien tussen de herfstframbozen strooien.

Nooit in een nat bramengewas werken bij valse meeldauw.

De bramenmineerwesp is momenteel een groeiend probleem waarvoor men nog geen oplossing heeft.

Bessenstruiken pas snoeien na 1 maart om stengelsterfte (Eutypa) te voorkomen.

Tenslotte vroeg hij aandacht voor evenwicht. Bij problemen dient in eerste instantie gezocht te worden waarom zich een plaag manifesteert.

FOTO’S

Rudi Peeters

Yves Hendricks

Planten en stelling zomerframboos. Let op de kruisbalken met draden ter ondersteuning van de lange vruchtstengels.

Voorbeeldsnoei bij opgaande, stekelloze braam ( Triple Crown?). Op ongeveer 1 m werd de jonge scheut getopt en ontstonden de mooie zijstengels.

De meer rankende braam Metolius, eigenlijk meer een braamboos, half braam, half framboos laat zich moeilijker leiden.

De felgroene stengel en stekels van Metolius.

Roodborst, een trage Leerling?

Alhoewel de roodborst een regelmatige bezoeker was van het voedselhuisje en ik de vogel altijd op de grond de verspilde brokjes van de mezenbollen, die in de seringenstruik hangen, zag opsnoepen, was hij daarnet op de mezenbollen zelf neergestreken. Het is wel de laatste wintervoeding en dan stopt het. Zal hij of zij dit onthouden tot volgend jaar?

Eindelijk de bron zelf ontdekt?

RONDKNOPMIJT op ZWARTE BES

Het is hoog tijd om de laatste door rondknopmijt gezwollen knoppen op zwarte bes te verwijderen. Met velen zitten ze te wachten op het uitbotten van de bladeren om hun venijnig zuigwerk  te beginnen. De mijten zelf zijn te klein om ze met het blote oog te kunnen zien.                              

De aangetaste knoppen zijn duidelijk opgezwollen en gemakkelijk te herkennen. Zie de foto’s.

Nu is het zaak om die uit te breken en op te branden.

Op de moderne rassen is er duidelijk minder aantasting. In ’t verleden heb ik struiken gerooid omdat de aantasting te sterk was.

Gisteren (15/3) haalden we 19°. Ik zag ook een spiksplinternieuwe, geelgroene Citroenvlinder.

Londen 2012

Dank zij de 4 decennia lange traditie van de Engelse Chase zaden, die we al dertig jaar zelf afhalen, staat al die tijd ook Londen op het programma. Een traditionele familie-uitstap. Dit jaar waren we met zijn twaalven.

De Borough market ten westen van London Bridge is telkens een belevenis. Peter had een plaats bemachtigd in de luwte van de kerk.

De Appelwolluis

(Phenacoccus aceris)

In het Engels: mealybugs

In Fruitteeltnieuws 05 2 maart 2012 bespreekt men dit insect dat wel met bloedluis kan verward worden. Het schijnt al een oud bekend insect te zijn dat nu weer zijn kop opsteekt. Zelf heb ik er gelukkig geen last van.

Appelwolluizen zijn voornamelijk te vinden in de spleten van oudere appelbomen.

De appelwolluis overwintert als larve in een witte cocon, die ze vanaf half maart beginnen te verlaten. Vanaf half april zijn de meesten hun zuigwerk in de boom begonnen. Daarbij scheiden ze honingdauw uit waarop zich de roetdauwschimmel ontwikkelt. Bladeren en vruchten raken zwart besmeurd.

Mannetjes blijven prutsklein maar krijgen wel vleugels. De larven en volwassen vrouwtjes zijn veel groter en hebben het uitzicht van een mini pessebed, bepoederd met een wasachtige, witte poederlaag. Ze produceren aan hun achterlichaam lange wasdraden die een cilindervormige eizak vormen. Hierin leggen ze ongeveer 500 eieren. Dit gebeurt al vanaf eind april. Het zijn meestal deze lange eizakken van ongeveer 9 mm lang en 3 cm breed die men ziet in schorsspleten, op scheuten of aan de onderkant van bladeren. De jonge larven blijven een tijd in de eizak. Pas van ongeveer half juni beginnen ze hun zuigwerk. Dit gaat een groot deel van de zomer door.

Hun natuurlijke bestrijders zijn dezelfde als deze genoemd bij bloedluis.

BLOEDLUIS onder Pluis op Appel

Eriosoma lanigerum

Ik kreeg een vraag: “Wat doen? Mijn appelbomen zitten lelijk onder de schimmel”.

Na wat navragen bleek het niet om schimmel te gaan maar om bloedluis, verscholen onder een wit dradenspinsel die deze luizen via hun wasklieren vormen. Het worden soms hele plakken.

Bij platdrukken van deze luizen vormt zich een rood-bruine vlek.

De schors wordt door de luizen aangetast en vormt een hobbelig uitzicht vol woekeringen. Een invalpoort voor kankersporen en dit is wel een schimmel, Nectria galligena. Takken en bomen kunnen er door afsterven.

De overwinterende luizen vormen geen wasdraden. Deze activiteit begint terug vanaf begin april met een sterke toename van de luizen. Tien generaties volgen elkaar op.

Ik kreeg indertijd de raad de plekken in te smeren met afgedraaide olie. Zou uitborstelen en insmeren met slaolie ook lukken?

Het probleem met bloedluis heb ik al jaren niet meer. Er zijn in mijn natuurlijke boomgaard voldoende natuurlijke vijanden: lieveheerbeestjes en hun larven, gaasvliegen en hun larven, larven van zweefvliegen, roofwantsen, larven van sluipwespen, oorwormen enz.

In Memoriam Howard Stringer

Zijn dochter Alison laat weten dat Howard vorige vrijdag 25/2 in zijn slaap overleden is. Hij was in januari 89 geworden.

Vorige woensdag brachten we hem nog een bezoek en hadden de gevraagde Rode Boskoop mee. Konijnen hadden zijn vorige vernield.

Hij had voor mij de nieuwste, Schotse zwarte bes Big Ben bemachtigd, een geschenk dat mij heel veel plezier doet en blijvend aan hem zal herinneren.

Zij hadden het deze keer veel meer over hun kinderen en kleinkinderen. Er werden foto’s getoond, o.a. van bezoeken aan hun zoon in Frankrijk.

Alison vermeldt dat hij de donderdagnamiddag nog gespeeld had met zijn “great granddaughter” (achterkleindochter).

Ik heb Howard een eerste maal ontmoet op de Europom te Alden Biezen in 1995. Hij bemande er toen de stand van Brogdale. Veel beter heb ik hem en Elisabeth leren kennen op de eerste reis van de Nationale Boomgaardenstichting naar Engeland in 1997, geleid door Jean-Pierre Billen en Fons Houben.

Howard vertelde dat hij zijn legerdienst kort na de oorlog doorbracht in Antwerpen. Als ingenieur had hij toezicht op de communicatie (telefoon).

Terug in Engeland heeft hij nog 1 jaar Nederlands gestudeerd. Er werd maar 1 jaar ingericht. Hij deed dit om Nederlandstalige fruitboeken te kunnen lezen. Pomologia, het tijdschrift van de NBS las hij grondig.                                                             Ik stuurde hem ooit een van mijn teksten en hij vroeg mij meer uitleg betreffende 3 woorden. Hij vond ze niet in het woordenboek. Het bleken Zuid Nederlandse of dialectwoorden!

Hij is een paar keer naar België op bezoek gekomen, een eerste maal naar de Europom in Sint Pieters Leeuw. Hij logeerde bij ons. Vincent Turkelboom leerde hem de overheerlijke biologische serredruiven van Overijse kennen en we gingen samen naar Peter Bauwens, ook een goede bekende van Howard.

Een tweede maal kwam hij op uitnodiging van Jean-Pierre Billen en bezochten we o.a. de Keiselboomgaard te Diepenbeek met Erno Eersels en het Centre de Recherche Agronomiques te Gemboux onder leiding van Marc Lateur.

Howard en Elisabeth waren de eregasten op de laatste weekreis die ik 10 jaar terug met Velt in 2002 inrichtte naar de Cotswolds en Cornwall.  We bezochten Hygrove, de tuin van prins Charles en Ryton, het hoofdkwartier van Garden Organic (de Engelse Velt) en in Cornwall het pas geopende Eden en de Lost Gardens of Heligan. Ik herinner mij een anekdote tijdens de heuvelwandeling in de Cotswolds te Upper – en Lower Slaughter. Hij vond het erg zwaar, maar onderweg vonden we een gelegenheid voor een afternoon tea en zij kikkerden helemaal op.

Elk jaar gingen we bij Howard op bezoek en werden er enten uitgewisseld. Hij toonde mij ooit fier foto’s van zijn eerste Otava’s van enten die ik hem gaf. Van hem leerde ik de fijne winterappel Sturmer Pippin kennen. Via hem werd ik lid van de Friends of Brogdale en leerde meerdere fruitmensen kennen o.a. Eckart Brandt, de man die de 700 oude rassen uit de Elbestreek nieuw leven inblies.                                                                       Elisabeth, zijn vrouw, eveneens 89 stamt uit Hamburg.

Howard was een van de eminente leden van de Fruitgroep van de Royal Horticultural Society. De groep telt slechts ongeveer 200 leden. Als je dit aantal vergelijkt met de 300.000 leden van de RHS, besef je maar al te goed dat echte fruitliefhebbers maar een zeldzaam ras zijn!

Jarenlang had hij op Wisley en te Brogdale zijn zitdagen om de vragen betreffende fruit te beantwoorden.

Howard en Elisabeth hadden naast de fruittuin ook een interessante moestuin. Ze waren al ruim in de tachtig toen ze er mee stopten. In die tijd halveerde Howard zijn fruitbomen. Te gevaarlijk om nog op een ladder te kruipen. Hij was ook een kersen kenner-specialist. Voor hem bracht ik destijds de eerste Gisela 5 onderstammen mee. Op Colt werden ze te groot om met net te overtrekken.

Van kersen gesproken. We hadden het genoegen met hem en de Friends de kersendag te Brogdale mee te maken. We proefden toen heel wat van de 350 kersenrassen. En wat mij toen het meest trof: elke kers smaakte, natuurlijk in gradaties. Iets wat je van appelen en peren beslist niet kunt zeggen.

De laatste jaren was hij moeilijker te been, maar dit belette niet dat hij praktisch altijd aanwezig was op de bijeenkomsten in Brogdale. Een vijftal jaar terug was hij een tweede maal geopereerd aan zijn hart. Toch had hij er aan gehouden aanwezig te zijn op onze busreis naar Brogdale en sprak de medereizigers toe over de nieuwe wendingen die er voor Brogdale aankwamen. Later vertelde hij dat de terugrit met eigen wagen zeer lastig was geweest met een viertal noodzakelijke rustpauzes onderweg. Hij en Elisabeth kwamen maar tegen middernacht thuis, de tijd dat wij thuis waren in België.

Howard met zijn geweldige fruitkennis en blijvende weetgierigheid was en is voor mij een lichtend voorbeeld. Ik draag in mij een dankbare herinnering aan hem mee.

FOTO’S

Met Velt in Engeland 2007

Na de Europom te Wisley in 2010 gingen we samen met de Friese fruitvrienden eten in een pub te Send, hun woonplaats (Woking, Surrey).

Howard en Elisabeth

Met Nynke en Jet

Ook Aleide en ik waren er bij.

Met Frits Doornenbal

Met Nynke Zijlstra

Idem

Luisterend  naar Howard

De niet te missen thee.

Houtkoop van Natuurpunt

Op Blommerschot en Het Kruis heeft Natuurpunt al enkele jaren het reservaat De Kluis. Ook omliggende bossen werden aangekocht. Hier komen 4 gemeenten samen: Malle, Vorselaar, Zandhoven en Zoersel.

In een van die bossen verkocht Natuurpunt 5 kavels Amerikaanse eik, lorken (Larix decidua) en Amerikaanse vogelkers: allemaal exoten die men uit de bossen weg wil hebben.

Samen met zoon Peter hebben wij 2 kavels gekocht, samen ongeveer 25 m3 hout.

De voorbije weken leenden zich uitstekend voor het boswerk. Tijdens het vriesweer werk je meer beschut in het bos en daarna kwamen enkele mooie dagen. Een aangename kant zijn ook de gesprekken met andere houthakkers. Jos leerde mij bv. hoe je een lus aan de touw met een lange tak omhoog schuift langs de stam om een boom in de gewenste richting te doen vallen. Vroeger hadden we daar een lange ladder voor nodig.

En ook mijn ego werd gestreeld. Een oudere fietser stopte toen ik op mijn eentje een vracht  aan het laden was. "Zo'n zware blokken laden dat zou ik  niet meer kunnen. Maar gij zijt nog jong!" Ik antwoordde: "Ik ben  2 x 7. Hij verstond eerst 72. Hijzelf 75. Ik nog 2 jaar ouder. Maar ik amuseer mij nog altijd in het bos.

Al 50 jaar geleden (1962) kocht ik een kant kakhout met vooral zwarte els en wat es tussen de beemden van Zoerselbos aan de toenmalige opzichter, de oom van Leo Cautereels, de huidige sterkhouder van het Zoerselbos en het Bezoekerscentrum. Je moet er eens de boerenbloementuin komen bewonderen.

Mijn vader Jules uit West-Vlaanderen, toen 73 jaar oud - hij was van het jaar 1889, ook het jaar van Hitler. En ze waren allebei korporaal tijdens de eerste wereldoorlog- kwam dolgraag helpen. Ik herinner mij dat hij de eerste dag ’s avonds nog een stuk fitter was dan ik, toen 27!

Het werk schiet goed op. We hebben al 16 ladingen thuis.

Illustratiemateriaal

In het bos

Ik met de kettingzaag. Ik draag een beschermbroek.

Gevelde boom

In blokken gezaagd. Let op de met blauw gemerkte, dode berk die moet blijven staan. Links ervan zie je een spork of vuilboom (Rhamnus frangula), eveneens met de blauwe stip.

Afladen

De kleinkinderen hielpen bij het zwaarste werk, ophalen en afladen van de blokken van de dikste lork. Links Michiel, Jochen en Jonas.

De kruiwagen maakt het werk veel lichter.

Jochen 25, de oudste van de kleinkinderen en Jonas.

Weer leeg.

FRUITIG ECOPROJECT ANTWERPEN

IK lees in de krant dat Antwerpen aan de inwoners, die aan een stoep van minstens 1,80 m breed wonen, de mogelijkheid biedt om tot het einde van de maand een gratis plantpakket aan te vragen via de stadswebsite of de infolijn.

Behalve klimop, bosrank en klimhortensia’s worden ook ’eetbare’  druivelaars en braamstruiken aangeboden.

En dat wijst bij ons op een hele omkeer in het groendenken.

In 1993 bezochten we Wenen met schoonbroer Evert, prof Ruimtelijke Ordening en Stedenbouw. In een nieuwe wijk zag ik toen al tegen de huizen aanplant van bramen.

2 Weken Winter

De Elf Stedentocht wordt dan toch niet gereden. Het ijs is nog te dun.

Ik las dat men in de Flevopolder, het drooggelegde stuk van het IJsselmeer, -22 °C had gemeten en men zich afvroeg of er schade zou zijn aan de appeloogst.

De laatste dagen is het minder gaan vriezen en tegen volgende zondag verwacht men dooi.

Mijn kippen trekken het zich niet erg aan. Enkel na de sneeuwval bleven ze een tijdje in het hok.

Wie zich ook weinig van het vriesweer aantrekt is de heggenmus. Enkele dagen terug, ’s morgens in de vrieskou weerklonk aan 2 kanten het fijn geprevelde liedje. Ze zijn al een tijdje aan ’t zingen. Op de voederplaats kan je ze direct herkennen aan het sluipend, beweeglijk gedrag. Ze fourageren enkel op de grond.

In mijn kindertijd in West-Vlaanderen was dit de “Koolpupe “. Vele keren heb ik de helblauwe eitjes gezien in een warm met haren, vezeltjes en pluimpjes gevoerd nest. Toen ik gelijkaardige,  blauwe eitjes ontdekte, vooral in de holten van knotwilgen, kwam dit verwonderlijk over tot ik ontdekte dat dit de eitjes waren van de Gekraagde Roodstaart, een holenbroeder. Vele jaren geleden trof ik die soms aan in mijn nestkasten hier. Blijkbaar verdwenen uit de streek?

Een paar keer heb ik een koekoeksjong ontdekt in het nest ven een heggenmus.

FOTO’S

Hieronder een aantal foto’s.

Ik heb nog een vraag. Tot op heden heb ik de rasnaam van de nieuwe haan nog niet kunnen achterhalen. Typisch zijn de beverderde poten. Wie kan mij die laten weten?

Het is een temperamentvol dier, want hij valt mij steeds aan als ik te dicht bij zijn kippen kom. Tot nog toe ben ik er niet in geslaagd om hem te intimideren. Er schiet mij een beeld te binnen van een knecht op onze hoeve die er wel in slaagde om een aanvallende haan Witte Leghorn- het kippenras dat tot het einde van de tweede wereldoorlog werd gehouden als het beste legras- , te doen afdruipen.

1.  Zonnepanelen. Het was verwonderlijk hoe vlug de sneeuw wegsmolt. Alhoewel het nog vroor, zag ik smeltwater neerdruppelen.

2.  De kippen onder de kleinfruitserre.

3.  Idem

4.  De stappende haan in de sneeuw

5.  De grote kleinfruikooi ontmanteld. Vorig jaar met het net er nog op had ik heel wat te stellen met de sneeuw. (Blog van 5/1/2011)

6.  De familieboom met zijn 18 rassen

7.  Oprit aan de straat met erachter de Schijnvallei.

8.  Oprit met de schuur links

9.  Ondergaande zon

Winter 2011-2012

Tot bijna eind januari begon het er op te lijken dat we geen winter zouden krijgen. Maar dan vormde zich een zeer sterk en uitgebreid hoge luchtdruk gebied in het hoge noorden en het oosten en versmolt met dit aan onze kanten. De Siberische koude zakte af.

Vanmorgen 4/2 –voor mij een belangrijke dag, want 2x7- las ik op de beide buitenthermometers om 8u -15 °C. Toch voelde het niet echt koud aan in vergelijking met de koude wind van de vorige dagen. Een echt striemende wind was het gelukkig nog niet, want pas dan is het vriesdroogeffect op zijn sterkst en is er veel vorstschade. Nogal wat peren op kwee vriezen dan dood.

Bij mij lijden dan vooral de bramen en braambozen (half braam, half framboos).

Misschien beschut de 4 cm sneeuw die gisteren viel enigszins de op de grond liggende stengels?

Men voorspelt nog een week serieuze vorst. Boven de sneeuw en open hemel vriest het hard.

Als de wind maar wegblijft!

FOTO’S

De bramen staan er deze winter er nog opvallend groen bij. Was er nog te veel sapstroom en zijn ze nu misschien nog gevoeliger?  Vanaf -10 °C lopen ze gevaar.

Info ISSAÏ uit Friesland (Rinskje Kooistra & Auke Kleefstra )

Wijzelf hebben de Issai altijd ontraden aan kwekers die een grote aanplant wilden realiseren. Op rijke zandgrond in Sumar groeien de Issai erg goed, een paar meter schot. Maar op klei, blijft het een tierig plantje.

De vruchten zijn te kwetsbaar voor de handel en te klein. Vaak ook telaat, oktober, waardoor ze niet goed rijpen.

In Duitsland zijn er nogal wat plantages met Issai. En ook diverse offertes die we aangevraagd kregen voor Nederland/Belgie bevatte vaak de wens om Issai te offereren. Mensen gaan toch voor de korte termijn merkten we. Maar goedkoop is in deze toch duurkoop. Jammer hoor, want het zorgt voor onterechte teleurstelling voor dit ideale fruitgewas!

Inderdaad niet planten in kassen o.i.d.! Lopen ze onder de spint. De minikiwi komt van oorsprong uit hele koude gebieden, verre Oosten Rusland en Noord-Korea/China.

Min 20/30 Celcius kunnen ze prima hebben. Alleen als de bloemknoppen aanwezig zijn, dan zorgt (nacht)vorst ervoor dat ze gevriesdroogd worden.... met als gevolg (bijna) geen oogst!

Wij hebben een aantal jaren 50 diverse rassen in proef. Waarvan enkele rassen niet geschikt bleken en alweer verwijderd zijn. De lege plekken worden weer opgevuld met andere rassen, nog genoeg te testen!

We testen op smaak, zoetheid vrucht versus bitterheid schil. Verder is gewicht belangrijk, minimaal 6/7 gram per vrucht voor de markt. En bewaardbaarheids proeven.

Zie:  www.vruchtboom.nl